ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ យុវជនឥណ្ឌូណេស៊ីកាន់តែច្រើនឡើងៗចង់ទៅធ្វើការនៅបរទេស ពីព្រោះអស់សង្ឃឹមនឹង​ប្រទេសរបស់ខ្លួនគ្មានការអភិវឌ្ឍ ហើយរដ្ឋាភិបាលពុំអាចដឹកនាំប្រទេសឱ្យរីកចម្រើនជាងនេះ ។

នៅឆ្នាំ២០២៥ ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាយុវជនចង់ទៅធ្វើការនៅបរទេស និងពុំចង់ត្រឡប់មកវិញ ដោយសារមើលឃើញពីកត្តាអវិជ្ជមានជាច្រើន ដូចជា ៖ ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមិនល្អ ពិបាករកការងារធ្វើ ហើយរដ្ឋាភិបាលពុំអាចដឹកនាំប្រទេសឱ្យរីកចម្រើនជឿនលឿន ។

យុវជនឥណ្ឌូណេស៊ីជាច្រើននាក់បាននិយាយពីអារម្មណ៍របស់ខ្លួនក្នុងបណ្តាញសង្គមថា ពួកគេគ្មានសេចក្តីសុខក្នុងការរស់នៅប្រទេសរបស់ខ្លួន ដោយសារពុំសូវសម្បូរការងារ សេដ្ឋកិច្ចធ្លា្លក់ ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងជីវភាពលំបាក ហើយរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ពុំកំណត់គោលនយោបាយជំរុញឱ្យពលរដ្ឋមានជីវភាពធូរធា ។ ហេតុនេះ ពួកគេគ្មានសង្ឃឹមថា នឹងមានអនាគតល្អប្រសើរជាងនេះទេ សម្រាប់ថ្ងៃអនាគត ។

អ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់របស់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ ISEAS- Yusof Ishak នៅប្រទេសសិង្ហបុរីឱ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្ន យុវជនឥណ្ឌូណេស៊ីស្វែងរកផ្លូវចេញទៅធ្វើការនៅបរទេស ពីព្រោះពួកគេមានអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹមនឹងប្រទេសរបស់ខ្លួន ។ វាគ្មានអ្វីល្អប្រសើរទេនៅឥណ្ឌូណេស៊ី ទាំងផ្នែកនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងច្បាប់ ។

យុវជនឥណ្ឌូណេស៊ីឈ្មោះ Joel Sumitro បានធ្វើការនៅអាល្លឺម៉ង់ តាំងពីឆ្នាំ២០១១ ក្រោយពីបញ្ចប់បរិញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Washington ។ ក្រោយមក យុវជនរូបនេះក៏បានផ្លាស់ទៅធ្វើការនៅអាមេរិក និងសិង្ហបុរី និងសម្រេចចិត្តត្រឡប់មកធ្វើការនៅឥណ្ឌូណេស៊ី នៅឆ្នាំ២០១៨ ។ ប៉ុន្តែពេលមកធ្វើការនៅឥណ្ឌូណេស៊ីបាន៤ឆ្នាំ យុវជនរូបនេះក៏ត្រឡប់ទៅធ្វើការនៅអាល្លឺម៉ង់វិញ ដោយសារយល់ថា ឥណ្ឌូណេស៊ីពុំអភិវឌ្ឍន៍ ។

លោក Sumitro ប្រាប់ថា ៖ «ខ្ញុំបានត្រឡប់មកធ្វើការនៅឥណ្ឌូណេស៊ីប៉ុន្តែទីបំផុត ខ្ញុំក៏សម្រេចចិត្តទៅធ្វើការនៅបរទេស ដោយសារចង់បានបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រងក្រុមការងារដែលមានបុគ្គលិកច្រើនជាតិសាសន៍ ។ យុវជនឥណ្ឌូណេស៊ីដែលចង់ធ្វើការក្នុងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា គួរតែទៅធ្វើការនីសិង្ហបុរី អាំស្ទែដាំ និងតូក្យូ ពីព្រោះទីនោះ ស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នកចង់ចាកចេញពីប្រទេស» ។

ដូចគ្នានេះ យុវជនឥណ្ឌូណេស៊ីម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Premawan Satrio បានមករស់នៅកូរ៉េខាងត្បូងតាំងពីឆ្នាំ២០២០ ប្រាប់ថា ទោះជាបច្ចុប្បន្ន យុវជនភាគច្រើនគ្រាន់តែត្អូញត្អែរចង់ចាកចេញពីប្រទេសក្នុងបណ្តាញសង្គម ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលគួរតែភ្ញាក់ខ្លួន និងកែលម្អគោលនយោបាយផ្សេងៗឱ្យល្អជាងមុន ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យពលរដ្ឋមានការងារធ្វើឱ្យបានច្រើនដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ បើរដ្ឋាភិបាលពុំគិតគូរពីអនាគតពលរដ្ឋទេ ពួកគេនឹងរត់ចោលប្រទេសហើយ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលថៃឱ្យដឹងថា ចំនួនពលរដ្ឋថៃឆ្លងជំងឺផ្តាសាយ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ (រយៈពេល១ខែកន្លះ) គឺស្មើរហូតដល់៩៩,០៥៧នាក់ និងស្លា.ប់ ៩នាក់ ។ រីឯចាប់ពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែមករា មានអ្នកជំងឺផ្តាសាយត្រឹមតែ៧,៨១៩នាក់ប៉ុណ្ណោះ ។ ហេតុនេះ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ គឺអ្នកជំងឺផ្តាសាយបានកើនឡើង៩១,២៣៨នាក់ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ លោក ស៊ុមស័ក្តិ ទេពសុថិន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលនិយាយថា ចំនួនអ្នកជំងឺផ្តាសាយបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ បច្ចុប្បន្ន ជំងឺនេះឆ្លងភាគច្រើននៅសាលារៀន ។ រីឯខេត្តឆ្លងខ្លាំងជាងគេ រួមមាន ៖ នគរាជសីម៉ា សុរិន្ទ បុរីរាំ និងជ័យភូមិ សរុបស្មើ៦,៩០០នាក់ ក្នុងនោះស្លាប់៣នាក់ ។

កុមារអាយុពី៥ឆ្នាំ ទៅ៩ឆ្នាំ បានឆ្លងជំងឺផ្តាសាយច្រើនបំផុត បន្ទាប់មក កុមារអាយុ៤ឆ្នាំ និង៣ឆ្នាំ ។ ក្រៅពីនេះ គឺមនុស្សចាស់អាយុចាប់ពី៦៥ឆ្នាំឡើង និងអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ ដូចជា ៖ ជំងឺបេះដូង ទឹកនោមផ្អែម និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ដែលពួកគេគួរតែទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់អាយុជីវិត ។

លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលបានណែនាំឱ្យពលរដ្ឋថែទាំសុខភាពខ្លួនដោយអនុវត្តតាមវិធានការខាងក្រោម ៖
-បិទមាត់ និងច្រមុះជានិច្ច ពេលក្អក និងកណ្តាស់
-លាងសម្អាតដៃជាមួយសាប៊ូឱ្យបានញឹកញាប់ ឬប្រើប្រាស់អាល់កុល
-ចៀសវាងទៅកន្លែងចង្អៀតគ្មានខ្យល់ចេញ-ចូលល្អ
-បើកើតជំងឺផ្តាសាយកម្រិតស្រាល គួរសម្រាកព្យាបាលនៅផ្ទះឱ្យជាសះស្បើយដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លង ។

ប៉ុន្តែបើកើតអាការៈផ្តាសាយធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា ៖ នឿយហត់ខ្លាំង និងបរិភោគអាហារតិចតួច ចូរប្រញាប់ទៅជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់ ។ ក្រៅពីប្រទេសថៃ ជំងឺផ្តាសាយក៏បានឆ្លងខ្លាំងនៅប្រទេសជប៉ុន ចិន និងអាមេរិកផងដែរ បើពលរដ្ឋត្រូវធ្វើដំណើរទៅប្រទេសទាំងនេះ គួរតែចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជាមុន យ៉ាងហោចណាស់ ២សប្តាហ៍ ។

ជំងឺផ្តាសាយតែងតែឆ្លងរាតត្បាតខ្លាំងនៅប្រទេសថៃ គឺអំឡុងពេលសាលារៀនបើកបវេសនកាល នៅខែឧសភា ។ ហេតុនេះ ពលរដ្ឋគួរតែចាក់វ៉ាក់សាំងនៅចុងខែមេសា រហូតដល់ខែឧសភា ដើម្បីឱ្យវ៉ាក់សាំងអាចការពារជំងឺផ្តាសាយមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត និងជួយកុំឱ្យអាការៈធ្ងន់ធ្ងរក្រោយឆ្លងជំងឺផ្តាសាយ ៕

អ្នក Single ធ្លាប់គិតចង់បានគូនឹងគេអត់? ហើយធ្លាប់ត្រូវបានគេសួរនាំរឿងពេលណារៀបការ ឬពេលណាមានសង្សារអត់? អ្នកខ្លះគិតថាខ្លួនឯងស្អាតដែរ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីមិនមានអ្នកណាហ៊ានចូលក្បែរ ឬមិនមានអ្នកណាហ៊ានចែចង់ ខណៈអ្នកខ្លះទៀតគិតថាខ្លួនប្រហែលមិនស្អាតហើយ ទើបមិនមានអ្នកចាប់អារម្មណ៍។ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅមនុស្សម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានចំណុចពិេសស លេចធ្លោ និងទាក់ទាញខុសៗគ្នា ហើយសុទ្ធតែមានគូរៀងៗខ្លួន គ្រាន់តែយូរ ឬឆាប់ប៉ុណ្ណោះ។

នេះបើយោងតាមការសិក្សាមួយរបស់សកលវិទ្យាល័យសហរដ្ឋអាមេរិក បានបង្ហាញថា កត្តាដែលធ្វើឱ្យលោកអ្នកនៅ Single យូរទំនងដោយសារមូលហេតុទាំងនេះ៖

១.រឹងមាំពេក៖ មនុស្សដែលមានភាពរឹងមាំ តែងតែគ្រប់គ្រងជីវិតរបស់ពួកគេដោយផ្ទាល់ ដោយមិនទទួលឥទ្ធិពលពីអ្នកដ៏ទៃនោះទេ។ ជាពិសេសពួកគេមានគោលបំណងកសាងអាជីពមួយឱ្យក្លាយជាឯករាជ្យផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដោយមិនចង់ពឹងអ្នកណាម្នាក់ឡើយ។ រហូតដល់ពេលខ្លះធ្វើឱ្យអាយុកាន់តែច្រើន ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែមិនខ្វល់ ឬធ្វើតាមដំណើរដែលបានកើតឡើងតាមធម្មជាតិ ។ ដូច្នេះសរុបមក មនុស្សដែលមានស្ថេរភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងមានគោលដៅច្បាស់លាស់ ឬមានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង គឺមិនសូវមាននរណាម្នាក់ហ៊ានចូលក្បែរឡើយ។

២.ចង់បានភាពល្អឥតខ្ចោះ៖ អាចនិយាយបានថា អ្នកក៏ជាមនុស្សមានមន្តស្នេហ៍ មានគេទាក់ទងច្រើនដែរ ប៉ុន្តែអ្នកបានបដិសេដ ដោយសារអ្នកចង់បានមនុស្សដែលល្អឥតខ្ចោះ ឬមនុស្សក្នុងក្តីស្រម៉ៃ។ ជាការពិតណាស់នៅលើពិភពលោកយើងមិនមាននរណាម្នាក់ល្អឥតខ្ចោះឡើយ ហើយក៏មិនអាចទាញយកមនុស្សក្នុងក្តីស្រម៉ៃរបស់អ្នកបានដែរ។ ដូច្នេះអ្នកត្រូវបើកចិត្ត ទទួលយកមនុស្សណាម្នាក់ដែលទំនងសក្តិសមនឹងអ្នក។

៣.ចូលចិត្តសេរីភាព៖ មនុស្សមួយចំនួនខ្លាចមានចំណងជាប់ជើងធ្វើអ្វីមិនរួច ព្រោះពួកគេចង់បានសេរីភាព ចូលចិត្តភាពសប្បាយរីករាយ និងចង់បានអ្វីដែលជារបស់ខ្លួន ។ ពួកគេមានអារម្មណ៍ថាបើមានគ្រួសារគឺអាចមានការផ្តាច់ចេញពីទំនាក់ទំនងណាមួយ ដូច្នេះពួកគេក៏សម្រេចចិត្តនៅ Single ក្នុងរយៈពេលយូរបន្តទៀត៕

សារមន្ទីរសិល្បៈជប៉ុន TeamLab Planets ក្នុងទីក្រុងតូក្យូ គឺជាសារមន្ទីរមួយដែលពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលដ៏ទំនើប និងអន្តរកម្មរបស់អ្នកទស្សនា ដើម្បីបង្កើតបទពិសោធន៍ថ្មី និងប្លែក។ Teamlab Planets គឺជាកន្លែងសិល្បៈមួយនៅចំកណ្តាលទីក្រុងតូក្យូ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសារមន្ទីរនៃពន្លឺ ឬជាសារមន្ទីរវេទមន្ត។

សារមន្ទីរនេះមានទំហំជិត ១,០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានលក្ខណៈខុសពីសារមន្ទីរបែបប្រពៃណី ដោយសារអ្នកទស្សនានឹងអាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាក្នុងពិភពពន្លឺនៃភ្លើងចម្រុះពណ៌ រួមទាំងរូបភាពដែលផ្លាស់ប្តូរជានិច្ចជាមួយស្នាដៃសិល្បៈផ្សេងៗ។ សារមន្ទីរ TeamLab Planets បានបើកដំណើរការដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ហើយជិត ៨០% នៃអ្នកទស្សនាគឺជាជនបរទេស។

នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ប្រភពព័ត៌មាន The Straits Time បច្ចុប្បន្នសារមន្ទីរ TeamLab Planets គឺបានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាកភ្ញៀវទេសចរជុំវិញពិភពលោក ដោយអ្នកទស្សនាជាច្រើនបានមកទីនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ សារមន្ទីរសិល្បៈជប៉ុនឌីជីថល បានផ្តល់ឱ្យអ្នកទស្សនានូវមានភាពសប្បាយរីករាយ និងជំរុញអារម្មណ៍របស់ពួកគេឱ្យផ្តិតយកបទពិសោធន៍ថ្មីមិនធ្លាប់មាន។

សារមន្ទីរនេះមានកន្លែងប្លែកៗជាច្រើនសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរដើរកាត់ទឹក ឬជ្រមុជខ្លួននៅក្នុងស្នាដៃសិល្បៈ។ ដូច្នេះកន្លែងនេះគឺមានភាពល្បីល្បាញខ្លាំងដោយសារស្នាដៃសិល្បៈដ៏ធំរបស់វាដែលមានឈ្មោះថា “The Universe of Fire Drops Falling from the Sky” ។

ហេតុនេះការចូលទស្សនាសារមន្ទីរ TeamLab Planets សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យគឺ ២,៣០០ យ៉េន (ប្រមាណជាង ១៥ ដុល្លារក្នុងម្នាក់)។ អ្នកទស្សនាក៏គួរតែកក់សំបុត្រជាមុនតាមរយៈគេហទំព័រមុនថ្ងៃចូលទស្សនាដើម្បីកុំឱ្យរងចាំយូរ។ សំបុត្រក៏មានលក់ផ្ទាល់ដែរ ប៉ុន្តែអតិថិជនត្រូវរង់ចាំយូរ ជាពិសេសថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ ឬថ្ងៃបុណ្យនានា ខណៈពេលវេលាតម្រង់ជួរអាចជិតពីរម៉ោងឯណោះ៕

ប្រទេសអូស្ត្រាលី ៖ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ទឹករលកបានបោកបក់ត្រីបាឡែនខ្មៅជាង៩០ក្បាលមកជាប់លើឆ្នេរខ្សាច់កោះ Tasmania ហើយពួកវាពុំអាចត្រឡប់ទៅសមុទ្រវិញ ។ ភ្នាក់ងារទទួលខុសត្រូវសត្វសមុទ្រ ព្យាយាមបញ្ជូនត្រីបាឡែនខ្មៅទៅសមុទ្រ ប៉ុន្តែបរាជ័យ ចុងក្រោយ ពួកគេក៏សម្រេចចិត្តសម្លា.ប់ ត្រីបាឡែនខ្មៅជាង៩០ក្បាល ។

ភ្នាក់ងារទទួលខុសត្រូវសត្វសមុទ្រឱ្យដឹងថា ត្រីបាឡែនខ្មៅមួយហ្វូងមានចំនួន១៥៧ក្បាល ត្រូវបានទឹកសមុទ្របោកបក់មកជាប់លើឆ្នេរខ្សាច់ក្បែរទីក្រុង Arthur River ស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យកោះ Tasmania ប្រទេសអូស្ត្រាលី ។ ក្រោយមក ត្រីបាឡែនបានងាប់អស់ជាង៦០ក្បាល ហើយភ្នាក់ងារទទួលខុសត្រូវសត្វសមុទ្របានព្យាយាមជួយត្រីបាឡែនផ្សេងទៀតបញ្ជូនទៅសមុទ្រវិញ ប៉ុន្តែបរាជ័យ ទើបពួកគេសម្រេចចិត្តសម្លាប់ត្រីបាឡែនជាង៩០ក្បាល នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ។

ទឹករលកបានបោកបក់ត្រីបាឡែនខ្មៅមួយហ្វូងនេះមកជាប់លើឆ្នេរខ្សាច់ ប្រមាណ៤៨ម៉ោង ទើបធ្វើឱ្យត្រីងាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈត្រីនៅសេសសល់មានអាការៈទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងខ្លាំង ។ ការជួយត្រីទាំងនេះបញ្ជូនទៅសមុទ្រ គឺពិបាកណាស់ ដោយសារឆ្នេរខ្សាច់នោះនៅឆ្ងាយពីទីក្រុងរហូតដល់៣០០គីឡូម៉ែត្រ ដែលពិបាកដឹកជញ្ជូនឧបករណ៍ជួយសង្គ្រោះត្រី ។

លោកស្រី Shelley Graham មន្ត្រីគ្រប់គ្រងសត្វព្រៃ និងឧទ្យាននៅកោះ Tasmania និយាយថា ភ្នាក់ងារទទួលខុសត្រូវសត្វសមុទ្របានព្យាយាមជួយនាំត្រីបាឡែនខ្មៅ២ក្បាលទៅសមុទ្រវិញ ប៉ុន្តែពុំអាចធ្វើបាន ដោយសារពួកគេរំកិលខ្លួនឡើងលើគោក ។ ទោះព្យាយាមជួយយ៉ាងណាក៏ពុំសម្រេច ទើបយើងសម្រេចចិត្តសម្លាប់ពួកវាជាជម្រើសចុងក្រោយ ពីព្រោះបើពួកវាជាប់លើខ្សាច់យូរថ្ងៃ វាកាន់តែឈឺចាប់ខ្លាំងដែរ ។ ពេលសម្លាប់ពួកវារួច យើងនឹងប្រមូលខ្មោចត្រីទៅកប់នៅកន្លែងណាមួយកុំឱ្យប៉ះពាល់ពលរដ្ឋនៅម្តុំនោះ ។

ប្រទេសអូស្ត្រាលីធ្លាប់ជួបបញ្ហាត្រីបាឡែនខ្មៅជាប់លើខ្សាច់ជាច្រើនលើក ហើយភាគច្រើនកើតឡើងនៅកោះ Tasmania បរិវេណឆ្នេរខ្សាច់ខាងលិចកោះ ។ កាលពីឆ្នាំ២០២០ ទឹករលកបានបោកបក់ត្រីបាឡែនជាង៤៧០ក្បាល មកជាប់លើឆ្នេរខ្សាច់ Macquarie ហើយងាប់អស់៣៥០ក្បាល ។ ក្រោយមក នៅឆ្នាំ២០២២ ទឹករលកបានបោកបក់ត្រីបាឡែន២៣០ក្បាលទៀត មកជាប់លើឆ្នេរខ្សាច់ដដែល ។ គេអាចហៅត្រីបាឡែនខ្មៅថា False Killer Whale ដែលវាមានទំហំខ្លួនប្រវែង៦ម៉ែត្រ ៕