ប្រទេសថៃ ៖ នៅដើមខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ស្រុកវ៉ាពីប៉ាធុម ស្ថិតក្នុងខេត្តមហាសារ៉ាខាម ប្រទេសថៃ បានជូនដំណឹងទៅកាន់ពលរដ្ឋហាមបរិភោគសាច់គោ ដោយសារសត្វគោជាច្រើនក្បាលងា.ប់ ជាបន្តបន្ទាប់ក្រោយពីឆ្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួ.ត ។ បច្ចុប្បន្ន មន្ត្រីបសុសត្វបានបង្កើនការចាក់វ៉ាក់សាំងគោ និងសត្វចិញ្ចឹមផ្សេងទៀតនៅស្រុកវ៉ាពីប៉ាធុម ដើម្បីបង្ការកុំឱ្យជំងឺនេះឆ្លងរាតត្បាតកាន់តែខ្លាំង ។

កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា កន្លងមក ការិយាល័យបសុសត្វខេត្តមហាសារ៉ាខាម បានទទួលដំណឹងពីការិយាល័យបសុសត្វស្រុកវ៉ាពីប៉ាធុម ថា គោជាច្រើនក្បាលនៅភូមិឡមខម ឃុំណាខា ស្រុកវ៉ាពីប៉ាធុម មានអាការៈខុសធម្មតា ហើយអាជ្ញាធរសន្និដ្ឋានថា គោទាំងនេះឆ្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួត ។ អាជ្ញាធរក៏បានបញ្ជូនគោទៅត្រួតពិនិត្យអាការៈនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសត្វពាហនៈ ហើយលទ្ធផលការត្រួតពិនិត្យបង្ហាញថា គោឆ្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួត ។

ដូច្នេះ ការិយាល័យបសុសត្វស្រុកវ៉ាពីប៉ាធុម បានប្រកាសហាមពលរដ្ឋបរិភោគសាច់គោក្នុងតំបន់មួយចំនួន ដែលមានការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺឆ្កែឆ្កួតប្រភេទ (Rabies) ខ្លាំង ។ មន្ត្រីបសុសត្វ បានបង្កើនការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺឆ្កែឆ្កួតដល់សត្វគោ, ឆ្កែ និងឆ្មា នៅភូមិចំនួន៣ ស្ថិតក្នុងឃុំណាខា ស្រុកវ៉ាពីប៉ាធុម និងស្នើឱ្យពលរដ្ឋយកត្វចិញ្ចឹមទាំងអស់មកចាក់វ៉ាក់សាំងការពារការឆ្លងរាតត្បាត ។

លោក ថងលឿន ជាអ្នកស្រុករស់នៅនៅឃុំណាខា ប្រាប់ថា សត្វចិញ្ចឹមរបស់លោក បានចាក់វ៉ាក់សាំងជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីការពារជំងឺឆ្កែឆ្កួត ប៉ុន្តែអ្វីដែលលោកបារម្ភខ្លាំងនោះ គឺសត្វគោឆ្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួត ។ បច្ចុប្បន្ន លោក និងក្រុមគ្រួសារផ្អាកបរិភោគសាច់គោមួយរយៈ ដោយសារខ្លាចឆ្លងជំងឺ ។

ប្រធានក្រុមអភិវឌ្ឍន៍សុខភាពសត្វ និងមានឯកទេសបសុសត្វ លោកស្រី អាន់ឆាលី ខាំសៃ ឱ្យដឹងថា លោកស្រីបានប្រកាសទៅកាន់ពលរដ្ឋពីតំបន់ដែលមានសត្វគោឆ្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួត ព្រមទាំងហាមពលរដ្ឋផ្លាស់ទីសត្វគោពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយដើម្បីជាការប្រុងប្រយ័ត្ន ។

ហេតុនេះ សូមពលរដ្ឋយកសត្វចិញ្ចឹម ដូចជា ៖ គោ ឆ្កែ និងឆ្មា មកចាក់វ៉ាក់សាំងការពារកុំឱ្យឆ្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួត ។ កសិករចិញ្ចឹមគោ-ក្របី សូមបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យបានខ្ពស់ ដោយថែទាំសត្វរបស់ខ្លួន សម្អាតកសិដ្ឋាន ឬកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ និងការពារកុំឱ្យសត្វពាហនៈចេញ-ចូលកសិដ្ឋាន ៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ គេហទំព័រ Jakarta Golbe របស់ឥណ្ឌូណេស៊ីរាយការណ៍ថា ទីក្រុងហ្សាកាតា លិចលង់ខ្លាំងដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាប់គ្នាជាច្រើនថ្ងៃ បណ្តាលឱ្យកម្ពស់ទឹកក្នុងទន្លេនានាហក់ឡើងខ្ពស់ ។ អាជ្ញាធរបានជម្លៀសពលរដ្ឋចំនួន១,២២៩នាក់ ដែលរស់នៅភាគខាងត្បូង និងខាងកើតទីក្រុងហ្សាកាតា ទៅកាន់កន្លែងមានសុវត្ថិភាព ។

ភ្នាក់ងារគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ីបញ្ជាក់ថា ភ្លៀងបានធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា កន្លងមក ធ្វើឱ្យទឹកលិចទីក្រុងហ្សារកាតា និងតំបន់ជុំវិញកម្ពស់៣ម៉ែត្រ ។ ទឹកបានកាត់ផ្តាច់ផ្លូវធ្វើដំណើរមួយចំនួន ខណៈលំនៅឋានពលរដ្ឋជាង១,០០០ខ្នង និងរថយន្តជាច្រើនគ្រឿងលិចទឹក ។

អភិបាលក្រុងហ្សាកាតា លោក Pramono Anung បានប្រកាសអាសន្នទៅកាន់ពលរដ្ឋពីគ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់ ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបង្ហូរទឹកចេញពីតំបន់លិចលង់ និងដោះស្រាយស្ថានការណ៍តាមបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ។ គ្មានពលរដ្ឋណាម្នាក់រងរបួស និងស្លាប់ដោយសារទឹកជំនន់ទេ ប៉ុន្តែទឹកបានលិចតំបន់នានារបស់ទីក្រុងហ្សាកាតា ដែលមានពលរដ្ឋរស់នៅប្រមាណ១១លាននាក់ ។

អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានចែកចាយម្ហូបអាហារ ភួយ និងតង់សម្រាប់ការពារទឹកឱ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះដោយទឹកជំនន់ ហើយពួកគេប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋស្នើសុំជំនួយពីអាជ្ញាធរ ករណីខ្វះខាតរបស់របរប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ។

សារព័ត៌មានឥណ្ឌូណេស៊ីរាយការណ៍ថា មន្ទីរពេទ្យមួយកន្លែងនៅភាគខាងកើតប្រទេសលិចទឹកខ្លាំងជាងគេ គឺទឹកបានហូរចូលក្នុងបន្ទប់អ្នកជំងឺ ។ គ្រូពេទ្យបានជួយគ្នាបញ្ជូនអ្នកជំងឺទៅសម្រាកនៅបន្ទប់ផ្សេង ខណៈបន្ទប់ខ្លះទៀតរបស់មន្ទីរពេទ្យនេះដាច់ចរន្តអគ្គិសនី ។

គួរបញ្ជាក់ថា ទីក្រុងហ្សាកាតា ដែលមានពលរដ្ឋរស់នៅជាង៣០លាននាក់ មានទឹកជំនន់ម្តងម្កាល ប៉ុន្តែទឹកជំនាន់នៅតំបន់ប៊ែងកាស៊ីពេលនេះ គឺធ្ងន់ធ្ងរបំផុត បើគិតតាំងពីឆ្នាំ២០២០ ។ នៅឆ្នាំ២០២០ មានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងបំផុត តាំងពីឥណ្ឌូណេស៊ីបានកត់ត្រានៅឆ្នាំ១៨៦៦ ដែលបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋនៅទីក្រុងហ្សាកាតា ស្លាប់ជាង៦០នាក់ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅដើមខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥នេះ អ្នកលេង TikTok នៅប្រទេសថៃបានចែកចាយព័ត៌មានពីការបាត់ប.ង់ជីវិតរបស់អ្នកនាង ភីឆាយ៉ា វឌ្ឍនាមុនទ្រី (ហៅមីន) ជាតារាសម្តែងដ៏ល្បីល្បាញ ដែលត្រូវបានតុលាការកាត់ទោ.សឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ដោយសារជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរកស៊ីបោកប្រាស់របស់ក្រុមហ៊ុន The iCON GROUP ក្រោយមក តុលាការក៏បានដោះលែងនាងឱ្យនៅក្រៅឃុំ ។ ការចែកចាយព័ត៌មាននេះធ្វើឱ្យមហាជនមានចម្ងល់យ៉ាងខ្លាំងថា តើនាងពិតជាស្លា.ប់ពិតប្រាកដ ឬជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ?

មហាជនចាប់អារម្មណ៍នឹងអ្នកនាង ភីឆាយ៉ា យ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពីនាងជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយក្រុមហ៊ុន The iCON GROUP ដែលត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ថា ក្រុមហ៊ុននេះរកស៊ីបោកប្រាស់ពលរដ្ឋថៃ និងបរទេស រួមទាំងពលរដ្ឋខ្មែរផងដែរ ។ តុលាការបានកាត់ក្តីនាង ព្រមទាំងតារាសម្តែងល្បីៗផ្សេងទៀត ដូចជា ៖ លោក យូរ៉ាណាន់ ផាម៉ុនមុនទ្រី (ហៅប៉ាតាវី) និងលោក បូសាកាន់ កាន់ថាថាវ៉ន ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារដើម្បីរង់ចាំការស៊ើបអង្កេត ក្រោយមក តុលាការបានដោះលែងរូបនាង និងលោក យូរ៉ាណាន់ ឱ្យនៅក្រៅឃុំ រីឯលោក បូសាកាន់ និងអ្នកជាប់ពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតជាប់ពន្ធនាគារដដែល ។

ក្រោយមក ក៏មានព័ត៌មានថា លោក បូសាកាន់ បានស្លាប់ក្នុងពន្ធនាគារ ដោយសារតុលាការពុំដោះលែងលោកឱ្យនៅក្រៅឃុំ ដូចលោក យូរ៉ាណាន់ និងអ្នកនាង ភីឆាយ៉ា ប៉ុន្តែត្រូវបានមន្ត្រីពន្ធនាគារបញ្ជាក់ថា វាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ។ នៅដើមខែមីនានេះ ក៏មានការចែកចាយព័ត៌មានក្នុង TikTok ថា អ្នកនាង ភីឆាយ៉ា បានបញ្ចប់ជីវិតរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីតុលាការដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំ ។

ប៉ុន្តែក្រោយការស្រាវជ្រាវរកឃើញថា វាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ គឺអ្នកនាង ភីឆាយ៉ា ពុំបានស្លាប់ដូចការផ្សព្វផ្សាយក្នុង TikTok ទេ ។ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននេះ គឺវែបសាយភ្នាល់របស់ថៃដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI បង្កើតព័ត៌មាននេះ ដោយមានភ្ជាប់ឈ្មោះវែបសាយរបស់ខ្លួន ដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ និងទទួលបានចំនួនទស្សនាវីដេអូច្រើនក្នុង TikTok ។

វែបសាយភ្នាល់បានបង្ហោះវីដេអូ ព្រមទាំងសរសេរពីមូលហេតុនៃការស្លាប់របស់តារាសម្តែងស្រីរូបនេះថា ដោយសារនាងពិបាកចិត្តរឿងជាប់ពន្ធនាគារ និងមានបញ្ហាលុយកាក់ ទើបសម្រេចចិត្តបញ្ចប់ជីវិតខ្លួនឯង ។ ហេតុនេះ ពេលអ្នកប្រើប្រាស់ TikTok ចុចទស្សនាវីដេអូការស្លាប់របស់អ្នកនាង ភីឆាយ៉ា គឺវានឹងភ្ជាប់ទៅកាន់វែបសាយភ្នាល់អនឡាញដោយស្វ័យប្រវត្តិ ។

ហ្វេសប៊ុកផេកឈ្មោះ Drama Addict បានដាស់តឿនអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមថា ៖ «វែបសាយភ្នាល់បានប្រឌិតរឿងក្នុង TikTok ថា អ្នកនាង ភីឆាយ៉ា ស្លាប់ដោយសារកើតទុក្ខរឿងជាប់ពន្ធនាគារ និងត្រូវមនុស្សជិតស្និទ្ធយកប្រាក់ចំណេញរបស់នាង ចំនួន២០០លានបាត រួចហើយគេចខ្លួនទៅក្រៅប្រទេស ហើយការបង្ហោះព័ត៌មាននេះមានអ្នកទស្សនារាប់លាននាក់ ។ ហេតុនេះ សូមកុំជឿដាច់ខាត ពីព្រោះវាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ» ៕

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស IFL Science គ្រប់ត្រីទាំងអស់នៅក្នុងសមុទ្រសុទ្ធតែមានសមត្ថភាព និងភាពវៃឆ្លាតរៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែត្រីមួយប្រភេទនេះ ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវពិសោធន៍ឃើញថា មានភាពឆ្លាតវៃជាងគេ ដោយសារវាមានខួរក្បាលធំ និងតំបន់ខួរក្បាលដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លាំង ដែលទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនង ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការរៀនសូត្រ។

ដូច្នេះត្រីដែលឆ្លាតជាងគេបំផុតនៅក្នុងសមុទ្រនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាត្រី “Manta Ray ឬហៅថាត្រីបបែល”។ ត្រីបបែល Manta Ray មានខួរក្បាលធំបំផុតនៃត្រីទាំងឡាយណាដែលហែលនៅក្នុងមហាសមុទ្រ។ ពួកវាជាត្រីឆ្អឹងខ្ចីនៃប្រភេទ Mobula ដែលអាចហែលបានចម្ងាយដ៏ធំសម្បើមក្នុងការស្វែងរកសត្វផ្លាកតុន។ របៀបរស់នៅរបស់ពួកគេទាមទារជំនាញរុករកល្អ និងអារម្មណ៍ដ៏ពិសេស។ ពួកគេក៏អាចធ្វើសមកាលកម្មឥរិយាបទរបស់ពួកគេ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការស៊ីចំណី ដូចជាការកំណត់ពន្លឺដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្សដើម្បីស្វែងរកសត្វព្រៃផងដែរ។

ពន្លឺទាក់ទាញអាហារកាន់តែច្រើន ហើយត្រី manta ray បានប្រើវិធីនេះតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ មកម្លេះ។ យោងតាម OCEANA ខួរក្បាលរបស់សត្វត្រីបបែល មានទំហំធំណាស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងទំហំរាងកាយរបស់វា។ ពួកវាមានខួរក្បាលធំជាងត្រីណាមួយ រួមទាំងត្រីឆ្លាម និងបាឡែន ដែលជាត្រីធំជាងគេនៅក្នុងមហាសមុទ្រ ហើយក៏មានតំបន់ខួរក្បាលដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លាំង ដែលទាក់ទងនឹងការទំនាក់ទំនង ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការរៀនសូត្រទៀតផង។

ត្រី manta ray បានឆ្លងកាត់ការសាកល្បងកញ្ចក់ដ៏ល្បីល្បាញមួយ ដែលត្រូវបានបង្ហាញពីការឆ្លុះបញ្ចាំងដើម្បីរកមើលថាតើពួកគេអាចស្គាល់ខ្លួនឯងបានដែរឬទេ។ ការសិក្សាឆ្នាំ ២០១៦ បានរកឃើញថា ពួកគេគឺស្គាល់ខ្លួនឯងនៅក្នុងកញ្ចក់ ដោយជាញឹកញាប់បង្ហាញចលនាដដែលៗមិនធម្មតានៅមុខកញ្ចក់ រួមទាំងមានឥរិយាបថដូចជា ការរំកិលជុំវិញ លាតព្រុយ និងផ្លុំពពុះពេលមើលកញ្ចក់ ហើយក៏បានផ្លាស់ទីចេញពីកញ្ចក់ផងដែរ។

វេជ្ជបណ្ឌិត Alecia Carter នៃសាកលវិទ្យាល័យ College London អ្នកជំនាញខាងឥរិយាបថសត្វបាននិយាយថា “ត្រី Manta Ray ឬហៅថាត្រីបបែល គឺមានខួរក្បាលធំជាងគេនៅក្នុងមហាសមុទ្រ ទោះជាយ៉ាងណាសម្រាប់ភាពវៃឆ្លាតគឺជាគោលគំនិតពិបាកកំណត់បន្តិច”។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី អ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនជឿថា សត្វត្រី Manta Ray ឬហៅថាត្រីបបែល គឺមានភាពឆ្លាតវៃជាងគេក្នុងចំណោមត្រីទាំងអស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស IFL Science៕