ប្រទេសហ្ស៊កដានី ៖ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ហេតុការណ៍ដ៏រន្ធ.ត់មួយបានកើតឡើងនៅប្រទេសហ្ស៊កដានី (Jordan) គឺមានភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំងនៅទីក្រុងបុរាណឈ្មោះ «ផេត្រា» ស្ថិតនៅកណ្តាលវាលខ្សាច់ បណ្តាលឱ្យមានទឹកជំនន់ហូរមកភ្លាមៗដូចទឹកជ្រោះធ្លាក់ពីលើជ្រលងថ្ម ។ ហេតុការណ៍នេះធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរស្លា.ប់ ចំនួន២នាក់ ដោយសាររត់គេចខ្លួនពុំទាន់ ខណៈភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនទៀតត្រូវបានភ្នាក់ងារសង្គ្រោះជួយទាន់ពេលវេលា ។

ភ្ញៀវទេសចរជាច្រើននាក់ដែលមកដើរលេងនៅប្រាសាទថ្មក្នុងទីក្រុងបុរាណកណ្តាលវាលខ្សាច់ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់ប្រទេសហ្ស៊កដានី នៅសុខៗ ស្រាប់តែក្លាយជាជនរងគ្រោះរត់គេចពីគ្រោះថ្នាក់ ក្រោយពីមានភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង និងទឹកហូរពីតំបន់ព្រៃភ្នំ បណ្តាលឱ្យមានទឹកជំនន់ភ្លាមៗហូរធ្លាក់ពីជ្រលងថ្មខ្ពស់ៗ ។

អាជ្ញាធរហ្ស៊កដានីបានជម្លៀសភ្ញៀវទេសចរជិត២,០០០នាក់ និងបញ្ជាបិទទីក្រុងបុរាណមួយរយៈដើម្បីផ្តល់សុវត្ថិភាពដល់ភ្ញៀវទេសចរ ។ ជាមួយគ្នានេះ មានភ្ញៀវទេសចរជិត២០នាក់ បានប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារទឹកហូរធ្លាក់ពីលើកំពូលភ្នំក្នុងតំបន់ Wadi al-Nakhil ទីក្រុងម៉ាអាន (Ma’an) ស្ថិតនៅឆ្ងាយប៉ុន្មានពីទីក្រុងផេត្រា ។

អភិបាលក្រុងម៉ាអាន និយាយថា មានភ្ញៀវទេសចរបែលហ្ស៊ិក ២នាក់ បានបាត់ខ្លួនតាមខ្សែទឹក ក្រោយមក អាជ្ញាធរក៏បានរកឃើញសាកសពពួកគេ ។ រីឯភ្ញៀវទេសចរបរទេស១៤នាក់ទៀតមានសុវត្ថិភាព ក្រោយពីភ្នាក់ងារសង្គ្រោះនាំពួកគេចាកចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នាក់ ។

បើតាមភ្នាក់ងារសង្គ្រោះ គឺការស្វែងរកមនុស្សបាត់ខ្លួនធ្វើឡើងយ៉ាងលំបាក ដោយសារអាកាសធាតុមិនអំណោយផល និងទីតាំងស្មុគស្មាញ ។ ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះបានផ្អាកស្វែងរកជនរងគ្រោះបណ្តោះអាសន្ននៅពេលយប់ និងតាមរកជនរងគ្រោះបន្តទៀតពេលព្រឹក ។

បច្ចុប្បន្ន ទីក្រុងបុរាណផេត្រា គឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញលំដាប់ទី១ របស់ប្រទេសហ្ស៊កដានី (ស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច) ហើយហេតុការណ៍នេះអាចសម្លាប់មនុស្សដែលមកកម្សាន្តនៅទីក្រុងបុរាណកណ្តាលវាលខ្សាច់ដ៏ស្ងួតហួតហែងគ្រប់ពេលវេលា ៕

ការសាងសង់ទំនប់ទឹក ‘Three Gorges Dam’ និងស្ថានីយ៍ថាមពលដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក របស់ប្រទេសចិនបានធ្វើឲ្យការបង្វិលរបស់ផែនដីយឺតជាងមុន ។ វាជាស្ថានីយ៍វារីអគ្គីសនីនៅលើទន្លេ Yangtze ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងលិចនៃទីក្រុង Wuhan ។ ទំនប់នេះមានកម្ពស់ ១៧៥ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ហើយ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគម្រោងនេះ ទីក្រុងចំនួន ១៣ និងភូមិចំនួន ១៤០ ត្រូវបានជន់លិច និងបណ្តាលឱ្យមនុស្ស ១.៥ លាននាក់នៅក្នុងប្រទេសចិនត្រូវចាកចេញពីលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេ។ ។

អង្គការអវកាសណាសាបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនអំពីគម្រោងដ៏មហិមានេះនៅលើគេហទំព័ររបស់ Earth Observatory ថា “ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើផែនការ និងការអនុវត្តនេះ ការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថានសំខាន់ៗត្រូវបានកើតឡើង រួមទាំងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់មនុស្ស ១. ២ លាននាក់ ក្រុងចំនួន ១៣ ត្រូបានជន់លិច ព្រមទាំងភូមិជាង ១៣០០ ទីតាំងបុរាណវត្ថុ និងកន្លែងចាក់សំរាមតែមានសុទ្ធតមានគ្រោះថ្នាក់។”

កង្វល់ផ្នែកបរិស្ថានដូចជា មានការកើនឡើងនៃការរញ្ជួយដីដោយសារការផ្ទុកទឹក ការរអិលបាក់ដី ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ការបង្កើនការបំពុល ហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺឆ្លងដែលបណ្តាលមកពីប្រព័ន្ធទឹក និងការប្រែប្រួលនៃទឹកប្រៃរបស់មាត់ទន្លេ Yangtze ។ ជាងនេះទៅទៀត ទំនប់ដែលបានបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ២០១២ នេះ ត្រូវបានគេនិយាយថានឹងប៉ះពាល់ដល់ចលនាបង្វិលនៃភពផែនដីក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សកលលោក ។

NASA បានពន្យល់ថា ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងទីតាំងណាមួយនៃម៉ាស់នៅលើផែនដី ពិតជាអាចមានឥទ្ធិពលតិចតួចលើការបង្វិលរបស់ផែនដី។ លោកបណ្ឌិត Benjamin Fong Chao អ្នកជំនាញភូគព្ភវិទូនៅមជ្ឈមណ្ឌល Goddard Space Flight Centre របស់ NASA ពន្យល់នៅលើគេហទំព័ររបស់ NASA ថា ទំនប់ដ៏ធំនេះមានសមត្ថភាពស្តុកទឹក ៤០ គីឡូម៉ែត្រគូប ដែលនេះស្មើនឹងទឹក ១០ ពាន់ពាន់លានហ្គាឡុង។

យោងតាមទីភ្នាក់ងារអវកាស នៅចំណុចពេញលេញរបស់វា ទំនប់ទឹក Three Gorges Dam បង្កើតបានការប្រឆាំងតូចបំផុតទៅនឹងការបង្វិលរបស់ផែនដី ដោយហេតុនេះធ្វើឱ្យថ្ងៃកាន់តែយូរ។ យោងតាមការគណនារបស់បណ្ឌិត ឆាវ នេះនឹងធ្វើឱ្យថ្ងៃវែងជាង ០. ០៦ មីក្រូវិនាទី និងផ្លាស់ប្តូរទីតាំងបង្គោលរបស់ផែនដីប្រហែល ២ សង់ទីម៉ែត្រ៕

សហភាពអឺរ៉ុប (EU) បានពិន័យប្រាក់ TikTok ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហ៊ុន ByteDance ចំនួន៥៣០លានអឺរ៉ូ (ឬស្មើ៥៦៨លានដុល្លារអាមេរិក) ករណី TikTok ល្មើ.សនឹងច្បាប់គ្រប់គ្រងទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ។ ការពិន័យប្រាក់ក្រោយពីការិយាល័យគ្រប់គ្រងទិន្នន័យប្រទេសអៀរឡង់ ដែលជាភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យ TikTok នៅអឺរ៉ុបរកឃើញថា កម្មវិធីវីដេអូខ្លីដ៏ល្បីល្បាញលើពិភពលោកនេះ បានបញ្ជូនទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកប្រើប្រាស់នៅអឺរ៉ុបទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិន ។

ការពិន័យប្រាក់ TikTok គឺជាការពិន័យផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងច្រើនបំផុត លើកទី២ ដែលសហភាពអឺរ៉ុបធ្លាប់ពិន័យប្រាក់កន្លងមក ។ កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ការិយាល័យគ្រប់គ្រងទិន្នន័យប្រទេសអៀរឡង់ ធ្លាប់ពិន័យប្រាក់ TikTok ចំនួន៣៤៥លានអឺរ៉ូ ករណីបំពានច្បាប់ទិន្នន័យកុមារនៅអឺរ៉ុប ។ ទោះជា TikTok បដិសេធថា ពុំធ្លាប់បញ្ជូនទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់នៅអឺរ៉ុបទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិន ប៉ុន្តែកាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ TikTok បែរជាទទួលស្គាល់ថា បានបញ្ជូនទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់មួយចំនួនទៅចិន ។

TikTok ពុំអាចធានាបានថា ទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់នៅអឺរ៉ុបត្រូវបានជនជាតិចិនចូលប្រើប្រាស់ពីចម្ងាយ ដែលសហភាពអឺរ៉ុបបានហាម TikTok ធ្វើបែបនេះ ។ លើសពីនេះ TikTok ពុំបានជូនដំណឹង និងដោះស្រាយបញ្ហាដែលប្រទេសនានាបារម្ភថា រដ្ឋាភិបាលចិនអាចចូលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់នៅតំបន់អឺរ៉ុប ពីព្រោះច្បាប់ចិនខុសគ្នាពីអឺរ៉ុប ។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់ការិយាល័យគ្រប់គ្រងទិន្នន័យប្រទេសអៀរឡង់ ។

ចំណែក TikTok បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលចិនពុំធ្លាប់ស្នើឱ្យ TikTok បង្ហាញទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់នៅអឺរ៉ុបទេ ហើយ TikTok នឹងប្តឹងទៅតុលាការឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងនឹងការពិន័យប្រាក់របស់សហភាពអឺរ៉ុប ។

ទោះជា ByteDance ជាក្រុមហ៊ុនមេរបស់ TikTok មានវិនិយោគិនបរទេសកាន់កាប់ភាគហ៊ុនច្រើនក្តី ប៉ុន្តែ ByteDance នៅតែអនុវត្តតាមការកំណត់របស់រដ្ឋាភិបាលចិន ដែលក្រុមហ៊ុនមានស្នាក់ការធំនៅទីក្រុងប៉េកាំង ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យប្រទេសជាច្រើនហាមប្រើប្រាស់ TikTok ដូចជា ៖ ប៉ាគីស្ថាន នេប៉ាល់ និងកាឡេដូនៀថ្មី (ជាទឹកដីស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង) ហើយ TikTok បានរងការដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងពីអាមេរិក ក្រោយអ្នកជំនាញបារម្ភថា ទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់នៅអាមេរិកអាចធ្លាក់ក្នុងកណ្តាប់ដៃរដ្ឋាភិបាលចិន ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៤ អតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Joe Biden បានចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់បង្ខំឱ្យក្រុមហ៊ុន ByteDance លក់ TikTok ឱ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិក បើមិនដូច្នោះទេ អាមេរិកនឹងបិទកម្មវិធីនេះ ។ រីឯលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump ដែលបានឡើងកាន់តំណែងបន្ទាប់ពីលោក Joe Biden បានពន្យារពេលការដាក់សម្ពាធឱ្យ ByteDance លក់ TikTok ជាច្រើនលើក ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ យោងតាមការប្រកាសរបស់ក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិក (DHS) កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកប្រធានាធិបតី Donald Trump ត្រៀមចែកប្រាក់លើកទឹកចិត្តម្នាក់១,០០០ដុល្លារ សម្រាប់ថ្លៃធ្វើដំណើរដល់ជនភៀសខ្លួនខុសច្បាប់ទាំងឡាយដែលយល់ព្រមចាកចេញ ឬនិរទេសខ្លួនឯងពីទឹកដីអាមេរិក ។

ក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិក (DHS) បញ្ជាក់ថា នេះជាប្រាក់ជួល និងជាថ្លៃសំបុត្រយន្តហោះសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនណាសម្រេចចិត្តចាកចេញពីទឹកដីអាមេរិក ហើយវាមានតម្លៃថោកជាងការនិរទេសដោយអាជ្ញាធរអាមេរិក ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានចំណាយប្រាក់ច្រើនសម្រាប់ការចាប់ជនភៀសខ្លួនខុសច្បាប់ដាក់ពន្ធនាគារ គឺស្មើប្រមាណ ១ម៉ឺន៧ពាន់ដុល្លារឯណោះ សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនម្នាក់ ។

លោក Trump មកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋ (Republican) បានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកអាណត្តិទី២ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សន្យាថា លោកនឹងបណ្តេញជនភៀសខ្លួនខុសច្បាប់រាប់លាននាក់ចេញពីអាមេរិក ។ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ ចំនួនជនភៀសខ្លួនដែលអាមេរិកបណ្តេញចេញ គឺពុំទាន់ស្មើចំនួនជនភៀសខ្លួនត្រូវបានបណ្តេញចេញក្នុងអាណត្តិអតីតប្រធានាធិបតី លោក Joe Biden ទេ ។

តាមទិន្នន័យចុងក្រោយរបស់ក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិកបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលលោក Trump បានបណ្តេញជនភៀសខ្លួនប្រមាណ ១៥ម៉ឺន២ពាន់នាក់ ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ។ ប៉ុន្តែវាតិចជាងការបណ្តេញជនភៀសខ្លួន ចំនួន១៩ម៉ឺន៥ពាន់នាក់ ចាប់ពីខែកុម្ភៈ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ដែលអាមេរិកស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Joe Biden ។

មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់លោក Trump ព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យជនភៀសខ្លួនខុសច្បាប់ព្រមចាកចេញពីអាមេរិកដោយខ្លួន.ឯង ដោយគំរាមដាក់ទោស, ពិន័យប្រាក់យ៉ាងច្រើន និងគំរាមបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនទៅឃុំឃាំងក្នុងពន្ធនាគារ ។ លោកស្រី Kristi Noem រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិកនិយាយថា ៖ «បើជនភៀសខ្លួនរស់នៅទីនេះយ៉ាងខុសច្បាប់ គឺការនិរទេសខ្លួនឯងជារឿងល្អបំផុត សុវត្ថិភាពបំផុត និងសន្សំសំចៃប្រាក់បំផុតក្នុងការធ្វើដំណើរចេញពីអាមេរិក ដើម្បីចៀសវាងការចាប់ខ្លួន» ។

លោក Trump បាននិយាយពីការផ្តល់ប្រាក់ឱ្យជនភៀសខ្លួននិរទេសខ្លួនឯងកាលពីខែមេសា ថា អាមេរិកអាចពិចារណាអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេត្រឡប់មកអាមេរិកជាថ្មី បើមានអត្តចរិកល្អ ។ ដូចគ្នានេះ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិកបញ្ជាក់ថា ជនភៀសខ្លួនដែលយល់ព្រមនិរទេសខ្លួនឯង គឺអាចត្រឡប់មករស់នៅអាមេរិកយ៉ាងស្របច្បាប់នាថ្ងៃអនាគត ប៉ុន្តែក្រសួងពុំបានបញ្ជាក់ថា តើមានវិធីណាខ្លះ ឬគម្រោងអ្វី ដើម្បីជួយឱ្យជនភៀសខ្លួនអាចត្រឡប់មកអាមេរិកវិញ ។

Make the Road New York គឺជាអង្គការជួយសង្គ្រោះជនភៀសខ្លួននៅអាមេរិក បានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកដែលបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យជនភៀសខ្លួនយល់ព្រមចាកចេញពីអាមេរិក ហើយអង្គការនេះបានដាស់តឿនជនភៀសខ្លួន គួរវតែពិភាក្សាជាមួយមេធាវីមុនពេលចាកចេញ ៕