សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ គោលនយោបាយដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលពីក្រៅប្រទេសរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសទូទាំងពិភពលោក ហើយវាពុំត្រឹមតែប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកប៉ុណ្ណោះទេ ពលរដ្ឋអាមេរិកក៏ជួបការលំបាកដែរ គឺទំនិញឡើងថ្លៃ ជាពិសេស ស៊ុតមាន់ ។ កន្លងមក តម្លៃស៊ុតនៅអាមេរិកបានឡើងថ្លៃដោយសារជំងឺផ្តាសាយបក្សី ប៉ុន្តែពេលប្រធានាធិបតីអាមេរិកដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូល វាកាន់តែធ្វើឱ្យតម្លៃស៊ុតកើនឡើងខ្ពស់ថែមទៀត ។

សមាគមនាំចេញសត្វស្លាប និងស៊ុតរបស់អាមេរិកបញ្ជាក់ថា ការដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលរបស់លោក Trump បានប៉ះពាល់ដល់តម្លៃស៊ុតផងដែរ ហើយក្រុមហ៊ុនអាមេរិកដែលនាំចូលស៊ុតពីក្រៅប្រទេស ក៏ដូចជាឧស្សាហកម្មកែច្នៃស៊ុតជាអាហារ បានចំណាយដើមទុនច្រើនជាងមុនក្នុងការទិញស៊ុត ។ ហេតុនេះ វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋអាមេរិកត្រូវទិញស៊ុតក្នុងតម្លៃខ្ពស់ ។

តម្លៃស៊ុតនៅអាមេរិកបានកើនឡើងជាច្រើនខែហើយ គឺស៊ុត១២គ្រាប់ មានតម្លៃ៣ដុល្លារអាមេរិក ដែលខ្ពស់ជាងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់៦០% ។ អ្នកជំនាញសន្និដ្ឋានថា តម្លៃស៊ុតនៅអាមេរិកនឹងកើនឡើងខ្ពស់ថែមទៀត ដោយសារការដាក់ពន្ធទំនិញនាំចូលរបស់លោក Trump ។

អាមេរិកបាននាំចូលស៊ុតពីប្រទេសតួកគី និងប្រេស៊ីលយ៉ាងច្រើនក្នុង១ឆ្នាំៗ ។ បើតួកគី និងប្រេស៊ីលប្រឈមនឹងការដាក់ពន្ធទំនិញ គឺប្រទេសទាំងនេះនឹងដំឡើងថ្លៃស៊ុតនាំចូលអាមេរិក ឬផ្អាកការនាំចេញស៊ុតមកអាមេរិក ដោយសារការដាក់ពន្ធ ។ ពលរដ្ឋអាមេរិករស់នៅរដ្ឋជាច្រើនពុំពេញចិត្តនឹងគោលនយោបាយដាក់ពន្ធទំនិញនាំចូលទេ ហើយពួកគេបានប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការដឹកនាំប្រទេសរបស់លោក Trump ។

ទោះយ៉ាងណា នៅមានកត្តាផ្សេងទៀតដែលធ្វើឱ្យតម្លៃស៊ុតកើនឡើងនៅអាមេរិក រួមមាន ៖ តម្លៃចំណីសត្វ, ប្រេងឥន្ធនៈ និងតម្លៃពលកម្មកើនឡើងដោយសារអតិផរណា ខណៈកសិករអាមេរិកត្រូវចំណាយដើមទុនបន្ថែមដើម្បីការពារសត្វមាន់ជាច្រើនក្បាលកុំឱ្យឆ្លងជំងឺ ។

គួរបញ្ជាក់ថា រយៈពេល១០ឆ្នាំមកនេះ មានការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺផ្តាសាយបក្សីនៅអាមេរិក ជាពិសេស នៅឆ្នាំ២០២២ ។ ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិកមានគោលនយោបាយមួយ បើប្រទះឃើញមាន់១ក្បាលកើតជំងឺផ្តាសាយបក្សី ត្រូវតែកម្ចាត់មាន់ទាំងអស់ក្នុងហ្វូង ទើបធ្វើឱ្យចំនួនមាន់ និងស៊ុតធ្លាក់ចុះ ។ តាមទិន្នន័យក្រសួងកសិកម្មបង្ហាញថា អាមេរិកបានកម្ចាត់មាន់ និងសត្វស្លាបផ្សេងៗ ស្មើជាង១៦៣លានក្បាល តាំងពីជំងឺផ្តាសាយបក្សីឆ្លងរាតត្បាត ។

កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ អាមេរិកបានកម្ចាត់មាន់ រហូតដល់២០លានក្បាល ។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកកំពុងស្វែងរកប្រទេសផ្សេងទៀតដើម្បីនាំចូលស៊ុតបន្ថែម ខណៈកន្លងមក អាមេរិកធ្លាប់នាំចូលស៊ុតពីកាណាដា ហូឡង់ អង់គ្លេស និងចិន ៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ ក្រៅពីបន្ទុះភ្នំភ្លើង រញ្ជួយដីនៅតែជាគ្រោះធម្មជាតិដែលបានកើតឡើងនៅបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងពុំអាចទាយទុកមុន ដូចជា ៖ មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ វៀតណាម និងឥណ្ឌូណេស៊ី ។ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ មានរញ្ជួយដីកើតឡើងនៅភាគពាយ័ព្យឆ្នេរសមុទ្រកោះស៊ូម៉ាត្រារបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ស្មើ៥.៥រិចទ័រ ជម្រៅ១០គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅភាគនិរតីស្រុកមឿង ខេត្តសាទូន ប្រទេសថៃ ប្រមាណ៦៥០គីឡូម៉ែត្រ ។ វាធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃបារម្ភពីរលកស៊ូណាមិក្នុងសមុទ្រថៃ ពីព្រោះកោះស៊ូម៉ាត្រា ទើបកើតរញ្ជួយដីកាលពីចុងខែមីនា ។

ហេតុការណ៍រញ្ជួយដីលើកនេះ ពុំបង្កឱ្យមានពលរដ្ឋរងរបួស ស្លាប់ និងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិទេ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងាររញ្ជួយដីនឹងតាមដានស្ថានការណ៍បន្តទៀត ព្រមទាំងជូនដំណឹងមកកាន់ពលរដ្ឋឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់ ។ បច្ចុប្បន្ន រញ្ជួយដីបានកើតឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយបើវាកើតឡើងនៅទីប្រជុំជនអាចនឹងបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដូចនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ភ្នាក់ងាររញ្ជួយដីឥណ្ឌូណេស៊ី ។

កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា កន្លងមក ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីទើបតែមានរញ្ជួយដីកើតឡើងក្នុងសមុទ្រខេត្តបាន់ដាអាជិ ភាគខាងជើងកោះស៊ូម៉ាត្រា ស្មើ៤.៦រិចទ័រ ជម្រៅ១៤០គីឡូម៉ែត្រ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីខេត្តភូកេត ប្រទេសថៃ ប្រមាណ៤០០គីឡូម៉ែត្រ ។ គ្រោះរញ្ជួយដីនៅឥណ្ឌូណេស៊ីគ្មានឥទ្ធិពលមកលើថៃ ឬកើតរលកស៊ូណាមិទេ ។

ប៉ុន្តែព័ត៌មានរញ្ជួយដីនៅកោះស៊ូម៉ាត្រា របស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ទាំង២លើកនេះ បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងខ្លាចមានរលកស៊ូណាមិកើតឡើងក្នុងសមុទ្រប្រទេសថៃ បើទោះជាបរិវេណរញ្ជួយដីនៅឥណ្ឌូណេស៊ី ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីខេត្តសាទូន ប្រទេសថៃ ប្រមាណ៦៥០គីឡូម៉ែត្រក្តី ពីព្រោះរញ្ជួយដីក្នុងសមុទ្រគួរឱ្យខ្លាចជាងរញ្ជួយដីលើគោក ។ ក្រោយការបារម្ភបែបនេះ ភ្នាក់ងារឧតុនិយមថៃប្រកាសថា រញ្ជួយដីនៅឥណ្ឌូណេស៊ីកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ពុំពាក់ព័ន្ធនឹងរញ្ជួយដីនៅមីយ៉ាន់ម៉ាទេ ។

គួរបញ្ជាក់ថា វិធីការពារ និងកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ដោយសាររញ្ជួយដីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព បច្ចេកវិទ្យា និងចំណេះដឹងនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺចាំបាច់បំផុតដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យរំញ័រដ៏ត្រឹមត្រូវពីប្រព័ន្ធវាស់វែងស្តង់ដារសម្រាប់ភ្នាក់ងាររញ្ជួយដី ៕

ខ្សាច់ គឺជាធនធានធម្មជាតិត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ច្រើនបំផុតលើពិភពលោកសម្រាប់ការសាងសង់សំណង់ផ្សេងៗ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់បរិស្ថានកើតឡើងដោយសារការជីកខ្សាច់ត្រូវបានគេមើលរំលងរហូតមក បើទោះជាអ្នកជំនាញដាស់តឿនថា វានឹងបង្កគ្រោះថ្នា.ក់ ខ្លាំងដល់បរិស្ថានពិភពលោក ប្រសិនបើជីកខ្សាច់មកប្រើប្រាស់កាន់តែច្រើន ។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រុមអ្នកជំនាញអន្តរជាតិ ដែលបានផ្សព្វផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី «One Earth» គឺបានសរសេរឱ្យពិភពលោក យល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់កើតឡើងដោយសារការជីកខ្សាច់កាន់តែច្រើន ដោយអ្នកជំនាញបញ្ជាក់ថា ខ្សាច់ និងក្រួស គឺជាវត្ថុរឹងដែលត្រូវបានគេជីកច្រើនបំផុតលើពិភពលោក ។ វានឹងគំរាមកំហែងដល់ជីវៈចម្រុះក្នុងសមុទ្រដ៏មានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែគ្មានការចាប់អារម្មណ៍ពីផលប៉ះពាល់ទេ ។

ខ្សាច់ គឺជាវត្ថុផ្សំដ៏សំខាន់សម្រាប់ការសាងសង់អគារនានា ប៉ុន្តែបែរជាមានតម្លៃថោក ហើយការជីកខ្សាច់មកប្រើប្រាស់បានបំផ្លាញតុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងសមុទ្រ ដោយសារវាបង្កើតជាដីល្បាប់ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ស្មៅសមុទ្រ និងផ្កាថ្ម ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់សត្វក្នុងសមុទ្រផងដែរ ។

មនុស្សភាគច្រើនតែងតែយល់ខុសថា ខ្សាច់ គឺជាធនធានធម្មជាតិមានបរិមាណយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែការពិត ធនធានធម្មជាតិមួយនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឆ្នេរសមុទ្រ និងសមុទ្រ ។ ក្រៅពីនេះ ខ្សាច់មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការការពារឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំង កុំឱ្យបាក់ធ្លាក់ដោយសារទឹករលកបោកបក់ ។

ហេតុនេះ ក្រុមអ្នកជំនាញបានអំពាវនាវឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍ពីបញ្ហាការជីកខ្សាច់យកមកប្រើប្រាស់ ជាពិសេស ផលប៉ះពាល់ផ្នែកនេសាទ, ការចិញ្ចឹមសត្វក្នុងទឹក និងវិស័យទេសចរណ៍ ដោយអ្នកជំនាញស្នើឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍ពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដោយសារការជីកខ្សាច់ ។ ការជីកខ្សាច់នៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្រដែលមានមនុស្សរស់នៅនឹងបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ស្របពេលបច្ចុប្បន្ន បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបានគំរាមកំហែងដល់ជីវិតមនុស្សយ៉ាងខ្លាំង ៕