ទីក្រុងម៉ូស្គូ ៖ នេះជាដំណឹងល្អមួយសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន និងអ្នកស្រលាញ់សន្តិភាពទាំងអស់ ដោយលោក វ្លាឌីមៀរ ពូទីន បានប្រកាសជាឯកតោភាគីថា រុស្ស៊ីនឹងទម្លាក់សព្វាវុធឈប់បា..ញ់អ៊ុយក្រែនរយៈពេល ៧២ម៉ោង ពោលគឺចាប់ពីថ្ងៃទី ៨ ដល់ទី ១០ ខែឧសភា ដើម្បីអបអរសាទរគម្រប់ខួប ៨០ឆ្នាំនៃការទទួលបានជ័យជំនះរបស់សហភាពសូវៀតលើសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប៉ុន្តែបែរជាអ៊ុយក្រែនមិនយល់ស្រប។

នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៥ វិមានក្រឹមឡាំងនៃប្រទេសរុស្ស៊ីបាននិយាយថា ៖ បទឈប់បាញ់ដែលត្រូវបានបញ្ជាដោយ “ហេតុផលមនុស្សធម៌” នឹងដំណើរការចាប់ពីដើមថ្ងៃទី 8 ខែឧសភា ដល់ថ្ងៃទី 10 ខែឧសភា ដើម្បីរំលឹកដល់ការបរាជ័យរបស់ទីក្រុងមូស្គូលើពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ 1945 ដែលជាថ្ងៃបុណ្យសាសនាដ៏ធំបំផុតរបស់រុស្ស៊ី។ រដ្ឋាភិបាលក្រិមលាំងក៏បានអំពាវនាវឲ្យអ៊ុយក្រែនគោរពការផ្អាកប្រយុទ្ធនេះ និងបានព្រមានថា ៖ ប្រសិនបើមានការបំពានលបបា..ញ់ប្រហារ នោះរុស្ស៊ីនឹងឆ្លើយតបវិញដោយធម៌ក្ដៅមិនខាន។

រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោក Andrii Sybiha បានឆ្លើយតបនឹងសេចក្ដីប្រកាសខាងលើទាំងមិនយល់ស្របថា៖ “ហេតុអ្វីត្រូវរង់ចាំដល់ថ្ងៃទី 8 ឧសភា ទាំងដែលយើងអាចបញ្ឈប់ការបា..ញ់ប្រហារពេលណាក៏បាននោះ? បើរុស្ស៊ីពិតជាចង់បានសន្តិភាព ត្រូវតែបញ្ឈប់ការបា..ញ់ប្រហារជាបន្ទាន់ក្នុងពេលនេះ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថាទីក្រុង Kyiv បានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ “បទឈប់បាញ់ដ៏យូរអង្វែង គួរឱ្យទុកចិត្ត និងពេញលេញ” យ៉ាងហោចណាស់ 30 ថ្ងៃពេញ។

ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន លោក វ៉ូឡូដីមៀរ សេលេនស្គី បានរិះគន់ពីការផ្អាកប្រយុទ្ធរយៈពេលខ្លីនេះ ដោយលើកឡើងថា ៖ ជីវិតមនុស្សមានតម្លៃខ្ពស់ជាងព្រឹត្តិការណ៍អបអរសាទរគម្រប់ខួបនេះទៅទៀត។ លោក សេលេនស្គី ក៏បានអំពាវនាវឲ្យមានការផ្អាកប្រយុទ្ធពេញលេញ និងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ហោចណាស់ឲ្យបាន ៣០ថ្ងៃ

កន្លងមក ខាងរុស្ស៊ីធ្លាប់ប្រកាសពីការផ្អាកការបា..ញ់ប្រហាររយៈពេល ៣០ម៉ោងដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យ អ៊ីស្ទឹ ម្ដងរួចមកហើយ។ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនរីករាយនឹងដំណងនេះណាស់ ប៉ុន្តែក្រោយមក ក្នុងអំឡុងពេលប្រកាសថាផ្អាកនោះ រុស្ស៊ីនៅតែធ្វើការវា..យប្រហារបន្ដដដែល និងលើសពីនេះ រុស្ស៊ីថែមទាំងបានចោទប្រកាន់អ៊ុយក្រែនថាមិនបានបញ្ឈប់ការបា..ញ់ប្រហាររបស់ខ្លួនទៅវិញ។

ការអនុវត្តផ្ទុយពីសេចក្ដីប្រកាសរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅពេលនោះ បាននាំឲ្យមានការហួសចិត្តពីសំណាក់ពលរដ្ឋអ៊ុយក្រែន ហើយពួកគេបានចំអកចំពោះទង្វើរបស់លោក ពូទីន ដោយនិយាយថា ៖ មិនមានពាក្យសម្ដីណាមួយរបស់លោកពូទីន ដែលអាចជឿទយកចិត្ត និងយកជាការបានឡើយ។

យ៉ាងណាមិញ ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនលោក សេលេនស្គី ចង់បានការឈប់បា..ញ់ដែលយូរជាងនេះ។ សំណើនេះធ្លាប់បានបញ្ជូនដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែត្រូវរុស្ស៊ីច្រានចោលម្ដងជាពីរដង ហើយរុស្ស៊ីបានដាក់លក្ខខណ្ឌជាច្រើនត្រឡប់ទៅវិញ។ កាលពីពេលជួបគ្នាម្សិលមិញនៅពេលទៅចូលរួមគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសម្ដេចសង្ឃ លោកត្រាំ លោកម៉ាក្រុង និងលោកហ្សេឡិនស្គីបានឯកភាពគ្នាថានឹងខិតខំរៀបចំសំណើឈប់បាញ់ដ៏ហ្មត់ចត់មួយនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ បណ្តាខេត្តជាច្រើនរបស់ថៃបានរងឥទ្ធិពលព្យុះរដូវក្តៅ ជាពិសេស ខេត្តភាគខាងជើង ភាគឦសាន មានដើមឈើ និងបង្គោលភ្លើងបាក់រលំបណ្តាលឱ្យដាច់ចរន្តអគ្គិសនីដោយសារខ្យល់បក់ខ្លាំង ។ តំបន់រងគ្រោះខ្លាំងបំផុត គឺនៅបរិវេណផ្សារសាយលុមចយ ក្នុងស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ជាប់ព្រំដែនប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានលិចទឹកដោយសារទឹកទន្លេសាយកើនឡើងខ្ពស់ ក្រោយពីមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ក្រោយពីភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំងនៅរដ្ឋឆាន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានធ្វើឱ្យទឹកទន្លេសាយ ក្នុងស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ជាប់ព្រំដែនខេត្តថាឃីឡិច ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា កើនឡើងខ្ពស់យ៉ាងឆាប់រហ័សត្រឹមរយៈពេលកន្លះថ្ងៃ ។ ពលរដ្ឋថៃ និងអាជីវករលក់ដូរទំនិញក្នុងផ្សារសាយលុមចយ បានប្រមូលរបស់របរទុកនៅទីខ្ពស់ ដោយសារបារម្ភថា នឹងមានទឹកជំនន់ខ្លាំងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិដូចកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ។

ទឹកបានលិចមកដល់បរិវេណមុខ និងក្នុងផ្សារសាយលុមចយ ព្រមទាំងហូរលិចផ្លូវក្រោមស្ពានមិត្តភាពថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា ឆ្លងកាត់ទន្លេសាយ ទី១ ក៏ដូចជាលិចទីប្រជុំជនជាច្រើនក្នុងខេត្តឈៀងរ៉ៃ ។ រីឯខេត្តថាឃីឡិច ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ទឹកបានហូរលិចចំណតរថយន្ត និងហូរចូលក្រោមស្ពានមកកាន់ផ្សារថាឡ ។ ពលរដ្ឋថៃ និងអាជីវករលក់ដូរនៅព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា បានប្រមូលរបស់របរទុកនៅទីខ្ពស់ជាបន្ទាន់ ដោយសារបារម្ភថា ទឹកជំនន់នឹងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនដូចពេលកន្លងមក ។

ទោះជាទឹកលិចពុំជ្រៅក្តី ប៉ុន្តែនៅតំបន់ខ្លះមានភ្លៀងធ្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់ ព្រមទាំងមានស្មៅ និងកំណាត់ឈើជាច្រើនអណ្តែតពេញទន្លេសាយ ។ កងទ័ពបានប្រមូលកម្លាំងមកធ្វើទំនប់ការពារទឹកនៅតាមបណ្តោយទន្លេសាយ ស្មើចម្ងាយ៣គីឡូម៉ែត្រ គឺចាប់ពីទីប្រជុំជនហួហ្វាយ រហូតដល់ស្ពានឆ្លងទន្លេសាយ ទី២ ។ កន្លងមក អាជ្ញាធរបានបែងចែកតំបន់ជីកប្រឡាយនៅព្រំដែនជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ា ប៉ុន្តែដោយសារមីយ៉ាន់ម៉ាពុំទាន់ជីកប្រឡាយ ទើបធ្វើឱ្យទឹកជំនន់លិចស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ។

លោក វ៉ារ៉ាយុទ្ធ ខុមប៊ុន ចៅហ្វាយស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ និយាយថា ទឹកជំនន់លើកនេះ ដោយសារអាជ្ញាធរសាងសង់ទំនប់នៅបរិវេណទន្លេសាយពុំទាន់រួចរាល់ គឺទំនប់នេះសម្រាប់ការពារទឹកហូរនៅរដូវវស្សា ។ អាជ្ញាធរបានយកបាវខ្សាច់ចេញដើម្បីសាងសង់ទំនប់ ទើបពេលធ្លាក់ភ្លៀងខ្លាំងធ្វើឱ្យទឹកហូរលិចកន្លែងលក់ដូរ និងទីប្រជុំជនដែលគ្មានបាវខ្សាច់ការពារ ។ កងទ័ពបានយកបាវខ្សាច់មកដាក់តាមចំណុចចាស់ឡើងវិញដើម្បីការពារទឹកហូរ ហើយនៅរសៀលថ្ងៃដដែល (ថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា) កម្រិតទឹកចាប់ផ្តើមស្រកចុះហើយ ៕

វៀតណាម ៖ ប្រទេសវៀតណាមកំពុងរៀបចំផែនការដាក់ភាសាអង់គ្លេសធ្វើជាភាសាទី២របស់ជាតិ សម្រាប់បង្រៀនដល់សិស្សនិស្សិតទូទៅគ្រប់កម្រិតចាប់ពីឆ្នាំ 2035 ហើយនឹងបន្តការអនុវត្តពេញលេញ រហូតដល់ឆ្នាំ 2045។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេស ផែនការនេះដែលត្រូវបានប្រកាសជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី 7 ខែមីនា ដោយក្រសួងអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាលប្រទេសវៀតណាម (MoET) មានគោលបំណងបញ្ចូលភាសាអង់គ្លេសជាភាសាសំខាន់សម្រាប់ការបង្រៀន និងសម្រាប់ទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងសាលារៀនទូទាំងប្រទេស ខណៈដែលភាសាវៀតណាមនៅតែជាភាសាផ្លូវការ។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាល លោក Pham Ngoc Thuong បានជំរុញឱ្យតាមសាកលវិទ្យាល័យ និងគ្រឹះស្ថានបណ្តុះបណ្តាលគ្រូត្រូវពង្រឹងបុគ្គលិក បង្កើនសម្ភារៈបរិក្ខារឱ្យមានគ្រប់គ្រាន់ និងបង្កើតកម្មវិធីសិក្សាដែលពាក់ព័ន្ធឱ្យបានសកម្ម ដើម្បីគាំទ្រដល់ការអនុវត្តផែនការនេះ។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យមានការរួបរួមគ្នាកាន់តែជិតស្និតជាមួយមន្ទីរអប់រំក្នុងស្រុក ដើម្បីរៀបចំការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែង។

ដល់ឆ្នាំ 2035 គ្រប់សាលាមត្តេយ្យសិក្សានឹងត្រូវបានបំពាក់ដោយគ្រឿងបរិក្ខាទំនើបៗ ដើម្បីបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសដល់កុមារដែលមានអាយុពី 3 ដល់ 5 ឆ្នាំឡើងទៅ។ សម្រាប់កម្រិតបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា សិស្ស 100 ភាគរយរាប់ចាប់ពីថ្នាក់ទី 1-12 នឹងសិក្សាភាសាអង់គ្លេសក្រោមកម្រិតបីដំបូងនៃកម្មវិធីនៅឆ្នាំ 2035 ខណៈកម្រិតខ្ពស់ចាប់ពី 4 ដល់ 6 កម្រិតទៀត នឹងត្រូវបានណែនាំឱ្យដាក់បង្រៀនបន្ថែម។ នៅកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ ស្ថាប័នទាំងអស់នឹងទទួលយកភាសាអង់គ្លេសជាភាសាទីពីរ ដោយអនុវត្តលើកម្រិតជំនាញខ្ពស់។

ចាប់ពីថ្ងៃទី 23 ដល់ថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ទីក្រុងហូជីមិញបានធ្វើតេស្តតាមអ៊ីនធឺណិតដើម្បីវាយតម្លៃជំនាញភាសាអង់គ្លេសរបស់គ្រូបង្រៀនសាលារដ្ឋចំនួន 47,000 នាក់ ដោយប្រើស្តង់ដារ Common European Framework of Reference for Languages (CEFR)។ សម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៃផែនការនេះ នឹងទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីរដ្ឋាភិបាល និងមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអ្នកជំនាញផ្នែកភាសា។

អនុរដ្ឋមន្ត្រី លោក Thuong ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃភាសាអង់គ្លេសក្នុងការបើកដំណើរការសមាហរណកម្មកាន់តែស៊ីជម្រៅរបស់វៀតណាមទៅក្នុងសហគមន៍ពិភពលោក ដោយបានលើកឡើងពីតួនាទីនៃការផ្លាស់ប្តូរឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងការផ្សារភ្ជាប់គម្លាតក្នុងតំបន់ និងកាត់បន្ថយតម្រូវការសម្រាប់កម្លាំងពលកម្មដ៏ធំនៅក្នុងវិស័យអប់រំ។ ហើយគោលដៅចុងក្រោយនៃគម្រោងនេះគឺដើម្បីបង្កើនជំនាញភាសាអង់គ្លេសនៅទូទាំងប្រទេស ពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងកម្លាំងពលកម្មរបស់វៀតណាម និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេស និងសមាហរណកម្មសកល៕

ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន គ្រោងនឹងឆ្លើយតបទៅឥណ្ឌាតាមរយៈការវាយប្រហារនុយក្លេអ៊ែរ ខណៈក្រុមចារកម្មប្រទេសនេះ បានរកឃើញថា ថាឥណ្ឌា មានគម្រោងប្រើកម្លាំងយោធាឆ្មក់ចូលក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។

ភាពតានតឹង ប្រឈមមុខដាក់គ្នានេះ ក៏ព្រោះតែមានការវាយប្រហារ ភេរវកម្មនៅតំបន់កាស្មៀរ (Kashmir) ដែលគ្រប់គ្រងដោយឥណ្ឌា កាលពីថ្ងៃ២២ ខែមេសា កន្លងទៅ ដែលបានបណ្តាលឱ្យអ្នកទេសចរ ២៦ នាក់បាត់បង់ជិវិត។

ក្រោយការវាយប្រហារនេះ ក្រុមចារកម្មឥណ្ឌាបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ ជនសកម្មប្រយុទ្ធ២នាក់ ជាជនជាតិប៉ាគីស្ថាន។

បើតាមរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិប៉ាគីស្ថាន លោក Khawaja Muhammad Asif បានឱ្យពលរដ្ឋតាមព្រំដែនជាប់ឥណ្ឌា ត្រៀមខ្លួនជាចាំបាច់ ព្រោះឥណ្ឌាអាចវាយឆ្មក់បានគ្រប់ពេល។

រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិរូបនេះ ក៏បានព្រមានដល់ឥណ្ឌាដែលថា៖”ប៉ាគីស្ថានមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរចំនួន១៣០គ្រាប់ ដែលអាចបាញ់ចេញបានគ្រប់ពេល”៕

បើតាមអង្គការ NASA ឱ្យដឹងថា ថ្ងៃអវសានពិភពលោក នឹងកើតឡើងពិតប្រាកដ នារយៈពេល១ពាន់លានឆ្នាំខាងមុខ ។ ពិភពលោកទាំងមូលនឹងឆេះដោយសារកំដៅខ្លាំងរបស់ព្រះអាទិត្យ ក្រោយពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុព្រះអាទិត្យ ។ ហេតុនេះ មនុស្សគួរតែស្វែងរកភពថ្មីរស់នៅ ពីព្រោះព្រះអាទិត្យនឹងរីកធំ និងកាន់តែក្តៅខ្លាំងឡើង ខណៈគម្រោងទៅរស់នៅលើភពអង្គារ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយល់ថា មនុស្សអាចរស់នៅទីនោះបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ ។

អង្គការ NASA និងក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Toho ប្រទេសជប៉ុន បានបង្ហាញលទ្ធផលការស្រាវជ្រាវមួយថា រយៈពេល១ពាន់លានឆ្នាំខាងមុខ ពិភពលោកនឹងដល់ថ្ងៃអវសាន គឺពិភពលោកនឹងឆេះដោយសារកំដៅព្រះអាទិត្យ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុរបស់ព្រះអាទិត្យ ។ ព្រះអាទិត្យនឹងរីកធំបន្តិចម្តងៗ ហើយកាន់តែក្តៅខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យមហាសមុទ្រនានាចាប់ផ្តើមរីងស្ងួត ខណៈសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្ពស់ ។

វានឹងធ្វើឱ្យបរិយាសកាសផ្លាស់ប្តូរ និងកាត់បន្ថយបរិមាណអុកស៊ីសែន នៅទីបំផុត ពិភពលោកនឹងក្លាយជាភពមួយពុំអាចឱ្យមនុស្សរស់នៅបន្តទៀត គឺនៅសល់ត្រឹមតែដុំថ្មប៉ុណ្ណោះ ។ ទោះជាសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្ពស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលកើតឡើងដោយសារទង្វើរបស់មនុស្ស និងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដាស់តឿនថា កំដៅកើនឡើងដោយសារព្រះអាទិត្យនាថ្ងៃអនាគត នឹងកាន់តែក្តៅខ្លាំង រហូតដល់មនុស្សពុំអាចរស់នៅលើផែនដីបាន ទោះជាមនុស្សបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗខ្លាំងយ៉ាងណាក្តី ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៤ អង្គការ NASA បានរកឃើញគ្រោះថ្នាក់មួយនៅក្បែរខ្លួនមនុស្ស គឺព្យុះព្រះអាទិត្យ ដែលកើតឡើងដោយសារការផ្ទុះថាមពលពីព្រះអាទិត្យក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗរបស់ Solar Flares និង Coronal Mass Ejections (CMEs) ។ វាអាចប៉ះពាល់ដល់ដែនម៉ាញេទិចរបស់ផែនដី, កាត់បន្ថយកម្រិតអុកស៊ីសែនលើស្រទាប់បរិយាកាស និងធ្វើឱ្យផែនដីកាន់តែក្តៅខ្លាំងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។

អង្គការ NASA ដាស់តឿនថា នាថ្ងៃអនាគតឆាប់ៗ ព្យុះព្រះអាទិត្យនឹងប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់មនុស្ស និងសត្វ ហើយនេះជាព្យុះព្រះអាទិត្យដំណាក់កាលដំបូង ។ ដូច្នេះ មនុស្សគួរតែស្វែងរកភពថ្មីសម្រាប់រស់នៅ ពីព្រោះវាមិនមែនជាការប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រនោះទេ ។

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសនានាបានបង្កើតគម្រោងឱ្យមនុស្សទៅរស់នៅលើភពអង្គារ ពីព្រោះនៅទីនោះមានបរិយាកាសស្រដៀងនឹងផែនដីបំផុត ហើយអាចមានសត្វរស់នៅភពអង្គារពីមុន ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមួយចំនួនយល់ឃើញថា ការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ជួយដល់ការរស់នៅរបស់មនុស្សលើភពអង្គារ ដូចជា ៖ ប្រព័ន្ធផលិតអុកស៊ីសែន និងទឹកក្នុងតំបន់បិទជិត នឹងជួយឱ្យមនុស្សមានលំនៅឋានបណ្តោះអាសន្ន ពុំមែនជាកន្លែងរស់នៅយូរអង្វែង ពីព្រោះរាងកាយមនុស្សពុំអាចរស់នៅកន្លែងមានបរិយាកាសសិប្បនិម្មិតទេ ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន Reuters រាយការណ៍ថា លោក គួ ជៀគុន មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន បានបដិសេធនឹងការលើកឡើងថា ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង បានជជែកតាមទូរស័ព្ទពីបញ្ហាពន្ធទំនិញជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ។ រដ្ឋាភិបាលចិនពុំបានព្យាយាមធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងពន្ធជាមួយអាមេរិកទេ ដែលវាផ្ទុយគ្នានឹងការអះអាងរបស់លោក ត្រាំ ជាមួយទស្សនាវដ្តី Time ថា ប្រធានាធិបតីចិនបានទូរស័ព្ទមកលោក ។

មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក គួ ជៀគុន និយាយថា ៖ «បើតាមខ្ញុំដឹង គឺមេដឹកនាំទាំងពីរប្រទេសពុំបានទូរស័ព្ទរកគ្នាកាលពីពេលថ្មីៗនេះទេ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា ចិន និងអាមេរិក ពុំបានពិភាក្សា ឬចរចាពាក់ព័ន្ធនឹងពន្ធទំនិញឡើយ ។ បើអាមេរិកចង់ដោះស្រាយបញ្ហាពន្ធទំនិញតាមរយៈការសន្ទនា ឬចរចា អាមេរិកគួរតែឈប់គំរាមកំហែង និងបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះចិន» ។

ក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍របស់លោក ត្រាំ ទៅកាន់ទស្សនាវដ្តី Time ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា កន្លងមក គឺលោក ត្រាំ និយាយថា រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានជជែកជាមួយចិន ដើម្បីធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងពន្ធ ក្រោយពីប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង បានទូរស័ព្ទមកជជែកជាមួយលោកដោយផ្ទាល់ ។

លោក ត្រាំ បាននិយាយទៀតថា លោកបានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងពន្ធជាមួយចិន ប្រមាណ២០០ច្បាប់ ក្រោយពីបពិភាក្សាជាមួយក្រុមមន្ត្រីបរទេសនៅសេតវិមាន ប៉ុន្តែលោក ត្រាំ ពុំបាននិយាយលម្អិតថា តើអាមេរិកធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀង ឬលក្ខខណ្ឌជាមួយប្រទេសណាខ្លះ? ក្រោយលោក ត្រាំ និយាយបែបនេះ រដ្ឋាភិបាលចិនបដិសេធថា ចិនពុំបានចរចាជាមួយអាមេរិកឡើយ អាមេរិកបានធ្វើឱ្យប្រទេសនានាយល់ខុសមកលើចិន ។

ការចរចាពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលើពិភពលោកទាំងពីរ ត្រូវបានប្រទេសផ្សេងៗសន្និដ្ឋានពីលទ្ធផលការចរចាខុសៗគ្នា ក្រោយពីលោក ត្រាំ បាននិយាយនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ថា ការចរចាពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក-ចិន កំពុងតែដំណើរការ ។

រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ត្រាំ នឹងពិចារណាកាត់បន្ថយពន្ធទំនិញចិនមួយចំនួន ដែលអាស្រ័យលើការចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង ។ រីឯចិនបានអំពាវនាវឱ្យអាមេរិកលុបចោលការដំឡើងពន្ធទំនិញចិនទាំងអស់ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Reuters កាលពីសប្តាហ៍ទី៤ ខែមេសា ៕

ចិន និងហ្វីលីពីន បានដោតទង់ជាតិរៀងៗខ្លួនលើកោះ Sandy Cay ស្ថិតក្នុងប្រជុំកោះ Spratly នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយប្រទេសទាំងពីរអះអាងថា ពួកគេជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើកោះ Sandy Cay ។ វាធ្វើឱ្យមានភាពតានតឹងកើតឡើងរវាងចិន និងហ្វីលីពីន ស្របពេលកងទ័ពហ្វីលីពីនកំពុងធ្វើសមយុទ្ធជាមួយកងទ័ពអាមេរិក ខណៈវៀតណាម និងតៃវ៉ាន់ ក៏ចង់គ្រប់គ្រងកោះនេះដែរ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាសែតអង់គ្លេស The Guardian រាយការណ៍ថា ស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងចិន និងហ្វីលីពីន លើកចុងក្រោយនេះ បានកើតឡើងតាំងពីថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា កន្លងមក ក្រោយពីសារព័ត៌មានចិនបានផ្សព្វផ្សាយរូបភាពឆ្មាំសមុទ្រចិនយកទង់ជាតិរបស់ខ្លួនទៅដោតលើកោះ Sandy Cay កាលពី២សប្តាហ៍មុន ។ លើសពីនេះ ចិនបានបង្ហាញពីអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនលើឆ្នេរខ្សាច់កោះនេះ ព្រមទាំងបង្ហាញពីសកម្មភាពផ្សេងៗ ។

ក្រោយមក ជនជាតិហ្វីលីពីន៦នាក់ ក៏បានយកទង់ជាតិហ្វីលីនទៅដោតលើកោះ Sandy Cay ដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យឆ្មាំសមុទ្រចិនចោទប្រកាន់ហ្វីលីពីន កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ថា ហ្វីលីពីនឈ្លានពានទឹកដីចិន, ពុំអើពើនឹងការព្រមានរបស់ចិន និងព្យាយាមទប់ស្កាត់ចិនដែលអនុវត្តតាមច្បាប់ ។ ចិនថែមទាំងអំពាវនាវឱ្យហ្វីលីពីនបញ្ឈប់ការឈ្លានពានអធិបតេយ្យភាពចិនជាបន្ទាន់ ។

មន្ត្រីនាំពាក្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិហ្វីលីពីន លោក Jonathan Malaya បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ថា ការអះអាងភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើកោះ Sandy Cay របស់ចិន ពុំមែនជាការពិតឡើយ និងជាការអះអាងដោយគ្មានការទទួលខុសត្រូវ ។ ស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងចិន និងហ្វីលីពីន បានកើតឡើងស្របពេលការធ្វើសមយុទ្ធកងទ័ពរវាងអាមេរិក និងហ្វីលីពីន ដែលចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍ឱ្យដឹងថា ការធ្វើសមយុទ្ធកងទ័ពអាមេរិក-ហ្វីលីពីន គឺមានឈ្មោះថា «Balikatan» ដែលបានដាក់បញ្ចូលមីស៊ីលទៅក្នុងប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសជាលើកដំបូងផងដែរ ។ មេដឹកនាំកងទ័ពអាមេរិកប្រកាសថា នឹងមានការបង្ហាញសមត្ថភាពគ្មានគូប្រៀបរួមគ្នារវាងអាមេរិក និងហ្វីលីពីន ក្រោមសន្ធិសញ្ញារួម ឆ្នាំ១៩៥១ ។

ចំណែកប្រទេសចិនបានរិះគន់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងហ្វីលីពីន ថា គឺជាបំផ្លាញស្ថិរភាពជាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងតំបន់អាស៊ី ព្រមទាំងចោទប្រកាន់ហ្វីលីពីន ថា បានឃុបឃិតជាមួយប្រទេសនៅក្រៅតំបន់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ចិនបានគ្រប់គ្រងកោះ Sandy Cay និងដោតទង់ជាតិចិនលើកោះដើម្បីប្រកាសអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ហើយធ្វើឱ្យហ្វីលីពីន និងវៀតណាម ប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង ដោយចោទប្រកាន់ថា ចិនរំលោភអធិបតេយ្យភាព ។ ទោះជាកោះនេះមានទំហំតូចក្តី ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារស្ថិតនៅក្បែរផ្លូវពាណិជ្ជកម្ម និងមានធនធានធម្មជាតិ ៕

បរទេស ៖ ប្រទេសអេស្ប៉ាញ និង ព័រទុយហ្គាល់កំពុងមានការកកស្ទះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងស្ថិតនៅក្នុងភាពងងឹតស្លុប បន្ទាប់ពីបណ្ដាញអគ្គិសនីសម្រាប់ប្រើប្រាស់មួយផ្នែកធំនៅក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេ ត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ភ្លាមៗដោយមិនទាន់មានមូលហេតុច្បាស់លាស់ សង្ស័យជាការវា..យប្រហារតាមរយៈប្រព័ន្ធឌីចីថល (Cyberattack)។

យោងតាមសារព័ត៌មានReuters កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៥ ហេតុការណ៍ដ៏ផ្ញាក់ផ្អើលមួយបានកើតឡើង គឺបណ្ដាញអគ្គិសនីដែលមាននៅក្នុងទីក្រុង និងតំបន់ធំៗមួយចំនួនដូចជា ៖ ទីក្រុងម៉ាឌ្រីត, ទីក្រុងបាសេឡូណា និងលីសប៊ន ស្រាប់តែដា..ច់រលត់ទៅភ្លាមៗ បណ្ដាលឲ្យមានការកកស្ទះចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ និងមនុស្សម្នារផ្អើលចេញមកក្រៅអគារផងដែរ។

ការបាត់បង់អគ្គិសនីសម្រាប់ប្រើប្រាស់ទៅភ្លាមៗបែបនេះ បានបង្ករផលប៉ះពាល់យ៉ាងច្រើនលើសពីការស្មាន។ ជាក់ស្ដែងនៅតាមមន្ទីរពេទ្យជាត្រូវប្រើប្រាស់គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចជាច្រើន ដូចនេះការដា..ច់ភ្លើងបាននាំឲ្យមានកង្វះការផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់មើលថែទាំអ្នកជំងឺ ដែលទាមទារឲ្យអជ្ញាធរតាមតំបន់រកដំណោះស្រាយភ្លាមៗ។ លើសពីនេះ សេវាធ្វើដំណើរសាធារណៈដូចជា រថភ្លើង រថយន្តក្រុងដំណើរការដោយអគ្គិសនីមិនអាចប្រើប្រាស់បាន និងសម្បីតែក្រុមហ៊ុនអាកាសចរមួយចំនួនក៏ត្រូវផ្អាកដំណើរការ ដែលធ្វើឲ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ជាប់គាំងនៅតាមស្ថានីយ និងព្រលានយន្តហោះទាំងនោះ។ ក្រៅពីនេះ ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍រលត់ នាំឲ្យមានការកកស្ទះចរាចរណ៍ពាសពេញផ្លូវ និងបណ្ដាញតភ្ជាប់ជាមួយអុិនធើណេតដូចជា WiFi និងសេវាទូរស័ព្ទដៃក៏ដើររដោយររអាក់រអួលបំផុត។

គួរជម្រាបថា ចំពោះមូលហេតុនៃការដា..ច់ចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងប្រទេសទាំង២ដែលមានព្រុំដែនជាបក់គ្នាខាងលើនេះ គឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងការស៊ើបអង្កេតនៅឡើយ។ ប៉ុន្តែមានការសន្និដ្ឋានមួយចំនួនបានលើកឡើងថា ៖ វាអាចបណ្ដាលមកពីបាតុភូតនៃការប្រែប្រួលបរិយាកាស នាំឲ្យមានលំយោលខុសប្រក្រតីចំពោះខ្សែបណ្ដាញដែលមានតង់ស្យុងខ្ពស់ ទើបធ្វើឲ្យវាបាត់បង់លំនឹងក្នុងការដឹកនាំចរន្តអគ្គិសនីដើម្បីផ្គត់ផ្គង់។ ដោយឡែកបែរជាមានការសន្និដ្ឋានមួយទៀតបានលើកឡើងថា ៖ វាជាការវា..យប្រហារលើប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដោយសារការដាច់នេះ គឺប្រើរយៈពេលត្រឹម៥វិនាទីប៉ុណ្ណោះអាចធ្វើឲ្យរលត់ដល់ទៅ២ប្រទេស។ មួយវិញទៀតវាបានជះផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ រួមទាំងប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងត្រូវបានកាត់ផ្ដា..ច់ ធ្វើឲ្យមនុស្សមួយចំនួនមានការព្រួយបារម្ភព្រោះកន្លងមក ក៏ធ្លាប់មានការវា..យប្រហារបែបនេះ ពីសំណាក់ប្រទេសនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ ។

ទោះជាយ៉ាងណា បន្ទាប់ពីមានការស៊ើបអង្កេតដំបូង អាជ្ញាធរប្រទេសអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្គាល់រកមិនឃើញភស្តុតាងអំពីការវា..យប្រហារនេះឡើយ។ ហើយអ្នកជំនាញជឿថា ហេតុការណ៍នេះអាចបណ្ដាលមកពីកត្តាអស្ថិរភាពក្នុងបណ្ដាញអគ្គិសនី ជាមួយកត្តាអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះ។

គិតមកត្រឹមពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំង២បានកំពុងខិតខំស្ដារឡើងវិញ ដោយស្នើសុំតភ្ជាប់អគ្គិសនីពីប្រទេសដែលនៅក្បែរៗដូចជា ប្រទេសបារាំង និងម៉ារ៉ុក ដើម្បីអាចឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ក្នុងលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ជាបណ្ដោះអាសន្នសិន ហើយគេរំពឹងថាស្ថានភាពនេះនឹងបានប្រសើរឡើងវិញក្នុងរយៈពេល១០ម៉ោងបន្ទាប់៕