បុរីវ៉ាទីកង់ ៖ នៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសម្ដេចប៉ាបថ្មីត្រូវបានបញ្ចប់ ដោយ Robert Presvost ត្រូវបានតែងតាំងជាសម្ដេចប៉ាបបន្ទាប់ជំនាន់ទី ២៦៧ នៃសាសនាកាតូលិករ៉ូម៉ាំង ហើយត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមជា Leo ទី១៤ ផងដែរ។ គួរបញ្ជាក់ថា ទ្រង់ជាកាឌីណាល់ជនជាតិអាមេរិកដំបូងគេបង្អស់ហើយ ដែលត្រូវជ្រើសរើសជាសម្ដេចប៉ាបដូចនេះ ។

បន្ទាប់ពីដំណើរការបោះឆ្នោតអស់រយៈពេល២ថ្ងៃ Robert Prevost ដែលបានជាប់ជាសម្តេចប៉ាបទី២៦៧ បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងពីលើយ៉នៃវិមានBasilica ហើយប្រជាជនជាច្រើន ដែលមានវត្តមាននៅទីលាន St. Peter ក្នុងទីក្រុងវ៉ាទីកង់ បានបង្ហាញការស្វាគមន៍យ៉ាងរីករាយចំពោះវត្តមានសម្តេចប៉ាបថ្មី។

នៅក្នុងការថ្លែងសន្ទរកថាលើកដំបូងក្នុងនាមជាសម្ដេចប៉ាប ព្រះសង្ឃកំពូល Leo ទី១៤អង្គនេះ បានមានសង្ឃដីការថា ៖ «សូមសន្តិភាពនៅជាមួយអ្នកទាំងអស់គ្នា!» «ព្រះជាម្ចាស់ស្រលាញ់យើងទាំងអស់គ្នា ហើយសភាវៈអាក្រ..ក់មិនអាចឈ្នះបាននោះទេ»។

គួររំលឹកថា Leo ទី១៤ មានព្រះនាមពេញថា Robert Francis Prevost មានជន្មាយុ ៦៩ព្រះវស្សា និងចាប់បដិសន្ឋិនៅទីក្រុង Chicago រដ្ឋ Illinois សហរដ្ឋអាមេរិក។ ទ្រង់មានបទពិសោធក្នុងការបម្រើជាសាសនាចារ្យ និងជាសម្ដេចភិបាលនៅប្រទេស Peru ហើយបន្ទាប់មកបានដឹកនាំការិយាល័យក្រសួងសាសនាចក្រនៅវ៉ាទីកង់នេះផងដែរ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសម្ដេចប៉ាបថ្មីនេះ គឺបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គត់របស់ស្ដេចប៉ាបហ្វ្រង់ស៊ីស។ ហើយសម្ដេច Prevost ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយកាឌីណាល់កាតូលិកចំនួន ១៣៣ អង្គ នៅក្នុង Sistine Chapel នៃបុរីវ៉ាទីកង់ ដែលជាដួងវិញ្ញាណនៃសាសនារ៉ូម៉ាំងកាតូលិក៕

ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា នៅតំបន់ទល់មុខខេត្តតាក ជាប់ព្រំដែនថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា មានការប៉ះទង្គិចគ្នាខ្លាំងម្តងទៀតរវាងកងកម្លាំងការៀង KNLA សហការជាមួយកងកម្លាំង KNDO វាយប្រ.ហារមកលើកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាជាង១០០នាក់ ឆ្លងដែនចូលមកស្រុកថាសងយ៉ាង ខេត្តតាក ប្រទេសថៃ ដើម្បីគេចពីការស្លា.ប់ ។ ការប៉ះទង្គិចគ្នានេះធ្វើឱ្យកងទ័ពឈុតខ្មៅថៃពង្រឹងកម្លាំងល្បាតនៅតាមព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា ២៤ម៉ោង និងបញ្ជូនអាវុ.ធ ទៅកាន់ទីតាំងនីមួយៗដើម្បីការពារការរំលោ.ភ អធិបតេយ្យភាពពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ.អន្តរជាតិ ។

កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ កងកម្លាំងការៀង KNLA សហការជាមួយកងកម្លាំង KNDO បានហ៊ុមព័ទ្ធ និងប្រើប្រាស់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក ទម្លាក់គ្រាប់បែកវាយប្រហារមកលើទីតាំងកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា នៅស្រុកលែងប៉យ ខេត្តផាអាន់ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីព្រំដែនថៃប្រមាណជាង២គីឡូម៉ែត្រ និងនៅទល់មុខស្រុកថាសងយ៉ាង ខេត្តតាក ។ ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកងកម្លាំងការៀង និងកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា បានប្រព្រឹត្តទៅពេញមួយថ្ងៃ (ថ្ងៃទី៧ ឧសភា) ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាចំនួន១៨០នាក់ ឆ្លងដែនចូលថៃដើម្បីគេចពីអសន្តិសុខ ។

អាជ្ញាធរថៃ សមត្ថកិច្ច និងកងទ័ពឈុតខ្មៅថៃ បាននាំពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ា ចំនួន១៦១នាក់ ទៅស្នាក់នៅក្នុងវត្តមេឡាក់ ស្ថិតនៅភូមិ១ ឃុំមេឡាក់ ស្រុកថាសងយ៉ាង ខេត្តតាក និងនាំពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ា ១៩នាក់ទៀត ទៅស្នាក់នៅក្នុងជម្រកបណ្តោះអាសន្ន ស្ថិតនៅភូមិ១ ឃុំមេឡាក់ ដូចគ្នា ។ ក្រោយពីជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ារួចហើយ កងទ័ពឈុតខ្មៅថៃក៏បានពង្រឹងកម្លាំងល្បាតតាមព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា ២៤ម៉ោង និងបញ្ជូនអាវុធដាក់តាមទីតាំងនីមួយៗដើម្បីការពារការរំលោភអធិបតេយ្យភាពពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអន្តរជាតិ និងផ្តល់សុវត្ថិភាពដល់ពលរដ្ឋ ។

ដោយឡែក ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក Phumtham Wechayachai បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយករណីកងទ័ពអាកាសថៃបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង F-16 ទៅស្ទាក់យន្តហោះរបស់កងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលហោះក្បែរព្រំដែនថៃ នៅខេត្តកានចាណៈបុរី និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃរិះគន់ពីការល្មើសដែនអាកាស ដោយលោកថា វាគ្មានបញ្ហាអ្វីទេ ក្រោយពីថៃជូនដំណឹងទៅមីយ៉ាន់ម៉ារួចមក យន្តហោះពួកគេក៏យល់ព្រមហោះចេញពីព្រំដែនថៃ ។ ក្រៅពីនេះ លោកបានសរសើរកងទ័ពអាកាសថៃ ដែលបានបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនយ៉ាងល្អ ។

លោក Phumtham និយាយថា ៖ «នៅខេត្តកានចាណៈបុរី ការពិត គ្មានបញ្ហាអ្វីច្រើនទេ ក្រៅពីយន្តហោះប្រទេសជិតខាងហោះនៅក្បែរព្រំដែនថៃ ។ កងទ័ពអាកាសថៃក៏បានបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង១គូ ទៅដាស់តឿនពួកគេថា កំពុងហោះចូលក្បែរដែនអាកាសថៃ បន្ទាប់មក យន្តហោះមីយ៉ាន់ម៉ាបានហោះចេញពីដែនអាកាសថៃវិញ» ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា កងទ័ពអាកាសថៃបានបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង F-16 ចំនួន២គ្រឿង ស្ទាក់យន្តហោះ១គ្រឿងប្រភេទ K-8 របស់កងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា ក្រោយពីពលរដ្ឋនៅខេត្តកានចាណៈបុរី ជាប់ព្រំដែនមីយ៉ាន់ម៉ា រាយការណ៍ថា យន្តហោះនេះហោះរំលោ.ភដែនអាកាសថៃ និងបានថតវីដេអូបង្ហោះពេញបណ្តាញសង្គមធ្វើឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទូទាំងប្រទេស ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានបញ្ជាឱ្យសមត្ថកិច្ចចា.ប់ខ្លួនជនល្មើ.សដែលបង្កចលាចលនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងដើម្បីផ្តល់សុវត្ថិភាពដល់ពលរដ្ឋ ហើយស្នើឱ្យុប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកុំប្រើពាក្យប្រកាន់ពូ.ជសាសន៍ និងសាសនា ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃនឹងព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាអសន្តិសុខនៅខេត្តភាគខាងត្បូង ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Khaosod កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅវិមានរដ្ឋាភិបាល កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ក្រោយពីបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានការណ៍អសន្តិសុខនៅខេត្តភាគខាងត្បូងថា រដ្ឋាភិបាលពុំគាំទ្រការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាណាទាំងអស់ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាឱ្យភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធចាត់ការបញ្ហានេះរួចហើយ ។

រដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាទៅកងទ័ព សមត្ថកិច្ច និងជជែកជាមួយលោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ឱ្យត្រៀមកងកម្លាំងការពារសន្តិសុខយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ។ ការជជែកគ្នានេះដើម្បីឱ្យកងកម្លាំងទាំងអស់អាចស្នើសុំការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល ឬរដ្ឋាភិបាលអាចជួយអ្វីបានខ្លះ?

លោកស្រីថ្លែងថា ៖ «ខ្ញុំចង់សង្កត់ធ្ងន់ និងសុំការសហការពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ គឺពុំចង់ឱ្យផ្សាយព័ត៌មានបែងចែកសាសនា ជាតិសាសន៍ ពីព្រោះមនុស្សគ្រប់រូបតែងមានគ្រួសារ ។ យើងពុំបែងចែកទេ ពុំគួរប្រើប្រាស់អំពើហិង្សា រដ្ឋាភិបាលមិនគាំទ្រអំពើហិង្សា ពីព្រោះមនុស្សគ្រប់រូបដែលស្លាប់ទៅសុទ្ធតែមានតម្លៃ ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំចង់ឱ្យជួយគ្នាកុំបែងចែកសាសនា ជាតិសាសន៍» ។

ភ្នាក់ងារសន្តិសុខបានវិភាគពីហេតុការណ៍ចលាចលកើតឡើងនៅខេត្តភាគខាងត្បូង គឺវាកើតឡើងដោយសារជម្លោះជាច្រើនយ៉ាង រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនកងកម្លាំងការពារសន្តិសុខដល់ពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ ពីព្រោះខេត្តភាគខាងត្បូងបានកើតអំពើហិង្សាជាថ្មីដូចកាលពី២០ឆ្នាំមុន ។ កងទ័ពបានបង្កើតប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យរួចហើយ ហើយជនណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តខុស ត្រូវតែទទួលទោសតាមច្បាប់ ។

ចំណែកលទ្ធផលការស្ទង់មតិបង្ហាញថា ពលរដ្ឋថៃពុំជឿជាក់លើការដោះស្រាយបញ្ហាអសន្តិសុខនៅខេត្តភាគខាងត្បូងរបស់រដ្ឋាភិបាល លោកស្រី ផេថងថាន ថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលបានដោះស្រាយបញ្ហារហូតមក ។ បច្ចុប្បន្ន អំពើហិង្សានៅខេត្តភាគត្បូងកើនឡើងខ្លាំង ដែលត្រូវបង្កើនកងកម្លាំងក្នុងតំបន់ និងផ្តោតលើសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានតាមដានស្ថានការណ៍នេះជានិច្ច ។

រដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាឱ្យសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនជនល្មើសបង្កចលាចល និងបង្កអសន្តិសុខក្នុងតំបន់ អ្នកប្រព្រឹត្តខុសត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់ បើមិនដូច្នោះទេ ជនស្លូតត្រង់នឹងរស់នៅគ្មានសុវត្ថិភាព ។ បើពុំអាចចាប់ខ្លួនជនល្មើសបានទេ ពលរដ្ឋក្នុងតំបន់នឹងពិបាករស់នៅ រដ្ឋាភិបាលបានញ្ជាទៅភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធថា តើពួកគេត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះ?

នាយកក្រុមហ៊ុន Microsoft លោក Bill Gates បានដាស់តឿនទៅកាន់ពលរដ្ឋលើពិភពលោកម្តងទៀតថា បច្ចេកវិទ្យា AI កំពុងតែផ្លាស់ប្តូរការងារលើពិភពលោកទាំងស្រុង ជាពិសេស រយៈពេល១០ឆ្នាំខាងមុខ វានឹងធ្វើការសំខាន់ៗជំនួសមនុស្ស ។ លោកសន្និដ្ឋានថា AI នឹងធ្វើការងារសំខាន់ៗជាច្រើនជំនួសមនុស្ស និងពុំលើកលែង សូម្បីតែការងារជាគ្រូពេទ្យ និងគ្រូបង្រៀន ។

កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសបានចុះផ្សាយពីបទសម្ភាសន៍ចុងក្រោយបង្អស់របស់លោក Bill Gates ដែលលើកឡើងពីការគិតរបស់ AI គឺវាអាចផ្តល់ប្រឹក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងអប់រំមនុស្សដោយឥតគិតថ្លៃ ដែលមនុស្សគ្រប់រូបលើពិភពលោក នឹងអាចប្រើប្រាស់ AI បានទាំងអស់ ។

លោក Bill Gates ទទួលស្គាល់ថា ការងារមួយចំនួនដែល AI ពុំអាចធ្វើជំនួសមនុស្ស ដូចជា ៖ លេងកីឡា ឬធ្វើការងារក្នុងសង្គមដែលត្រូវការការចូលរួម ប៉ុន្តែលោកជឿជាក់ថា ឧស្សាហកម្មផលិត ការដឹកជញ្ជូន និងការងារកសិកម្ម នឹងត្រូវជំនួសដោយបច្ចេកវិទ្យាទាំងស្រុង ពុំចាំបាច់ប្រើប្រាស់កម្លាំងមនុស្សទេ ។

ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា AI យ៉ាងឆាប់រហ័សនាពេលបច្ចុប្បន្ន គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល និងគួរឱ្យភ័យខ្លាច ហើយនេះជាឱកាសសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហារបស់ពិភពលោក ដូចជា ៖ ការប្រើប្រាស់សេវាសុខភាព វិសមភាពការអប់រំ និងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ។ ជាមួយគ្នានេះ នៅតែមានសំណួរសួរថា តើ AI នឹងក្លាយជាឧបករណ៍មួយជួយពង្រឹងសក្តានុពលរបស់មនុស្ស ឬធ្វើការជំនួសយើងជារៀងរហូត?

ប៉ុន្តែលោកថា បើទោះជា AI ឆ្លាតយ៉ាងណាក្តី ប៉ុន្តែវាក៏មានកំហុសឆ្គងផងដែរ ពីព្រោះវាមិនដឹងពីរបៀបត្រួតពិនិត្យចម្លើយរបស់ខ្លួន ។ វានឹងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងការអប់រំ ប៉ុន្តែមនុស្សនៅតែអាចគ្រប់គ្រងវាបាន មុនពេលវាគ្រប់គ្រងយើង ។

ស្របពេលពិភពលោកឈានទៅរកការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ដ៏ទំនើប គឺការដាស់តឿនរបស់លោក Bill Gates បញ្ជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យាមិនត្រឹមតែផ្តល់ភាពងាយស្រួល ឬរីកចម្រើនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែយើងត្រូវគិតពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលយូរ ។ លោកចង់ឱ្យពិភពលោកត្រៀមខ្លួន មុនពេល AI ផ្លាស់ប្តូរពិភពលោក ហើយយើងគ្មានឱកាសត្រៀមខ្លួន ។

តាមអ្នកជំនាញជាច្រើនរូប គឺការផ្លាស់ប្តូរនេះអាចបង្កឱ្យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកចលាចល និងប៉ះពាល់ស្ទើរគ្រប់ឧស្សាហកម្មទាំងអស់ ហើយពិភពលោកត្រូវត្រៀមខ្លួនដោះស្រាយបញ្ហានាថ្ងៃអនាគត ដែលបច្ចេកវិទ្យានឹងបំពេញតួនាទីច្រើនជាងមនុស្សជាច្រើនផ្នែក ។ ពិភពលោកបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សមិនធ្លាប់កើតឡើងពីមុនមក សំណួរគឺ តើយើងបានត្រៀមខ្លួនទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាហើយឬនៅ?

ប្រទេសថៃ ៖ ក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យច្រត់ព្រះនង្គ័ល ពុទ្ធសករាជ ២៥៦៨ (គ.ស ២០២៥) នៅទីធ្លា ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល នាថ្ងៃទី ៩ ឧសភា គោឧសភរាជទាំង២ បានបរិភោគស្មៅ ផឹកទឹក និងផឹកស្រាបផងដែរ ដែលសម្រាប់លទ្ធផលនេះ ហោរាថៃទាយថានឹងមានដំណើរការល្អក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយបរទេស។

នៅក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យច្រត់ព្រះនង្គ័លថៃឆ្នាំនេះ ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅបរិវេណព្រះបរមរាជវាំង Grand Palace ក្នុងក្រុងបាងកកក្រោមព្រះរាជវត្តមានព្រះមហាក្សត្រ Maha Vajiralongkorn គោឧសភរាជមួយនឹម ត្រូវបានគេរៀបចំអាហារចំនួន៧មុខដែលដាក់នៅលើថាសមាសដើម្បីឲ្យបរិភោគ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ គោឧសភរាជទាំង២ បានជ្រើសរើសបរិភោគស្មៅ ផឹកទឹក និងបន្ទាប់មកផឹកស្រាផងដែរ។ ក្នុងក្បួនទំនាយរបស់ព្រះរាជគ្រូហោរានៃប្រទេសថៃបានទាយថា គោពិសិដ្ឋ “ស៊ីស្មៅ និងផឹកទឹក” ទំនាយទាយថានឹងមានការផ្គត់ផ្គង់ទឹកច្រើនគួរសម រួមជាមួយដំណាំធញ្ញជាតិ ផ្លែឈើ អាហារ និងសាច់បាននឹងបានផលដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ លើសពីនេះ គោ “ផឹកស្រា” បើតាមក្បួនច្បាប់គេព្យាករណ៍ថា ការដឹកជញ្ជូនទៅមកនឹងកាន់តែងាយស្រួល ជាពិសេសការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយអន្តរជាតិនឹងប្រសើរឡើង ហើយសេដ្ឋកិច្ចនឹងរីកចម្រើនផងដែរ។

គួរជម្រាបថា ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃមានទំនៀមទម្លាប់ក្នុងការរៀបចំព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លនេះដូចគ្នា ស្ថិតនៅក្នុងខែតែមួយ និងប្រារព្ធឡើងក្នុងគោលបំណងដូចគ្នាផងដែរ ពោលគឺធ្វើឡើងដើម្បី ជាសារប្រកាសប្រាប់បណ្តាប្រជាកសិករទាំងអស់ ឱ្យដឹងអំពីរដូវកាលនៃការធ្វើស្រែវស្សា និងដំណាំដាំដុះផ្សេងៗ ព្រមទាំងប្រាប់ពីប្រផ្នូលរបស់ប្រទេស តាមរយៈការបរិភោគរបស់គោឧសភរាជ។

ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា សម្រាប់ការទស្សន៍ទាយនៃលទ្ធផលបរិភោគរបស់គោ ថៃហាក់មានការយល់ឃើញផ្ទុយពីខ្មែរយើងទៅវិញ។ ជាពិសេសទៅលើការដែលគោឧសភរាជ “ស៊ីស្មៅ និង ផឹកស្រា” ដោយថៃយល់ថា នៅពេលដែលគោ “ស៊ីស្មៅ” នោះបានន័យថាដីមានជីជាតិល្អផលដំណាំអ្វីក៏នឹងទទួលបានផលច្រើន។ ចំណែកបើគោ “ផឹកស្រា” នោះសំដៅដល់ការជួបជុំជល់កែវអបអរ ការបង្កើតទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការទូតជាមួយបណ្តាប្រទេសជាមិត្ត នឹងដំណើរទៅដោយរលូនយ៉ាងល្អប្រសើរ។

ដោយឡែក សម្រាប់ទំនាយខ្មែរយើងប្រសិនបើ “គោស៊ីស្មៅ” នោះទំនាយទាយថា នឹងមានជំងឺអុតត្បាតទាំងឡាយកើតលសត្វពាហនៈ។ រីឯប្រសិនបើគោ “ផឹកស្រា” ទំនាយទាយថា នឹងកើតមនុស្សពាល ចោរលួចចោរប្លន់ បញ្ហាអសន្តិសុខជាដើម …។ល៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ភ្នំភ្លើងក្រោមទឹកមួយ ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៣០០ម៉ាយ (៤៨០គ.ម) ពីឆ្នេរសមុទ្ររបស់រដ្ឋ Oregon សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងបញ្ចេញកម្ដៅ និងពពុះទឹកឡើងមកលើដែលជាការបង្ហាញសញ្ញាថាវានឹងមានការផ្ទុះឡើងឆាប់ៗ។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានបរទេស CNN កាលពីថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ទី៨ ឧសភា។

ភ្នំភ្លើងសកម្មមួយនេះមានឈ្មោះថា Axial Seamount គឺជាភ្នំភ្លើងក្រោមទឹមួយស្ថិតនៅក្រោមបាតសមុទ្រ មានកម្ពស់ប្រហែល ៤,៩០០ហ្វីត (ប្រមាណ ១,៤៩០គ.ម) នៅខាងក្រោមផ្ទៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក បានបញ្ចេញបញ្ចេញកម្ដៅរបស់វាពីក្រោមផ្ទៃទឹកមក នាំឲ្យអ្នកជំនាញមានការព្រួយបារម្ភពីការផ្ទុះឡើងម្ដងទៀត។

គួររំលឹកថា កន្លងមកភ្នំភ្លើងនេះធ្លាប់បានផ្ទុះឡើងចំនួន៣ដងមកហើយ ដោយបានផ្ទុះនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨, ឆ្នាំ២០១១, ឆ្នាំ២០១៥ និងត្រូវគេសន្និដ្ឋានថាអាចផ្ទុះឡើងម្ដងទៀតមិនខាន នៅមុនពេលដាច់ឆ្នាំ២០២៥នេះ។

មូលហេតុដែលវាជាភ្នំភ្លើងសកម្ម គឺដោយសារតែវាមានទីតាំងស្ថិតនៅលើខ្សែ Juan de Fuca ជាចំណុចផ្សារភ្ជាប់រវាងផ្ទាំងបន្ទះ Pacific និង Juan de Fuca ដែលដាច់ចេញពីគ្នា។ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានកត់សម្គាល់ថា ផ្ទៃដីនៅតំបន់នេះចាប់ផ្ដើមមានចលនារង្គើរម្ដងទៀតហើយ ព្រោះចំនួនម៉ាក់ម៉ាបានកើនឡើងខ្ពស់ ហើយវាអាចនឹងបង្ករឲ្យមានរញ្ជួយដីកម្រិតស្រាលច្រើនដងផងដែរក្នុងមួយថ្ងៃៗ។

ចំណែកក្ដីបារម្ភទៅលើផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានពេលភ្នំភ្លើងខាងលើនេះផ្ទុះគឺ វាអាចបង្ករជារលកយក្សស៊ូណាមិ ព្រោះពេលផ្ទុះវានឹងមានកម្លាំងជំរុញពីក្រោមទឹកមក។ ដូច្នេះជីវិតមនុស្ស សត្វ ដែលនៅជុំវិញនោះ នឹងប្រឈមជាមួយការគំរាមកំហែង ដែលទាមទារឲ្យមានការជម្លៀសចេញ មុនពេលរឿងទាំងនោះកើតឡើង។ ក្រៅពីនេះ កម្ដៅ និងកម្លាំងដែលកើតមានក្នុងអំឡុងពេលផ្ទុះនោះ ក៏នឹងបំផ្លិចបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរបស់សមុទ្រនៅតំបន់នោះផងដែរ។

បច្ចុប្បន្នភ្នំភ្លើងក្រោមទឹក Axial Seamunt នេះត្រូវបានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីក្រុមអ្នកជំនាញ Ocean Observatories Initiative’s Regional Cabled Array ដែលផ្ដល់ទិន្នន័យពីពេលវេលាពិតនៃសកម្មភាពរញ្ជួយដី និងចលនាផែនដីក្រោមផ្ទៃសមុទ្រ៕