សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ អតីតប្រធានាធិបតីទី៤៦ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន ត្រូវបានគេឲ្យដឹងថា មានជំងឺមហារីកក្នុងស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមានការវិវត្តយ៉ាងរហ័សរហូតពេលនេះបានឆ្លងទៅដល់ឆ្អឹងរបស់លោក។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេសបានឲ្យដឹងថា ៖ លោកចូ បៃដិន មានជំងឺក្រពេញប្រូស្តាត (Prostate Cancer) ដែលក្រុមគ្រូពេទ្យបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរកឃើញ ខណៈពេលលោកតែងទៅពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ។ ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញបានរកឃើញជាលិកាសង្ស័យមានរូបរាងជាដុំពកនៅក្នុងក្រពេញប្រូស្ដាតរបស់លោក។

បច្ចុប្បន្នអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក វ័យ៨២ឆ្នាំ រូបនេះ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យដើម្បីទទួលការព្យាបាល ដោយសារតែជំងឺមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងប៉ះពាល់ទៅដល់ឆ្អឹងទៅហើយ។ចំណែកអ្នកនាំពាក្យការិយាល័យរបស់លោក Biden សូមមិនធ្វើការអធិប្បាយបន្ថែមទៀតឡើយ។

បន្ទាប់ពីទទួលបានដំណឹងនេះ ប្រជាជនអាមរិកជាច្រើនបាន រួមទាំងបុគ្គលល្បីៗ និងថ្នាក់ដឹកនាំធំៗដូចជា លោកស្រី Kamala Harris, លោកBarack Obama, ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្នលោក Donald Trump និងភរិយា និងមនុស្សជាច្រើនផ្សេងទៀត បានផ្ញើសារជូនពរលោក ចូ បៃដិន និងបួងសួងឲ្យការព្យាបាលរបស់លោកទទួលបានជោគជ័យ។

គួរជម្រាបថា ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត នេះមិនមែនជាជំងឺកម្រឡើយសម្រាប់បុរស។ យោងតាមសមាគមជំងឺមហារីកអាមេរិក បានឱ្យដឹងថា បុរសប្រហែល 1នាក់ក្នុងចំណោម 8 នាក់នឹងត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឃើញថាមានជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត។ ជាពិសេសវាតែងកើតមានចំពោះបុរសវ័យចំណាស់ ហើយវាគឺជាមូលហេតុចម្បងទីពីរនៃការស្លា..ប់ដោយសារជំងឺមហារីកចំពោះបុរស បន្ទាប់ពីក្រោយជំងឺមហារីកសួត៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីបានកំណត់គោលដៅក្លាយជាប្រទេសផលិតកាហ្វេលំដាប់ទី២ លើពិភពលោក ដោយរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងជំរុញផលិតកម្មកាហ្វេក្នុងប្រទេសដោយសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីបំពេញតម្រូវការកាហ្វេកើនឡើងលើទីផ្សារពិភពលោក ។ បច្ចុប្បន្ន ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺជាប្រទេសផលិតកាហ្វេច្រើន លំដាប់ទី៤ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល វៀតណាម និងកូឡុំប៊ី ។

រដ្ឋមន្ត្រីសម្របសម្រួលកិច្ចការស្បៀងអាហារម៉ាឡេស៊ី លោក Zulkifli Hasan និយាយថា ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺជាប្រទេសផលិតកាហ្វេ លំដាប់ទី៤ លើពិភពលោក ដោយបរិមាណផលិតកាហ្វេរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ស្មើជាង៧សែនតោនក្នុង១ឆ្នាំ ហើយឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងអាចផលិតកាហ្វេបានច្រើនជាងនេះ ប្រសិនបើមានការកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ។

បច្ចុប្បន្ន តម្លៃកាហ្វេអំណោយផលដល់ការវិនិយោគ ទើបរដ្ឋមន្ត្រីសម្របសម្រួលកិច្ចការស្បៀងអាហារម៉ាឡេស៊ី ជំរុញឱ្យផ្តល់ភាពសំខាន់លើការបង្កើនផលិតកម្មកាហ្វេ ។ លោក Zulkifli Hasan សង្កត់ធ្ងន់ថា ការអភិឌ្ឍគ្រាប់ពូជកាហ្វេ ការកែលម្អដំណើរការក្រោយប្រមូលផល និងការវេចខ្ចប់កាហ្វេអាចប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារពិភពលោក គឺជាគន្លឹះសំខាន់ដើម្បីបង្កើនតម្លៃកាហ្វេឥណ្ឌូណេស៊ី ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីមានផ្ទៃដីធំទូលាយសម្រាប់ដាំដុះកាហ្វេ ចាប់ពីតំបន់ខ្ពង់រាបអាចិ រហូតដល់តំបន់ភាគខាងកើតប៉ាពួ ហើយដំណាំកាហ្វេក្នុងតំបន់នីមួយៗមានភាពខុសប្លែកគ្នាខាងរសជាតិ និងគ្រាប់កាហ្វេ ។ កាហ្វេមិនត្រឹមតែជាផលិតផលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញពីរបៀបរស់នៅរបស់សហគមន៍ផ្សេងៗនៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី និងបង្ហាញពីការប្រឹងប្រែងធ្វើការរបស់ពលរដ្ឋ មរតកវប្បធម៌ និងមោទនភាពជាតិ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីបានផលិតកាហ្វេច្រើនលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល វៀតណាម និងកូឡុំប៊ី ក្នុងនោះវៀតណាមបានផលិតកាហ្វេលំដាប់ទី២ លើពិភពលោក ដោយបានផលិតកាហ្វេ Robusta រហូតដល់១លាន៨សែនតោនក្នុង១ឆ្នាំ ។ ហេតុនេះ ការផលិតកាហ្វេឱ្យបានច្រើននៅឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Zulkifli Hasan បានស្នើឱ្យមានកិច្ចសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីជំរុញឱ្យឥណ្ឌូណេស៊ីក្លាយជាប្រទេសផលិតកាហ្វេច្រើនលើពិភពលោក ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលឥណ្ឌូណេស៊ី (BPS) បង្ហាញថា ឥណ្ឌូណេស៊ីបាននាំចេញកាហ្វេ ចំនួន៣៤២,២២០តោន ស្មើទឹកប្រាក់១,៤៩០លានដុល្លារ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ។ រីឯការនាំចូលកាហ្វេរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺចំនួន៦៧,៦៥០តោន ស្មើទឹកប្រាក់ជាង៣១៩លានដុល្លារ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីបាននាំចេញកាហ្វេទៅប្រទេសហ្វីលីពីន ចំនួន៨៥,០០០តោន, អាមេរិក ៣១,៧៣០តោន និងម៉ាឡេស៊ី ៣២,៣៣០តោន ព្រមទាំងនាំចេញទៅប្រទេសនានាលើពិភពលោក ។ រីឯការនាំចូលកាហ្វេមកកាន់ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺភាគច្រើននាំចូលកាហ្វេវៀតណាម ស្មើ៤៧,២៧០តោន, ប្រេស៊ីល ១៣,០៤០តោន និងម៉ាឡេស៊ី ១,៨៤០តោន ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តមួយក្រុមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានរកឃើញនូវម៉ូលេគុលតូចមួយប្រភេទ ដែលអាចជំរុញដល់កោសិការសក់ដែលខ្សោយ ឬងា.ប់ស្ងៀមឈប់ដំណើរការកន្លងមក ឲ្យមានសកម្មភាពដោយជួយឲ្យសក់ថ្មីអាចដុះឡើងវិញបាន។

យោងតាមគេហទំព័រផ្លូវរបស់សកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្រ្ត UCLA កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៥ បានឲ្យដឹងថា ៖ ពួកគេបានរកឃើញនូវម៉ូលេគុល PP405 ជាភាគល្អិតម្យ៉ាង អាចទប់ស្កាត់ប្រូតែអ៊ីនមួយប្រភេទដែលរារាំងកោសិកាដុះសក់ឲ្យនៅស្ងៀម និងជំរុញឲ្យកោសិការដុះសក់រីកលូតលាស់បានធម្មតា។

តាមរបាយការណ៍របស់ UCLA បានបង្ហាញថា ការសាកល្បងលើមនុស្សជាលើកដំបូងបានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ហើយលទ្ធផលដែលទទួលបានគឺវិជ្ជមាន។ ក្នុងការសាកល្បងនោះ គេបានលាបសារធាតុ PP405 នេះនៅលើស្បែកក្បាលនៅពេលយប់រយៈពេល១សប្ដាហ៍ និងក្រោយមកគេសង្កេតឃើញថាសក់នៅចំណុចដែលបានលាបនោះបានដុះឡើងវិញក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។

បច្ចុប្បន្នសារធាតុម៉ូលេគុលដែលជំរុញឲ្យសក់ដុះ PP405 នេះកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បង មិនទាន់អាចកែច្នៃឲ្យទៅជាផលិតផលសម្រេចដែលអាចដាក់លក់នៅលើទីផ្សាបាននៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការសាកល្បងនៅដំណាក់កាលបន្ទាប់ទទួលបានលទ្ធផលវិជ្ជមានទៀតនោះ ថ្នាំនេះអាចនឹងទទួលបានការអនុម័តឲ្យចេញលក់ជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំ២០២៧ខាងមុខ។

នេះគឺជាក្ដីសង្ឃឹមថ្មីសម្រាប់មនុស្សដែលកំពុងជួបប្រទះនឹងបញ្ហាសក់ជ្រុះជាច្រើន មិនថាការជ្រុះដោយអម៉ូន ឬជាតំណរពូជដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងមានការព្រួយបារម្ភ និងតែងស្វែងរកវិធីទប់ស្កាត់ ឬព្យាបាលវាកន្លងមក៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ ជប៉ុនបានក្លាយជាប្រទេសមួយមានបរិស្ថានស្អាត មានអនាម័យ និងគ្មានសំរាមនៅតាមផ្លូវ ពីព្រោះពលរដ្ឋជប៉ុនមានទម្លាប់បោះចោលសំរាមយ៉ាងមានសណ្តាប់ធ្នាប់បំផុត ហើយពួកគេបានអនុវត្តទម្លាប់ល្អនេះតាំងពីជំនាន់ដូនតាមកម៉្លេះ ។ ហេតុនេះ ទើបពេលភ្ញៀវទេសចរបរទេសទៅកម្សាន្តនៅជប៉ុន កម្រឃើញការចោលសំរាមផ្តេសផ្តាសនៅទីនេះណាស់ ។

ប្រទេសជប៉ុនមានទីធ្លាសាធារណៈ និងបរិស្ថានស្អាតដូចសព្វថ្ងៃនេះ គឺដោយសារការអប់រំពលរដ្ឋតាំងពីកុមារឡើងទៅ មិនមែនពឹងផ្អែកលើបុគ្គលិកប្រមូលសំរាមទេ ។ កុមារជប៉ុនភាគច្រើនទទួលបានការអប់រំពីការបែងចែកប្រភេទសំរាមទាំងក្នុងលំនៅឋាន និងសាលារៀន គឺការចោលសំរាមមានសណ្តាប់ធ្នាប់ជាតួនាទីរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ មិនមែនជាតួនាទីរបស់អ្នកដទៃទេ ។

ជាតិសាសន៍ផ្សេងបានកោតសរសើរពលរដ្ឋជប៉ុនខ្លាំងណាស់ដែលប្រកាន់ភ្ជាប់នូវវិន័យ និងទម្លាប់ដ៏ល្អនេះ ខណៈជប៉ុនបានបង្កើតច្បាប់ដាក់ទោសពលរដ្ឋ ប្រសិនបើមិនអនុវត្តតាម ឬចោលសំរាមផ្តេសផ្តាស ។

ក្រៅពីនេះ គម្រោងថែរក្សាបរិស្ថានជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើង ដូចជា ៖ ក្រុមកីឡាករបាល់ទាត់ Cerezo Osaka បានបង្កើតគម្រោងមួយឈ្មោះ «Bottle to Bottle» ដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកមកទស្សនាការប្រកួតបាល់ទាត់នៅពហុកីឡដ្ឋាន Yodoko Sakura Stadium ទីក្រុងអូសាកា ចេះបែងចែកប្រភេទសំរាមយកទៅកែច្នៃឡើងវិញ និងជួយកាត់បន្ថយការបំភាយកាបូនឌីអុកស៊ីត ។

ពេលពលរដ្ឋជប៉ុនគ្រប់រូបគោរពច្បាប់ និងបែងចែកសំរាមតាមប្រភេទយ៉ាងត្រឹមត្រូវ បានធ្វើឱ្យបរិវេណពហុកីឡដ្ឋាន និងទីសាធារណៈផ្សេងៗស្អាត គ្មានថង់ផ្លាស្ទិក និងកាកសំណល់ផ្សេងៗ ដូចជា ៖ កំប៉ុងភេសជ្ជៈ កែវផ្លាស្ទិក កំប៉ុងអាលុយមីញ៉ូម និងឡាំងក្រដាស ។

នេះជាភាពជោគជ័យមួយរបស់ក្រុមកីឡាករបាល់ទាត់ Cerezo Osaka ដែលពុំគ្រាន់តែជាក្រុមបាល់ទាត់អាជីពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានជួយថែរក្សាវប្បធម៌ការចោលសំរាម ព្រមទាំងបង្កើតយុទ្ធនាការថែរក្សាបរិស្ថាន ។ ពួកគេចង់ដាស់តឿនពលរដ្ឋឱ្យភ្ញាក់រលឹកចោលសំរាមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងចាត់ទុកថា នេះជាការទទួលខុសត្រូវថែរក្សាបរិស្ថានសង្គមរួមគ្នា ។

ហេតុនេះ ដល់ពេលមនុស្សម្នាក់ៗភ្ញាក់ខ្លួនហើយ ដោយចោលសំរាមនៅតាមធុងសំរាមសាធារណៈឱ្យបានត្រឹមត្រូវពេលទៅកម្សាន្តនៅទីសាធារណៈ ឬតំបន់ទេសចរណ៍ ។ បើគ្មានធុងសំរាម គួរខ្ចប់សំរាមទាំងនេះដាក់រថយន្តមកចោលក្នុងធុងសំរាមនៅផ្ទះរបស់ខ្លួន ចៀសវាងគប់គ្រវែងសំរាមតាមផ្លូវ ឬចោលក្នុងទឹកបណ្តាលឱ្យខូចប្រភពទឹក ។ ប្រទេសយើងមានបរិស្ថានស្អាត គឺចាប់ផ្តើមពីពលរដ្ឋគ្រប់រូបជួយគ្នាប្រមូលសំរាម និងកុំទុកតួនាទីនេះឱ្យបុគ្គលិកប្រមូលសំរាម ៕

បរទេស ៖ ដោយសារតែមានតម្លៃប្រហាក់ប្រហែលគ្នា បច្ចុប្បន្នមានប្រទេសរីកចម្រើនជាច្រើន បាននិងកំពុងប្រើប្រាស់បន្ទះសូឡារមកតំរៀបព័ទ្ធជុំវិញផ្ទះធ្វើជារបង ជំនួសឲ្យរបងដែលធ្វើពីថ្មឥដ្ឋ ដែក ឬស៊ីម៉ងត៏វិញម្ដង។ ការធ្វើបែបនេះ ព្រោះគេយល់ថាវិធីសាស្រ្តនេះផ្ដល់នូវផលចំណេញជាច្រើនដល់ការរស់នៅរបស់ពួកគេ។

បើតាមរបាយការណ៍ដែលគេប្រមូលបានកន្លងមក ទាក់ទងនឹងការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលពីផ្ទាំងសូឡារបានឲ្យដឹងថា ៖ បច្ចុប្បន្នមានប្រទេសធំៗចំនួន ៤ ដែលប្រជាជនរបស់គេពេញនិយមខ្លាំងក្នុងជ្រើសទិញបន្ទះសូឡារយកទៅតម្លើងជុំវិញផ្ទះរបស់ពួកគេជំនួសឲ្យរបងរួមមាន ៖
១. សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រជាជននៅភាគពាយ័ព្យ និងភាគនារតីរបស់អាមេរិកជាច្រើន កំពុងពេញនិយមខ្លាំងក្នុងប្រើប្រាស់ថាមពលដែលដំណើរការដោយរបង (Solar-powered gate openers) របស់ពួកគេ។ ពួកកែបានភ្ជាប់ថាមពលដែលបន្ទះសូឡារទាំងនោះប្រមូលបានទៅនឹងទ្វាផ្ទះរបស់ពួកគេ បន្ទាប់មកវាក៏បញ្ជូនថាមពលបន្តទៅក្នុងផ្ទះទាំងមូលដើម្បីប្រើប្រាស់។
២. ប្រទេសអូស្រ្តាលី ៖ ដោយសារប្រទេសអូស្រ្តាលីសម្បូរទៅដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅគ្រប់តំបន់ ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទនោះ ដូចនេះមធ្យោបាយកាត់បន្ថយចំណាយដ៏ានប្រសិទ្ធភាពបុះផុតរបស់ពលរដ្ឋ គឺការប្រើប្រាស់ផ្ទាំងសូឡារ។
៣. ប្រទេសអាឡឺម៉ង់ ៖ របងដែលធ្វើមកពីផ្ទាំងសូឡារមិនត្រឹមតែជាផ្នែកមួយនៃរចនាសម្ព័ន្ធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជារោងចក្រផលិតថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគេហដ្ឋានបានយ៉ាងល្អផងដែរ។
៤. ប្រទេសហូឡង់ ៖ មិនត្រឹមតែយកមកធ្វើជារបងផ្ទះប៉ូណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរក្នុងតំបន់ថែមទាំងបានតម្លើងវាធ្វើជាជញ្ជាំង ឬរបងសម្រាប់សួនច្បារសារធារណៈនៅតាមកន្លែងមួយចំនួនផងដែរ។

ក្រៅពីប្រទេសទាំងនេះ ក៏មានប្រទេសនៅក្នុងតំបន់អ៊ឺរ៉ុបជាច្រើនផ្សេងទៀត ក៏ជ្រើសរើសប្រើប្រាស់បន្ទះសូឡារ ក្នុងវិធីស្រដៀងៗគ្នានេះផងដែរ។

គួរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នបច្ចេកវិទ្យានេះកំពុងតែក្លាយជាប្រព័ន្ធថ្មី ដែលបង្រួមរចនាបថរស់នៅបែបសាមញ្ញឲ្យក្លាយជាការផលិតថាមពលសម្រាប់ប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ព្រមទាំងជាចំណែកក្នុងការកាត់បន្ថយចំណាយយ៉ាងានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះវាមិនមានការបង់សេវាប្រចាំខែច្រើនដូចមុន ងាយស្រួលតម្លើង ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងថែមទាំងជាជម្រើសល្អសម្រាប់ប្រជាជនដែលរស់នៅទីជនបទដាច់ស្រយាល អាចប្រើប្រាស់អគ្គិសនីបានដោយមិនមានខ្សែតភ្ជាប់ដែលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញឡើយ៕