ប្រទេសចិន ៖ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិនបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសនាវាចម្បាំងអង់គ្លេសឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ជាការបង្កបញ្ហា ខណៈអង់គ្លេសលើកឡើងថា នាវាចម្បាំង HMS Spey បានបើកឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់តាមផ្លូវទឹកធម្មតា ។ ការបញ្ជូននាវាមកកាន់ទីនេះជាផ្នែកមួយនៃផែនការដែលបង្កើតយូរមកហើយ និងធ្វើឡើងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ។

ប្រទេសចិនចាត់ទុកថា តៃវ៉ាន់ជាទឹកដីរបស់ចិន ហើយច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ក៏ជាដែនទឹករបស់ចិនដែរ ខណៈតៃវ៉ាន់ អាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសជាមិត្តចាត់ទុកថា ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ គឺជាដែនទឹកអន្តរជាតិ ពុំមែនជារបស់ចិនទេ ។

បើតាមកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន គឺការមកដល់របស់នាវាអង់គ្លេស HMS Spey កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងគោលបំណងបង្កបញ្ហា ហើយកងទ័ពចិនបានតាមដាននាវាជានិច្ច ។ ការអះអាងរបស់អង់គ្លេសជាការបំភ្លៃច្បាប់ និងធ្វើឱ្យសាធារណជនយល់ខុស អង់គ្លេសបង្កបញ្ហាស្មុគស្មាញ បំផ្លាញសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ កងទ័ពចិនត្រៀមខ្លួនឆ្លើយតបនឹងការគំរាមកំហែងនេះ ។

ចំណែករដ្ឋាភិបាលតៃវ៉ាន់បានសរសើរការបង្ហាញខ្លួនរបស់នាវាចម្បាំងអង់គ្លេស ដោយក្រសួងការបរទេសតៃវ៉ាន់បានបង្ហាញភាពរីករាយដែលអង់គ្លេសចាត់វិធានការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ដើម្បីការពារសេរីភាព និងបើកនាវាចម្បាំងកាត់តាមច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ ដែលតៃវ៉ាន់ចាត់ទុកថា វាជាដែនទឹកអន្តរជាតិ ។

រយៈពេល៥ឆ្នាំមកនេះ ចិនបានធ្វើសកម្មភាពកងទ័ពជុំវិញកោះតៃវ៉ាន់ រួមទាំងធ្វើសមយុទ្ធទ្រង់ទ្រាយធំជាច្រើនលើក ដែលធ្វើឱ្យតៃវ៉ាន់ អាមេរិក និងជប៉ុនបារម្ភ ។ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ លោក Lai Ching-te ថ្លែងថា លោកបានបញ្ជាឱ្យភ្នាក់ងារសន្តិសុខបង្កើនការឃ្លាំមើល និងស៊ើបការណ៍ដើម្បីទប់ទល់សកម្មភាពកងទ័ពចិន ដែលតៃវ៉ាន់មើលឃើញថា ចិនពុំបានកាត់បន្ថយសកម្មភាពកងទ័ពទេ បើទោះជាភាពតានតឹងកើនឡើងនៅមជ្ឈិមបូព៌ាក្តី ។

កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ក្រសួងការពារជាតិតៃវ៉ាន់រាយការណ៍ថា ចិនបានធ្វើសកម្មភាពកងទ័ពនៅជុំវិញកោះតៃវ៉ាន់រយៈពេល២៤ម៉ោង ដោយមានយន្តហោះចិនចំនួន៥០គ្រឿង ហោះហើរលើច្រកសមុទ្រ និងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។

គួរបញ្ជាក់ថា អង់គ្លេសធ្លាប់បញ្ជានាវាចម្បាំង HMS Richmond មកកាន់ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់កាលពីឆ្នាំ២០២១ ពេលនោះ កងទ័ពចិនក៏បានតាមដាននាវាចម្បាំងអង់គ្លេស និងប្រាប់ឱ្យចាកចេញពីច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ ៕

ថៃ ៖ លោក Prasert Jantararuangtong រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និង សង្គម ( Digital Economy & Society Ministry ) បានអះអាងថា កម្ពុជាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Cybercrime) ឆ្លងប្រទេសដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ( World largest hub of transnational cybercrime ) និងថា ការបិទច្រកព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាបានកាត់បន្ថយបទល្មើសជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសថៃ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ បាងកកប៉ុស្តិ៍។

នៅក្នុងអត្ថបទដែលបានចេញផ្សាយនាយប់ថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ទី២០ ខែមិថុនា បាងកកប៉ុស្តិ៍បានឲ្យដឹងថា ៖ ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានគេមើលថា ជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកនៃសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតឆ្លងដែន ដោយមានការបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាប្រតិបត្តិការខុសច្បាប់នានាត្រូវបានគាំទ្រដោយអ្នកមានអំណាច និងមានឥទ្ធិពលនៅក្នុងប្រទេស។ នេះបើយោងតាមសំដីរបស់លោករដ្ឋមន្ត្រី Prasert Jantararauangtong។

លោក Prasert បានបង្ហាញរបាយការណ៍ពីការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិផ្នែកទទួលបន្ទុកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC) ដែលបានរកឃើញថា ប្រតិបត្តិការដោយបើកចំហលើទីតាំងជាច្រើននៅជិតព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាមួយក្រុងប៉ោយប៉ែត ទល់មុខស្រុកអារញ្ញ ខេត្តស្រះកែវ ដែលបម្រើជាមូលដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រឆបោ.កដ៏សំខាន់។

លោក Prasert បានគូសបញ្ជាក់ថា នៅពេលប្រទេសថៃចាប់ផ្ដើមអនុវត្តវិធានការបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា លទ្ធផលចាប់ផ្ដើមបង្ហាញភ្លាមៗពីការថយចុះនៃបទល្មើសក្លែងបន្លំតាមអ៊ីនធើណេត ដោយវាបានធ្លាក់ចុះពី 1,300 ទៅ 900 ករណីក្នុងរយៈពេលមួយថ្ងៃ។

ទិន្នន័យនេះបានបង្ហាញថា គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០២២ ដល់ ២០២៣ ថៃមានករណីឆបោ.កតាមអ៊ីនធឺណិតចំនួន 229,000 ករណី ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសរុបចំនួន 34 ពាន់លានបាត។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២៤ ដល់ ២០២៥ អាជ្ញាធរបានដោះស្រាយជាង 1.18 លានករណី បង្កកគណនីធនាគារជាង 520,000 និងការពារការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុលើសពី 19.9 ពាន់លានបាត។ តួលេខនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ការបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា រួមទាំងការកាត់ផ្តាច់ចរន្តអគ្គិសនី និងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត បានកាត់បន្ថយទំហំនៃឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតឆ្លងដែន និងការក្លែងបន្លំតាមអ៊ីនធឺណិតក្នុងចំនួនដ៏ច្រើន។

លោក Prasert បាននិយាយថា «ខណៈពេលដែលវិធានការនេះ អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សាធារណជន ប៉ុន្តែពួកគេបានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ» ។ លោកបានបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងពន្លឿនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្រោមច្បាប់ការពារ និងបង្ក្រាបបទល្មើសតាមអ៊ីនធឺណិតឲ្យបានកាន់តែស៊ីជម្រៅ៕

កូឡាឡាំពួរ អាជ្ញាធរទំនាក់ទំនងរបស់ម៉ាឡេស៊ី បាននិយាយ កាលពីថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ថា ពួកគេទទួលបានសាលក្រមបណ្តោះអាសន្នពីតុលាការប្រឆាំងនឹងកម្មវិធីផ្ញើសារ Telegram និង channels ពីរ ផ្សេងទៀតនៅលើវេទិកានេះ ពីបទ ផ្សព្វផ្សាយមាតិកាដែលគេអះអាងថាផ្ទុយនឹងច្បាប់របស់ប្រទេស។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន រ៉យទ័រ។

គណៈកម្មាធិការទំនាក់ទំនង និងពហុមេឌៀរបស់ម៉ាឡេស៊ី (MCMC) បាននិយាយថា ពួកគេបានស្នើសុំសាលក្រមនេះ ប្រឆាំងនឹង Telegram បន្ទាប់ពីវេទិកានេះមិនអាចមានវិធានការដោះស្រាយលើមាតិកាដែលទទួលបានការរាយការណ៍ជាប្រចាំ។

ពួកគេបាននិយាយថា មាតិកានៅក្នុងប៉ុស្តិ៍ពីរនោះ ដែលមានឈ្មោះថា “Edisi Siasat” និង “Edisi Khas” មាន “ឥទ្ធិពលធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋបាត់បង់ជំនឿលើស្ថាប័នជាតិ និងរំខានដល់សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណ:សង្គម”។

តុលាការម៉ាឡេស៉ី បានផ្ដល់សាលក្រមបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីបញ្ឈប់ការផ្សាយនិងការចែកចាយបន្តនៃមាតិកាគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះ និងការបោះពុម្ពឡើងវិញនូវមាតិកាស្រដៀងគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណា គណៈកម្មាធិការមិនបានបញ្ជាក់អំពីប្រភេទមាតិកាដែលគេថាគ្រោះថ្នាក់នោះឡើយ។

បច្ចុប្បន្ន Telegram នៅមិនទាន់មានការឆ្លើយតបណាមួយទាក់ទងនឹងសំណើនេះនៅឡើយទេ។ យ៉ាងណាមិញ អង្គភាពបាននិយាយក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថា “Telegram នឹងត្រូវបានផ្ដល់ឱកាសយុត្តិធម៌ ដើម្បីដាក់សំណួរ និងការពារខ្លួន តាមគោលការណ៍នៃយុត្តិធម៌ និងសិទ្ធិមូលដ្ឋាន” ។

គួរំលឹកថា កាលពីខែមករា មាឡេស៊ីបានចេញច្បាប់ថ្មីមួយស្តីពីបណ្តាញសង្គម ដែលកំណត់ឲ្យវេទិកាសង្គម និងកម្មវិធីផ្ញើសារ ដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់លើសពី ៨ លាននាក់ក្នុងប្រទេស ត្រូវតែបានចុះបញ្ជី និងទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណ បើមិនដូច្នោះនឹងទទួលវិធានការតាមផ្លូវច្បាប់។ ច្បាប់នេះត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីដោះស្រាយបទល្មើសអនឡាញ បន្ទាប់ពីមានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃមាតិកាគ្រោះថ្នាក់នៅលើបណ្តាញសង្គម។

អាជ្ញាធរមាឡេស៊ី ចាត់ទុកថា ការភ្នាល់អនឡាញ ការលួច ការផ្សាយឯកសារអំពើពុករលួយលើកុមារ ការកេងបន្លំ ការរំលោភតាមអ៊ីនធឺណិត និងមាតិកាដែលទាក់ទងនឹង ជាតិ សាសនា និងព្រះមហាក្សត្រ គឺជាមាតិកាគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ៕