ថៃ ៖ សារធាតុអាសេនិចដែលបានប្រើប្រាស់ក្នុងសកម្មភាពជីកយករ៉ែនៅមីយ៉ាន់ម៉ា បានបង្កជាបញ្ហាការបំពុលទឹកធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងទន្លេ Kok របស់ប្រទេសថៃ ប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាជន និងបរិស្ថាននៅជុំវិញដងទន្លេ រហូតទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលថៃចាត់វិធានការដោះស្រាយជាបន្ទាន់។

យោងតាមសារព័ត៌មានបាងកកប៉ុស្តិ៍ បានឲ្យដឹងថា លោក Maris Sengiampong រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ បានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរដែលមនុស្សតែងសួរទៅកាន់នាយករដ្ឋមន្ត្រី Paetongtarn Shinawatra អំពីគុណភាពទឹក និងការបំពុលរបស់ទន្លេក្នុងអំឡុងពេលទស្សនកិច្ចរបស់លោកស្រីទៅកាន់ខេត្ត Chiang Rai កាលពីថ្ងៃសៅរ៍។ លោកថា ក្រុមអ្នកជំនាញដែលដឹកនាំដោយទីប្រឹក្សា MFA នឹងជួបពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីមីយ៉ាន់ម៉ាក្នុងទីក្រុង Naypyidaw នៅសប្តាហ៍ក្រោយ។

កិច្ចពិភាក្សានេះនឹងផ្តោតលើផែនការគ្រប់គ្រងការបំពុលរួមមួយក្នុងគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហានៅដែលចេញមកពីប្រភពដើមរបស់វា ដោយបង្កើតប្រព័ន្ធការពារដើម្បីគ្រប់គ្រង និងទប់ស្កាត់ការបំពុលចូលទៅក្នុងលំហូរទឹក។

លោក Maris បានបន្តថា “ការពិភាក្សាត្រូវបានកំណត់ដើម្បីស្វែងរកជំនួយបច្ចេកទេសពីអង្គការអន្តរជាតិសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងការបំពុលប្រកបដោយនិរន្តរភាពនាពេលអនាគត” ។

ជាមួយគ្នានោះ អាជ្ញាធរមីយ៉ាន់ម៉ាក៏បានបញ្ជូនមន្ត្រីជំនាញទៅពិនិត្យគុណភាពទឹកទន្លេផងដែរ។ លោកស្រី Theerarat បាននិយាយថា ៖ របាយការណ៍នេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងចេញជាលទ្ធផលនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនក្នុងតំបន់ថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា នៅថ្ងៃទី 2-3 ខែកក្កដាខាងមុខនេះ។

គួរជម្រាបថា «ទន្លេកុក» សម្រាប់ប្រជាជនថៃ ដែលរស់នៅក្នុងខេត្តឈៀងម៉ៃ និង ឈៀងរ៉ៃ មិនមែនគ្រាន់តែជាទឹកទន្លេធម្មតាប៉ុណ្ណោះទេ។ ប៉ុន្តែវាជាជីវិត ជាសេដ្ឋកិច្ច ជាវប្បធម៌ និងជាសរសៃឈា.មធម្មជាតិ ដែលមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ពួកគេ។ ទន្លេនេះ គឺជាប្រភពទឹកដ៏សំខាន់មួយដែលហូរចេញពីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា មកកាន់ប្រទេសថៃ។ វាផ្ដលឲ្យពលរដ្ឋនូវលំហូរសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈការនេសាទ កសិកម្ម និងទេសចរណ៍ រួមមានការជិះទូក ជិះដំរី និងកន្លែងសម្រាកលម្ហែកាយជាដើម។

ប៉ុន្តែគួរឲ្យសោ.កស្ដាយ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០២៥មក ដោយសារការជីកយករ៉ែរបស់ក្រុមហ៊ុនចិននៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា សារធារតុអាសេនិចក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនលើសលប់ បានហូរចាក់ចូលក្នុងទឹកទន្លេ ដែលនាំមកនូវការបំពុលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ សកម្មភាពគ្រប់បែបយ៉ាងត្រូវបានផ្អាកជាបន្ទាន់ ប្រជាជននៅតាមដងទន្លេកើតជំងឺសើរស្បែកដោយសារការប៉ះទឹក និងសូម្បីតែត្រីដែលរស់នៅក្នុងទន្លេនោះ ក៏រងនូវការឆ្លងមេរោ.គប៉ារ៉ាស៊ីត មានរបួសពាសពេញខ្លួនយ៉ាងគួរឲ្យបារម្ភ។

ស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការបំពុលដូចខាងលើនេះ បានឈានដល់ចំណុចកាន់តែអាក្រ.ក់ ដែលទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រូវជួបប្រជុំពិភាក្សាដើម្បីដោះស្រាយជាបន្ទាន់៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ កសិករដាំគូលែននៅខេត្តបាក់យ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម បានដឹកជញ្ជូនផ្លែគូលែនតាមម៉ូតូទៅលក់នៅផ្សារបោះដុំក្នុងស្រុកឡុកងិន ស្របពេលប្រទេសវៀតណាមដល់រដូវប្រមូលផលគូលែនដែលផ្តល់ទិន្នផលយ៉ាងច្រើន ។ ប៉ុន្តែទោះជាកសិករវៀតណាមទទួលបានទិន្នផលគូលែនយ៉ាងច្រើននៅឆ្នាំ២០២៥នេះ បែរជាកសិករវៀតណាមព្រួយបារម្ភពីការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ដោយសារការនាំចេញផ្លែគូលែនទៅចិនធ្លាក់ចុះខ្លាំង ។

ការនាំចេញផ្លែគូលែនវៀតណាមទៅប្រទេសចិន និងអាមេរិកត្រូវបានរឹតបន្តឹងកាន់តែខ្លាំង និងឈានដល់ឈប់ទិញគូលែនវៀតណាម ដោយសារគុណភាពអន់ ហើយការដាំដុះពុំអាចបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់ ។ បច្ចុប្បន្ន វៀតណាមពុំអាចនាំចេញគូលែនទៅក្រៅប្រទេសបានទេ ដែលធ្វើឱ្យកសិករងាកមកស្វែងរកទីផ្សារក្នុងស្រុក ។

ពលរដ្ឋចិនពុំទិញផ្លែគូលែនផ្ទុកសារធាតុគីមីទេ ពួកគេទិញតែគូលែនដែលមានគុណភាពល្អ និងផ្លែស្រស់ៗប៉ុណ្ណោះ ទើបធ្វើឱ្យផ្លែគូលែនជាច្រើនរបស់កសិករវៀតណាមពុំអាចនាំចេញទៅប្រទេសចិនដោយសារគ្មានគុណភាព ហើយត្រូវដាក់លក់នៅទីផ្សារវៀតណាមក្នុងតម្លៃថោកៗ ។

កសិករវៀតណាមនិយាយថា ផ្លែគូលែនវៀតណាមដែលមានគុណភាពល្អជាងគេលក់បានតែតម្លៃ១ម៉ឺនដុងប៉ុណ្ណោះ (ឬជាង១ពាន់រៀល) ក្នុង១គីឡូក្រាម ខណៈផ្លែគូលែនពុំសូវល្អលក់បានក្នុងតម្លៃកាន់តែទាបជាងនេះ ។ ទោះជាកសិករវៀតណាមត្រូវការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំគូលែន ហើយរកវិធីនាំចេញគូលែនទៅប្រទេសធំៗ ដូចជា ៖ ចិន និងអាមេរិក ប៉ុន្តែនៅតែពុំអាចនាំចេញទៅប្រទេសទាំងនេះបាន ។

បញ្ហាផ្លែគូលែនមានតម្លៃថោក និងពិបាកនាំចេញទៅលក់នៅក្រៅប្រទេសបានធ្វើឱ្យកសិករវៀតណាមត្រូវកំណត់ចំនួនដាំដុះ និងដាំផ្លែឈើផ្សេងៗរួមផ្សំ ។ កសិករវៀតណាមជាច្រើនយល់ឃើញថា បើវៀតណាមពុំអាចនាំចេញគូលែនទៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេស ចិន នឹងធ្វើឱ្យវិស័យកសិកម្មវៀតណាមជួបឧបសគ្គយ៉ាងខ្លាំង ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ កសិករវៀតណាមជួបទុក្ខធំម្តងហើយដោយសារចិនលែងទិញទុរេន ក្រោយពីចិនពិនិត្យឃើញថា ទុរេនវៀតណាមផ្ទុកសារធាតុគីមីធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពខ្លាំង ហើយកសិករវៀតណាមក៏សម្រេចចិត្តបោះចោលទុរេនយ៉ាងច្រើន ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសជាច្រើនលែងហ៊ានទិញបន្លែ ផ្លែឈើវៀតណាមទៀតហើយ ពីព្រោះបារម្ភពីផលប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋ ៕

កងទ័ពអាកាសនៃប្រទេសថៃ បានបញ្ជាទិញយន្តហោះចម្បាំង Gripen JAS 39 ចំនួន១២គ្រឿង ពីក្រុមហ៊ុនស៊ុយអែត។

នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៥ ដល់ឆ្នាំ២០២៩ នៃការបញ្ជាទិញ ប្រទេសថៃនឹងទទួលបានយន្តហោះចម្បាំង៤គ្រឿង នៅចុងឆ្នាំនេះ ដោយចំណាយអស់៦០០លានដុល្លារ។

សព្វថ្ងៃ ថៃមានយន្តហោះGripen សេរ៊ីចាស់១១គ្រឿង និងយន្តហោះ F-16 និង F-5 រាប់សិបគ្រឿង តែភាគច្រើន បានប្រើប្រាស់តាំងតែពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។

ដំបូងឡើង ថៃ បានបញ្ជាទិញយន្តហោះ F-35 ៨គ្រឿង ពីអាមេរិក តែត្រូវបានបដិសេធ ដោយអាមេរិកទុកលក់ឱ្យតែប្រទេសជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធតែប៉ុណ្ណោះ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត F-35 ជាយន្តហោះចម្បាំង ដែលបំពាក់ជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ហេតុដូច្នេះអាមេរិកយល់ឃើញថា វាពិបាកក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលពីឡុត ដោយទាមទារឱ្យមានបច្ចេកទេសខ្ពស់៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Matichon រាយការណ៍ថា លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃនិយាយថា ថៃពុំបានស្នើសុំឱ្យកម្ពុជាបើកព្រំដែនទេ ពីព្រោះថៃពុំធ្លាប់បិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា គឺថៃគ្រាន់តែកំណត់ពេលវេលាចេញ-ចូលប៉ុណ្ណោះ ។ ហេតុនេះ សូមពលរដ្ឋខ្មែរគិតពិចារណាដោយខ្លួនឯងថា តើអ្នកណាធ្វើឱ្យមានវិបត្តិនេះ?

នាវេលាម៉ោង៩និង១០នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា នៅវិមានរដ្ឋាភិបាល លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ បាននិយាយពីកម្ពុជាអះអាងថា ភាគីថៃជាអ្នកស្នើសុំបើកព្រំដែន ដោយលោកបញ្ជាក់ថា ថៃពុំបានសុំកម្ពុជាបើកព្រំដែនទេ ពីព្រោះកន្លងមក ថៃពុំធ្លាប់បិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ។ ថៃគ្រាន់តែកំណត់ពេលវេលាចេញ-ចូលប៉ុណ្ណោះ កម្ពុជាអាចទៅពិនិត្យមើលតាមព្រំដែនបាន ថៃពុំចាក់សោរទ្វារព្រំដែនទេ គឺអាចលក់ដូរបានខ្លះៗ ។ ថៃប្រាប់ពីគោលជំហររបស់ខ្លួនច្បាស់ហើយពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសន្តិវិធី ។

ចំណែកបញ្ហានយោបាយប្រទេសទាំងពីរ គឺថៃព្យាយាមឱ្យមានកិច្ចចរចារវាងភាគីទាំងពីរ និងជាគោលជំហររបស់ថៃតាំងពីដំបូង ។ ការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋពេលនេះ យើងព្យាយាមកុំឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីររងផលប៉ះពាល់ និងត្រូវបែងចែកដាច់ដោយឡែកពីបញ្ហារបស់រដ្ឋាភិបាល ។ ក្រៅពីនេះ ថៃក៏បានជួយសង្គ្រោះតាមគោលការណ៍មនុស្សធម៌ផងដែរ ថៃនៅតែបើកព្រំដែនឱ្យកូនសិស្សមកសាលារៀន រួមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកជំងឺសង្គ្រោះបន្ទាន់អាចឆ្លងដែន ។

លោក Phumtham អះអាងថា ៖ «ថៃបានប្រកាសច្បាស់លាស់តាំងពីដំបូង បញ្ហាជាច្រើនដែលកម្ពុជានិយាយ គឺខ្ញុំចង់ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ន និងស្តាប់ដោយពិចារណា ។ យើងបញ្ជាក់រួចហើយ យើងពុំចាប់អារម្មណ៍នឹងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទេ ពីព្រោះយើងពុំទទួលស្គាល់ស្រាប់ហើយ រីឯបញ្ហាផ្សេងទៀតនឹងអនវុត្តតាមនីតិវិធី រីឯកងទ័ពជើងគោកបានបំភ្លឺពីព្រំដែនរួចហើយ» ។

បញ្ហាថៃស្នើសុំបើកព្រំដែនដើម្បីឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញថៃអាចឆ្លងដែនបាន ប៉ុន្តែកម្ពុជាបដិសេធការឆ្លងដែនរបស់រថយន្តដឹកទំនិញថៃគ្រប់ប្រភេទ លោកយល់ថា វាពុំបានប៉ះពាល់ដល់ថៃឡើយ អ្វីដែលថៃព្យាយាមធ្វើ គឺដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់ពលរដ្ឋ និងឈ្មួញ ។ ថៃបានបន្ធូរបន្ថយកុំឱ្យកើតវិបត្តិ និងឱ្យពលរដ្ឋទទួលបានផលប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែកម្ពុជាពុំអនុវត្ត វាជាបញ្ហារបស់កម្ពុជា ពលរដ្ឋខ្មែរត្រូវពិចារណាបញ្ហានេះដោយខ្លួនឯង ។

គួរបញ្ជាក់ថា ទោះជាកងទ័ពថៃបានបិទព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ និងបិទព្រំដែនបណ្តោះអាសន្នជាមួយកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែមេដឹកនាំ និងមន្ត្រីថៃនៅតែអះអាង ថៃពុំបានបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាទេ គឺច្រកព្រំដែនទាំងអស់បើកទ្វារចំហ ចាប់ពីម៉ោង៦ព្រឹក ដល់ម៉ោង១០យប់ ។ ថៃគ្រាន់តែកំណត់វិធានការរឹតបន្តឹងការឆ្លងដែនចេញ-ចូលប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋថៃ និងសន្តិសុខ ។

ទង្វើរបស់ថៃ គឺជាការបំភាន់ភ្នែកអន្តរជាតិដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសនានាបន្ទោសថា ថៃបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ជាឯកតោភាគី និងល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិ ។ ដូច្នេះហើយ ទើបមន្ត្រីច្រកព្រំដែនរបស់ថៃបើកចំហរទ្វារព្រំដែន និងបន្ទោសកម្ពុជាពុំបើកទ្វារព្រំដែនដូចខ្លួន ៕

លោក Pete Hegseth រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក គ្រោងនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមរបស់កម្ពុជានៅចុងឆ្នាំនេះ។

ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះត្រូវបានពិភាក្សាដោយលោក John Noh ជំនួយការរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិស្តីទីសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលបន្ទុកកិច្ចការសន្តិសុខឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក និងឯកឧត្តម ឧត្តមសេនីយ៍ឯក រ៉ាត់ ដារ៉ារ័ត្ន រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។

បើតាមការចេញផ្សាយរបស់ក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក បានឱ្យដឹងថាក្នុងជំនួបនេះ មេដឹកនាំទាំងពីរបានពិភាក្សាអំពី “បញ្ហាសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងទំនាក់ទំនងយោធាទ្វេភាគី” ។

នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចខាងមុខនេះ គឺជាការស្តារទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគី និងលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើគ្រប់វិស័យរវាងប្រទេស២។

សូមរំលឹកថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២មក មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ត្រូវបានបស្ចិមប្រទេសដាក់ការសង្ស័យ ជាពិសេសមន្ត្រីសន្តិសុខរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលភ័យខ្លាចថាមូលដ្ឋានទ័ពនេះ នឹងត្រូវបានប្រទេសចិនកាន់កាប់ទាំងស្រុង៕