លោក Pete Hegseth រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក គ្រោងនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមរបស់កម្ពុជានៅចុងឆ្នាំនេះ។

ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះត្រូវបានពិភាក្សាដោយលោក John Noh ជំនួយការរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិស្តីទីសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលបន្ទុកកិច្ចការសន្តិសុខឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក និងឯកឧត្តម ឧត្តមសេនីយ៍ឯក រ៉ាត់ ដារ៉ារ័ត្ន រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។

បើតាមការចេញផ្សាយរបស់ក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក បានឱ្យដឹងថាក្នុងជំនួបនេះ មេដឹកនាំទាំងពីរបានពិភាក្សាអំពី “បញ្ហាសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងទំនាក់ទំនងយោធាទ្វេភាគី” ។

នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចខាងមុខនេះ គឺជាការស្តារទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគី និងលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើគ្រប់វិស័យរវាងប្រទេស២។

សូមរំលឹកថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២មក មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ត្រូវបានបស្ចិមប្រទេសដាក់ការសង្ស័យ ជាពិសេសមន្ត្រីសន្តិសុខរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលភ័យខ្លាចថាមូលដ្ឋានទ័ពនេះ នឹងត្រូវបានប្រទេសចិនកាន់កាប់ទាំងស្រុង៕

ថៃ៖ ក្រោយការពិភាក្សាតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក Emmanuel Macron បានបង្ហោះនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមទាំងភាសាបារាំង និងថៃ ជាមួយនឹងការអះអាងថា៖ ចំពេលដែលកំពុងមានបញ្ហាប្រឈម ថៃ និងប្រជាជនថៃនៅតែអាចពឹងពាក់លើចំណងមិត្តភាពជាមួយបារាំងបានជានិច្ច។

យោងតាមសារព័ត៌មានថៃ The Nation បានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានឲ្យដឹងថា បន្ទាប់ពីលោក Emmanuel Macron បានឆ្លើយឆ្លងតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី Paetongtarn Shinawatra នៅថ្ងៃទី 27 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2025រួចមក លោកក៏បានបង្ហោះនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមថា៖ “ខ្ញុំទើបតែបាននិយាយជាមួយលោកស្រី Paetongtarn Shinawatra នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសថៃ។ ប្រទេសរបស់យើងកាន់តែជិតស្និទ្ធជាងមុន! ចំពេលបញ្ហាប្រឈមធំៗដូចជាអស្ថិរភាពនៃគោលការណ៍ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ប្រជាជនថៃតែងតែអាចពឹងផ្អែកលើមិត្តភាពរបស់បារាំងបាន។”

នៅក្នុងកាសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទនោះ លោកស្រី Paetongtarn បានបញ្ជាក់គោលជំហររបស់ខ្លួនក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះជាមួយកម្ពុជា ប្រាប់ទៅកាន់ប្រធានាធិបតីបារាំងយ៉ាងដូច្នេះថា «ប្រទេសថៃនៅតែបន្តគាំទ្រការងាររបស់គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះថៃ-កម្ពុជា (JBC) ដែលទើបនឹងបើកកិច្ចប្រជុំនៅភ្នំពេញ ហើយសង្ឃឹមថា ក្នុងនាមជាដៃគូអន្តរជាតិដ៏ជិតស្និទ្ធ បារាំងនឹងដើរតួក្នុងការគាំទ្របរិយាកាសអំណោយផលដល់ការបន្តកិច្ចចរចាទ្វេភាគីរវាងថៃ និងកម្ពុជា។»

ជាមួយគ្នានោះ ប្រធានាធិបតីបារាំងបានទទួលស្គាល់ពីគោលបំណងរបស់ប្រទេសថៃ ហើយថានឹងពិចារណាលើការសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជា។ ហើយទាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងលោកប្រធានាធិបតី Macron បានសម្តែងនូវសេចក្តីរីករាយក្នុងកិច្ចសន្ទនាផ្លូវការលើកដំបូងរបស់ពួកគេ។

លើសពីនេះទៀត លោកស្រី Paetongtarn បានបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីជំហររបស់ប្រទេសថៃក្នុងការគាំទ្របទឈប់បា.ញ់ និងការបញ្ឈប់អំពើហិ.ង្សាលើគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធដែលជាប្រទេសជិតខាងរបស់ប្រទេសថៃ។ ក្នុងនោះ ទាក់ទងនឹងមីយ៉ាន់ម៉ា ប្រទេសថៃបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីគាំទ្រដល់ដំណើរការសន្តិភាព និងនយោបាយ ព្រមទាំងគាំទ្រតួនាទីរបស់ម៉ាឡេស៊ីក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន និងគាំទ្ររាល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្រោមក្របខណ្ឌអាស៊ាន។

ដោយឡែក ចំពោះស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានរំលឹកឡើងវិញថា ប្រទេសថៃប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍នៃដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ដោយមានចេតនាស្មោះត្រង់ និងឈរលើមិត្តភាពដ៏រឹងមាំរវាងប្រទេសជិតខាង ជាមួយការឯកភាពអាស៊ាន និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកស្រីជឿជាក់ថា ការចរចាទ្វេភាគីគឺជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយស្ថាបនា និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។

ក្រៅពីនេះ លោកស្រី Paetongtarn បានក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងរវាងថៃ-បារាំង ទៅជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យបានឆាប់រហ័សតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន និងស្វាគមន៍លោកប្រធានាធិបតី Macron មកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសថៃជាផ្លូវការនៅឆ្នាំក្រោយ ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់អង្គការអន្តរជាតិឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) នៅកម្ពុជា ។ ចំណែកប្រធានាធិបតីបារាំងក៏បានអញ្ជើញលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសបារាំងជាផ្លូវការ និងចូលរួមវេទិកាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសផងដែរ៕

នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥នេះ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមមួយចំនួននៅប្រទេសថៃបានចែកចាយវីដេអូរបស់លោក ស៊ុផាឡាក កានចាណៈឃុនឌី អ្នកសារព័ត៌មានជើងចាស់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យនៅប្រទេសថៃ ដែលនិយាយពីការពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រថៃឱ្យពលរដ្ឋ និងយុវជនថៃបានជ្រាប ។ លោកបញ្ជាក់ថា ថៃបានសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រកុហកបោកប្រាស់កូនចៅជំនាន់ក្រោយឱ្យមានការយល់ច្រឡំជាមួយប្រទេសជិតខាង និងចង់បានរបស់អ្នកដទៃ ។

លោក ស៊ុផាឡាក កានចាណៈឃុនឌី អ្នកសារព័ត៌មានជើងចាស់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ និយាយថា ពលរដ្ឋថៃយល់ដឹងតិចតួចពីប្រទេសជិតខាង ហើយតែងតែគិតថា ប្រទេសថៃធំធេងតាំងពីអតីតកាល ។ លោកធ្លាប់បានប្រាប់យុវជនថៃរួចហើយថា កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ថៃ គឺជាការកុហកបោកប្រាស់ ពលរដ្ឋថៃពុំធ្លាប់អានប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទេ គឺអានតែប្រវត្តិសាស្ត្រកុហក ដូចជា ៖ ពលរដ្ឋថៃយល់ថា ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសុផន ធ្លាប់ជាខេត្តរបស់ថៃពីមុន ។

លោកសួរថា មុនពេលខេត្តទាំងនេះជារបស់ថៃ តើធ្លាប់ជារបស់ប្រទេសណា? ប្រទេសថៃបានយកខេត្តទាំងនេះមកគ្រប់គ្រង និងត្រូវប្រគល់ខេត្តទាំងនេះទៅឱ្យម្ចាស់ដើមវិញ ពីព្រោះពុំមែនជាខេត្តរបស់ថៃ ។

ចំណែកប្រាសាទព្រះវិហារក៏ដូចគ្នាដែរ ប្រាសាទនេះជារបស់ប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីយូរមកហើយ ព្រះមហាក្សត្រដែលសាងសង់ប្រាសាទនេះ ក៏ពុំមែនជាជនជាតិថៃដែរ ប៉ុន្តែឱ្យស្តេចថៃជួយថែរក្សាប្រាសាទ គឺដូចគ្នានឹងជួលស្តេចថៃធ្វើជាសន្តិសុខការពារប្រាសាទ ។ ដូច្នេះ ប្រាសាទព្រះវិហារពុំមែនជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សន្តិសុខការពារប្រាសាទទេ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋថៃពុំទទួលស្គាល់ ។

ពេលបញ្ចប់សង្គ្រាមពិភពលោក គឺដល់ពេលប្រទេសថៃប្រគល់ដែនដីទៅឱ្យប្រទេសជិតខាងវិញ ប៉ុន្តែថៃពុំបានប្រគល់ដែនដីទាំងអស់ឱ្យប្រទេសជិតខាងវិញទេ ថៃនៅតែគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារ ។ ពលរដ្ឋថៃពុំទទួលស្គាល់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់កម្ពុជា ហើយថៃក៏យកទង់ជាតិរបស់ខ្លួន និងកងទ័ពថៃទៅឈរជើងនៅប្រាសាទព្រះវិហារ ។ ប៉ុន្តែប្រាសាទព្រះវិហារមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងផែនទីក៏បញ្ជាក់ច្បាស់ដែរថា ប្រាសាទស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ដែលមានបារាំងជាអ្នកស្រាវជ្រាវនៅតំបន់ ។

កន្លងមក ប្រទេសថៃពុំព្រមប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារឱ្យកម្ពុជា បើទោះជាតុលាការពិភពលោកបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជាក្តី ។ បន្ទាប់មក ថៃប្រាប់ទៅតុលាការពិភពលោកថា តួប្រាសាទជារបស់កម្ពុជា រីឯតំបន់ខាងក្រោមពុំមែនទេ ។ ពេលកម្ពុជាឈ្នះក្តីប្រាសាទព្រះវិហារ ធ្វើឱ្យភាគីថៃកើតទុក្ខមិនសុខចិត្ត និងពុំទទួលស្គាល់ការសម្រេចរបស់តុលាការពិភពលោក ហើយប្រាប់ពលរដ្ឋថា ថៃបាត់បង់ទឹកដីគួរឱ្យសោកស្តាយ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃទូទាំងប្រទេសស្តាយស្រណោះប្រាសាទព្រះវិហារ ។

លោក ស៊ុផាឡាក សួរថា ហេតុអ្វីថៃខ្លាចការកាត់ក្តីបស់តុលាការពិភពលោក? ថៃខ្លាចតុលាការពិភពលោក គឺដូចគ្នានឹងការខ្លាចជាប់ពន្ធនាគារ ប៉ុន្តែការឡើងតុលាការពិភពលោក ជាការតទល់គ្នារកភាពយុត្តិធម៌ ។ ការពិត ថៃខ្លាចចាញ់ក្តីនៅតុលាការពិភពលោក ពីព្រោះថៃគ្មានឯកសារភស្តុតាងអ្វីទាំងអស់សម្រាប់បញ្ជាក់ថា ខ្លួនជាម្ចាស់ ៕

ប្រទេសអូស្ត្រាលី ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីបានផ្តល់ទិដ្ឋាការពិសេសដល់ជ.នជាតិទូវ៉ាលូ អាចមករស់នៅប្រទេសស្ត្រាលីដោយស្របច្បាប់ដើម្បីគេចពីអាកាសធាតុក្តៅ និងគ្រោះធម្មជាតិ ។ រយៈពេល៨០ឆ្នាំទៀត ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូពុំអាចរស់នៅប្រទេសរបស់ខ្លួនបានទេ ដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនឹងធ្វើឱ្យប្រទេសដែនកោះនេះធ្លាក់ទៅក្រោមបាតសមុទ្រស្ទើរទាំងអស់ ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ The Guardian ឱ្យដឹងថា ពលរដ្ឋម្នាក់ក្នុងចំណោម៣នាក់ មកពីប្រទេសទូវ៉ាលូ (Tuvalu) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក បានស្នើសុំទិដ្ឋាការប្រភេទ «ភៀសខ្លួនពីការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ» ដើម្បីមករស់នៅអូស្ត្រាលីដោយស្របច្បាប់ ។ កម្រិតទឹកសមុទ្រនៅប្រទេសទូវ៉ាលូ បានកើនឡើងខ្ពស់ និងគំរាមកំហែងដល់ឆ្នេរសមុទ្រប្រទេសនេះអស់ជាច្រើនឆ្នាំហើយ ។

ប្រទេសទូវ៉ាលូ បានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារអាកាសធាតុអាក្រក់បំផុតនៅលើពិភពលោក ហើយពលរដ្ឋទូវ៉ាលូនឹងពុំអាចរស់នៅប្រទេសរបស់ខ្លួនបានទេនារយៈពេល៨០ឆ្នាំខាងមុខ ពីព្រោះប្រទេសដែនកោះនេះនឹងលិចទៅក្រោមបាតសមុទ្រស្ទើរទាំងស្រុង ។ ដូច្នេះ ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូ ជាង៣,០០០នាក់ បានមកចូលរួមក្នុងគម្រោងស្នើសុំទិដ្ឋាការដំណាក់កាលទី១ ដើម្បីមានសិទ្ធិរស់នៅអូស្ត្រាលី ។ ចំនួនពលរដ្ឋទូវ៉ាលូមកស្នើសុំទិដ្ឋាការនេះ គឺស្មើម្នាក់ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋ៣នាក់ ខណៈប្រទេសទូវ៉ាលូ មានពលរដ្ឋខ្ទង់ម៉ឺនប៉ុណ្ណោះ ។

ការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូមករស់នៅអូស្ត្រាលី ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីបានផ្តល់ទិដ្ឋាការឱ្យពលរដ្ឋទូវ៉ាលូមករស់នៅអូស្ត្រាលីដោយស្របច្បាប់ ចំនួន២៨០នាក់ក្នុង១ឆ្នាំ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តោប្រវេសន៍ដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ។ វាជាកិច្ចព្រមព្រៀងដំបូងលើពិភពលោក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសផ្សេងមករស់នៅទឹកដីអូស្ត្រាលី ។

មន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអូស្ត្រាលីនិយាយថា អូស្ត្រាលីមើលឃើញពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋនៅប្រទេសរងផលប៉ះពាក់ដោយសារអាកាសធាតុ ជាពិសេស ប្រទេសនៅតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក ។

ចំណែកនាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រទេសទូវ៉ាលូ លោក Feleti Teo ថ្លែងថា ៖ «នេះជាលើកដំបូងដែលអូស្ត្រាលីបានប្តេជ្ញាចិត្តតាមផ្លូវច្បាប់ជួយប្រទេសទូវ៉ាលូតាមការស្នើសុំ បន្ទាប់ពីទូវ៉ាលូប្រឈមនឹងគ្រោះធម្មជាតិ ជំងឺរាតត្បាត និងការឈ្លានពានកងទ័ព» ។

គួរបញ្ជាក់ថា អូស្ត្រាលី និងទូវ៉ាលូ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង Falepili កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ដើម្បីបង្កើតទិដ្ឋាការថ្មីសម្រាប់ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូ និងតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ថ្លៃចុះឈ្មោះសុំទិដ្ឋាការ ចំនួន២៥ដុល្លារអូស្ត្រាលី (ឬ១៦ដុល្លារអាមេរិក) ។ ការចុះឈ្មោះសុំទិដ្ឋាការនឹងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នេះ ៕