រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ក្រោយពីរាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់លិខិតផ្លូវការទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលជាការបញ្ជាក់អំពីការចាប់ផ្ដើមនីតិវិធីផ្លូវការរវាងកម្ពុជា និងប្រព័ន្ធតុលាការICJ ក៏នៅមានពលរដ្ឋមួយចំនួនមិនទុកចិត្ត និងចង់ដឹងថាតើកម្ពុជាពិតជាបានប្ដឹ.ងទៅតុលាការអន្តរជាតិមែន ឬអត់នោះ ពេលនេះអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលបានចេញមកពន្យល់ដូចខាងក្រោម៖

ទាក់ទងទៅនឹងសំណួររបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលចោ.ទសួររាជរដ្ឋាភិបាលថា «ហេតុអ្វីបានជាដាក់ពាក្យបណ្ដឹងរួច មិនបង្ហាញពីបង្កាន់ដៃ ឬមិនថតរូបពេលប្រគល់ពាក្យបណ្ដឹងទៅដល់ដៃក្រឡាបញ្ជីដូច្នេះ?» «ម្ដេចមានតែរូបថតឈរកាន់លិខិតតែពីរសន្លឹក?» និងខ្លះទៀតថែមទាំងសង្ស័យថា ប្រហែលជារដ្ឋាភិបាលមិនបានប្ដឹ.ងផងមើលទៅនោះ ឯកឧត្តម ប៉ែន បូណា ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលបានបកស្រាយថា ៖ រាល់ដំណើរការនីតិវិធីរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ គឺជាការសម្ងាត់ដែលយើងត្រូវតែគោរព។ យើងមិនអាចទៅថតរូបយកមកបង្ហោះ ឬយកលិខិតបង្កាន់ដៃដែលគេបានប្រគល់មកទៅបង្ហាញជាសាធារណៈបាននោះទេ។

លោក ប៉ែន បូណា បានបញ្ជាក់ថា ៖ នេះគឺជាគោលការណ៍របស់តុលាការ ហើយដាច់ខាតយើងត្រូវតែគោរពតាម ព្រោះយើងទើបតែចាប់ផ្ដើមដំណើរការនីតិវិធីប៉ុណ្ណោះ ហើយនីតិវិធីនេះនឹងមានដំណើរការជាបន្តបន្ទាប់ទៀតដែលកម្ពុជាត្រូវសហការជាមួយតុលាការ។ លើសពីនេះ ពីមួយដំណាក់កាលទៅមួយដំណាក់កាល រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងផ្ដល់ដំណឹងជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានជ្រាប។

លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា ៖ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ខាងមុខនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងបើកកិច្ចពិភាក្សាមួយ ដើម្បីជជែកអំពីការបន្តនីតិវិធីជាមួយតុលាការ។ ដូច្នេះសូមបងប្អូនរង់ចាំតាមដាន ហើយរដ្ឋាភិបាលនឹងផ្ដល់ព័ត៌មានតាមវិវឌ្ឍនភាពពីដំណាក់កាលមួយទៅដំណាក់កាលមួយទៀតឲ្យបានជ្រាបទាំងអស់គ្នា ព្រោះនេះជារឿងជាតិមិនមានការលាក់លៀមទេ។

ជាថ្មីម្ដងទៀត លោកប៉ែន បូណា បានបញ្ជាក់ថា ៖ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយបោះជំហានទៅមុខមិនត្រឡប់ក្រោយនោះទេ ក្នុងការលើករឿងព្រំដែនឡើងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ព្រោះកម្ពុជាបានដោះស្រាយបញ្ហានេះតាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីជាច្រើនដងមកហើយ និងមិនចង់ឲ្យទំនាស់នេះនៅអូសបន្លាយតទៅមុខវែងឆ្ងាយដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយនោះទេ៕

ថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ Khaosod បានរាយការណ៍ថា លិខិតឆ្លងដែនថៃជាច្រើន ត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅពាសពេញផ្លូវក្នុងក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលបង្កការសង្ស័យថាជាស្នាដៃរបស់ជនខិលខូច ឆបោ.ក យកទៅបោះចោល ដើម្បីរារាំងមិនឱ្យជនជាតិថៃនៅកម្ពុជាត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ។

យោងតាមការចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា របស់សារព័ត៌មានខាងលើនេះ បានឲ្យដឹងថា ៖ ទំនងដោយសារមានវិធានការតឹងរ៉ឹងក្នុងការចូល និងចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតាមច្រកព្រំដែន ប្រជាពលរដ្ឋថៃដែលធ្វើការនៅតាមគ្រឹះស្ថានល្បែងស៊ីសងគ្រប់ប្រភេទ និងកន្លែងកម្សាន្តនានា មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងកាត់ព្រំដែនឡើយ។

គួរឲ្យដឹងថា សម្រាប់ជនជាតិថៃដែលមានបំណងឆ្លងចូលប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីធ្វើការ ខាងនិយោជកត្រូវតែមានកិច្ចព្រមព្រៀងជួល រួមជាមួយរូបថតបញ្ជាក់ពីទីតាំងអាជីវកម្ម។ ហើយនិយោជិកត្រូវតែមានវិញ្ញាបនបត្រពីខាងក្រុមហ៊ុនដែលខ្លួនធ្វើ មានដូចចុងសន្លឹកប្រាក់ខែ អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងឯកសារបញ្ជាក់ទីតាំងច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែទីតាំងទាំងនេះមិនត្រូវស្ថិតនៅក្នុងកាស៊ីណូ ឬកន្លែងកម្សាន្តនោះទេ។

ដោយឡែកនាពេលថ្មីៗនេះ មានការបង្ហោះដោយជនអនាមិកម្នាក់នៅក្នុងគ្រុប «ជនជាតិថៃនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត» នៅលើហ្វេសប៊ុក ដោយបង្ហាញពីលិខិតឆ្លងដែនជាច្រើន នៅរាយប៉ាយតាមដងផ្លូវ ដោយភ្ជាប់មកជាមួយពាក្យថា «នៅមាត់ផ្លូវ សយអូរ កន្លែងចោលសំរាម មិនដឹងថាមនុស្សទាំងនេះបានត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញហើយ ឬនៅទេ»។

ជាមួយគ្នានេះ មនុស្សជាច្រើនបានសន្និដ្ឋានថា ទាំងនេះអាចជាឯកសារផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ជនរងគ្រោះរបស់ក្រុមឆបោ.កនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលល្បួងឱ្យទៅធ្វើការនៅទីនោះ ហើយប្រមូលឯកសាររបស់ពួកគេទុក ដើម្បីកុំឱ្យពួកគេអាចរត់ទៅប្រទេសថៃវិញបាន ឬអាចជារបស់ជនឆ្លងដែនទៅលេងល្បែងស៊ីសងក្នុងកាស៊ីណូនៅប៉ោយប៉ែត រួចចា.ញ់ល្បែងក៏ដាក់បញ្ចាំលិខិតឆ្លងដែននោះទៅ។

លើសពីនេះ ការព័ត៌មានរបស់ថៃខាងលើបានអះអាងថា កាស៊ីណូក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានជូនដំណឹងដល់ភ្ញៀវធំៗរបស់ខ្លួនដែលនៅប្រទេសថៃ ឲ្យជ្រើសរើសធ្វើដំណើរដោយយន្តហោះតាមអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខេត្តសៀមរាប ដើម្បីពួកគេអាចទទួលបានទិដ្ឋការស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារហូតដល់ ៦០ថ្ងៃ។ ហើយពេលមកដល់ ខាងកាស៊ីណូនឹងបញ្ជូនរថយន្តទៅទទួលភ្ញៀវពីខេត្តសៀមរាប មកកាន់ក្រុងប៉ោយប៉ែតចំណាយពេលប្រហែល ៤-៥ ម៉ោង ប៉ុន្តែពួកគេអាចស្នាក់នៅកម្ពុជាបានយូរជាងធ្វើដំណើរតាមច្រកព្រំដែនគោក៕

ស្របពេលមានរឿងរសើបមានការស្នើឱ្យបិទការនាំចូលប្រេងមកកាន់ទីផ្សារកម្ពុជាហើយត្រូវបានប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាឆ្លើយតបវិញយ៉ាងចាស់ដៃនោះគេសង្កេតឃើញថាទាំងប្រជាជននិងអ្នកសិល្បៈមួយចំនួនបាននិយាយអំពីបញ្ហាមួយនេះ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី វាបានក្លាយជាការឆ្លើយឆ្លងគ្នាយ៉ាងក្តៅគគុករវាងកវីនិពន្ធជើងចាស់លោក សុខ ជំនោរ និងលោក ងួន លីវ ដែលជាម្ចាស់អាជីវកម្មមួយរូប។

នៅយប់ថ្ងៃទី២០ មិថុនា លោក ងួន លីវ បានបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គមថា «
នៅក្នុងគ្រោះតែងតែមានលាភ PTT អាចឆ្លងផុតដំណាក់កាលដ៏លំបាកនេះបាន។ PTTនៅតែជាជំរើសរបស់អតិថិជនដោយសារតែPTTប្រើយុទ្ធសាស្រ្ត one stop service.
PTTបង់ពន្ធឱ្យរដ្ឋច្បាស់លាស់ មួយឆ្នាំៗរដ្ឋបានចំណូលពីPTTរាប់លានដុល្លារ។ ខ្ញុំទាយថាPTTនៅតែរឹងមាំព្រោះជាក្រុមហ៊ុនមានទស្សនៈវិស្ស័យវែងឆ្ងាយបូកជាមួយ7-11ជួយទប់ទៀត PTTនៅតែជាជំរើសល្អរបស់អតិថិជន។
អ្នកដែលថាឈប់ចាក់PTTដោយសារគាត់ខឹង ពេលប្រទេសត្រូវគ្នាវិញពួកគាត់ឈប់ខឹង នឹងចាក់សាំងPTTធម្មតា។ ខ្មែរយើងត្រូវរងចាំ៣០ឆ្នាំទៀត ទើបអាចកាត់បន្ថយផលិតផលថៃបាន»។

សំណេរមួយនេះបានធ្វើឱ្យមានមតិប្រតិកម្មចម្រុះពីសាធារណជនអ្នកខ្លះក៏បានគាំទ្រនិងអ្នកមួយចំនួនទៀតបានចែករំលែកនិងរិះគន់លោក។

ក្នុងនោះដែរ គេបានឃើញលោក សុខ ជំនោរ ពុំបានពេញចិត្តនឹងការលើកឡើងរបស់លោក ងួន លីវ នោះទេដោយកវីនិពន្ធជើងចាស់រូបនេះបានចែករំលែកជាមួយនឹងសម្តីថា «ខ្មោចសៀម»។ លោកបានបញ្ជាក់នៅក្នុងខម្មិនដែរថា «ខ្ញុំមិនមែនចង់shareវាប៉ុន្មានទេ តែមិនមែនfriend ខំមិន មិនកើត។ បុគ្គលគិតប្រយោជន៍ខ្លួនសោះ មកនិយាយយកពីរោះ ។ ខ្ញុំធ្លាប់ដើរចូលទៅការិយាល័យធំPPTក្បែរណានជីង អង្គុយស្តាប់ពួកអាសៀម វានិយាយម៉ាត់ណាក៏មើលងាយខ្មែរដែរ។ អាសៀមណាក៏ដូចអាសៀមណាដែរ។ ការណ៍នេះបានជំរុញឱ្យមានរឿងកាន់តែក្តៅគគុកនៅពេលលោក សុខ ជំនោរ បានចែករំលែកមួយទៀតអមដោយសម្តីថា «អាមួយនេះឌឺ»។
មិនទុកយូរ លោក ងួន លីវ បានចូលទៅខម្មិនលើការរបស់លោកសុខ ជំនោរ វិញថា «សុខ ជំនោរពីមុនពូកែយកបទចម្រៀងថៃមិនក្រលៃអោយព្រាប សុវត្តិ ច្រៀងហ្នឹងមែន? »។

លោក ងួន លីវ ក៏បានបង្ហោះពីលោក សុខ ជំនោរ វិញថា «ខ្ញុំPostការពិតថាខ្ញុំឌឺ ចុះនិយាយបែបណាទើបមិនឌឺ?
អតីតកំពូលអ្នកចម្លងបទចម្រៀងថៃ សុខ ជំនោរ screenshot ខ្ញុំហៅខ្ញុំសុទ្ធតែអា អានេះចឹងតើបានពូកែចម្លងបទថៃណាស់។ ខ្ញុំទៅថៃម្តងៗខ្មាស់ថៃដោយសារវាហ្នឹងឯងយកបទថៃមកក្រឡៃអោយព្រាប សុវត្ថិ ច្រៀងកាលជាង២០ឆ្នាំមុន»។

កវីនិពន្ធ សុខ ជំនោរ បានបង្ហោះទៀតថា «ជើងខ្លាំងខួរសៀមទាំង៣ បញ្ចើចបញ្ជើរ សមត្ថភាពកម្ពុជាក្នុងការផលិត សូម្បីថ្នាំដុសធ្មេញ និងស្លឹកគ្រៃ
ខ្ញុំសុំប្តឹងទៅប្រជាជនខ្មែរ នេះជាបុគ្គលដែលមិនគួរទុកចិត្ត និងអាចជាអ្នកតតាំងរបស់សៀមលើបណ្តាញសង្គមខ្មែរ»៕

ឆ្លើយតបទៅកាន់ការគំរាម ពីបក្សប្រឆាំងថៃ ដែលស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាលថៃឈប់លក់ប្រេងឱ្យកម្ពុជា សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានផ្តល់យោបល់ជូនរាជរដ្ឋាភិបាលពិចារណា ផ្អាកការនាំចូលគ្រឿងកំប៉ុងគ្រប់ប្រភេទពីប្រទេសថៃ។

សម្តេចតេជោ បានមានប្រសាសន៍ថា៖”ក្នុងនាមជាប្រធានគណបក្ស ខ្ញុំសូមផ្តល់យោបល់ជូនរាជរដ្ឋាភិបាលពិចារណា និងម្ចាស់ការជាមុន ដោយបង្វែរការទិញទំនិញពីប្រទេសថៃ ដើម្បីកុំឱ្យគេមានហេតុផលគំរាមយើងតទៅទៀត”។

សម្តេចតេជោ ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ទៀតថា៖” កម្ពុជាគួរផ្អាកការនាំចូលគ្រឿងកំប៉ុងគ្រប់ប្រភេទ តាំងពីគ្រឿងស្រវឹង ភេសជៈប៉ូវកម្លាំងគ្រប់ប្រភេទរហូតដល់ត្រីខកំប៉ុង ឬសាច់កំប៉ុងគ្រប់ប្រភេទ ជំនួសដោយប្រើផលិតផលក្នុងស្រុក ឬផលិតផលនាំចូលពីប្រទេសផ្សេងៗក្រៅពីប្រទេសថៃ”។

បន្ថែមពីលើនេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏បានផ្តាំទៅក្រុមហ៊ុនប្រេងឥន្ធនៈ PTT ថា កម្ពុជាមិនងាប់ដោយសារ ថៃផ្តាច់ប្រេងនោះទេ ហើយប្រសិនបើចង់ធ្វើ សូមធ្វើតាមចិត្តចុះ តែក្រុមហ៊ុនដែលងាប់មុនគេគឺក្រុមហ៊ុនសាំង PTT ដែលកំពុងមានវត្តមាននៅកម្ពុជា៕

រាជធានីភ្នំពេញ ៖ លោកជំទាវបណ្ឌិតសភាចារ្យ ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានមានប្រសាន៌ថាការកសាងប្រាសាទ Siha Nakhon នៅក្នុងវត្ត Phu Man Fah មានទីតាំងនៅខេត្តបុរីរម្យ ប្រទេសថៃ ដោយចម្លងប្លង់ប្រាសាទអង្គរវត្តគឺជាការបំពានលើអត្តសញ្ញាណនិងព្រលឹងវប្បធម៌ជាតិខ្មែរ។

នៅក្នុងឱកាសអញ្ជើញចូលរួមជាអធិបតីក្នុងកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេសលើកទី៤០របស់គណៈកម្មាធិការអាយស៊ីស៊ី-អង្គរ/សំបូរព្រៃគុក លោកជំទាវបណ្ឌិតសភាចារ្យ ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ និងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានលើកយកការសាងសង់ប្រាសាទ Siha Nakhon នៅក្នុងវត្ត Phu Man Fah មានទីតាំងនៅខេត្តបុរីរម្យ ប្រទេសថៃ ដោយចម្លងប្លង់ប្រាសាទអង្គរវត្ត គឺការបំពានទាំងស្រុងទៅនឹងកាតព្វកិច្ចក្នុងនាមជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ឆ្នាំ១៩៧២ បំពានទៅលើតម្លៃលេចធ្លោជាសកល និងសភាពដើមនៃរមណីយដ្ឋានអង្គរ បំពានទៅលើអត្តសញ្ញាណនិងព្រលឹងជាតិវប្បធម៌ខ្មែរ និងជាកង្វះខាតផ្នែកសីលធម៌បេតិកភណ្ឌយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

គួររំលឹកថា ការសាងសង់ប្រាសាទ Siha Nakhon ឬមានន័យថា សីហនគរ នៅក្នុងប្រទេសថៃនេះ ធ្លាប់ទទួលរងនូវមតិប្រតិកម្ម និងរិះគន់ថាបានចម្លងគំរូតាមប្លង់របស់ប្រាសាទអង្គរវត្តរបស់កម្ពុជា តាំងពីទើបចាប់ផ្ដើមដំបូងមកម្ល៉េះ។ ប៉ុន្តែបើយោងតាមសង្ឃដីការរបស់ព្រះសង្ឃមួយអង្គ ដែលគង់នៅវត្ត Phu Man Fah ជាទីតាំងសាងសង់ប្រាសាទខាងលើនេះបានបញ្ជាក់ថា ៖ ការសង់សាងប្រាសាទនេះ គឺកើតចេញពីការនិមិត្ត និងការស្រមើស្រមៃ ដែលបានមើលឃើញ ចងចាំ ហើយនិងគូរទុកប៉ុណ្ណោះ។

ទោះជាមានការបកស្រាយបែបនេះក៏ដោយ ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថា សំណង់ប្រាសាទសីហនគរនេះមានកំពូលបី ក្បាច់ផ្ដែរ និងខ្លោងទ្វារ ព្រមទាំងសំណង់ប្រាសាទបន្ថែមជុំវិញមួយចំនួនមានភាពស្រដៀងគ្នាជាច្រើន បើធៀបប្រាសាទនេះទៅនឹងប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតរបស់កម្ពុជា។

កន្លងមក បណ្ឌិត ស៊ុ ម៉ាប់ អ្នកនាំពាក្យ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈធ្លាប់បញ្ជាក់រួចមកហើយថា ៖ ក្រសួងពុំបានព្រងើយកន្តើយនឹងរឿងនេះទេ យើងធ្លាប់បញ្ជូនអ្នកជំនាញទៅដល់ទីតាំងផ្ទាល់ដើម្បីពិនិត្យមើលការសាងសង់ ប៉ុន្តែក្នុងរូបភាពជាការស្រាវជ្រាវ ព្រោះមិនចង់ឲ្យប៉ះពាល់ដល់មិត្តភាព។ ក្រោយការពិនិត្យមើលវាមានចំណុចច្រើនដែលយើងពិបាកក្នុងការចោ.ទថាគេចម្លងយើងណាស់ ព្រោះប្រាសាទបុរាណខ្មែរលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្នមួយចំនួនក៏មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា នឹងប្រាសាទនៅកម្ពុជាដែរ។ ជួនកាលគេឆ្លើយថា គេយកតាមគំរូប្រាសាទនគរភ្នំនៅប្រទេសគេ ក៏យើងមិនអាចចោ.ទគេបានដែរ។

តែទោះជាណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងក៏បានអះអាងផងដែរថា ក្រុមបច្ចេកទេសកម្ពុជានឹងនៅតែអង្កេតមើលលើចរឹកលក្ខណៈនៃការសាងសង់នោះបន្តទៀតថាពិតជាចម្លងពីអង្គរវត្តយើងមែន ឬអត់? ហើយប្រសិនបើរកឃើញភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ថាពិតជាចម្លងមែននោះ ក្រសួងនឹងដំណើរការផ្លូវច្បាប់រួមមាន ច្បាប់គ្រប់គ្រងបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ក៏ដូចជាយន្តការអន្តរជាតិ ដើម្បីឲ្យអង្កការយូណេស្កូចាត់វិធានការលើសំណង់នោះ៕