ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃកាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា តុលាការថៃបានកាត់ទោសអតីតទាហានឈុតខ្មៅ និងបក្ខពួកដែលវាយកងទ័ពខ្មែរនៅប្រាសាទតាមាន់ធំហើយគេចខ្លួន ឱ្យជាប់ពន្ធ.នាគារត្រឹមតែរយៈពេល១ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ក្នុងម្នាក់ចំនួន៥,០០០បាត (ឬ១៥១ដុល្លារ) ប៉ុណ្ណោះ ។ បើជនល្មើសសារភាពកំហុស តុលាការនឹងបន្ថយទោសមកនៅត្រឹម១៥ថ្ងៃ និងពិន័យជាប្រាក់ក្នុងម្នាក់ចំនួន២,៥០០បាត (ឬ៧៥ដុល្លារ) ។

លោក កាន់ផុង បាំរុងផុង (ហៅ កាន់ចមផ្លាំង ) ជាបុរសដែលតាំងខ្លួនឯងជាអ្នកស្នេហាជាតិ និងការពារអធិបតេយ្យថៃបានចេញមុខធានាបង់ប្រាក់ពិន័យឱ្យអតីតទាហានឈុតខ្មៅថៃ និងបក្ខពួក ។ អតីតទាហានឈុតខ្មៅកំសាករបស់ថៃសប្បាយចិត្តដែលតុលាការកាត់ទោសឱ្យខ្លួនជាប់ពន្ធនាគារត្រឹមតែ១ខែ និងអរគុណលោក កាន់ផុង បាំរុងផុង ហើយអតីតទាហានឈុតខ្មៅថៃប្រកាសថា បើថៃមានសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ខ្លួនចង់ចូលរួមធ្វើសង្គ្រាម ។

កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា លោកមេធាវី គ្រីតសាដា លោហីតឌី បានបញ្ជូនមេធាវីម្នាក់ទៀត គឺលោក វីរៈយុទ្ធ សិរិរឿងប្រាផា ឱ្យនាំខ្លួនលោក ស៊ុមម៉ាយ អាយុ៦០ឆ្នាំ អតីតទាហានឈុតខ្មៅថៃ និងជាប្រធានជំរំទាហានស្ម័គ្រចិត្តប៉ាកថុងឆ័យ និងលោក ប៉ាធុមផុង អាយុ៣៨ឆ្នាំ ដែលជនល្មើសទាំងពីរបានវាយកងទ័ពខ្មែរនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា មកទទួលស្គាល់ការចោទប្រកាន់របស់សមត្ថកិច្ច ។

សមត្ថកិច្ចអះអាងថា ជនល្មើសទាំងពីរពុំបានវាយកងទ័ពខ្មែរបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយ ឬប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្ត ទើបបញ្ជូនជនល្មើសមកតុលាការនៅឃុំណៃមឿង ស្រុកមឿង ខេត្តសុរិន្ទ ដើម្បីកាត់ទោសពីបទធ្វើបាបរាងកាយអ្នកដទៃ ។ តុលាការខេត្តសុរិន្ទបានកាត់ទោសឱ្យជនល្មើសទាំងពីរជាប់ពន្ធនាគារត្រឹមរយៈពេល១ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ក្នុងម្នាក់ចំនួន៥,០០០បាត បើសារភាពកំហុស តុលាការនឹងបន្ថយទោសមកនៅត្រឹម១៥ថ្ងៃ និងពិន័យជាប្រាក់ក្នុងម្នាក់ចំនួន២,៥០០បាត ព្រមទាំងព្យួរទោសរយៈពេល១ឆ្នាំ ។ លោក កាន់ផុង បាំរុងផុង (ហៅ កាន់ចមផ្លាំង ) ជាបុរសដែលតាំងខ្លួនជាអ្នកស្នេហាជាតិ និងការពារអធិបតេយ្យថៃធានាបង់ប្រាក់ពិន័យឱ្យជនល្មើសទាំងពីរ ។

តាមការអះអាងរបស់លោក វីរៈយុទ្ធ សិរិរឿងប្រាផា មេធាវីរបស់ជនល្មើស គឺតុលាការបានចោទប្រកាន់លោក ស៊ុមម៉ាយ ពីបទធ្វើបាបរាងកាយអ្នកដទៃ ប៉ុន្តែពុំបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត ។ ហេតុនេះ ជនល្មើសទាំងពីរនឹងជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល១ខែ និងបង់ប្រាក់ពិន័យចំនួន៥,០០០បាត ។ ករណីជនល្មើសសារភាពកំហុស តុលាការនឹងបន្ធូរបន្ថយទោសមកជាប់ពន្ធនាគារត្រឹម១៥ថ្ងៃ និងបង់ប្រាក់ពិន័យត្រឹម២,៥០០បាតប៉ុណ្ណោះ រួមទាំងព្យួរទោសរយៈពេល១ឆ្នាំ ។ រីឯបក្ខពួកម្នាក់ទៀត គឺលោក ប៉ាធុមផុង ត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ និងឱ្យបង់ប្រាក់ពិន័យដូចគ្នា ។

អតីតទាហានឈុតខ្មៅថៃដែលវាយកងទ័ពខ្មែរនៅប្រាសាទតាមាន់ធំហើយគេចខ្លួននិយាយថា ៖ «ខ្ញុំសប្បាយចិត្តណាស់ ដោយសារតុលាការបានកាត់ក្តីត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ថៃ ។ បើខុស ខ្ញុំទទួលស្គាល់កំហុស ពុំបានរត់គេចទៅណាទេ ។ សូមអរគុណលោក កាន់ផុង បាំរុងផុង ដែលបានជួយបង់ប្រាក់ពិន័យឱ្យខ្ញុំ បើថៃធ្វើសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ខ្ញុំនឹងចូលរួមដែរ» ។

គួរបញ្ជាក់ថា អតីតទាហានឈុតខ្មៅថៃរូបនេះធ្លាប់ប្រកែកពុំព្រមសូមទោសកងទ័ពខ្មែរនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ក្នុងភូមិតាមាន់សែនជ័យ ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអម្ពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងប្រាប់ឱ្យកងទ័ពខ្មែរមកប្តឹងនៅតុលាការប្រទេសថៃ ពីព្រោះខ្លួនវាយក្នុងទឹកដីថៃ ។ បន្ទាប់មក ក៏មានមេធាវីថៃចេញមុខការពារជនល្មើសឱ្យរួចផុតពីទោសកំហុស ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង គំរា.មបិទប្រាសាទតាមាន់ធំ នៅភូមិតាមាន់សែនជ័យ ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអម្ពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ រយៈពេល១សប្តាហ៍ ក្រោមហេតុផលពលរដ្ឋខ្មែរបង្កបញ្ហា ។ លោកចាត់ទុកកម្ពុជាពុំអាចគ្រប់គ្រងពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ប្រសិនបើពលរដ្ឋខ្មែរមកលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ ហើយបង្ហាញអត្តសញ្ញាណខ្មែរ ឬធ្វើអ្វីមួយដែលថៃចាត់ទុកជាទង្វើគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើ.ម ។នាវេលាម៉ោង៨និង៣០នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា នៅទីបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ បាននិយាយពីការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់នៅប្រាសាទតាមាន់ធំថា ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់ជាតិសាសន៍អាចមកលេងប្រាសាទនេះបាន ប៉ុន្តែត្រូវតែគោរពច្បាប់ថៃ ។ ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរបង្កបញ្ហា ឬមានជម្លោះវាយតប់គ្នា លោកនឹងបញ្ជាឱ្យបិទប្រាសាទរយៈពេល១សប្តាហ៍ ដើម្បីរៀបចំគោលការណ៍ថ្មី ។

រដ្ឋាភិបាលថៃបានបញ្ជូនប៉ូលិសសណ្តាប់ធ្នាប់មកគ្រប់គ្រងក្រុមភ្ញៀវទេសចរមកលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ ថែមទាំងបញ្ជូនទាហានឈុតខ្មៅផងដែរ ។ លោក ប៊ុនស៊ីន មានគម្រោងទប់ស្កាត់ការបង្កបញ្ហារបស់ភ្ញៀវទេសចររួចហើយ ប៉ុន្តែលោកសង្កេតឃើញថា ពេលនេះ ពុំទាន់មានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំទេ ។

លោកបន្តថា ខាងកម្ពុជាពុំអនុញ្ញាតឱ្យថៃបិទប្រាសាទតាមាន់ធំ ហើយលោកបានជជែកជាមួយកងទ័ពកម្ពុជាដោយសង្កត់ធ្ងន់ឱ្យកម្ពុជាគ្រប់គ្រងពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន បើគ្រប់គ្រងពលរដ្ឋមិនបានទេ លោកនឹងបិទប្រាសាទតាមាន់ធំភ្លាម ។ បើពលរដ្ឋខ្មែរបង្ហាញអត្តសញ្ញាណជាតិ ឬធ្វើអ្វីមួយដែលថៃចាត់ទុកថា ជាទង្វើគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម លោកនឹងបិទប្រាសាទដើម្បីឱ្យស្ថានការណ៍ធូរស្រាល ។

លោកបានជជែកជាមួយកងទ័ពកម្ពុជាឱ្យពិនិត្យមើលភ្ញៀវទេសចរខ្មែរដែលចង់បង្កបញ្ហានៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ពីព្រោះថៃពុំចង់ឱ្យពួកគេឡើងប្រាសាទ ដោយការកំណត់ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមិនលើសពី១០០នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ។

លោកបាននិយាយពីករណីកងទ័ពថៃ៣នាក់ដើរល្បាតជាន់មីនដាច់ជើង និងរងរបួសថា ថៃនឹងដោះស្រាយបញ្ហា បើទោះកម្ពុជាបញ្ជាក់ពុំបានបង្កប់មីន ប៉ុន្តែថៃដឹងច្បាស់ពីប្រទេសជិតខាង ។ វាជាតួនាទីរបស់ក្រសួងការបរទេសថៃដែលត្រូវចាត់វិធានការ ខណៈកងទ័ពក៏បានតវ៉ារួចហើយ ចាប់ពីពេលនេះ នឹងគ្មានការដើរល្បាតនៅកន្លែងចាស់ កុំឱ្យកងទ័ពថៃប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ ។ ថៃនឹងប្រើប្រាស់ត្រាក់ទ័របើកបរនៅតំបន់មានមីន ហើយនឹងពិនិត្យមើលតំបន់ផ្សេងៗ តើមានមីនឬអត់ ។

ក្រៅពីនេះ ថៃនឹងតវ៉ាទៅសហគមន៍អន្តរជាតិឱ្យរិះគន់កម្ពុជាដែលល្មើសអនុសញ្ញាអូតាវ៉ា និងល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀងដែលធ្វើរួមគ្នា ។ រីឯការសហការជាមួយឡាវឱ្យចូលរួមដាក់សម្ពាធកម្ពុជា ដូចជា ៖ កាត់ផ្តាច់ប្រេងឥន្ធនៈ និងការផ្គត់ផ្គង់សំខាន់ៗផ្នែកកងទ័ព គឺជាការងាររបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ។

ចុងក្រោយ លោកបានផ្តាំផ្ញើទៅអ្នកនឹងកាន់តំណែងជាមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២បន្តពីលោក ត្រូវតែមានភាពជាមេដឹកនាំ បំពេញតួនាទីល្អ និងជាបង្អែករបស់ប្រទេសជាតិ ពលរដ្ឋ និងកូនទាហាន ។ លោកជឿថា មេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកនឹងជ្រើសរើសមនុស្សល្អមកធ្វើការដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិ ខណៈលោកនឹងនៅពីក្រោយខ្នងជួយការងារក្នុងនាមជាពលរដ្ឋល្អ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃនិយាយថា ដោយសារស្ថានការណ៍អសន្តិសុខនៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងវិធានការរឹតបន្តឹងព្រំដែនបានធ្វើឱ្យពលករខ្មែរដែលចូលមកធ្វើការនៅតាមខេត្តផ្សេងៗតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលប្រើប្រាស់ប័ណ្ណព្រំដែន (Border Pass) ផុតសុពលភាពរយៈពេលដែលថៃអនុញ្ញាតឱ្យស្នាក់នៅ និងពុំអាចឆ្លងដែនមកកម្ពុជា គឺជាមូលហេតុធ្វើឱ្យពលករខ្មែរស្នាក់នៅថៃហួសសុពលភាព (Overstay) និងក្លាយជាពលករខុសច្បាប់ ។

បច្ចុប្បន្ន ពលករបរទេសដែលផុតសុពលភាពស្នាក់នៅប្រទេសថៃ គឺស្មើនឹង៤៧,៣៤៨នាក់ (ទិន្នន័យនេះគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥) ខណៈលិខិតអនុញ្ញាតការងាររបស់ពលករបរទេសខ្លះទៀតនឹងផុតសុពលភាពជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់ចុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។ ហេតុនេះ កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃនៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា បានសម្រេចតាមការស្នើរបស់ក្រសួងការងារ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យពលករខ្មែរអាចស្នាក់នៅថៃក្នុងករណីពិសេសរយៈពេល៦ខែទៀតដើម្បីធ្វើការតាមព្រំដែន គិតចាប់ពីថ្ងៃប្រកាសរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ គឺថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ។

ចំណែកមូលហេតុដែលថៃអនុញ្ញាតឱ្យពលករខ្មែរស្នាក់នៅថៃបន្តគិតចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ដោយសារវាជាថ្ងៃដែលថៃចាប់ផ្តើមអនុវត្តវិធានការគ្រប់គ្រងព្រំដែន ដោយពលករខ្មែរអាចស្នាក់នៅថៃរហូតដល់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបើកឡើងវិញ ។ ថៃនឹងពុំពិន័យប្រាក់ពលករទេ ក្នុងករណីស្នាក់នៅថៃហួសថ្ងៃកំណត់ ប៉ុន្តែពលករត្រូវដាក់ឯកសារសុំអនុញ្ញាតធ្វើការដោយខ្លួនឯង ឬតាមរយៈប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិករបស់ក្រសួងការងារ ព្រមទាំងប្រគល់ឯកសារផ្សេងៗតាមការកំណត់របស់នាយកដ្ឋានការងារ ។

ក្រៅពីនេះ ពលករត្រូវត្រួតពិនិត្យសុខភាពនៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ និងចុះឈ្មោះក្នុងធានារ៉ាប់រងសម្រាប់ពលករបរទេសដែលធ្វើការក្នុងអាជីវកម្ម ឬជាពលករពុំស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់សន្តិសុខសង្គម ដូចជា ៖ ធ្វើការតាមផ្ទះ, ធ្វើការកសិកម្ម, នេសាទ, ធ្វើការក្នុងព្រៃ និងចិញ្ចឹមសត្វ ដែលការងារទាំងនេះថៅកែពុំបានជួលពលករពេញមួយឆ្នាំ ។ ក្រៅពីនេះ ពលករដែលធ្វើការមិនស្ថិតស្ថេរ និងធ្វើការតាមរដូវកាល ត្រូវតែធ្វើធានារ៉ាប់រងសុខភាពតាមការប្រកាសរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ដោយពលករបរទេសពុំអាចត្រួតពិនិត្យសុខភាព និងធ្វើធានារ៉ាប់រងជាមួយក្រុមហ៊ុនឯកជនបានទេ ។

នៅពេលអនុវត្តគ្រប់លក្ខខណ្ឌកំណត់រួចហើយ ពលករនឹងទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការនៅថៃរយៈពេល៣ខែម្តង ។ ករណីពលករចង់ធ្វើការនៅថៃបន្តទៀត គឺត្រូវស្នើសុំការអនុញ្ញាតធ្វើការ ព្រមទាំងប្រគល់ឯកសារផ្សេងៗ ក៏ដូចជាបង់ប្រាក់ថ្លៃសេវាតាមការកំណត់ពីមុន ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ TNN រាយការណ៍ថា មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានស្នើកម្ពុជាសហការជាមួយថៃបើកព្រំដែនឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញអាចឆ្លងដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ ពីព្រោះថៃពុំបានបិទព្រំដែនទេ ថៃគ្រាន់តែអនុវត្តតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងគោលបំណងការពារឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ។ ហេតុនេះ ថៃសូមអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាសម្របសម្រួលម៉ោងបើក-បិទព្រំដែនស្របគ្នាជាមួយថៃ ។

ការស្នើកម្ពុជាបើកព្រំដែនតាមម៉ោងកំណត់ស្របគ្នា គឺក្រោយពីពេលថ្មីៗនេះ កងទ័ពថៃបានបើកច្រកព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ និងច្រកដោះដូរទំនិញមួយចំនួននៅខេត្តចំនួន៣ រួមមាន ៖ ខេត្តស្រះកែវ ចាន់បុរី និងត្រាត ដើម្បីឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញថៃអាចឆ្លងដែនមកកម្ពុជា និងអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាអាចឆ្លងដែនមកទិញទំនិញថៃតាមម៉ោងកំណត់របស់ច្រកព្រំដែននីមួយៗ ។ តាំងពីកងទ័ពថៃបិទព្រំដែនធ្វើឱ្យឈ្មួញនាំចេញទំនិញថៃរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារពួកគេពុំអាចនាំចេញទំនិញមកកម្ពុជាតាមផ្លូវគោក ហើយប្រើប្រាស់ផ្លូវទឹកសម្រាប់នាំចេញដែលចំណាយដើមទុនខ្ពស់ ។

អ្នកស្រី ម៉ារ៉ាទី ណាលិតា អាន់ដាម៉ូ អគ្គនាយករងនៃនាយកដ្ឋានព័ត៌មាន និងជាអ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងការបរទេសបាននិយាយក្រោយកិច្ចប្រជុំមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ថា ស្ថានការណ៍នៅតាមច្រកព្រំដែនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ប្រទេសថៃពុំបានបិទព្រំដែនទេ គ្រាន់តែអនុវត្តតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីការពារឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ថៃអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងដែនតាមគោលការណ៍មនុស្សធម៌ ។ ហេតុនេះ ថៃសូមអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាសម្របសម្រួលបើក-បិទព្រំដែនតាមពេលវេលាស្របគ្នាជាមួយថៃដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់ពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីរ ។

អ្នកស្រីបន្តថា បើកម្ពុជាមានភាពស្មោះត្រង់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា គឺវាជារឿងល្អប្រសើរ និងជាសញ្ញាវិជ្ជមាន ។ ជាមួយគ្នានេះ មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក៏បានពិភាក្សាពីផលប៉ះពាល់ដល់អាជីវកម្មបរទេស និងអាជីវករថៃ ដោយសូមឱ្យកម្ពុជាមើលឃើញពីសារៈសំខាន់នៃការរក្សាទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចមានស្ថិរភាព និងសក្តានុពលវិនិយោគ ។

កិច្ចប្រជុំមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានជ្រាបពីវិធានការជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋ និងផលប៉ះពាល់នៃការគ្រប់គ្រងអាជីវកម្ម រួមទាំងអ្នកជំនួញបរទេស ដោយសូមឱ្យកម្ពុជាយល់ថា ភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកពេលនេះ គឺប្រទេសជិតខាង និងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានត្រូវតែមានប្រយោជន៍រួមគ្នាដើម្បីលើកកម្ពស់សហគមន៍អន្តរជាតិ ។ តំបន់អាស៊ានមានសន្តិភាព និងជាតំបន់គួរឱ្យវិនិយោគ ដូច្នេះ ការបិទព្រំដែនដោយគ្មានមូលហេតុ និងការផ្អាកនាំចូលទំនិញនឹងប៉ះពាល់ពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ។

គួរបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាពុំបានបិទព្រំដែនមុនឡើយ គឺកងទ័ពថៃបានបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃជាឯកតោភាគី ដោយពុំជូនដំណឹងមកកម្ពុជា ក្រោមហេតុផលទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនតាមគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលថៃ ។ រដ្ឋាភិបាលថៃលើកឡើងថា កម្ពុជា គឺជាទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដ៏ធំលើពិភពលោក ទើបថៃចាំបាច់ត្រូវបិទព្រំដែនដើម្បីបង្ក្រាបបទល្មើស ។ តាមពិត ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដ៏ធំបំផុតមានទីតាំងនៅថៃខ្លួនឯង ដែលជនបរទេសរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានជនខិលខូចបោកប្រាក់ឱ្យមកធ្វើការនៅថៃ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលថៃពុំអាចបង្ក្រាប និងលាបពណ៌កម្ពុជា ៕

ប្រទេសអៀរឡង់ ៖ រដ្ឋាភិបាលអៀរឡង់មានគម្រោងចែកប្រាក់ឱ្យពលរដ្ឋក្នុងម្នាក់ជាង៩ម៉ឺនដុល្លារ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋទៅរស់នៅតាមកោះជាអចិន្ត្រៃយ៍ និងបង្កើនចំនួនពលរដ្ឋលើកោះ ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏បានបង្កើតគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងផ្តល់ភាពងាយស្រួលផ្សេងៗ ដូចជា ៖ តភ្ជាប់បណ្តាញអ៊ីនធើរណេតល្បឿនលឿន មានទឹកស្អាត និងផ្លូវធ្វើដំណើរ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋត្រូវអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ប្រទេសអៀរឡង់មានកោះប្រមាណ៣០ ដែលស្ថិតនៅក្បែរៗគ្នា មានពលរដ្ឋរស់នៅ ហើយកោះនីមួយៗមានស្ពាន និងផ្លូវសម្រាប់តភ្ជាប់ជាមួយកោះធំ ។ រដ្ឋាភិបាលអៀរឡង់ឱ្យដឹងថា កោះនៅឆ្នេរសមុទ្រ និងទីប្រជុំជនលើកោះ គឺជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ជនបទរបស់អៀរឡង់ ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏ពិសេស និងសំខាន់របស់ពលរដ្ឋអៀរឡង់ ។

រដ្ឋាភិបាលអៀរបានបង្កើតគម្រោងឈ្មោះ «Our Living Islands» ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅទៅរស់នៅតាមកោះឆ្នេរសមុទ្រ ឬកោះនៅក្បែរៗក្នុងគោលបំណងបង្កើនចំនួនពលរដ្ឋលើកោះ តាមរយៈការផ្តល់ប្រាក់ឱ្យពលរដ្ឋក្នុងម្នាក់ជាង៩ម៉ឺនដុល្លារ សម្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋទិញលំនៅឋាន និងជួសជុលលំនៅឋានចាស់លើកោះដែលត្រូវបោះបង់ចោល ។ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលបានដាក់លក្ខខណ្ឌមួយចំនួន គឺពលរដ្ឋត្រូវទិញលំនៅឋានសាងសង់នៅមុនឆ្នាំ១៩៩៣ និងត្រូវបោះបង់ចោលរយៈពេលមិនតិចជាង២ឆ្នាំ ។ ក្រៅពីនេះ ពលរដ្ឋត្រូវទិញលំនៅឋានសម្រាប់រស់នៅតែប៉ុណ្ណោះ ពុំអាចធ្វើជាកន្លែងស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នទេ ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៣ លោកស្រី Heather Humphreys អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទនិយាយថា ការបង្កើតគម្រោង «Our Living Islands» ដើម្បីគាំទ្រទីប្រជុំជន និងពលរដ្ឋរស់នៅលើកោះឆ្នេរសមុទ្រ ដោយពួកគេអាចកែលម្អ ឬជួសជុលលំនៅឋាន កែលម្អសេវាសុខភាព និងការអប់រំ ។ ពលរដ្ឋនៅលើកោះអាចតភ្ជាប់បណ្តាញអ៊ីនធើរណេតល្បឿនលឿន ហើយរដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ភាពងាយស្រួលគ្រប់បែបយ៉ាងដើម្បីទាក់ទាញ និងបង្កើនចំនួនភ្ញៀវទេសចរ ក៏ដូចជាលើកកម្ពស់និរន្តរភាពសហគមន៍ ។

លោកស្រី Humphreys និយាយថា ៖ «យើងធ្វើឱ្យប្រាកដចិត្តថា កោះរបស់យើងនឹងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អប្រសើរ ដូចជា ៖ មានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ ផ្លូវធ្វើដំណើរងាយស្រួល អ៊ីនធើរណេតល្បឿនលឿន និងកំពង់ផែ ដើម្បីបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលឱ្យពលរដ្ឋរស់នៅលើកោះអាចធ្វើការពីចម្ងាយ (Work from Home) ។ យើងត្រូវតែប្រាកដចិត្តធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពលរដ្ឋអាចរស់នៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេ» ៕

ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃស្តីទី លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នឹងបញ្ជូនប៉ូលិសសណ្តាប់ធ្នាប់មកជួយកងទ័ពរបស់ខ្លួននៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ក្រោយពេលឃើញពលរដ្ឋខ្មែរមកលេងច្រើន និងចោទប្រកាន់ថា ពលរដ្ឋខ្មែរបង្កបញ្ហា ។ រីឯបញ្ហាកងទ័ពថៃ៣នាក់ជាន់មីនដាច់ជើង និងរងរបួស លោកបានបញ្ជូនឯកសារទៅក្រសួងការបរទេសដើម្បីតវ៉ា ប្រសិនបើស្ថានការណ៍នៅតែពុំធូរស្រាល លោកនឹងហៅឧបទូតថៃពីកម្ពុជាត្រឡប់ទៅថៃវិញ ។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រី្ក្រសួងមហាផ្ទៃ មានឋានៈជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃស្តីទី បាននិយាយពីវិធានការតទល់ជាមួយកម្ពុជា ក្រោយពីកងទ័ពថៃ៣នាក់ជាន់មីនដាច់ជើង និងរងរបួសនៅតំបន់មុំ៣ ថា រដ្ឋាភិបាលថៃបាននិយាយពីគោលជំហររបស់ខ្លួនជាច្រើនលើករួចហើយ គឺថៃរក្សាអធិបតេយ្យ និងពុំព្រមឱ្យរំលោភអធិបតេយ្យ ។

ថៃនឹងព្យាយាមការពារមិនឱ្យមានអំពើហិង្សា ឬឈានទៅសង្គ្រាម និងចៀសវាងសង្គ្រាម ប៉ុន្តែបើមានការឈ្លានពានរំលោភអធិបតេយ្យ គឺថៃពុំព្រមទេ ។ កងទ័ពភូមិភាគ២ និងមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានជូនដំណឹងរួចហើយ ខណៈលោកទទួលដំណឹងថា កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា កម្ពុជាបានដឹកពលរដ្ឋខ្លួនចំនួន២៣រថយន្តក្រុង មកលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ។ ហេតុនេះ ថៃនឹងត្រៀមវិធានការការពារកុំឱ្យបញ្ហារាលដាលដល់អង្គការអន្តរជាតិ និងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ។

ចំណែកបញ្ហាមីន ថៃបានពិនិត្យច្បាស់លាស់ វាជាមីនថ្មីទើបផលិត និងបង្កប់ក្នុងដីនាពេលថ្មីៗ ។ នេះជាការល្មើសនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ថៃបានប្រមូលភស្តុតាង ហើយលោកបានបញ្ជូនឯកសារទៅក្រសួងការបរទេសដើម្បីតវ៉ា ។ បើរកឃើញមូលហេតុការដាក់មីនច្រើនជាងនេះ ថៃអាចដកឧបទូតពីកម្ពុជាឱ្យត្រឡប់ទៅថៃវិញ គឺត្រូវមើលស្ថានការណ៍ ។

លោកប្រុងប្រយ័ត្នរឿងពលរដ្ឋខ្មែរទៅលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ ដោយលោកបានជជែកជាមួយកងទ័ព និងមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងទំនាក់ទំនងទៅស្នងការនគរបាលជាតិដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាចំពោះមុខ ដើម្បីឱ្យអង្គការអន្តរជាតិ និងសហគមន៍ពិភពលោកមើលឃើញថា ថៃពុំចង់ប្រើប្រាស់ហិង្សា ។ លោកនឹងបញ្ជូនប៉ូលិសសណ្តាប់ធ្នាប់២ក្រុមទៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ដោយត្រូវសហការជាមួយកងទ័ព រួមទាំងបញ្ជូនឧបករណ៍បង្ក្រាបចលាចលពីទីក្រុងបាងកក ដាក់ពង្រាយនៅផ្នែកខាងក្រោយ ខណៈកងទ័ពការពារអធិបតេយ្យដូចមុន ។

លោកថា ៖ «ករណីមានហេតុការណ៍កើតឡើង បើយើងហៅសមត្ថកិច្ច គឺយូរណាស់ ទើបយើងត្រៀមប៉ូលិសសណ្តាប់ធ្នាប់ទប់ទល់ជាមួយពលរដ្ឋខ្មែរ ។ វាជាគោលការណ៍អន្តរជាតិ និងបង្កើនទាហានឈុតខ្មៅនារី លើកលែងតែមានការបង្កើនកម្លាំងចូលមក វាជារឿងមួយទៀត» ។

លោកបញ្ជាក់ពីគោលជំហរជាថ្មីថា លោកព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាអធិបតេយ្យ ចៀសវាងការប៉ះទង្គិចកុំឱ្យកម្ពុជាចោទប្រកាន់ ឬហៅថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ។ ថៃពុំចង់ទៅ ICJ ទេ ពីព្រោះថៃបានប្រកាសពីគោលជំហរច្បាស់លាស់ថា មិនទទួលស្គាល់អំណាច ICJ ។ ថៃពុំខ្លាចសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែពុំចង់ឃើញការបាត់បង់ដូចសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ។ បច្ចុប្បន្ន ការប្រយុទ្ធប្រើប្រាស់អាវុធទំនើបៗ គេពុំកាន់ដាវកាប់គ្នា ឬកាន់កាំភ្លើងវែងបាញ់គ្នាទេ ប៉ុន្តែគេបាញ់អាវុធទាន់សម័យពីចម្ងាយឆ្ងាយរហូតខូចខាត ។

ចំណែកការចរចាគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC) កម្ពុជា-ថៃ គឺថៃប្រកាន់យកគោលជំហរដដែល ខណៈកម្ពុជាប្រើប្រាស់វិធានការញុះញង់ចង់ឱ្យកើតហេតុការណ៍ ។ ហេតុនេះ ថៃត្រូវប្រកាន់គោលជំហរចាស់ និងរក្សាទឹកដីរបស់ខ្លួន ដូចជា ៖ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ហើយថៃនឹងអត់ធ្មត់ជាមួយការរំលោភអធិបតេយ្យ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃស្តីទី ៕