រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះបានជំរុញឱ្យពលរដ្ឋចម្អិនអាហារដោយហ្គាសជំនួសលាមកគោ និងអុស ដើម្បីកាត់បន្ថយការបំពុលបរិយាកាស ប៉ុន្តែដោយសារសង្គ្រា.មនៅមជ្ឈិមបូព៌ាអូសបន្លាយធ្វើឱ្យប្រទេសឥណ្ឌារងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងពីវិបត្តិថាមពលពិភពលោក ។ ពេលនេះ ពលរដ្ឋឥណ្ឌាងាកមកចម្អិនអាហារដោយប្រើប្រាស់លាមកគោ អុស កាកសំណល់រុក្ខជាតិ និងប្រេងឥន្ធនៈកខ្វក់ឡើងវិញ រដ្ឋាភិបាលមិនអាចហាមឃាត់បានទេ ខណៈអ្នកជំនាញបារម្ភពីការចម្អិនអាហារបែបនេះប៉ះពាល់សុខភាព ។

សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាធ្វើឱ្យប្រទេសនៅទូទាំងពិភពលោកប្រឈមនឹងវិបត្តិថាមពល រួមទាំងឥណ្ឌាផងដែរខ្វះខាតហ្គាសសម្រាប់ចម្អិនអាហារយ៉ាងខ្លាំង ពលរដ្ឋឥណ្ឌាក៏ងាកមកប្រើប្រាស់លាមកគោ អុស និងប្រេងឥន្ធនៈកខ្វក់ចម្អិនអាហារជំនួសហ្គាស ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញព្រមានថា វាមិនផ្តល់ផលល្អសម្រាប់សុខភាព ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ។

ជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ធ្វើប្រទេសឥណ្ឌាជួបវិបត្តិថាមពលដោយសារអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ភ្លាមៗមិនឱ្យនាវាដឹកថាមពល និងប្រេងឥន្ធនៈឆ្លងកាត់ ខណៈច្រកសមុទ្រនេះជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់របស់ពិភពលោក ហើយហ្គាស LNG និងហ្គាស LPG ភាគច្រើនបានឆ្លងកាត់ច្រកនេះទៅកាន់ឥណ្ឌា ។ ពលរដ្ឋឥណ្ឌាបានសម្រុកទិញលាមកគោ និងអុសមកចម្អិនអាហារជំនួសហ្គាស ខណៈអ្នកខ្លះទិញហ្គាសស្តុកទុក ដោយពួកគេបារម្ភពីការខ្វះខាតទំនិញ សំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈកខ្វក់ផ្សេងទៀតសម្រាប់ចម្អិនអាហារ ។

រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាបានដាក់ចេញនូវវិធានការបន្ទាន់ដោយអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈកខ្វក់បន្ថែមទៀតសម្រាប់ពលរដ្ឋមានប្រាក់ចំណូលតិច ព្រមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យភោជនីយដ្ឋាន និងសណ្ឋាគារអាចប្រើប្រាស់អុស ធ្យូង និងប្រេងឥន្ធនៈកខ្វក់សម្រាប់ចម្អិនអាហារបណ្តោះអាសន្នជំនួសហ្គាស ។ ទោះជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាព្យាយាមជំរុញឱ្យពលរដ្ឋចម្អិនអាហារដោយហ្គាស LPG ជំនួសអុស និងលាមកគោ ប៉ុន្តែដោយសារប្រទេសឥណ្ឌាបាននាំចូលហ្គាស LPG រហូតដល់៦០% ទើបធ្វើឱ្យឥណ្ឌារងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងពីវិបត្តិថាមពលពិភពលោក ។

អ្នកជំនាញបានព្រមានពីការចម្អិនអាហារតាមវិធីនេះផ្តល់ផលប៉ះពាល់សុខភាព និងថា ឥណ្ឌាដើរថយក្រោយត្រឡប់ទៅប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈកខ្វក់ រួមមាន ៖ ធ្យូងថ្ម ប្រេងកាត អុស កាកសំណល់រុក្ខជាតិ និងលាមកសត្វ បន្ទាប់ពីខ្វះខាតហ្គាស LPG នៅតំបន់ជាច្រើន ។ វាជាការបំពុលបរិយាកាសយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារបញ្ចេញឧស្ម័នពុលជាច្រើនប្រភេទ និងបញ្ចេញកំទេចតូចៗជ្រាបចូលក្នុងសួត ឬឈាម បង្កជាជំងឺបេះដូង និងមានបញ្ហាផ្លូវដង្ហើម ។

អ្នកជំនាញបន្តថា នៅទីក្រុងនឹងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងតំបន់ជនបទ ហើយពលរដ្ឋទីក្រុងអាចងាកទៅចម្អិនអាហារដោយប្រើប្រាស់អគ្គិសនីកាន់តែច្រើន ស្របពេលប្រទេសកំពុងតែខ្វះខាតប្រេង រីឯពលរដ្ឋឥណ្ឌាមួយចំនួនទៀតចម្អិនអាហារដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ។ បើសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាអូសបន្លាយពេលយូរ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាត្រូវតែជ្រើសរើស២ជម្រើស គឺតើគួរជ្រើសរើសការរក្សាថាមពល ឬសម្រេចគោលដៅកាត់បន្ថយការបំពុលបរិយាកាស ៕

ប្រទេសនានាលើពិភពលោកកំពុងតែព្រួយបារម្ភអាចនឹងលែងមានអ៊ីនធើរណេតប្រើប្រាស់ដូចមុន ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់សម្រេចចិត្តកាត់ផ្តាច់ខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតដែលដាក់ពង្រាយនៅបាតច្រកសមុទ្រ Hormuz ដូចការគំរា.មមែននោះ ពិភពលោកនឹងពិបាកខ្លាំងមិនខាន ពីព្រោះខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតនេះបានចែកចាយទិន្នន័យពាសពេញពិភពលោក ដូចជា ៖ ការសន្ទនាតាមវីដេអូ ការផ្ញើសារតាមអ៊ីម៉ែល ការផ្ញើប្រាក់តាមធនាគារ និងសេវាកម្មបច្ចេកវិទ្យា ។

ស្របពេលពិភពលោកប្រឈមនឹងការខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ ដោយសារអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងដ៏សំខាន់ ពិភពលោកក៏បារម្ភពីខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតនៅបាតច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលតភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតពាសពេញពិភពលោកអាចនឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់ ។ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់សម្រេចចិត្តបំផ្លាញខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតនៅបាតសមុទ្រពេលណា គឺអ៊ីនធើរលើពិភពលោក នឹងប្រើប្រាស់លែងបានភ្លាមៗ ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ អ៊ីរ៉ង់អាចបង្កប់គ្រាប់មីននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមនាវា និងក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងភ័យស្លន់ស្លោ ហើយបញ្ឈប់ការដឹកទំនិញទាំងអស់តាមសមុទ្រ រហូតដល់មានការប្រកាសបើកច្រកសមុទ្រឡើងវិញ ។ ដូចគ្នានេះ ក្រុមហ៊ូទី មកពីប្រទេសយេម៉ែន បានគំរាមបាញ់នាវាផ្សេងៗដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Bab al-Mandab នៅសមុទ្រក្រហម ធ្វើឱ្យទីនេះក្លាយជាតំបន់គ្រោះថ្នាក់ដូចច្រកសមុទ្រ Hormuz ។

នៅបាតច្រកសមុទ្រ Hormuz និងបាតសមុទ្រក្រហម គឺជាទីតាំងពង្រាយខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតយ៉ាងធំចែកចាយទៅកាន់ពិភពលោក ដែលមានប្រវែងរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ និងបានបញ្ជូនទិន្នន័យពិភពលោកស្ទើរទាំងអស់ ដូចជា ៖ ការសន្ទនាតាមវីដេអូ ការផ្ញើសារតាមអ៊ីម៉ែល ការផ្ញើប្រាក់តាមធនាគារ និងសេវាកម្មបច្ចេកវិទ្យា ។ ទាំងច្រកសមុទ្រ Hormuz ទាំងច្រកសមុទ្រ Bab al-Mandab ត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្លូវបញ្ជូនថាមពល និងទិន្នន័យដ៏សំខាន់ ដោយសារច្រកសមុទ្រនីមួយៗមានខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតនៅបាតសមុទ្ររហូតដល់ជាង២០ខ្សែ ។

ខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេត យ៉ាងហោចណាស់១៧ខ្សែត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅបាតសមុទ្រក្រហម សម្រាប់តភ្ជាប់អ៊ីនធើរទៅកាន់តំបន់អឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក ។ រីឯនៅឈូងសមុទ្រពែក្ស ក៏មានខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតសំខាន់ៗផងដែរ សម្រាប់ការបញ្ជូនទិន្នន័យពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ។

ប្រសិនបើខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតនៅបាតសមុទ្រត្រូវបំផ្លាញ វាមិនមែនប៉ះពាល់ត្រឹមតែពិភពលោកគ្មានអ៊ីនធើរណេតទេ គឺវាប៉ះពាល់រហូតដល់ប្រព័ន្ធធនាគារ, ផ្សារភាគហ៊ុន, មន្ទីរពេទ្យ, បណ្តាញសំខាន់ៗ, ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា AI, មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យដ៏ធំ និងកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ។ បណ្តាប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់នឹងរងផលប៉ះពាល់មុនគេ ប៉ុន្តែប្រទេសឥណ្ឌា និងតំបន់អាស៊ី នឹងប្រឈមជាមួយសេវាអ៊ីនធើរណេតយឺតជាងមុន ។

ទោះជាបច្ចុប្បន្ន អ៊ីរ៉ង់មិនទាន់បំផ្លាញខ្សែភ្ជាប់អ៊ីនធើរណេតនានានៅបាតសមុទ្រ ប៉ុន្តែបើនៅតែមានការបង្កប់គ្រាប់មីននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz, ប្រទេសជម្លោះវាយប្រហារគ្នាមិនឈប់ឈរនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងបម្រាមហាមចូលតំបន់ហាមឃាត់ គឺនឹងជំរុញឱ្យអ៊ីរ៉ង់ធ្វើតាមការគំរាមរបស់ខ្លួន គឺកាត់ផ្តាច់ខ្សែអ៊ីនធើរណេតនៅបាតសមុទ្រ ពេលនោះ ពិភពលោកនឹងពិបាកខ្លាំងមិនខាន ៕

យោងតាមរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មានថៃ Thai Enquirer កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា បានឲ្យដឹងថា អាជ្ញាធរ និងយោធាថៃបានចុះវាស់វែងដីនៅតំបន់ភូមិណងចាន់ ខេត្តស្រះកែវ ឬភូមិជោគជ័យ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែលពួកគេបានព័ទ្ធបន្លាលួស និងទូរកង់តឺន័រ ដើម្បីត្រៀមចេញឯកសារកម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លីឲ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនចំនួន ៣គ្រួសារ នៅលើផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ៧០រ៉ៃ ឬស្មើជាង ១១ហិកតា។

តាមប្រភពខាងលើ ប្រតិបត្តិការនេះធ្វើឡើងដោយអង្គភាពកងកម្លាំងពិសេសលេខ១២ នៃកងកម្លាំងបូព៌ាថៃ ដោយពួកគេបានដាក់កម្លាំងសន្តិសុខ មន្រ្តីព្រៃឈើ និងមន្រ្តីសូរិយោដី ចុះពិនិត្យក្បាលដីចំនួន ៣ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់សិទ្ធិកម្មកាន់កាប់ និងឈានដល់ការចេញប្លង់ផ្លូវការ។ ទន្ទឹមនឹងផែនការវាស់វែងដីកាត់ចែកប្រជាជនខ្លួន ភាគីថៃថែមទាំងអះអាងថា ដីទាំង ៣ប្លង់នេះ គឺជាដីរបស់ថៃតាំងពីជំនាន់បុព្វបុរសទៀតផង។

ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក ប៉ែន រិទ្ធី មេភូមិជោគជ័យ បានផ្ដល់ការអត្ថាធិប្បាយមកថា លោកបានដឹងព័ត៌មានអំពីថៃត្រៀមចែកប្លង់ដីដល់ពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនតាមរយៈការផ្សាយរបស់ព័ត៌មានថៃប៉ុណ្ណោះ ព្រោះភូមិជោគជ័យពេលនេះ ត្រូវបានរាំងខ្ទប់ដោយបន្លាលួស និងទូរកង់តឺន័រ ដែលធ្វើឲ្យការចុះត្រួតពិនិត្យស្ថានការណ៍ជាក់ស្ដែងមិនអាចធ្វើទៅបាន។

ដោយឡែក ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាទើបតែបានចេញលិខិតជំទាស់សកម្មភាពរបស់ភាគីថៃ ដោយធ្វើការបញ្ជាក់ថា រាល់សកម្មភាពរបស់ថៃ ដែលធ្វើឡើងនៅក្នុងដែនដីរបស់កម្ពុជាគឺផ្ទុយពីកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី បំពានច្បាប់ និងផែនទីអន្តរជាតិ ដែលភាគីថៃខ្លួនឯងធ្លាប់បានទទួលស្គាល់។

កម្ពុជាបានទាមទារឲ្យថៃបន្តការងារវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្ដោះអាសន្ន តាមរយៈគណកម្មាធិការព្រំដែនចម្រុះ ក៏ប៉ុន្តែត្រូវបានថៃពន្យាពេលម្ដងហើយម្ដងទៀត តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មកដល់បេលនេះ ហើយបន្តបង្កើនស្ថានភាពថ្មីលើដីជាក់ស្ដែងដែលខ្លួនបានដណ្ដើមកាន់កាប់ដោយប្រើកម្លាំងយោធា។

គួររម្លឹកថា ក្រោយការប្រកាសបទឈប់បាញ់កាលពីថ្ងៃទី២៧ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាបានចេញមុខតវ៉ាតាមកំណត់ទូតជាហូរហែ ហើយជាមួយគ្នានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានថ្លែងប្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិធំៗ អំពីការបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាពីសំណាក់យោធាថៃដែរ។ ទោះបីកម្ពុជាប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លាតាមផ្លូវការទូតយ៉ាងណាក្តី ក៏ទីក្រុងបាងកកនៅបន្តបើកដៃឲ្យពួកយោធាថៃកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ និងថែមទាំងបានអនុញ្ញាតឲ្យអាជ្ញាធរ និងពលរដ្ឋខ្លួនរួមគ្នាសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំលើទឹកដីកម្ពុជាផងដែរ៕

យូរៗជួបគ្នាដោយផ្ទាល់ម្ដងលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump លេងបំបា.ក់មុខនាយករដ្ឋមន្រ្តីស្រីជប៉ុនចំៗ តាមរយៈការលើកយករឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏ចម្រូងចម្រាស់មួយរបស់ជប៉ុនមកនិយាយលេងបែបកំប្លែង រហូតធ្វើឲ្យនាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុនសើចលែងសម និងទើសទាល់ធ្វើខ្លួនមិនត្រូវនៅចំពោះមុខអ្នកកាសែតជាច្រើន។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់បណ្ដាញសារព័ត៌មានអន្តរជាតិជាច្រើន កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២០ មីនា ម្សិលមិញ, លោកស្រី Sanae Takaichi បានទៅជួបជាមួយលោក Donald Trump នៅឯសេតវិមាន ដើម្បីពិភាក្សាអំពីទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ អ្វីៗហាក់ដំណើរការទៅយ៉ាងប្រក្រតី រហូតដល់ពេលមួយ ដែលមានអ្នកកាសែតជប៉ុនម្នាក់បានចោ.ទសួរលោក Trump អំពីបញ្ហាសង្រ្គា.មនៅអ៊ីរ៉ង់ថា តើហេតុអ្វីបានជាសហរដ្ឋអាមេរិក មិនជូនដំណឹងដល់សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន រួមទាំងជប៉ុនសិន? មុនពេលសម្រេចចិត្តបើកការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ កាលថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ។

សំណួរនេះស្ដាប់ទៅធម្មតាៗប៉ុន្តែវាបានជំរុញឲ្យលោក Trump ឆ្លើយវិញយ៉ាងថា ”យើងបានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងដោយគ្មានការជូនដំណឹងជាមុនដល់នរណាម្នាក់ឡើយ ព្រោះយើងចង់ធ្វើឲ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើល។” ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Trump បានផ្សារភ្ជាប់រឿងនេះទៅនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏រសើបរបស់ជប៉ុន ជុំវិញការវាយប្រហារកំពង់ផែ Pearl Harbor ឆ្នាំ១៩៤១ ពីសំណាក់យោធាជប៉ុន ដោយសួរឌឺដងទៅវិញថា «តើនរណាពូកែខាងបង្ករឿងភ្ញាក់ផ្អើលជាងជប៉ុន? ហេតុអ្វីកាលនោះ ពួកអ្នកមិនប្រាប់យើងពីការវា.យប្រហារនៅ Pearl Harbor ផង?»

ពាក្យសម្ដីរបស់លោក Trump ប៉ុន្មានឃ្លានេះ បានធ្វើឲ្យលោក Sanae Takaichi នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន ដែលអង្គុយក្បែរនោះមានភាពភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ដោយលោកស្រីបានបើកភ្នែកធំៗ អង្គុយស្ងៀមត្រឹង និងបង្ហាញកាយវិការបែបទើសទាល់ប៉ុន្តែមិនអាចតបតឡើងមក ដ្បិតរឿងរ៉ាវនៅ Pearl Harbor នេះគឺជាប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏ចម្រូងចម្រាស់រវាងជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

គួរជម្រាបថា ការវាយប្រហារលើកំពង់ផែ Pearl Harbor ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ របស់ជប៉ុនបាននាំឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ហើយវានៅតែជាជំពូកដ៏សំខាន់កប់ចូលកយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ជប៉ុន និងអាមេរិក។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមនោះ សហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុនបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពមួយ ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥១ ហើយបានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

អ្នកវិភាគនយោបាយនិយាយថា ហេតុការណ៍នេះគូសបញ្ជាក់ពីបញ្ហាប្រឈមនៃការទំនាក់ទំនងការទូត ជាពិសេសនៅពេលដែលព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានអូសទាញមកធ្វើជាការលេងសើចក្នុងបរិបទការទូតបែបនេះ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា ការពិភាក្សាការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែអាចប្រព្រឹត្តទៅបានយ៉ាងរលូន ដោយបញ្ចប់ជាមួយលទ្ធផលដ៏ល្អប្រសើរនិងវិជ្ជមាន៕

សង្គ្រា.មនៅមជ្ឈិមបូព៌ារវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានបង្កឱ្យប្រទេសនានាលើពិភពលោក រួមទាំងបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការរបស់ពលរដ្ឋ ។ ហេតុនេះ ប្រទេសហ្វីលីពីន វៀតណាម មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ឡាវ និងឥណ្ឌូណេស៊ី បានកំណត់វិធានការផ្សេងគ្នាសម្រាប់អនុវត្តក្នុងប្រទេសដើម្បីទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងមិនឈប់ឈរ ។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. បានប្រកាសពីការកាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើការរបស់មន្ត្រីរាជការនៅទូទាំងប្រទេស គឺអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការត្រឹមតែ៤ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ អនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងឡើងកំដៅខ្លាំង ព្រមទាំងកំណត់វិធានការផ្សេងៗដើម្បីសន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់ថាមពល និងកាត់បន្ថយការងារទាំងឡាយណាដែលមិនចាំបាច់ ។

កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាមបានអំពាវនាវដល់ម្ចាស់អាជីវកម្មក្នុងស្រុកលើកទឹកចិត្តឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេង ស្របពេលមានការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ និងតម្លៃប្រេងកើនឡើងដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា ។ រីឯរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជំរុញឱ្យអាជីវកម្មត្រូវលើកទឹកចិត្តបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះតាមដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីកាត់បន្ថយតម្រូវការធ្វើដំណើរ និងការដឹកជញ្ជូន ។

ចំណែករដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាបានអនុវត្តវិធានការសន្សំសំចៃប្រេង ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្ត និងម៉ូតូបើកបរនៅតាមផ្លូវរៀងរាល់ថ្ងៃទេ (លើកលែងតែរថយន្តអគ្គិសនី) តាំងពីថ្ងៃទី៧ ខែមីនា បន្ទាប់ពីផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងនៅមជ្ឈិមបូព៌ាត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ភ្លាមៗ ដែលធ្វើឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាពិបាកស្វែងរកប្រេងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ។ វិធានការនេះកំណត់ឱ្យយានជំនិះបើកបរតាមស្លាកសញ្ញានៅគូទរថយន្ត ប្រសិនបើស្លាកសញ្ញារថយន្តជាលេខគូ គឺអាចបើកបរនៅថ្ងៃគូ រីឯស្លាកសញ្ញារថយន្តជាលេខសេស គឺអាចបើកបរនៅថ្ងៃសេស ។

រីឯរដ្ឋាភិបាលថៃបានកំណត់ឱ្យមន្ត្រីរាជការធ្វើការពីផ្ទះតាមអនឡាញ និងផ្អាកការធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស លើកលែងតែការចូលរួមកិច្ចប្រជុំសំខាន់ៗ ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា រហូតដល់ស្ថានការណ៍នៅមជ្ឈិមបូព៌ាល្អប្រសើរឡើងវិញ ដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេងឥន្ធនៈ។ ការធ្វើការពីផ្ទះ គឺសម្រាប់ការងារមិនផ្តល់សេវាកម្មដល់ពលរដ្ឋ ដើម្បីកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរ និងការប្រើប្រាស់ប្រេងក្នុងអគាររដ្ឋ ហើយរដ្ឋាភិបាលថៃក៏បានកំណត់ឱ្យគ្រប់ស្ថាប័នរដ្ឋផ្អាកធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស និងផ្អាករៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលនៅក្រៅប្រទេស ដោយប្តូរមករៀបចំកម្មវិធីនៅប្រទេសថៃជំនួសវិញ ។

ដូចគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវបានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងបន្ទាន់ដោយកាត់បន្ថយពេលវេលាសិក្សាសម្រាប់សិស្សនៅសាលារៀនទាំងរដ្ឋ និងឯកជននៅទូទាំងប្រទេស ចាប់ពីរយៈពេល៥ថ្ងៃ មកនៅត្រឹមតែ៣ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ ដោយសារខ្វះខាតប្រេង ចាប់ពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា រហូតដល់មានការជូនដំណឹងបន្ថែម ។ រដ្ឋាភិបាលឡាវក៏បានជំរុញឱ្យមន្ត្រីរាជការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាធ្វើការពីផ្ទះតាមអនឡាញ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋងាកមកប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនី និងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរសាធារណៈដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពលជាតិឱ្យបានជាអរិបរមា ។

កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីអនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីរាជការធ្វើការពីផ្ទះ ចំនួន១ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍នាពេលឆាប់ៗនេះដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេង និងជំរុញឱ្យវិស័យឯកជនអនុវត្តផងដែរ ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងបន្តតាមដានតម្លៃប្រេងប្រែប្រួលដោយសារសង្គ្រា.មដើម្បីកែសម្រួលវិធានការនាពេលអនាគត ដែលការអនុវត្តវិធានការនេះបន្ទាប់ពីតម្លៃកើនឡើងខ្ពស់ឥតឈប់ឈរ ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Airlangga Hartarto បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ថា ៖ «ការអនុវត្តវិធានការធ្វើការពីផ្ទះ នឹងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្រេងសាំងយ៉ាងច្រើន និងសន្សំសំចៃថវិកា ដោយវិធានការធ្វើការពីផ្ទះចាប់ផ្តើមអនុវត្តជាមួយមន្ត្រីរាជការមុនគេ រីឯវិស័យឯកជនក៏អាចយកវិធានការនេះទៅអនុវត្តផងដែរ ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងថាមពលយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងកំណត់វិធានការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្រេង និងថាមពលដើម្បីស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ៕