យូរៗជួបគ្នាដោយផ្ទាល់ម្ដងលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump លេងបំបា.ក់មុខនាយករដ្ឋមន្រ្តីស្រីជប៉ុនចំៗ តាមរយៈការលើកយករឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏ចម្រូងចម្រាស់មួយរបស់ជប៉ុនមកនិយាយលេងបែបកំប្លែង រហូតធ្វើឲ្យនាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុនសើចលែងសម និងទើសទាល់ធ្វើខ្លួនមិនត្រូវនៅចំពោះមុខអ្នកកាសែតជាច្រើន។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់បណ្ដាញសារព័ត៌មានអន្តរជាតិជាច្រើន កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២០ មីនា ម្សិលមិញ, លោកស្រី Sanae Takaichi បានទៅជួបជាមួយលោក Donald Trump នៅឯសេតវិមាន ដើម្បីពិភាក្សាអំពីទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ អ្វីៗហាក់ដំណើរការទៅយ៉ាងប្រក្រតី រហូតដល់ពេលមួយ ដែលមានអ្នកកាសែតជប៉ុនម្នាក់បានចោ.ទសួរលោក Trump អំពីបញ្ហាសង្រ្គា.មនៅអ៊ីរ៉ង់ថា តើហេតុអ្វីបានជាសហរដ្ឋអាមេរិក មិនជូនដំណឹងដល់សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន រួមទាំងជប៉ុនសិន? មុនពេលសម្រេចចិត្តបើកការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ កាលថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ។

សំណួរនេះស្ដាប់ទៅធម្មតាៗប៉ុន្តែវាបានជំរុញឲ្យលោក Trump ឆ្លើយវិញយ៉ាងថា ”យើងបានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងដោយគ្មានការជូនដំណឹងជាមុនដល់នរណាម្នាក់ឡើយ ព្រោះយើងចង់ធ្វើឲ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើល។” ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Trump បានផ្សារភ្ជាប់រឿងនេះទៅនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏រសើបរបស់ជប៉ុន ជុំវិញការវាយប្រហារកំពង់ផែ Pearl Harbor ឆ្នាំ១៩៤១ ពីសំណាក់យោធាជប៉ុន ដោយសួរឌឺដងទៅវិញថា «តើនរណាពូកែខាងបង្ករឿងភ្ញាក់ផ្អើលជាងជប៉ុន? ហេតុអ្វីកាលនោះ ពួកអ្នកមិនប្រាប់យើងពីការវា.យប្រហារនៅ Pearl Harbor ផង?»

ពាក្យសម្ដីរបស់លោក Trump ប៉ុន្មានឃ្លានេះ បានធ្វើឲ្យលោក Sanae Takaichi នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន ដែលអង្គុយក្បែរនោះមានភាពភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ដោយលោកស្រីបានបើកភ្នែកធំៗ អង្គុយស្ងៀមត្រឹង និងបង្ហាញកាយវិការបែបទើសទាល់ប៉ុន្តែមិនអាចតបតឡើងមក ដ្បិតរឿងរ៉ាវនៅ Pearl Harbor នេះគឺជាប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏ចម្រូងចម្រាស់រវាងជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

គួរជម្រាបថា ការវាយប្រហារលើកំពង់ផែ Pearl Harbor ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ របស់ជប៉ុនបាននាំឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ហើយវានៅតែជាជំពូកដ៏សំខាន់កប់ចូលកយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ជប៉ុន និងអាមេរិក។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមនោះ សហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុនបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពមួយ ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥១ ហើយបានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

អ្នកវិភាគនយោបាយនិយាយថា ហេតុការណ៍នេះគូសបញ្ជាក់ពីបញ្ហាប្រឈមនៃការទំនាក់ទំនងការទូត ជាពិសេសនៅពេលដែលព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានអូសទាញមកធ្វើជាការលេងសើចក្នុងបរិបទការទូតបែបនេះ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា ការពិភាក្សាការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែអាចប្រព្រឹត្តទៅបានយ៉ាងរលូន ដោយបញ្ចប់ជាមួយលទ្ធផលដ៏ល្អប្រសើរនិងវិជ្ជមាន៕

សង្គ្រា.មនៅមជ្ឈិមបូព៌ារវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានបង្កឱ្យប្រទេសនានាលើពិភពលោក រួមទាំងបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការរបស់ពលរដ្ឋ ។ ហេតុនេះ ប្រទេសហ្វីលីពីន វៀតណាម មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ឡាវ និងឥណ្ឌូណេស៊ី បានកំណត់វិធានការផ្សេងគ្នាសម្រាប់អនុវត្តក្នុងប្រទេសដើម្បីទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងមិនឈប់ឈរ ។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. បានប្រកាសពីការកាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើការរបស់មន្ត្រីរាជការនៅទូទាំងប្រទេស គឺអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការត្រឹមតែ៤ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ អនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងឡើងកំដៅខ្លាំង ព្រមទាំងកំណត់វិធានការផ្សេងៗដើម្បីសន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់ថាមពល និងកាត់បន្ថយការងារទាំងឡាយណាដែលមិនចាំបាច់ ។

កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាមបានអំពាវនាវដល់ម្ចាស់អាជីវកម្មក្នុងស្រុកលើកទឹកចិត្តឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេង ស្របពេលមានការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ និងតម្លៃប្រេងកើនឡើងដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា ។ រីឯរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជំរុញឱ្យអាជីវកម្មត្រូវលើកទឹកចិត្តបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះតាមដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីកាត់បន្ថយតម្រូវការធ្វើដំណើរ និងការដឹកជញ្ជូន ។

ចំណែករដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាបានអនុវត្តវិធានការសន្សំសំចៃប្រេង ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្ត និងម៉ូតូបើកបរនៅតាមផ្លូវរៀងរាល់ថ្ងៃទេ (លើកលែងតែរថយន្តអគ្គិសនី) តាំងពីថ្ងៃទី៧ ខែមីនា បន្ទាប់ពីផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងនៅមជ្ឈិមបូព៌ាត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ភ្លាមៗ ដែលធ្វើឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាពិបាកស្វែងរកប្រេងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ។ វិធានការនេះកំណត់ឱ្យយានជំនិះបើកបរតាមស្លាកសញ្ញានៅគូទរថយន្ត ប្រសិនបើស្លាកសញ្ញារថយន្តជាលេខគូ គឺអាចបើកបរនៅថ្ងៃគូ រីឯស្លាកសញ្ញារថយន្តជាលេខសេស គឺអាចបើកបរនៅថ្ងៃសេស ។

រីឯរដ្ឋាភិបាលថៃបានកំណត់ឱ្យមន្ត្រីរាជការធ្វើការពីផ្ទះតាមអនឡាញ និងផ្អាកការធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស លើកលែងតែការចូលរួមកិច្ចប្រជុំសំខាន់ៗ ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា រហូតដល់ស្ថានការណ៍នៅមជ្ឈិមបូព៌ាល្អប្រសើរឡើងវិញ ដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេងឥន្ធនៈ។ ការធ្វើការពីផ្ទះ គឺសម្រាប់ការងារមិនផ្តល់សេវាកម្មដល់ពលរដ្ឋ ដើម្បីកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរ និងការប្រើប្រាស់ប្រេងក្នុងអគាររដ្ឋ ហើយរដ្ឋាភិបាលថៃក៏បានកំណត់ឱ្យគ្រប់ស្ថាប័នរដ្ឋផ្អាកធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស និងផ្អាករៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលនៅក្រៅប្រទេស ដោយប្តូរមករៀបចំកម្មវិធីនៅប្រទេសថៃជំនួសវិញ ។

ដូចគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវបានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងបន្ទាន់ដោយកាត់បន្ថយពេលវេលាសិក្សាសម្រាប់សិស្សនៅសាលារៀនទាំងរដ្ឋ និងឯកជននៅទូទាំងប្រទេស ចាប់ពីរយៈពេល៥ថ្ងៃ មកនៅត្រឹមតែ៣ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ ដោយសារខ្វះខាតប្រេង ចាប់ពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា រហូតដល់មានការជូនដំណឹងបន្ថែម ។ រដ្ឋាភិបាលឡាវក៏បានជំរុញឱ្យមន្ត្រីរាជការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាធ្វើការពីផ្ទះតាមអនឡាញ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋងាកមកប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនី និងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរសាធារណៈដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពលជាតិឱ្យបានជាអរិបរមា ។

កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីអនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីរាជការធ្វើការពីផ្ទះ ចំនួន១ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍នាពេលឆាប់ៗនេះដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេង និងជំរុញឱ្យវិស័យឯកជនអនុវត្តផងដែរ ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងបន្តតាមដានតម្លៃប្រេងប្រែប្រួលដោយសារសង្គ្រា.មដើម្បីកែសម្រួលវិធានការនាពេលអនាគត ដែលការអនុវត្តវិធានការនេះបន្ទាប់ពីតម្លៃកើនឡើងខ្ពស់ឥតឈប់ឈរ ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Airlangga Hartarto បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ថា ៖ «ការអនុវត្តវិធានការធ្វើការពីផ្ទះ នឹងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្រេងសាំងយ៉ាងច្រើន និងសន្សំសំចៃថវិកា ដោយវិធានការធ្វើការពីផ្ទះចាប់ផ្តើមអនុវត្តជាមួយមន្ត្រីរាជការមុនគេ រីឯវិស័យឯកជនក៏អាចយកវិធានការនេះទៅអនុវត្តផងដែរ ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងថាមពលយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងកំណត់វិធានការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្រេង និងថាមពលដើម្បីស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ៕

បើនិយាយពីប្រទេសគួរឱ្យរស់នៅ និងមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក គ្មានប្រទេសណាក្រៅពីហ្វាំងឡង់ទេ ។ ហ្វាំងឡង់ ជាប់ចំណាត់ទី១រយៈពេល៩ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា គឺជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ដោយសារគុណភាពជីវិតរស់នៅល្អប្រសើរ អាកាសធាតុអំណោយផល ទេសភាពស្រស់ស្អាត ចំណុចសំខាន់ គឺពលរដ្ឋហ្វាំងឡង់ស្មោះត្រង់ និងជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ។

តាមការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយមុនទិវាសុភមង្គលអន្តរជាតិ (International Day of Happiness) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបង្ហាញថា ហ្វាំងឡង់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ ជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោករយៈពេល៩ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ដោយទទួលបានពិន្ទុគុណភាពជីវិត ស្មើនឹង៧.៧ ខណៈពិន្ទុពេញ ស្មើ១០ពិន្ទុ ។

កត្តាជាច្រើនធ្វើឱ្យហ្វាំងឡង់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ រួមមាន ៖ ការរស់នៅប្រកបដោយគុណភាព, មនុស្សស្មោះត្រង់, ពលរដ្ឋជួយគ្នាទៅវិញទៅមក, ការថែទាំសុខភាព និងការអប់រំមានគុណភាពល្អ រួមទាំងអាកាសធាតុអំណោយផល ។ រីឯប្រទេសជិតខាងរបស់ហ្វាំងឡង់ រួមមាន ៖ អ៊ីស្លង់, ដាណឺម៉ាក, ស៊ុយអែត និងន័រវេស ក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលទាំងប្រទេសផងដែរ ខណៈបណ្តាប្រទេសរងផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រាម អសន្តិសុខ ក្រីក្រ និងអស្ថិរភាពនយោបាយ ស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់ក្រោម ។

ប្រទេសចំនួន១០ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់មានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ រួមមាន ៖ ១-ហ្វាំងឡង់, ២-អ៊ីស្លង់, ៣-ដាណឺម៉ាក, ៤-កូស្តារីកា, ៥-ស៊ុយអែត, ៦-ន័រវេស, ៧-ហូឡង់, ៨-អ៊ីស្រាអែល, ៩-លុចសំបួរ និង១០-ស្វីស ។

លទ្ធផលការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយការជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១រយៈពេល៩ឆ្នាំជាប់គ្នា ត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ហ្វាំងឡង់ ដែលគ្មានប្រទេសណាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ផ្ទួនៗបែបនេះ ។ វាបង្ហាញពីប្រទេសហ្វាំងឡង់ស្ថិតក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបខាងជើង គឺជាដែនដីមានសេចក្តីសុខបំផុតសម្រាប់ការរស់នៅ ព្រមទាំងមានទេសភាពស្រស់ស្អាត ។

ប៉ុន្តែបញ្ហាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងការព្រមានក្នុងការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះ គឺក្រុមយុវជនជំនាន់ក្រោយរស់នៅប្រទេសនានាបែរជាបាត់បង់សេចក្តីសុខ ។ ទិន្នន័យរបស់ Gallup World Poll បង្ហាញថា យុវជនជំនាន់មានអាយុក្រោម២៥ឆ្នាំ ដែលរស់នៅបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាអង់គ្លេស ដូចជា ៖ សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា អូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់ ពេញចិត្តនឹងជីវិតខ្លួនឯងតិចជាងមុន ដែលផ្ទុយគ្នានឹងយុវជនរស់នៅប្រទេសផ្សេងទៀតកាន់តែពេញចិត្តនឹងជីវិតរបស់ខ្លួន ។

លទ្ធផលការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់បញ្ជាក់ថា មូលហេតុធ្វើឱ្យយុវជនរស់នៅប្រទេសនិយាយភាសាអង់គ្លេសមិនសូវពេញចិត្តនឹងជីវិតខ្លួនឯង ដោយសារពួកគេប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមច្រើនពេក ជាពិសេស ក្មេងស្រីរងផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តពីបណ្តាញសង្គម ។ ការស្ទង់មតិកុមារអាយុ១៥ឆ្នាំដែលរស់នៅជិត៥០ប្រទេស គឺពួកគេប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមច្រើន ទើបបណ្តាលឱ្យសេចក្តីសុខធ្លាក់ចុះ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តអាស្រ័យលើប្រភេទបណ្តាញសង្គម ៕

រដ្ឋាភិបាលឡាវបានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងជាបន្ទាន់ ដោយកាត់បន្ថយពេលវេលាសិក្សាសម្រាប់សិស្សនៅសាលារៀនទាំងរដ្ឋ និងឯកជនពីរយៈពេល ៥ថ្ងៃ មកនៅត្រឹម ៣ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍ទូទាំងប្រទេស ដោយសារកង្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ ចាប់ពីថ្ងៃទីនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា រហូតដល់មានការជូនដំណឹងបន្ថែម។

យោងតាមការរាយការណ៍របស់កាសែត The Laotian Times ក្រៅពីវិស័យអប់រំ រដ្ឋាភិបាលឡាវក៏បានជំរុញឱ្យមន្ត្រីរាជការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាធ្វើការពីផ្ទះតាមអនឡាញ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាកមកប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនី និងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរសាធារណៈ ដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពលជាតិឱ្យបានជាអតិបរមា។

ក្រោមការរៀបចំថ្មីនេះ គឺសាលារៀន មត្តេយ្យសិក្សា និងអប់រំទូទៅនឹងបើកថ្នាក់រៀនដោយផ្ទាល់បីថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ពីរថ្ងៃដែលនៅសល់នឹងជាថ្ងៃ មិនបង្រៀន ទោះបីជាសាលារៀននៅតែត្រូវបំពេញ កម្មវិធីសិក្សាពេញលេញក៏ដោយ ដោយប្រតិទិនសិក្សាត្រូវបានពង្រីកប្រសិន បើចាំបាច់ដើម្បីបំពេញពេលវេលាដែលបាត់បង់។

ស្ថាប័នវិជ្ជាជីវៈ និងសាកលវិទ្យាល័យ ក៏នឹងផ្លាស់ប្តូរទៅបីថ្ងៃបង្រៀនក្នុងមួយសប្តាហ៍ដែរ ប៉ុន្តែមានវគ្គពេញមួយថ្ងៃ ដែលគ្របដណ្តប់ទាំងពេលព្រឹក និងពេលរសៀល។ គ្រូបង្រៀនដែលមិនមានថ្នាក់រៀន តាមកាលវិភាគនៅថ្ងៃជាក់លាក់ណាមួយ នឹងប្តូរវេនគ្នាដើម្បីបន្តបំពេញកាតព្វកិច្ច។

គួរបញ្ជាក់ថា វិបត្តិថាមពលនេះកើតឡើងដោយសារការហក់ឡើងនៃតម្លៃប្រេងសកល និងការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ានាដើមឆ្នាំនេះ៕