ប្រទេសថៃ ៖ ក្រោយពីស្តេច និងរដ្ឋាភិបាលថៃប្រគល់អំណាចពេញលេញឱ្យកងទ័ពធ្វើសកម្មភាពឈ្លានពានតាមអំពើចិត្តនៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្រោមហេតុផលកម្ពុជាល្មើសអធិបតេយ្យ កងទ័ពថៃក៏បិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាកាលពីចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ជាឯកតោភាគី ។ ក្រុមជ្រុលនិយមថៃដែលតែងតែញុះញង់តាមបណ្តាញសង្គម ព្យាយាមផ្សាយព័ត៌មានបំភ្លៃការពិតបានជំរុញឱ្យកងទ័ពបិទព្រំដែនជារៀងរហូត ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាអត់ឃ្លានដោយសារគ្មានការនាំចូលចំណីអាហារ និងទំនិញថៃ ប៉ុន្តែបែរជាធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃអត់ឃ្លាន ដាច់ពោះស្លា.ប់ទៅវិញក្រោយពីគ្មានចំណូលសោះ ។

សង្គ្រាម៥ថ្ងៃរវាងកម្ពុជា-ថៃ គឺកើតឡើងដោយសារកងទ័ពថៃបាញ់រំលោភចូលទឹកដីកម្ពុជា ខណៈកម្ពុជាប្រើប្រាស់សិទ្ធិការពារខ្លួន ។ កងទ័ពឈ្លានពានថៃបានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំង Gripen, F-16 ទម្លាក់គ្រាប់បែកលើមូលដ្ឋានកងទ័ពកម្ពុជា និងពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ ថែមទាំងប្រើប្រាស់ផ្សែងពុល គ្រាប់បែកចង្កោម និងអាវុធគ្រប់ប្រភេទ ប៉ុន្តែផ្សាយព័ត៌មានបំភ្លៃប្រាប់ពិភពលោក ថាខ្លួនរងគ្រោះ និងត្រូវការសន្តិភាព ដើម្បីឱ្យពិភពលោកទទួលស្គាល់កម្ពុជាឈ្លានពាន ។ ការកុហករបស់ថៃគ្មានប្រយោជន៍ឡើយ ព្រោះពិភពលោកមិនជឿថា ប្រទេសតូចទៅឈ្លានពានប្រទេសធំដែលមានអាវុធទំនើបៗ និងពលរដ្ឋច្រើនជាងនោះទេ ។

រហូតមកដល់ខែតុលា រដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃសម្រេចបិទព្រំដែនបន្តទៀតដើម្បីដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដោយសារយល់ថា កម្ពុជាពឹងផ្អែកលើថៃទាំងស្រុងតាមរយៈការនាំចូលចំណីអាហារ និងទំនិញ ។ ដូចគ្នានេះ ពលរដ្ឋថៃជ្រុលនិយមគាំទ្រឱ្យបិទព្រំដែនកាន់តែយូរ ថែមទាំងធ្វើរបងការពារការឆ្លងដែនខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែតាំងពីបិទព្រំដែនមក គឺពលរដ្ឋថៃខ្លួនឯងរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងទៅវិញ ជាពិសេស អ្នកនៅព្រំដែនដែលពឹងផ្អែកលើចំណូលពីការលក់ដូរអាហារឱ្យភ្ញៀវទេសចរខ្មែរ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ គឺអាជីវករថៃនៅព្រំដែនអង្វរឱ្យកងទ័ពចាត់ការរឿងព្រំដែនឱ្យចប់ឆាប់ៗ ព្រោះមិនចង់ដាច់ពោះស្លាប់ដោយសារគ្មានភ្ញៀវទេសចរខ្មែរទិញទំនិញ ។ ការបិទព្រំដែនធ្វើឱ្យខ្លួន និងអាជីវករផ្សេងទៀតបាត់ចំណូលរហូតដល់៩០% ត្រូវគេរឹបអូសរថយន្តដោយសារគ្មានលុយបង់រំលស់ ដោយអាជីវកររូបនេះចោទប្រកាន់កម្ពុជាល្មើសអធិបតេយ្យ និងទាមទារឱ្យធ្វើរបងព្រំដែនកុំឱ្យជម្លោះអូសបន្លាយពេលយូរ ។

ទីតាំងលក់សាច់ជ្រូក និងសាច់គោស្រស់-ក្រៀមនៅឃុំខូកតាខៀន ស្រុកកាបឈើ ខេត្តសុរិន្ទ មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់យ៉ាងខ្លាំងក្រោយពីកងទ័ពថៃបិទព្រំដែនជាឯកតោភាគីរយៈពេលជាង៣ខែ ។ មុនពេលជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ អតិថិជនដែលមកទិញសាច់ជ្រូក និងសាច់គោភាគច្រើន គឺជាអតិថិជនខ្មែរដែលទៅលេងប្រទេសថៃ ដែលធ្វើឱ្យអាជីវករថៃទទួលបានចំណូលខ្ពស់ពីការលក់ដូរយកប្រាក់បង់រំលោះរថយន្ត ប៉ុន្តែជម្លោះព្រំដែនធ្វើឱ្យបាត់បង់អតិថិជនខ្មែរ និងត្រូវរឹបអូសរថយន្ត ។

អាជីវករថៃលក់សាច់ស្រស់ និងស្រាច់ក្រៀម អ្នកស្រី សុផាន់សា និយាយថា ការលក់ធ្លាក់ចុះរហូតដល់៩០% ដោយសារអតិថិជនភាគច្រើនមកពីកម្ពុជាដែលមកលេង និងព្យាបាលជំងឺនៅខេត្តសុរិន្ទ ។ អតិថិជនកម្ពុជាម្នាក់ៗទិញសាច់ជាច្រើនគីឡូ ហើយក្នុង១ថ្ងៃ ខ្លួនរកចំណូលបានជាង២ម៉ឺនបាត (ឬជាង៦០០ដុល្លារ) ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ចំណូលធ្លាក់មកត្រឹម១ពាន់បាតប៉ុណ្ណោះបានពីការលក់ឱ្យជនជាតិថៃដូចគ្នា ។

អាជីវកររូបនេះពុំទុកចិត្តស្ថានការណ៍ព្រំដែន និងបារម្ភអាចមានការប៉ះទង្គិចនៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា បើជម្លោះនៅតែអូសបន្លាយបែបនេះ អាជីវករលំបាកណាស់ ព្រោះត្រូវចំណាយផ្សេងៗ និងសងបំណុលរាល់ខែ ។ ដូច្នេះ ចង់ឱ្យកងទ័ពចាត់ការរឿងព្រំដែនឱ្យចប់ឆាប់ៗដើម្បីឱ្យអតិថិជនខ្មែរមកទិញសាច់ដូចមុន ។ ក្រៅពីនេះ គាំទ្រឱ្យកងទ័ពធ្វើរបងព្រំដែនកុំឱ្យសង្គ្រាមអូសបន្លាយដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ ៕

ទីក្រុងបាងកក៖ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ លោក Anutin Charnvirakul ចិត្តធំហ៊ានកំណត់លក្ខខណ្ឌឲ្យប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលរបស់គាត់ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជាឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពគំរាមកំហែងមកលើថៃ មុនពេលកិច្ចចរចាសន្តិភាពណាមួយអាចដំណើរការបាន។ ការណ៍នេះបង្ហាញថា ថៃកំពុងព្យាយាមបង្ខំសហរដ្ឋអាមេរិកឲ្យទទួលស្គាល់ថា ខ្លួនគឺជា«ជនរងគ្រោះ» រីឯកម្ពុជាគឺជា«អ្នកឈ្លានពាន»។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន The Nation នៅថ្ងៃទី8 ខែតុលា ឆ្នាំ2025 បានលើកឡើងពីសម្ដីរបស់លោក Anutin ដែលបាននិយាយថា ប្រទេសថៃបើកចំហចំពោះការចរចាដោយសន្តិវិធី ដើម្បីដោះស្រាយភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនដែលកំពុងបន្ត។ ប៉ុន្តែលោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការចរចាបែបនេះត្រូវតែធ្វើឡើងក្នុងបរិយាកាសនៃការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក និងដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ។ លោកបានបញ្ជាក់ទៀតថា៖ «ប្រទេសថៃនឹងមិនអង្គុយចរចាក្រោមការគំរាមកំហែងឬការបំភិតបំភ័យពីភាគីណាមួយឡើយ»។

ជុំវិញការបញ្ជាក់នេះ លោក Anutin បានដាក់លក្ខខណ្ឌដោយប្រយោលក្នុងន័យចង់សំដៅទៅកាន់លោក Trump ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកនៅទ្វីបឆ្ងាយចង់ចូលរួមចំណែកក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះនេះ ថៃស្វាគមន៍ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌដែលថៃបានកំណត់ផងដែរ។ លោកបានបន្ថែមថា៖ ប្រទេសដទៃដែលចង់ចូលរួមនោះ គួរតែប្រើអំណាចរបស់ខ្លួនដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលកម្ពុជាឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពគំរាមកំហែង ប្រឆាំងនឹងប្រទេសថៃជាមុនសិន នោះទើបប្រទេសថៃយល់ព្រមអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសនោះ ធ្វើជាម្ចាស់ហត្ថលេខី នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព កម្ពុជា-ថៃ។

លោក Anutin ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ ចំពោះលោក Trump ដែលថ្មីៗនេះបានបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការសម្រុះសម្រួលជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ ត្រូវតែធានាថាភាគីទាំងពីរប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង មុនពេលសម្របសម្រួលកិច្ចសន្ទនាណាមួយ។ លោក Anutin បានព្រមានថា៖ «ប្រសិនបើកម្ពុជានៅតែបន្តបង្កហេតុ ឬដាក់សម្ពាធលើប្រទេសថៃ នោះការចរចាសន្តិភាពនឹងគ្មានន័យអ្វីឡើយ»។

គួរជម្រាបថា តាមការប្រកាសរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃដែលទាមទារឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកបញ្ឈប់សកម្មភាពកម្ពុជា ទាំងដែលកម្ពុជានៅស្ងៀមៗស្របពេលដែលថៃខ្លួនឯងបង្ករឿងមិនឈប់នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ថា ថៃមានចេតនាបង្ខំឲ្យប្រទេសដទៃ ជាពិសេសគឺអាមេរិកដែលកំពុងចូលខ្លួនមកសម្របសម្រួលក្នុងជម្លោះនេះ ទទួលស្គាល់ថាថៃគឺជា«ជនរងគ្រោះ» ដែលត្រូវបានគាបសង្កត់ដោយកម្ពុជាយ៉ាងពិតប្រាកដ។

កន្លងមក ប្រទេសថៃបានជំរុញឱ្យភាគីទាំងអស់បង្ហាញការអត់ធ្មត់ និងប្រកាសក្ដែងៗថាខ្លួនត្រូវការសន្តិភាព ខណៈដែលទង្វើជាក់ស្ដែងគឺស្មើសូន្យ។ ពាក្យសម្ដីមិនពិតរបស់ថៃទាំងអស់នេះ បោ.កប្រាស់បានតែប្រជាជនជ្រុលនិយមរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ ចំពោះអន្តរជាតិដែលតាមដានស្ថានការណ៍កម្ពុជា-ថៃតាមរយៈព័ត៌មានពិតច្បាស់ជាអាចពិចារណាបានហើយថា មិនមានប្រទេសតូចតាចឯណា អាចទៅឈ្លានពានប្រទេសធំដែលមានប្រៀបជាងខ្លួននោះទេ៕

កងទ័ពឈ្លា.នពានថៃតែងតែចោទប្រកាន់ទាំងបំពានគ្មានការពិតថា កម្ពុជាបង្កប់មីនថ្មីលើទឹកដីរបស់ខ្លួនបណ្តាលឱ្យកងទ័ពថៃជាន់មីនរងរបួសដាច់ជើងជាបន្តបន្ទាប់ពេលល្បាតខុសផ្លូវនៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ លើសពីនេះ ក្រសួងការបរទេស និងសារព័ត៌មានថៃ ព្យាយាមប្រឌិតរឿងបង្កប់មីនទម្លាក់កំហុសលើកម្ពុជាតាមទម្លាប់អាក្រក់របស់ពួកគេ សំណួរសួរថា បើកងទ័ពថៃល្បាតលើទឹកដីថៃ ហេតុអ្វីជាន់មីន? ហេតុអ្វីកងទ័ពកម្ពុជាអាចចូលទៅបង្កប់មីនលើទឹកដីថៃបាន បើកងទ័ពថៃពង្រាយកម្លាំងយាមកាមនៅតាមព្រំដែនយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ។

កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែតុលា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ដាក់លក្ខខណ្ឌឱ្យកម្ពុជាជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីតំបន់ព្រំដែនខេត្តស្រះកែវមុនថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បើកម្ពុជាមិនអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌនេះ ថៃនឹងពុំចរចាសន្តិភាពក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានដាច់ខាត ទោះជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកស្នើឱ្យកម្ពុជា-ថៃចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្តី ។ នៅថ្ងៃដដែល កងទ័ពភូមិភាគទី១ថៃបានចេញសេចក្តីប្រកាសដោះមីននៅភូមិណងចាន់ និងភូមិណងញ៉ាកែវ នៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ដោយអះអាងថៃដោះមីនតាមការព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំ GBC ។

កងទ័ពភូមិភាគទី១ខេត្តស្រះកែវបានចេញសេចក្តីប្រកាសបន្ទាន់នៅថ្ងៃទី៨ ខែតុលា មានខ្លឹមសារថា កងទ័ពថៃនឹងដោះមីននៅភូមិណងចាន់ និងភូមិណងញ៉ាកែវ តាមការព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំ GBC កម្ពុជា-ថៃ នៅខេត្តកោះកុង ប្រទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា កន្លងមក ។ ការដោះមីនមានគោលបំណងជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម និងការពារអាយុជីវិតពលរដ្ឋថៃនៅតំបន់ព្រំដែន ។ ហេតុនេះ កងទ័ពថៃនឹងដំណើរការដោះមីននៅភូមិណងចាន់ ឃុំណូនម៉ាកម៉ុន និងភូមិណងកែវ ឃុំឃូកសូង ស្រុកឃូកសូង ខេត្តស្រះកែវ នៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ។

អតីតមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថៃ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង បាននិយាយកន្លងមកថា មីនដែលកងទ័ពខ្លួនជាន់គឺជាប្រភេទ PMN-2 សល់ពីសម័យសង្គ្រាម ប៉ុន្តែក្រោយមក ក៏ក្រឡាស់សម្តីវិញថា មីននោះទើបបង្កប់ថ្មីៗ គឺកងទ័ពកម្ពុជាលួចបង្កប់ក្នុងទឹកដីថៃ ។ ទោះជាក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបញ្ជាក់ម្តងហើយម្តងទៀតថា វាជាមីនចាស់សល់ពីសម័យសង្គ្រាម និងសំណូមពរឱ្យកងទ័ពថៃដើរល្បាតត្រឹមទឹកដីរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែថៃនៅតែចោទប្រកាន់គ្មានមូលដ្ឋានមកលើកម្ពុជា ថាបង្កប់មីនថ្មីនៅព្រំដែន ។

មានសំណួរសួរថា តើកងទ័ពកម្ពុជាអាចចូលបង្កប់មីនក្នុងទឹកដីថៃដោយរបៀបណា បើកងទ័ពថៃយាមល្បាតទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ? នេះបញ្ជាក់ថា កងទ័ពថៃបានល្បាតហួសបន្ទាត់ព្រំដែនទើបជាន់មីន ហើយស្រែកប្រាប់ពិភពលោក ថាកម្ពុជាបង្កប់មីន ។ ពិភពលោកមិនខ្វល់ស្តាប់សម្តីរបស់ថៃទៀតឡើយ ពីព្រោះពិភលោកដឹងអស់ហើយ នេះជាល្បិចចាស់ដដែលៗរបស់ថៃដែលរៀបចំឆាកល្ខោនឱ្យខ្លួនក្លាយជាជនរងគ្រោះ ។

កន្លងមក ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានច្រានចោលទាំងស្រុងចំពោះការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់របស់ភាគីថៃពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្កប់មីនថ្មី ដោយ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ គឺគ្មានការប្រើប្រាស់ និងមិនប្រើប្រាស់មីនថ្មីដាច់ខាត ។ កម្ពុជា ជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាហាមប្រាមការប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងមនុស្ស ដែលកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិចំពោះសមិទ្ធផលនៃការបោសសម្អាតមីន និងគ្មានការប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងមនុស្សឡើយ ៕