ប្រទេសថៃ ៖ បុគ្គលជ្រុលនិយម វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត ដែលតែងតែប្រឆាំងនឹងពលរដ្ឋខ្មែរ ជាពិសេស ពលរដ្ឋនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បាននាំក្រុមជ្រុលនិយមថៃប្រមាណ៦០នាក់ រួមទាំងត្រាក់ទ័រ មកកាន់តំបន់ភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ដើម្បីឈូសឆាយដី និងបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរ ប៉ុន្តែត្រូវបានកងកម្លាំងថៃរារាំងមិនឱ្យបុគ្គលនេះជាមួយក្រុមជ្រុលនិយមសម្រុកចូលភូមិខ្មែរដើម្បីចៀសវាងអំពើហិង្សា ពីព្រោះកម្ពុជា-ថៃបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរួចហើយ ។

បន្ទាប់ពីកងកម្លាំងថៃប្រាប់ថា កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនទប់ទល់អាចមានអំពើហិង្សាកើតឡើង បុគ្គល វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត និងក្រុមជ្រុលនិយមថៃក៏បានដកថយ ហើយធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍នៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ស្ងប់ស្ងាត់វិញ ។ នៅថ្ងៃដដែលនេះ អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក Adul Boonthamcharoen បានដាស់តឿនទៅ វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត កុំដាក់សម្ពាធលើកងទ័ព និងប្រាប់ថា កម្ពុជា-ថៃមានយន្តការដោះស្រាយជម្លោះរួចហើយ និងត្រូវជឿជាក់លើកងទ័ពថៃ ។

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក Adul បាននិយាយពីបុគ្គលជ្រុលនិយម វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត នាំក្រុមជ្រុលនិយម រួមទាំងត្រាក់ទ័រ មកកាន់តំបន់ភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ដើម្បីឈូសឆាយ និងបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរ ថាកុំដាក់សម្ពាធលើកងទ័ព សូមឱ្យកងទ័ពថៃបំពេញការងារដោយឯករាជ្យ និងទុកឱ្យកងទ័ពនៅជួរមុខផ្តោតលើបញ្ហាប្រឈម ។ លោកជឿថា គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែស្រឡាញ់ជាតិ ប៉ុន្តែស្ថានការណ៍ពេលនេះ ត្រូវទុកឱ្យកងទ័ពដោះស្រាយបញ្ហា ដូចជា ៖ ដោះមីន និងបញ្ហាផ្សេងៗ លោកសូមអង្វរពលរដ្ឋថៃកុំអុកឡុក និងគ្រាន់តែផ្តល់កម្លាំងចិត្តឱ្យកងទ័ពបានហើយ ។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក Adul ធ្លាប់បានជួប វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត នាពេលកន្លងមក និងអង្វរកុំឱ្យបុគ្គលនេះធ្វើសកម្មភាពអុកឡុក លោកជឿថា កងទ័ពថៃនឹងមានវិធីចាត់ការបញ្ហានេះ ។ រីឯមតិមួយចំនួនបារម្ភពី វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត ធ្វើសកម្មភាពអុកឡុកនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ អាចប៉ះពាល់ដល់បទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃ គឺលោក Adul ពុំដឹងថា តើប៉ះពាល់ឬអត់ ប៉ុន្តែលោកសូមឱ្យកងទ័ពថៃជាអ្នកចាត់វិធានការ និងគួរប្រើប្រាស់យន្តការមានស្រាប់ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះ ដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរួចហើយ ថាតើភាគីទាំងពីរត្រូវចាត់វិធានការអ្វីខ្លះ ។

លោកចង់ឱ្យដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈយន្តការទាំងនេះ បើគ្មានអ្វីប្រែប្រួល ចាំនិយាយគ្នាទៀត ។ រដ្ឋាភិបាលថៃបានស្នើឱ្យកម្ពុជាអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌ៤ចំណុច ក្នុងនោះក៏មានលក្ខខណ្ឌដោះស្រាយបញ្ហានៅភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ផងដែរ គឺត្រូវឱ្យភាគីទាំងពីរដំណើរការតាមកិច្ចព្រមព្រៀង ។

គួរបញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីក្រុមជ្រុលនិយមដកថយពីភូមិខ្មែរវិញ សមត្ថកិច្ចថៃក៏បាននាំខ្លួន វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត ទៅកាន់ស្ថានីយប៉ូលិស ។ បន្ទាប់ពីចេញពីស្ថានីយប៉ូលិស វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត និយាយថា ថ្ងៃនេះ (ថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា) ក្រុមខ្លួន និងកងកម្លាំងថៃយល់ឃើញខុសគ្នា ហើយសួរទៅអ្នករិះគន់ថា តើធ្លាប់លះបង់អ្វីខ្លះដើម្បីជាតិ? បុគ្គលនេះថែមទាំងស្តីបន្ទោសនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដែលចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា ទើបធ្វើឱ្យកងទ័ពថៃពុំអាចធ្វើសកម្មភាពបាន ។

កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា វីរៈ ស៊ុមក្វាមឃិត និយាយថា ខ្លួនមិនធ្លាប់បានជាន់លើទឹកដីចំនួន៦៤រ៉ៃ (ឬប្រមាណជាង១០ហិកតា) ទេ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា នឹងជាន់លើទឹកដីនេះឱ្យបាន ទោះជាកងកម្លាំងថៃរារាំងក៏ដោយ ខ្លួនសុខចិត្តបង្ហូរឈាម ។ ថៃត្រូវតែបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីទឹកដីជាង១០ហិកតាឱ្យអស់ ទើបឈប់តវ៉ា បើមិនអាចបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរទេ គ្មានសិទ្ធិមកហាមឃាត់ទេ ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាលថៃធ្វើខុសច្បាប់រហូតមក ហើយនៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ដឹងគ្នាមិនខាន ៕

ជនស៊ីវិលចំនួន២ពាន់នាក់ត្រូវបានសម្លាប់រង្គាល និងខ្លះត្រូវបានដុតទាំងរស់ ក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃ នៅក្នុងការផ្ទុះអាវុធ ដោយកងកម្លាំងប៉ារ៉ាគាំទ្ររហ័ស (RSF) បានដណ្តើមកាន់កាប់រដ្ឋធានី El Fasher ភាគខាងជើងនៃ តំបន់ Darfur ប្រទេសស៊ូដង់។

សង្គ្រាមសុីវិលនៅស៊ូដង់កើតឡើង ដោយការប្រជែងអំណាចគ្នារវាងមេបញ្ជការកងទ័ពកំពូល២នាក់ គឺឧត្តមសេនីយ Abdel Fattah al-Burhan ជាមេបញ្ជការកងទ័ពនៃរដ្ឋាភិបាល និងឧត្តមសេនីយ Hemedti ជាប្រមុខដឹកនាំកម្លាំងប៉ារ៉ាគាំទ្ររហ័ស (RSF)។

គិតត្រឹម២ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៧ ដល់២៩ ខែតុលានេះ កងកម្លាំងទាំង២បានប្រយុទ្ធគ្នា ដោយសម្លាប់គ្នាយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃ ដែលត្រូវបានអន្តរជាតិចាត់ទុកជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានស្នើឱ្យបញ្ឈប់ការបាញ់គ្នា និងបើកផ្លូវឱ្យអង្គការមនុស្សធម៌ចូលជួយសង្គ្រោះជនសុីវិល។

គួរបញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣មក មនុស្សជាង១៥មុឺននាក់បានស្លាប់ និង១៤ លាននាក់បានភៀសខ្លួនជ្រកកោននៅប្រទេសជិតខាង៕

លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានចេញបញ្ជាឱ្យនាយកដ្ឋានសង្គ្រាមចាប់ផ្តើមសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរឡើងវិញ ក្រោយផ្អាកតាំងតែពីឆ្នាំ១៩៩២មកម៉្លេះ។

ការប្រកាសរបស់លោកត្រាំ គឺជាការឆ្លើយតបទៅកាន់រុស្សុីដែលទើបតែជោគជ័យនឹងការបាញ់សាកល្បងមីស៊ីលផ្លោងនុយក្លេអ៊ែរដ៏ទំនើប ប៉ូសេដុន (Poseidon) ដែលអាចផ្ទុកក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរបាន។

ត្រាំ បានលើកឡើងថា៖”សហរដ្ឋអាមេរិកមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរច្រើនជាងប្រទេសណាណាទាំងអស់ ហើយរុស្ស៊ីជាប្រទេសទីពីរ ហើយចិនប្រទេសទីបីឆ្ងាយផុត ប៉ុន្តែនឹងតាមទាន់ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ”។

បច្ចុប្បន្ន ក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ មានប្រមាណជា១មុឺនគ្រាប់នៅលើពិភពលោក ក្នុងនោះប្រមាណជា៨ពាន់គ្រាប់ ជារបស់អាមេរិក និងរុស្ស៊ី។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងប្រវត្តិមនុស្សជាតិ គ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ធ្លាប់បានប្រើប្រាស់តែ២លើកប៉ុណ្ណោះ គឺនៅទីក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា និង ណាហ្គាសាគី ដែលសម្លាប់ប្រជាជនជប៉ុនប្រមាណជា២១មុឺននាក់៕

កងកម្លាំងសន្តិសុខថៃជាច្រើននាក់ បានព្យាយាមទប់ស្កាត់ និងរារាំងបុគ្គលជ្រុលនិយម វិរៈស៊ុម ខ្វាឃីត និងបក្ខពួក ក្រោយពួកគេបាននាំគ្នាព្យាយាមសម្រុកចូលទៅក្បែរភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យដើម្បីធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដី និងបណ្ដេញពលរដ្ឋខ្មែរ។ នេះបើយោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មានថៃនាវេលាថ្ងៃត្រង់នេះ។

គិតមកត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ជនជ្រុលនិយម វិរៈស៊ុម ខ្វាឃីត និងបក្ខពួកប្រមាណ៥០ទៅ៦០នាក់ មានបើកទាំងត្រាក់ទ័រ និងអេស្កាវាទ័រ បានលើកប្រមូលផ្ដុំគ្នាធ្វើដំណើរមកតំបន់ព្រំដែនក្បែរចំណុចភូមិព្រៃចាន់ ក្នុងគោលបំណងធ្វើការឈូសឆាយដី និងបណ្ដេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីតំបន់នោះ ប៉ុន្តែត្រូវបានកងកម្លាំងថៃជាច្រើននាក់បានស្ទាក់ជាប់ និងហាមឃា.ត់មិនឲ្យពួកគេមិនចូលទៅជិតពលរដ្ឋខ្មែរឡើយ។

សកម្មភាពរបស់ក្រុមជ្រុលនិយម វិរៈស៊ុម ខ្វាឃីត នេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីយល់ថា យោធាមិនអាចចាត់វិធានការដណ្ដើមយកដីពីខ្មែរបាន ដូច្នេះទើបគេលើកគ្នីគ្នាមកដើម្បីចាត់ការរឿងនេះដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់។

តាមការប្រកាសរបស់បុគ្គលជ្រុលនិយម ខ្វាឃីត កាលពីម្សិលមិញនេះបាននិយាយនៅចំពោះមុខសារព័ត៌មានថា ទឹកដីនេះគឺជារបស់ថៃ ដែលពលរដ្ឋថៃខំទាមទារតាំងពីខែសីហាមកម្ល៉េះ។ ដូច្នេះយោធាថៃត្រូវតែបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីទឹកដីនេះឲ្យអស់ ទើបពួកគេឈប់តវ៉ា។ ហើយបើមិនអាចបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរទេ យោធាគ្មានសិទ្ធិមកហាមឃាត់ខ្លួនទេ ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាលថៃធ្វើខុសច្បាប់រហូតមក បើកងកម្លាំងថៃចង់ធ្វើខុសច្បាប់ដែរ គឺនៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ដឹងគ្នាមិនខាន ។

ដូចដែលបានប្រកាសនៅវេលាថ្ងៃត្រង់ ថ្ងៃទី៣១ ខែតុលានេះ វិរៈស៊ុម ខ្វាឃីត និងបក្ខពួកដែលសុទ្ធជាប្រជានជនជ្រុលនិយមថៃ បាននាំគ្នាជាច្រើននាក់សម្រុកទៅអុកឡុកនៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ដើម្បីទាមទារយកទឹកដីពីពលរដ្ឋកម្ពុជាដោយខ្លួនឯង។

ទោះជាយ៉ាងណា កងកម្លាំងកម្ពុជា ក៏បានត្រៀមលក្ខណៈរួចរាល់ហើយដែរ ដើម្បីការពារប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ នៅក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុលអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មិនថាក្នុងកាលទេសណាក៏ដោយ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod នៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃនឹងចាប់ផ្តើមធ្វើរបងតាមបណ្តោយព្រំដែននៅខេត្តច័ន្ទបុរីមុនគេ ចាប់ពីបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់៥៤ ដែលមានប្រវែងជាង១គីឡូម៉ែត្រ ។ របងព្រំដែននេះនឹងធ្វើនៅតំបន់ណាដែលបានឯកភាពគ្នាជាមួយកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ និងក្រោយពេលដោះមីនរួចរាល់ រីឯតំបន់មិនទាន់ឯកភាពគ្នា ដូចជា នៅព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ អាចបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន ។

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា នៅទីបញ្ជាការកងទ័ពថៃ លោក វិថៃ ឡាយធុមយ៉ា អ្នកនាំពាក្យទីបញ្ជាការកងទ័ពបានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានពីការធ្វើរបងព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថា របងនឹងធ្វើនៅតំបន់ព្រំដែនទំនាប ខណៈតំបន់ព្រំដែនចែកចេញជា៣ប្រភេទ រួមមាន ៖ តំបន់មានទឹក តំបន់ទំនាប និងតំបន់អូរធម្មជាតិ ។ តំបន់ព្រំដែនទំនាបលាតសន្ធឹងនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃប្រវែង៥៧គីឡូម៉ែត្រ រួមទាំងបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានឯកភាពគ្នារួច មាន៤៥បង្គោល រីឯបង្គោលព្រំដែនមិនទាន់ឯកភាពគ្នាមា ន២៥បង្គោល ។ បើមានតំបន់ណាដែលឯកភាពគ្នា យើងនឹងទៅពិនិត្យមើលតំបន់នោះ ។

ថៃបានចុះពិនិត្យមើលតំបន់ព្រំដែននៅខេត្តច័ន្ទបុរី ចាប់ពីបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ទៅ៥៩ ដែលមានប្រវែង៨គីឡូម៉ែត្រ ។ ពេលពិនិត្យរួចរាល់ ជំហ៊ានបន្ទាប់ យើងកំណត់ជាតំបន់សុវត្ថិភាព ហើយមជ្ឈមណ្ឌលជាតិកម្ចាត់មីននឹងចូលដោះមីន ។ បង្គោលព្រំដែននីមួយៗមានគម្លាតពីគ្នាប្រវែង១គីឡូម៉ែត្រ ដែលត្រូវយកឧបករណ៍ពិសេសទៅត្រួតពិនិត្យដើម្បីគូសបន្ទាត់ត្រង់ និងបោះបង្គោលជ័រ PVC បណ្តោះអាសន្ន បន្ទាប់មក នឹងអញ្ជើញកម្ពុជាមកពិនិត្យ ។ បើភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នា ទើបចាប់ផ្តើមសាងសង់របង ប៉ុន្តែនឹងសាងសង់តែក្នុងអធិបតេយ្យថៃ ។

លោក វិថៃ អ្នកនាំពាក្យទីបញ្ជាការកងទ័ពថៃយល់ថា ថៃអាចធ្វើរបងនៅព្រំដែនខេត្តច័ន្ទបុរីបាន គ្មានបញ្ហាអ្វីទេ ខណៈនៅព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ ក៏អាចធ្វើរបងបានដូចគ្នា ចាប់ពីបង្គោលព្រំដែនលេខ៤៩ ទៅ៥០ ។ រីឯបង្គោលព្រំដែនលេខ១៤ ដល់១៥ នៅព្រំដែនឆងចម ខេត្តសុរិន្ទ គឺថៃអាចពិនិត្យមើលរួមគ្នាជាមួយកម្ពុជា ។

ដោយឡែក បង្គោលព្រំដែននៅតំបន់ភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) មិនទាន់ឯកភាពនៅឡើយ ទើបពិបាកធ្វើ គឺអាចបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន ។ កន្លងមក ថៃបានធ្វើរបងព្រំដែនអេឡិចត្រូនិកនៅតំបន់ព្រំដែនឃ្លងឡឹក ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ត្រង់បង្គោលព្រំដែនលេខ៥០ និងកំពុងធ្វើរបងជាបន្តបន្ទាប់ទៀត ។ រីឯរបងថ្ម ត្រូវធ្វើចាប់ពីតំបន់គ្មានបញ្ហាមុនគេ ឬតំបន់បានឯកភាពគ្នារួចហើយ គឺចាប់ផ្តើមធ្វើនៅខេត្តច័ន្ទបុរី ចាប់ពីបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់៥៤ ប្រវែងជាង១គីឡូម៉ែត្រ ៕