ជារៀលរាល់៤ឆ្នាំម្តង យើងតែងតែមានថ្ងៃបន្ថែម សម្រាប់ថ្ងៃទី ២៩ ខែកុម្ភៈ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “ឆ្នាំបង្គ្រប់”។ មនុស្ស​ជា​ច្រើន​​មាន​ចម្ងល់​អំពី​ខែ កុម្ភៈ​​ នេះ ដូច្នេះថ្ងៃនេះសារព័ត៌មាន KBN នឹងបកស្រាយជូនលោកអ្នក។

ឆ្នាំ​បង្គ្រប់​  វាតែងតែកើតមានឡើងជារៀង​រាល់​​​​ ៤​ឆ្នាំ​ម្ដង សម្រាប់ខែកុម្ភៈ ដែលធ្វើឱ្យខែនេះមាន២៩ថ្ងៃ។ បាតុភូតនេះ ​​​​ផ្អែក​លើ​ប្រតិទិន​នៃ​​ប្រព័ន្ធ​​​ព្រះអាទិត្យ​​ ​ខុស​ប្លែក​​ពី​ ប្រតិទិន​នៃ​បែប​​គ្រិស្តសាសនា ឬ​ហៅ​ថា​ប្រតិទិន​​​លោក​ខាង​លិច។

គន្លង​​​​​​ ​​នៃ​ផែន​ដី ​​វិល ១​ជុំ​​​ពេញ​លេញ ​ជុំ​វិញ​ព្រះ​អាទិត្យ គឺ​ប្រើ​ពេល​សរុប​ពិត​ប្រាកដ ៣៦៥,២៤២២​ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ​​សម្រាប់ ប្រតិទិន​​​លោក​ខាង​លិច គឺ​ប្រើ​​​ពេល​ត្រឹម​​៣៦៥​ថ្ងៃ។ ដូច​នេះ​​ឆ្នាំ​បង្គ្រប់ គឺ​ជា​ការ​បន្ថែម​ដែល​​ធ្វើ​ឲ្យ​​ ពេល​វេលា (ម៉ោង​និង​ប្រតិទិន) សព្វ​ថ្ងៃ ស្រប​ទៅ​​ជា​មួយ​​​ថេរវេលា​គន្លង​ផែនដី និង​​រដូវ​កាល​របស់​វា។

ម្យ៉ាវិញទៀតបើយោងទៅគេហទំព័រ History បានឱ្យដឹងថា “រាល់​ខែ​​​ដទៃ​ទៀត នៅ​ក្នុង​ប្រតិទិន​ អធិរាជ​រ៉ូម៉ាំង ជូ លីស សេ ហ្សា (Julius Caesar) មាន​ ៣០ ឬ​ ៣១​ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ​​ចំពោះ​ខែ កុម្ភៈ​​​​គឺ​មិន​មាន ដោយ​សារ​​តែ​​ការ​កាត់​ចោល​​​​​​​​ ដោយ​​អធិរាជ​ ​រ៉ូម៉ាំង សេ ហ្សា អក ហ្គេស ស្ទេស (Caesar Augustus)។ ក្នុង​​សម័យ​​អធិរាជ​ ជូ លីស សេ ហ្សា (Julius Caesar) ខែ​កុម្ភៈ​មាន ៣០​ថ្ងៃ និង​​មាន​ខែ​មួយ​ យក​ឈ្មោះ​តាម​​​ទ្រង់ គឺ​ខែ July (ខែ​កក្កដា) មាន​៣១​ថ្ងៃ​ ចំណែក​ខែ​​ August (ខែ​សីហា) មាន​តែ​ ២៩​ថ្ងៃ។”

នៅ​ពេល សេ ហ្សា អក ហ្គេស ស្ទេស (​Caesar Augustus) ក្លាយ​ជា​អធិរាជ​ ទ្រង់​​បាន​បន្ថែម​​ ពីរ​ថ្ងៃ​ក្នុង​ខែ​របស់​ទ្រង់ ធ្វើ​ឲ្យ​ខែ សីហា​និង​ខែ​ កក្កដា​​មាន​ចំនួន​ថ្ងៃ​ស្មើ​គ្នា។ ដោយ​សារ​តែ​ជម្លោះ​បន្ថែម​ថ្ងៃ​​ក្នុង​ខែ​របស់​អធិរាជ​ទាំង​ពីរ​ ធ្វើ​ឱ្យ​ខែ​កុម្ភៈ​​បាត់​បង់​ថ្ងៃ៕

ប្រភព: History

ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាភាសាអង់គ្លេស ដោយប្រកាសបដិសេធចោលទាំងស្រុង ចំពោះការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ដែលថាប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសដែលបានផ្ដល់ជំនួយយោធា សម្រាប់អ៊ុយក្រែន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន ។

នៅក្នុង Channel Telegram ដែលមានឈ្មោះថា «Demografiya upala» បានផ្សាយនៅឈ្មោះប្រទេស ដែលផ្តល់ជំនួយយោធា ផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់អ៊ុយក្រែន ប្រទេសអព្យាក្រឹត្យ និងប្រទេសដែលគាំទ្រ ប្រទេសរុស្ស៊ី ដោយក្នុងនោះប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសដែលត្រូវបាន Channel Telegram នេះ ផ្សាយថាស្ថិតក្នុងបណ្តាប្រទេសដែលផ្តល់ជំនួយយោធាឱ្យអ៊ុយក្រែន។

ក្រសួងការបរទេស បានបញ្ជាក់នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា ការសម្រេចចិត្តផ្ដល់ជំនួយផ្នែកបណ្ដុះបណ្ដាល បច្ចេកទេស ដោះគ្រាប់មីន ដល់អ្នកដោះមីនមកពីប្រទេសអ៊ុយក្រែន នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអង្គការ JICA ដែលធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ មនុស្សធម៌សុទ្ធសាធ ដូចគ្នាទៅនឹងបេសកកម្មរក្សាសន្តិភាពនានារបស់កម្ពុជា ក្រោមឆ័ត្រអង្គការ សហប្រជាជាតិ នៅក្នុងតំបន់អាហ្វ្រិក និងមជ្ឈិមបូព៌ាដូច្នោះដែរ។

សូមរម្លឹកថា កាលពីពេលថ្មីៗនេះ មជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) បានរៀបចំពិធី បិទវគ្គហ្វឹកហ្វឺនបច្ចេកវិទ្យាឧបករណ៍បោសសម្អាតមីនដល់អង្គភាពផ្តល់សេវាកម្មរដ្ឋ ក្នុងគ្រាអាសន្នសម្រាប់ ប្រទេសអ៊ុយក្រែន (SESU) ដោយមានការអញ្ជើញជាអធិបតីពីលោក អ៊ុច បូរិទ្ធ រដ្ឋមន្រ្តីប្រតិភូអម នាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជារដ្ឋលេខាធិការប្រចាំក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោកIchitomo TANINAN ភារធារីស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រី Katsura MIYAZKI អនុប្រធានអង្គការJICA-TOKYO និងលោក Stanislav Kulykivsky ប្រធានជំនួយច្ចេកទេសរបស់អ៊ុយក្រែន៕

នៅក្នុងបរិស្ថាន តោគឺជាសត្វចតុបាទមួយប្រភេទរស់នៅក្នុងព្រៃ មានមាឌធំ ជើងបួន អង្គុយលើត្រគាកក្រោយ ឬឈរនៅលើជើងក្រោយ មានចង្កូមគួរឱ្យខ្លាច ហើយគេដឹងថាសត្វតោមានដំបូងនៅសម័យភ្លីអូសែន ប្រហែល ១.៨ លានឆ្នាំមុន ក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក ប្រហាក់ប្រហែលនឹងការកើតឡើងនៃពូជមនុស្សដែរ។

បុព្វបុរសខ្មែរបានចាត់ទុករូបចម្លាក់សត្វតោ សត្វខ្លា សត្វដំរី ជាដើម គឺជាសត្វព្រៃដែលមានភាពកាចសាហាវ មានកម្លាំងខ្លាំងក្លា មាំមួន និងមានភាពអង់អាចក្លាហាន។ ពិសេសក្នុងទស្សនៈខ្មែរសត្វតោ ជានិមិត្តរូបនៃអំណាច ដែលជួយបណ្តេញឧបទ្រពចង្រៃ ជាសត្វតំណាងឱ្យនិមិត្តសញ្ញានៃឥទិ្ធពលមានមកពីធម្មជាតិ គួរឱ្យកោតខ្លាច លាយឡំជាមួយការគោរពផងដែរ។ យោងតាមឯកសារខ្លះបានបង្ហាញថា ចម្លាក់តោថ្មគេដឹងថា មានអាយុកាលដំណាលនឹងប្រាង្គប្រាសាទបុរាណ ព្រោះគេឃើញមានចម្លាក់តោថ្មមួយគូនៅមុខក្លោងទ្វានៃប្រាសាទ។

បើតាមការពន្យល់នៅក្នុង វចនានុក្រមខ្មែរបានឱ្យដឹងថា “តោ គឺសិង្ហ ឬសីហៈ” គេសំរាប់ដាក់ខាងមុខក្លោងទ្វាប្រាសាទ ដែលប្រជាជនយើងមានទម្លាប់ហៅថា សិង្ហតោ ក៏មាន។ ក្រៅពីនេះចម្លាក់តោថ្ម ដែលបន្តមកដល់បច្ចប្បន្ននេះគេឆ្លាក់ជាតោស៊ីម៉ងត៍ គេច្រើនយកទៅដាក់នៅកន្លែងបូជនីយដ្ឋានដូចជាចេតីយ៍ជាដើម។ គោលបំណងដែលជាទស្សនៈរបស់ដូនតាខ្មែរ គឺមិនត្រឹមតែទុកចម្លាក់តោ តាំងដើម្បីលម្អ ប្រាង្គប្រាសាទ ឬចេតីយ៍ប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏ជានិមិត្តរូបនៃគំនិតថែរក្សាការពារកន្លែងដ៏សក្តិសិទ្ធិទៀតផង។ បានសេចក្តី ថាបើកន្លែងណាមានភាពពិសិដ្ឋ ទើបមានវត្តមានតោ។

តោថ្មការពារប្រាង្គប្រាសាទបុរាណខ្មែរ គឺជានិមិត្តរូបនៃ កងទ័ព្វជាតិ ការពារជាតិ និងទឹកដី ព្រមទាំងសំណង់វប្បធម៍ជាតិ ប្រកបដោយទឹកចិត្តអង់អាចក្លាហានមោះមុត ប្រយុទ្ធប្រឆាំងសត្រូវឈ្លានពានទឹកដីលុះត្រាដណ្តើមបាន ជ័យជំនះជូនជាតិជាស្ថាពរ៕

ប្រទេសដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិថ្មីបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងនៃប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូងដែលបានប្រកាសឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១។ ការប្រកាសឯករាជ្យនេះ ធ្វើឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ ប្រទេសនេះក៏បានក្លាយជាសមាជិកថ្មីបំផុតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអេត្យូពី ស៊ូដង់ សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ អ៊ូហ្គង់ដា និងកេនយ៉ា។ ចំនួនប្រជាជនរបស់វាត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ១២លាននាក់ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩។

ប្រទេសស៊ូដង់ ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយអេហ្ស៊ីបក្រោមរាជវង្ស Muhammad Ali ហើយក្រោយមកត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអង់គ្លេសវិញ លុះដល់ឆ្នាំ១៩៥៦ ស៊ូដង់ទទួលបានឯករាជ្យ។ 

រំលងបាន១៦ឆ្នាំ ប្រទេសនេះក៏ផ្ទុះសង្គ្រាមសុីវិលចំនួនពីរលើក ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនស៊ូដង់រាប់មុឺននាក់បានបាត់បង់ជីវិត។ សង្គ្រាមសុីវិលបានអូសបន្លាយដល់៣៥ឆ្នាំ ពោលនៅឆ្នាំ ២០០៥ ប្រទេសស៊ូដង់ក៏បានប្រកាសបទឈប់បាញ់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព។

នៅគ្រាដែលស៊ូដង់កំពុងស្តាប្រទេសពីសង្គ្រាមសុីវិល តំបន់ស្វ័យភាពនៃភាគខាងត្បូង ក៏បានឆ្លៀតឱកាសបង្កើតរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ខ្លួន ហើយក៏បានប្រកាសឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១៕

ប្រភព៖ Britannica 

ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងផែនការ បានចេញសេចក្តីប្រកាសដកតំណែង លោក ខេង វុទ្ធី ពីប្រធានមន្ទីរផែនការខេត្តរតនគិរី មកបម្រើការងារនៅអគ្គលេខាធិការដ្ឋានប្រជាជននិងការអភិវឌ្ឍវិញ ព្រោះប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ។

យោងតាមលិខិតរបស់ក្រសួងផែនការ បានឲ្យដឹងថា ប្រាក់បៀវត្ស និងរាល់ផលប្រយោជន៍របស់លោក ខេង វុទ្ធី នឹងត្រូវបន្តបើកនៅអង្គភាពថ្មី បន្ទាប់ពីបានកាត់ផ្ដាច់ ចេញពីអង្គភាពចាស់។

ក្នុងសេចក្តីប្រកាសនោះ មិនបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការដកតំណែងលោក ខេង វុទ្ធី ប៉ុន្តែបើតាមលិខិតពាក្យបណ្តឹងដែលចុះនៅថ្ងៃទី០២ ខែមករា ឆ្នាំ២០៣ របស់មន្ត្រីនៃមន្ទីរផែនការខេត្តរតនគិរីដែលបានផ្ញើទៅសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ឱ្យជួយស៊ើបអង្កេតទៅលើករណីលោក ខេង វុទ្ធី បានបញ្ជាក់ថា លោក ខេង វុទ្ធី បានប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយនៅក្នុងអង្គភាពតាំងពីឡើងជាប្រធានមន្ទីរផែនកាខេត្តរតនគិរីរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ក្នុងពាក្យបណ្តឹងនោះ បានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងថា លោក ខេង វុទ្ធី បានបង្កកប្រាក់ខែជាច្រើនដែលតែមិនដែលឃើញបង្វិលចូលរដ្ឋវិញទេក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ ប្រាក់បេសកកម្មលោកទូទាត់ខ្លួនឯងគ្រប់ចំនួនដប់ថ្ងៃរួចហើយ សុំដាក់ឈ្មោះអនុប្រធានមន្ទីរដើម្បីដកលុយយកមកឲ្យខ្លួនអស់រយៈពេលពីរបីឆ្នាំមកហើយ។

ចំពោះកិច្ចការដេញថ្លៃសម្ភារការិយាល័យទំហំទឹកប្រាក់ ២០លានរៀល គឺដេញថ្លៃយកតែលុយទេ មិនដែលមានរបស់ប្រើប្រាស់ សូម្បីក្រដាស់មួយដុំ។ សម្រាប់ ការងារដេញថ្លៃម៉ូតូ នៅពេលបានម៉ូតូហើយ ចែកឲ្យមន្ត្រីយកមួយគ្រឿងយកលុយ ៣០០ដុល្លារ ថែមទាំងថ្លៃស្លាកលេខ ៥០ដុល្លារទៀត ហើយការងារជួសជុលរថយន្ត ពុំដែលជួសជុលទេ យកតែលុយហើយតម្លៃជួសជុលស្ទើរតែទិញឡានថ្មីមួយទៅហើយក្នុងមួយឆ្នាំៗ។

ក្នុងពាក្យបណ្តឹងនោះបានប្រាប់ឱ្យដឹងថា៖ «ធ្វើអាគារឱ្យមន្ត្រីធ្វើការ ប៉ុន្ដែមន្ត្រីមិនហ៊ានមកធ្វើទេពីព្រោះអាគារគ្មានគ្រឹះ ហើយតឡើងទៅលើ យករបស់ចាស់តថ្មីពីលើពីរជាន់ ហើយមានស្នាមប្រេះជាច្រើនអាចនឹងមានការបាក់ ស្រុតអញ្ចឹងមន្ត្រីមកធ្វើការ សឹងតែមិនហ៊ានចូលធ្វើការ ដោយសភាពអាគារទ្រុឌទ្រោមមួយវិញទៀត។ ហើយជ្រាបទឹកពេញនឹងខូចពិដានអស់ហើយ អាគារធ្វើមិនទៅតាមប្លង់ មិនគ្រប់ការ មិនត្រូវស្តង់ដាខាង ក្រោម៣០ឆ្នាំហើយដាក់អាថ្មីពីរជាន់ពីលើថែមទៀត ដោយយកគ្រឹះចាស់ដដែល ឡើងដល់ពីរសន្លឹកពីលើ។ ការរុះរើអាគារចាស់ដោយប្រមូលយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឯង យកទៅធ្វើផ្ទះឲ្យកម្មករនៅចំការ ភូមិកាម៉ែន ឃុំឯកភាព ស្រុកអូរជុំ»។

ក្នុងពាក្យបណ្តឹងនោះបានបន្តរៀបរាប់ថា លោក ខេង វុទ្ធី បានចងការប្រាក់ឱ្យមន្ទីរ ដោយគ្មានការដឹងឮត្រឹមត្រូវ ដើម្បីកេងបន្លំយកលុយពីមន្ទីរដោយស្របច្បាប់។ ម្យ៉ាងទៀតលោក រាល់ពេលដែលមានរឿងតែងតែបង្ខំមន្ត្រីឲ្យផ្ដិតមេដៃគាំទ្រខ្លួនទាំងដែលខ្លួនធ្វើខុស បើអ្នកណាមិនផ្ដោតទេអ្នកនោះប្រឹងនឹងខ្លួន ហើយប្រធានរូបនេះនឹងមានវិធានការភ្លាម៕