ប្រទេសស៊ូដង់ ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា កន្លងមក AFP រាយការណ៍ថា អាមេរិកបានបញ្ជូនក្រុមការងារពិសេស ព្រមទាំងឧទ្ធម្ភាគចក្រមកជម្លៀសមន្ត្រីទូតចេញពីស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំក្រុង Khartoum ប្រទេសស៊ូដង់ ខណៈប្រទេសនេះមានការតស៊ូដណ្តើមអំណាចយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាងកងទ័ពស៊ូដង់ និងកងទ័ពគាំទ្ររហ័ស (RSF) ។

អាមេរិកបានជម្លៀសមន្ត្រីទូតរបស់ខ្លួនចេញពីប្រទេសស៊ូដង់ ស្របគ្នានឹងប្រទេសបារាំងក៏បានជម្លៀសមន្ត្រីទូតចេញដូចគ្នាដែរ ខណៈប្រទេសស៊ូដង់មិនអើពើនឹងការអំពាវនាវពីសហគមន៍អន្តរជាតិឱ្យភាគីទាំងពីរបញ្ឈប់ការជម្លោះគ្នា ។ កងទ័ពស៊ូដង់ និងកងទ័ពគាំទ្ររហ័ស (RSF) បានបង្កើនអាវុធរៀងខ្លួននៅតំបន់ប្រជុំជន ក្នុងនោះមានទាំងយន្តហោះចម្បាំង និងរថក្រោះផងដែរ ។

ការតស៊ូរវាងភាគីទាំងពីរក្នុងប្រទេសស៊ូដង់បានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយកាត់ផ្តាច់អគ្គិសនី ទឹកស្អាត និងបណ្តាញផ្លូវគមនាគមន៍ ។ លើសពីនេះ ប្រទេសស៊ូដង់កំពុងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ និងថ្នាំពេទ្យជាខ្លាំង ហើយធ្វើឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសនេះរស់នៅទាំងភាពភ័យខ្លាច និងទុក្ខវេទនា ហើយមានមនុស្សស្លាប់យ៉ាងតិចចំនួន៤០០នាក់ និងរងរបួសរាប់ពាន់នាក់ទៀត ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន ក៏បានអំពាវនាវឱ្យកងទ័ពទាំងពីរភាគីនៅស៊ូដង់ឈប់ប្រយុទ្ធគ្នា ព្រមទាំងថ្កោលទោសសង្គ្រាមនេះថា គ្មានហេតុផលច្បាស់លាស់ ។ ចំណែកផ្នែកប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពអាមេរិកបានប្រើកងកម្លាំងពិសេសចំនួន១០០នាក់ និងឧទ្ធម្ភាគចក្រ Chinook ចំនួន៣គ្រឿងហោះចេញពីមូលដ្ឋានទ័ពនៅសាធារណរដ្ឋជីប៊ូទី ។

ចំណែកក្រសួងការបរទេសបារាំងនិយាយថា ភារកិច្ចជម្លៀសមនុស្សចេញពីប្រទេសស៊ូដង់ត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយប្រទេសបារាំងនឹងជួយជម្លៀសពលរដ្ឋអឺរ៉ុប និងពលរដ្ឋផ្សេងទៀតដែលពួកគេស្នើសុំឱ្យបារាំងជួយ ។

លោក John Bass អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិកថ្លែងថា បានទំនាក់ទំនងទៅកាន់កងទ័ព RSF ដើម្បីកុំឱ្យពួកគេបាញ់កងទ័ពអាមេរិក ។ រីឯការជម្លៀសពលរដ្ឋអាមេរិក គឺគេមិនទាន់អាចជម្លៀសនាពេលឆាប់ៗទេ ហើយនៅមានប្រទេសជាច្រើនទៀតដែលបានជម្លៀសពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ដូចជា ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អាល្លឺម៉ង់ កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន ៕ ប្រភព ៖ khaosod

រដ្ឋធានីប៉ារីស៖ ក្រោយពេលឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន ប្រចាំប្រទេសបារាំង បានលើកឡើង អំពីរដ្ឋនានា បានទទួលឯករាជ្យ បន្ទាប់ពីសហភាពសូវៀត បានដួលរលំ ហើយនៅតែមិនមានឋានៈត្រឹមត្រឹមតាមច្បាប់អន្ដរជាតិនោះមក បាននាំឲ្យមានការថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំង ពីបណ្ដាប្រទេសជាច្រើន ជាពិសេស អ៊ុយក្រែន និង បារាំង។

សារព័ត៌មាន Al Jazeera បានចេញផ្សាយ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ថា ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន ប្រចាំនៅក្នុងប្រទេសបារាំង លោក លូ សាយេ (Lu Shaye) បានចោទជាសំណួរ អំពីអធិបតេយ្យភាពរបស់បណ្ដាប្រទេសផ្សេៗ បន្ទាប់ពីការដួលរលំ នៃសហភាពសូវៀត នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយ តាមបណ្ដាញផ្សព្វផ្សាយ។ ការលើកឡើងរបស់បេសកជនរូបនេះ នាំឲ្យមានការថ្កោល ពីប្រទេសអ៊ុយក្រែន តាមអ្វីដែលក្រុងកៀវ ហៅជាការអត្ថាធិប្បាយ មិនសមហេតុផល។

ប្រទេសបារាំង និង រដ្ឋនានា នៅក្នុងតំបន់បាល់ទិក (Baltic) រួមមាន អេស្ដូនី ឡាតវី និង លីទុយអានី ដែលប្រទេសទាំង៣នេះ បានទទួលឯករាជ្យ ពីសហភាពសូវៀត ហើយបានចូលទៅរួមរស់ ជាមួយនឹងអង្គការយោធាណាតូ ក៏បានសម្ដែងនូវប្រតិកម្ម ជុំវិញការធ្វើអត្ថាធិប្បាយរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន លោក លូ សាយេ ផងដែរ។

ក្រោយពេលមានការសាកសួរ អំពីគោលជំហររបស់គាត់ ថាតើគ្រីមៀ (Crimea) ជាផ្នែកមួយរបស់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ឬយ៉ាងណានោះ លោក លូ សាយេ បានអះអាង នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយ ដែលត្រូវបានចាក់ផ្សាយ នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍របស់បារាំង កាលពីថ្ងៃសុក្រ ថា បើតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ បង្ហាញថា ឧបទ្វីបមួយនេះ ជាផ្នែកមួយរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ី ហើយត្រូវបានអតីតមេដឹកនាំសូវៀត លោក នីគីតា គ្រូសឆែវ (Nikita Khrushchev) កាត់ទៅឲ្យអ៊ុយក្រែន ខណៈជារដ្ឋមួយស្ថិតក្រោមសហភាពសូវៀត។

លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន រូបនេះ បានអះអាងទៀត ថា «បណ្តារដ្ឋរបស់អតីតសហភាពសូវៀត ទាំងនេះ ថ្វីបើទទួលបានឯករាជ្យ ក៏នៅតែមិនមានឋានៈពិតប្រាកដ នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ នោះឡើយ ពីព្រោះពួកគេមិនមានកិច្ចព្រមព្រៀង ជាអន្តរជាតិ សម្រាប់ការសម្រេចបាននូវឋានៈអធិបតេយ្យភាពរបស់ពួកគេ»។

ការអត្ថាធិប្បាយរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន រូបនេះ មិនត្រឹមតែសំដៅទៅលើអ៊ុយក្រែន ក្រោយពេលរុស្ស៊ី បានឈ្លានពាន កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ប៉ុណ្ណោះទេ ហើយថែមទាំង បាននិយាយសំដៅ ទៅលើអតីតសាធារណរដ្ឋសូវៀតទាំងអស់ ដែលបានក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យ ក្រោយការដួលរលំរបស់សហភាពសូវៀត នៅថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ រួមទាំង សមាជិកជាច្រើន នៃសហភាពអឺរ៉ុប ផងដែរ។

លោក មីខៃឡូ ប៉ូដូលយ៉ាក (Mykhaylo Podolyak) ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ របស់លោក វ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡែនស្គី ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានឆ្លើយតប ទៅនឹងការធ្វើអត្ថាធិប្បាយរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន ប្រចាំនៅប្រទេសបារាំង រូបនេះ ថា ឋានៈរបស់បណ្តាប្រទេសនានា ក្រោយពេលសហភាពសូវៀត បានដួលរំលំ ត្រូវបានចែង នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ។

លោក ទីប្រឹក្សា រូបនេះ បាននិយាយសំដៅ ទៅលើប្រទេសចិន ថា «វាជារឿងចម្លែក ក្រោយពេលបានឮការលើកឡើង មិនសមហេតុផល សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រឧបទ្វីគ្រីមៀ អំពីតំណាងរបស់ប្រទេសមួយ និយាយមិនមានភាពច្បាស់លាស់ អំពីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់អ៊ុយក្រែន កាលពី១០០០ឆ្នាំមុន។

ជាមួយគ្នានេះដែរ បារាំង បានបញ្ជាក់ ថា «ក្រុងប៉ារីស នៅតែឈរលើសាមគ្គីភាពដ៏ពេញលេញរបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងបណ្ដាប្រទេស ជាសម្ពន្ធមិត្តទាំងអស់ ដែលរងផលប៉ះពាល់។ បារាំង បានទទួល អំពីឯករាជ្យរបស់បណ្ដាប្រទេសទាំងនោះ ក្រោយពេលបានរងការជិះជាន់ អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍កន្លងមក។ ជាពិសេស អ៊ុយក្រែន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ជាអន្តរជាតិ នៅក្នុងព្រំដែន រួមទាំងគ្រីមៀ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិទាំងមូល រួមទាំង ប្រទេសចិន ផងដែរ។ ដូច្នេះក្រុងប៉េកាំង នឹងត្រូវបញ្ជាក់ ថាតើការធ្វើអធិប្បាយទាំងនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំង អំពីគោលជំហររបស់ខ្លួនឬយ៉ាងណា។

រដ្ឋបាល់ទិក ចំនួន៣ ដែលកាលពីមុន ជាផ្នែករបស់សហភាពសូវៀត មានប្រតិកម្មដូចគ្នាទៅនឹងប្រទេសបារាំង ផងដែរ។

លោក អេដហ្ការស៍ រីនខេវិកស៍ (Edgars Rinkevics) រដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងការបរទេសឡាតវី បានសរសេរ នៅលើបណ្ដាញសង្គម Twitter ថា «ការធ្វើអត្ថាធិប្បាយរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន ប្រចាំប្រទេសបារាំង រូបនេះ ទាក់ទងនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ និង អធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសនានា គឺមិនអាចទទួលយកបាននោះឡើយ។ ប៉ុន្ដែយើងរំពឹង ថា នឹងមានការពន្យល់ ពីភាគីចិន និងការដកចេញទាំងស្រុងនូវសេចក្តីថ្លែងការណ៍បែបនេះ»។

លោក ហ្គេប្រៀលីយូស ឡែនស្ប៊ឺហ្គីស (Gabrielius Landsbergis) រដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងការបរទេសលីទុយអានី បានថ្លែង ថា ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ នៅតែឆ្ងល់ ថា ហេតុអ្វីបានជារដ្ឋបាល់ទិកមិនទុកចិត្ត យកប្រទេសចិន ឱ្យធ្វើជាអាជ្ញាកណ្ដាលចរចាសន្តិភាព នៅអ៊ុយក្រែន? នេះគឺដូចអ្វីដែលឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិន បានអះអាង ថា គ្រីមៀ (Crimea) ជារបស់រុស្ស៊ី ហើយព្រំដែនរបស់ប្រទេសយើង មិនមានមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់។

រដ្ឋាភិបាលក្រុងមូស្គូ និង ប៉េកាំង បានបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ កន្លងទៅថ្មីៗនេះ។ ប៉ុន្ដែក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន បានចោទប្រកាន់ក្រុងប៉េកាំង អំពីការពិចារណា លើការនាំចេញគ្រឿងសព្វាវុធ ទៅជួយដល់ក្រុងម៉ូស្គូ។ ដោយឡែក ប្រទេសចិន បានបដិសេធនូវការអះអាងបែបនេះ ហើយតែងតែព្យាយាមបង្ហាញ ថា ក្រុងប៉េកាំង ជាភាគីអព្យាក្រឹត នៅក្នុងជម្លោះ នៅអ៊ុយក្រែន។ ប្រទេសចិន ក៏បានស្នើឲ្យមានដំណោះស្រាយនយោបាយ មិនច្បាស់លាស់ ចំពោះវិបត្តិនេះ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ ទុរេនថៃកំពុងហូរចូលទៅកាន់ទីផ្សារវៀតណាម និងមានតម្លៃខ្ពស់ជាងទុរេនរបស់វៀតណាមរហូតដល់៥ដង ដើម្បីបំពេញតម្រូវការខ្វះខាតទុរេននៅវៀតណាម ក្រោយពីប្រទេសនេះបានបង្កើនការនាំចេញទុរេនទៅកាន់ប្រទេសចិន ។

អាជីវករលក់ផ្លែឈើម្នាក់នៅតំបន់ Go Vap ក្នុងទីក្រុងហូជីមិញនិយាយថា មុននេះ រូបគេមិនធ្លាប់ឃើញទុរេនរបស់ថៃនាំចូលមកកាន់ប្រទេសវៀតណាមក្នុងចំនួនច្រើនបែបនេះទេ ហើយខ្លួនធ្លាប់ទិញទុរេនពីជនជាតិថៃ ក្នុងតម្លៃពី២៨០បាត ទៅ៣៦៥បាតក្នុង១គីឡូក្រាម ហើយទុរេនថៃមានទំហំតូច និងសម្បកស្តើងជាងទុរេនវៀតណាម ។ ដូច្នេះ ទុរេនថៃមានតម្លៃខ្ពស់ជាងពូជ Ri6 ដែលដាំដុះនៅវៀតណាមរហូតដល់២ដង ។

អាជីវករលក់ផ្លែឈើវៀតណាមជាច្រើននាក់បាននាំចូលទុរេនថៃជាច្រើនប្រភេទដូចជា ពូជកានយ៉ាវ, ម៉ុនថង និងក្រាក់ឌុម ដែលតម្លៃក្នុង១គីឡូក្រាមស្មើពី២០ម៉ឺន ទៅ៣៥ម៉ឺនដុង ។ ដូច្នេះ ទុរេនថៃមានតម្លៃខ្ពស់ជាងទុរេនវៀតណាមរហូតដល់៣ដង ។ រីឯទុរេនណាមដាំនាំចូលពីប្រទេសថៃ គឺមានតម្លៃខ្ពស់បំផុតស្មើពី៦០ម៉ឺន ទៅ៩០ម៉ឺនដុងក្នុង១គីឡូក្រាម ។ អាជីវករលក់ទុរេនម្នាក់នៅតំបន់ Binh Thanh ប្រទេសវៀតណាមនិយាយថា អតិថិជនត្រូវកុម្ម៉ង់ទិញទុរេនមុន១អាទិត្យ ដោយសារទុរេនដែលយកមកលក់មានកំណត់ ។

ចំណែកនៅភាគខាងជើងប្រទេសវៀតណាមត្រូវការទិញទុរេនថៃយ៉ាងច្រើន បើតាមអាជីវករលក់ទុរេនម្នាក់នៅក្រុងហាណូយប្រាប់ថា គេបាននាំចូលទុរេនថៃចាប់ពី២០តោន ទៅ៣០តោនក្នុង១ថ្ងៃ ។

ទោះយ៉ាងណា នៅឆ្នាំ២០២៣នេះ ប្រទេសវៀតណាមបាននាំចេញទុរេនប្រមាណ៧០% ទៅកាន់ប្រទេសចិន ដែលធ្វើឱ្យការផ្គត់ផ្គង់ទុរេនក្នុងស្រុកធ្លាក់ចុះក្នុងកម្រិតទាប ។ ហេតុនេះ អាជីវករចាំបាច់ត្រូវនាំចូលទុរេនពីប្រទេសថៃ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការក្នុងស្រុក ។

តាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាមថា ទុរេន គឺជាផ្លែឈើមួយប្រភេទដែលនាំចេញទៅប្រទេសចិនកើនឡើងឆាប់រហ័ស ស្របពេលការនាំចេញផ្លែឈើផ្សេងទៀតក្នុងរយៈពេល២ខែដំបូងឆ្នាំ២០២៣ បានកើនឡើងដល់២៩១% បើធៀបពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ហើយស្មើនឹងទឹកប្រាក់ចំនួន៥៦,៩លានដុល្លារអាមេរិក ។ តំណាងអ្នកនាំចេញទុរេនវៀតណាមនិយាយថា ប្រទេសចិននៅតែត្រូវការទិញទុរេនវៀតណាម ហើយការនាំចេញទុរេនទៅចិននឹងមិនធ្លាក់ចុះទេ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងរយៈពេល៣ខែដំបូងឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសវៀតណាមបាននាំចូលផ្លែឈើពីប្រទេសថៃ ក្នុងទឹកប្រាក់ចំនួន៨,៥លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើង៩% បើធៀបពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ហើយផ្លែឈើដែលវៀតណាមនាំចូលពីថៃ រួមមាន ទុរេន ម្នាស់ និងមង្ឃុត ៕ ប្រភព ៖ AEC connect