ម៉ិកស៊ិក៖ ប្រហោងពណ៌ខៀវដ៏ធំបំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោកត្រូវបានគេរកឃើញនៅឧបទ្វីប Yucatan ដែលមានទីតាំងនៅឈូងសមុទ្រ Chetumal ដែលមានជម្រៅប្រហែល ២៧៤ ម៉ែត្រ និងទទឹង ១៣,៦៦០ ម៉ែត្រការ៉េ។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ El Colegio de la Frontera Sur (Ecosur) ដែលសម្របសម្រួលដោយក្រុមប្រឹក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាម៉ិកស៊ិក បានរកឃើញរណ្តៅនេះជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០២១ នេះបើយោងតាមប្រភពព័ត៌មាន Live Science ដែលបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី ២១ ខែមេសា។
ប្រហោងពណ៌ខៀវនៅ Chetumal ត្រូវបានគេហៅថា Taam Ja ដែលមានន័យថា “ទឹកដ៏សែនជ្រៅ” នៅក្នុងភាសាម៉ាយ៉ាន។ ប្រហោងពណ៌ខៀវជាច្រើនរបស់ពិភពលោកបានកើតក្នុងកំឡុងយុគសម័យទឹកកក នៅពេលដែលទឹកជំនន់ម្តងហើយម្តងទៀតនៅតំបន់ឆ្នេរបានបំផ្លាញថ្មកំបោរ និងបង្កើតជាមោឃៈ។ រន្ធជាច្រើនមានផ្ទុកនូវរុក្ខជាតិ និងសត្វសមុទ្រដ៏សម្បូរបែប រួមទាំងផ្កាថ្ម អណ្តើកសមុទ្រ និងត្រីឆ្លាម ពួកវាបង្កើតនៅពេលទឹកសមុទ្រប៉ះនឹងថ្មកំបោរ។ ថ្មនេះមាន porosity ខ្ពស់ ដូច្នេះទឹកងាយជ្រាបចូលស្រទាប់ថ្ម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសារធាតុគីមីក្នុងទឹកមានប្រតិកម្មជាមួយថ្មកំបោរ និងរលួយ។

យោងតាមលោក Christopher G. Smith អ្នកភូគព្ភវិទូឆ្នេរជាមួយការអង្កេតភូមិសាស្ត្រអាមេរិក (USGS) អ្នកស្រាវជ្រាវដឹងតិចតួចណាស់អំពីប្រហោងពណ៌ខៀវ។ សមាសធាតុគីមីតែមួយគត់នៃទឹកប្រៃនៅក្នុងប្រហោងពណ៌ខៀវបង្ហាញថា វាអាចមានអន្តរកម្មជាមួយទឹកក្រោមដី។ ប្រហោងពណ៌ខៀវមានអុកស៊ីហ្សែនតិចតួចណាស់ ហើយមិនសូវមានពន្លឺព្រះអាទិត្យចូលដល់ផ្ទៃរបស់វានោះទេ។
ក្នុងឆ្នាំ ២០១២ អ្នកស្រាវជ្រាវបានសង្កេតឃើញរន្ធពណ៌ខៀវនៅ Bahamas ហើយបានរកឃើញបាក់តេរីជ្រៅនៅក្នុងរូងភ្នំដែលទម្រង់ជីវិតផ្សេងទៀតមិនមាន។ របកគំហើញនេះអាចផ្តល់តម្រុយដល់ទម្រង់ជីវិត ដែលអាចរស់បាននូវស្ថានភាពដ៏អាក្រក់នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ៕ ប្រភព៖vnexpress

តាមការវិភាគចុងក្រោយពីផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យ Thammasat បង្ហាញថា ក្រុងបាងកកនឹងត្រូវលិចទឹកក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំខាងមុខ ដោយសារកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើងខ្ពស់ ហើយវាមិនមែនជារឿងថ្ងៃអនាគតទេ ។ លោក Inès Otosaka បានដឹកនាំការសិក្សារបស់ក្រុមការងារវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិ ប្រាប់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវមានគោលនយោបាយតឹងរ៉ឹងដើម្បីទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់ ។

ផ្នែកបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបានរាយការណ៍ថា ផ្ទាំងទឹកកកកំពុងតែរលាយយ៉ាងឆាប់រហ័សមិនមែនជារឿងកុហកទេ ប៉ុន្តែវាជាការពិត ដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដ ។ ក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមក ផ្ទាំងទឹកកកបានរលាយអស់ច្រើនបំផុត ហើយអ្នកជំនាញនិយាយថា គ្រប់គ្នាគួរតែបារម្ភពីបញ្ហានេះ ។ លើសពីនេះ ក្រុងបាងកករបស់ប្រទេសថៃនឹងត្រូវលិចទឹកក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំខាងមុខទៀត ។

តាមការសិក្សារបស់ក្រុមការងារវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិដឹកនាំដោយលោក Inès Otosaka ដែលបានវិភាគទិន្នន័យការរលាយផ្ទាំងទឹកកក ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩២ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២០ បង្ហាញថា ប្រទេស Greenland និងអង់តាកទិកបានបាត់បង់ទឹកកកអស់ចំនួន៧.៥៦០ពាន់លានតោន ហើយវាបណ្តាលឱ្យកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើងដល់២១មីល្លីម៉ែត្រ ។

ការរលាយរបស់ផ្ទាំងទឹកកកបានកើនឡើងដល់៥ដង បើធៀបនឹងឆ្នាំ១៩៩០ ដោយសារតែមហាសមុទ្របានកើនកំដៅជាបន្តបន្ទាប់ ។ លោក Inès Otosaka និយាយថា មនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវតែបារម្ភពីបញ្ហានេះ ហើយវានឹងប៉ះពាល់ដល់តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃផងដែរ ។ លោកថា ៖ «ផ្ទាំងទឹកកកករលាយយ៉ាងឆាប់រហ័សនឹងប៉ះពាល់ដល់ឆ្នេរសមុទ្រនៅទូទាំងពិភពលោក ហើយអាចកើតគ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់ទៀតផង ។ វាសំខាន់ណាស់ ហើយយើងត្រូវតែប៉ាន់ស្មានឱ្យបានច្បាស់លាស់ដើម្បីការពារសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត និងមានផែនការទប់ស្កាត់គ្រោះមហន្តរាយនេះ» ។

ចំណែកសាស្ត្រាចារ្យមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Northumbria ថ្លែងថា ៖ «នាទសវត្សរ៍កន្លងមក កម្រិតទឹកសមុទ្របានកើនឡើងប្រមាណ៣មីល្លីម៉ែត្រក្នុង១ឆ្នាំ ហើយមិនយូរទេ យើងនឹងបានឃើញកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើង៤មីល្លីម៉ែត្រ, ៥មីល្លីម៉ែត្រ និង៦មីល្លីម៉ែត្រក្នុង១ឆ្នាំ» ៕ ប្រភព ៖ environman

ផ្នែកបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបានរាយការណ៍ថា ផ្ទាំងទឹកកកកំពុងតែរលាយយ៉ាងឆាប់រហ័សមិនមែនជារឿងកុហកទេ ប៉ុន្តែវាជាការពិត ដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដ ។ ក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមក ផ្ទាំងទឹកកកបានរលាយអស់ច្រើនបំផុត ហើយអ្នកជំនាញនិយាយថា គ្រប់គ្នាគួរតែបារម្ភពីបញ្ហានេះ ។ លើសពីនេះ ក្រុងបាងកករបស់ប្រទេសថៃនឹងត្រូវលិចទឹកក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំខាងមុខទៀត ។

តាមការសិក្សារបស់ក្រុមការងារវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិដឹកនាំដោយលោក Inès Otosaka ដែលបានវិភាគទិន្នន័យការរលាយផ្ទាំងទឹកកក ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩២ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២០ បង្ហាញថា ប្រទេស Greenland និងអង់តាកទិកបានបាត់បង់ទឹកកកអស់ចំនួន៧.៥៦០ពាន់លានតោន ហើយវាបណ្តាលឱ្យកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើងដល់២១មីល្លីម៉ែត្រ ។

ការរលាយរបស់ផ្ទាំងទឹកកកបានកើនឡើងដល់៥ដង បើធៀបនឹងឆ្នាំ១៩៩០ ដោយសារតែមហាសមុទ្របានកើនកំដៅជាបន្តបន្ទាប់ ។ លោក Inès Otosaka និយាយថា មនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវតែបារម្ភពីបញ្ហានេះ ហើយវានឹងប៉ះពាល់ដល់តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃផងដែរ ។ លោកថា ៖ «ផ្ទាំងទឹកកកករលាយយ៉ាងឆាប់រហ័សនឹងប៉ះពាល់ដល់ឆ្នេរសមុទ្រនៅទូទាំងពិភពលោក ហើយអាចកើតគ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់ទៀតផង ។ វាសំខាន់ណាស់ ហើយយើងត្រូវតែប៉ាន់ស្មានឱ្យបានច្បាស់លាស់ដើម្បីការពារសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត និងមានផែនការទប់ស្កាត់គ្រោះមហន្តរាយនេះ» ។

តាមការវិភាគចុងក្រោយពីផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យ Thammasat បង្ហាញថា ក្រុងបាងកកនឹងត្រូវលិចទឹកក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំខាងមុខ ដោយសារកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើងខ្ពស់ ហើយវាមិនមែនជារឿងថ្ងៃអនាគតទេ ។ លោក Inès Otosaka ប្រាប់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវមានគោលនយោបាយតឹងរ៉ឹងដើម្បីទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់ ។

ចំណែកសាស្ត្រាចារ្យមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Northumbria ថ្លែងថា ៖ «នាទសវត្សរ៍កន្លងមក កម្រិតទឹកសមុទ្របានកើនឡើងប្រមាណ៣មីល្លីម៉ែត្រក្នុង១ឆ្នាំ ហើយមិនយូរទេ យើងនឹងបានឃើញកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើង៤មីល្លីម៉ែត្រ, ៥មីល្លីម៉ែត្រ និង៦មីល្លីម៉ែត្រក្នុង១ឆ្នាំ» ៕ ប្រភព ៖ environman

ប្រទេសជប៉ុន ៖ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ប្រទេសថៃឈ្មោះ WorldForum បានចុះផ្សាយថា កោះ Chichijima គឺជាកោះមានទំហំធំបំផុតនៅក្នុងប្រជុំកោះ Ogasawara ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីក្រុងតូក្យូ មកកាន់ភាគខាងត្បូងប្រវែង១.០០០គីឡូម៉ែត្រ ។ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមេសា កន្លងមក អ្នកនេសាទជប៉ុនម្នាក់ចាប់បានមឹកយក្សដ៏ធំមួយ ដែលមានប្រវែងរហូតដល់៤ម៉ែត្រ ។

អ្នកនេសាទរូបនេះនិយាយថា វាជាលើកដំបូងហើយដែលគាត់ចាប់បានមឹកដ៏ធំបែបនេះក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំ ។ អ្នកនេសាទបន្តថា វាមានរូបរាងនៅល្អទាំងអស់ ប៉ុន្តែស្បែករបស់វាងាយប្រតិកម្ម ព្រោះអាចមកពីវានៅក្នុងទឹកជ្រៅ ។ គេបានថតរូបភាពវាជាវីដេអូ បន្ទាប់មក គេបានដោះលែងវាទៅក្នុងទឹកសមុទ្រវិញ ខណៈវាមានអាការៈទន់ខ្សោយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រទេសជប៉ុនបានប្រទះឃើញមឹកយក្សក្នុងតំបន់ទឹករាក់ជាញឹកញាប់ ។ ជាក់ស្តែង កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ កន្លងមក ប្រទេសជប៉ុនក៏បានប្រទះឃើញមឹកយក្ស១ក្បាលក្នុងតំបន់ទឹករាក់ផងដែរ ។ ជាធម្មតា មឹកយក្សអាចរស់នៅតែក្នុងទឹកជ្រៅប៉ុណ្ណោះ ហើយមានឱកាសតិចណាស់ដែលវាហែលមករកទឹករាក់ លើកលែងតែពួកវាឈឺ ឬជិតងាប់ ៕ ប្រភព ៖ WorldForum