បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកបានចូលមកមានឥទ្ធិពលក្នុងការរស់នៅនាពេលបច្ចុប្បន្ន ហើយការអភិវឌ្ឍ និងការផលិតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ផ្សេងៗបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ។ គេសង្កេតឃើញថា មានការចេញម៉ូតទូរស័ព្ទដៃថ្មីៗជារៀងរាល់ឆ្នាំ ខណៈកុំព្យូទ័រត្រូវបានគេអភិវឌ្ឍន៍ hardware ជាបន្តបន្ទាប់ ។ លើសពីនេះ គេបានអភិវឌ្ឍន៍សម្ភារៈអគ្គិសនីជាច្រើនម៉ូតច្រើនបែប ដើម្បីបំពេញតាមតម្រូវការរបស់អតិថិជនកាន់តែច្រើនឡើង ។

ទោះយ៉ាងណា ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា និងការផលិតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់សម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ មិនបានបង្កើតប្រយោជន៍តែម្យ៉ាងទេ ប៉ុន្តែវាបានបង្កើនបរិមាណសំរាមអេឡិចត្រូនិកកាន់តែច្រើនជារៀងរាល់ថ្ងៃ រហូតក្លាយជាបញ្ហាដែលគ្រប់គ្នានឹកស្មានមិនដល់ ។ បញ្ហាសំរាមអេឡិចត្រូនិកបានចូលមកមានចំណែកក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ប៉ុន្តែមនុស្សមួយចំនួនមិនយល់ពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបញ្ហានេះទេ ហើយពួកគេគិតថា វាជារឿងនៅឆ្ងាយពីខ្លួន ប៉ុន្តែការពិត បញ្ហាសំរាមនេះខ្លាំងក្លាហួសពីការស្មានទៅទៀត ។

Global E-waste Monitor (GEM) បង្ហាញថា នៅទូទាំងពិភពលោកបានផលិតសំរាមអេឡិចត្រូនិកចំនួន៥៣,៦លានតោន ឬប្រមាណ៧,៣គីឡូក្រាមក្នុងម្នាក់ ។ ក្នុងនោះនៅទ្វីបអាស៊ីបានបង្កើតសំរាមច្រើនបំផុតស្មើនឹង២៤,៩លានតោន បន្ទាប់មក គឺទ្វីបអាមេរិក និងអឺរ៉ុប មានសំរាមចំនួន១៣,១លានតោន និង១២លានតោន តាមលំដាប់ ។

ក្រៅពីនេះ តាមទិន្នន័យពី GWI និង The Roundup បានប៉ាន់ស្មានបរិមាណសំរាមអេឡិចត្រូនិកនៅឆ្នាំ២០៣០ ថា នឹងកើនឡើងរហូតដល់៧៤លានតោន ហើយវានឹងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអំឡុងពេលការឆ្លងរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩ ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារការធ្វើការពីផ្ទះ (Work from home) ។

សរុបមក មូលហេតុចម្បងនៃការកើនឡើងសំរាមអេឡិចត្រូនិក គឺដោយសារឥរិយាបថទូទៅរបស់មនុស្សក្នុងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទាំងនេះកើនឡើង, សមត្ថភាពការទិញ ឬការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទាំងនេះកាន់តែច្រើន ។ លើសពីនេះ ការអភិវឌ្ឍឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក និងបច្ចេកវិទ្យារីកចម្រើនកាន់តែខ្លាំង បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទាំងនេះមានបរិមាណច្រើនលើសលប់ ៕ ប្រភព ៖ bangkokbiznews

ៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន គឺមានភាសាចម្រុះរាប់រយឯណោះ ភាសាខ្លះជាភាសាដើមរបស់ប្រជាជនម្ចាស់ស្រុក ភាសាខ្លះទៀតក៏ជាភាសាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលក្ខណៈសកលផងដែរ ដូចជាភាសាអង់គ្លេសជាដើម។ ដូច្នេះហើយតើភាសាណាខ្លះដែលមានមនុស្សនិយាយច្រើនជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ាន?

នៅពេលបច្ចុប្បន្នភាសាក្នុងតំបន់អាស៊ានទាំងអស់មានជាង១០ ភាសា ដូចជា៖ ភាសាអង់គ្លេស, ភាសាខ្មែរ, ភាសាមន, ភាសាថៃ, ភាសាឡាវ ឬថៃឡាវ, ភាសាភូមា, ភាសាវៀតណាម, ភាសាម៉ាឡេ, ភាសាចិនកុកងឺ, ភាសាតាម៉ីល, ភាសាជ្វា, និងភាសាតាកាឡក (ហ្វីលីពីណូ)ជាដើម។ក្នុងចំណោមភាសាទាំងអស់ ភាសាដែលមនុស្សនិយាយច្រើនជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ានគឺភាសាម៉ាឡេ។ ភាសាម៉ាឡេនេះដែរ ត្រូវបានកំណត់ជាលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាពីរបែបទៀត គឺបាហាសាម៉ាឡាយូ (Bahasa Malayu) និងបាហាសាឥណ្ឌូណេស៊ី (Bahasa Indonesia) ដែលឃើញមានប្រើប្រាស់នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី សិង្ហបុរី និងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃដែលជាប់ជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីផងដែរ ដូចជានៅខេត្តយ៉ាឡា (Yala) ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ (Narathiwat) ខេត្តសុងខ្លា (Songkhla) និងខេត្តប៉ាត់តានី (Pattani)។

អាស៊ានបានជ្រើសរើសភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការសម្រាប់ទំនាក់ទំនងការទូត និងទំនាក់ទំនងការងារ ពោលគឺជាភាសាចម្លងរវាងភាគីអន្តរជាតិទ្វេភាគី និងពហុភាគីយ៉ាងពេញនិយម។ ក្រៅពីនេះប្រជាជនប្រទេសជិតខាងគ្នាក៏តែងប្រើប្រាស់ភាសារៀងខ្លួនក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាផងដែរ ដូចជា ជនជាតិថៃជាមួយជនជាតិឡាវ (ភាសាទាំងពីរនេះអាចនិយាយស្ដាប់គ្នាបាន) និងជនជាតិថៃជាមួយជនជាតិខ្មែរជាដើម។
ពិសេសលើសពីនេះគេក៏បានចាត់ទុកភាសាខ្មែរ-មន គឺជាភាសាដើមដំបូងគេបង្អស់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងឥណ្ឌាភាគខាងកើតផងដែរ៕

ជប៉ុន៖ ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តរបស់ប្រទេសជប៉ុនToyota និងHonda កំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិនៃការលក់ ដោយសាររថយន្តអគ្គិសនីរបស់ចិនកំពុងគ្រប់គ្រងទីផ្សារដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកកាន់តែខ្លាំង។
យោងតាមប្រភពព័ត៌មាន Reuters បានឱ្យដឹងថា ការលក់សរុបនៃម៉ាករថយន្តជប៉ុននៅក្នុងប្រទេសចិនបានធ្លាក់ចុះ ៣២% នៅក្នុងត្រីមាសទី ១ ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ដែលច្រើនជាងទ្វេដងនៃអត្រានៃការធ្លាក់ចុះសម្រាប់ទីផ្សារទាំងមូល ។ដូចក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តផ្សេងទៀតដែរ ក្រុមហ៊ុន Mitsubishi មានលទ្ធផលអាជីវកម្មមិនល្អ។ ទិន្នន័យបង្ហាញថានៅក្នុងត្រីមាសទី ១ នៃការលក់របស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសចិនបានធ្លាក់ចុះ ៥៨% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ។

លោក Toshihiro Mibe នាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន Honda បានឱ្យដឹងថាក្រុមហ៊ុនកំពុងដើរយឺតជាងគូប្រជែងចិនរបស់ខ្លួនលើបច្ចេកវិទ្យាសូហ្វវែរមួយចំនួន។ លោក Mibe បាននិយាយនៅក្នុងបទបង្ហាញនៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន អំពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនក្នុងវិស័យនានាដូចជាការបើកបរដោយស្វ័យភាព និងសេវាកម្មផ្សេងៗទៀត។
ដូចគ្នានេះដែរក្រុមហ៊ុន Toyota ក៏បាននិយាយថា ការទិញរថយន្តគឺស្ថិតនៅលើអតិថិជន នៅពេលដែលរថយន្តអគ្គិសនីរបស់ចិនមិនមានភាពធន់ដូចរថយន្តរបស់ជប៉ុន ដូច្នេះហើយអតិថិជនអាចមានជម្រើសពីរក្នុងការទិញរថយន្ត។ យោងតាមលោក Masatoshi Nishimoto អ្នកវិភាគជាន់ខ្ពស់នៅ S&P Global Mobility (តូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន) បានឱ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តជប៉ុនបានសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេលើកត្តាមួយចំនួនដូចជា ភាពធន់ ប៉ុន្តែអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសចិនបង្ហាញពីភាពទាក់ទាញនៃរថយន្តអគ្គិសនីដែលមានតម្លៃទាប និងការច្នៃប្រឌិតផ្អែកលើកម្មវិធីផ្សេងៗ ។ លោក Nishimoto បាននិយាយទៀតថា “ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តជប៉ុនអាចប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពស្រដៀងគ្នានៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ដូចជានៅក្នុងប្រទេសចិនដែរ”៕

ប្រភព៖vnexpress

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ ហេតុការណ៍មួយបានបង្កការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំងដល់អ្នកដំណើរក្នុងអាកាសយានដ្ឋាននៅប្រទេសឥណ្ឌា ដោយសារភ្នាក់ងារបម្រើការនៅអាកាសយានដ្ឋាននេះបានពិនិត្យសម្ភារៈធ្វើដំណើររបស់ស្ត្រីម្នាក់ ហើយរកឃើញថា មានអ្វីខុសប្រក្រតីលាក់ក្នុងនោះ ។ អ្វីដែលគេពិនិត្យឃើញក្នុងសម្ភារៈនោះ បានធ្វើឱ្យភ្នាក់ងារបម្រើការនៅអាកាសយានដ្ឋានភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ដោយសារឃើញពស់នៅរស់ចំនួន២២ក្បាល និងបង្កួយ១ក្បាល ត្រូវបានញាត់ចូលក្នុងសម្ភារៈរបស់ស្ត្រីរូបនេះ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា កន្លងមក ភ្នាក់ងារបម្រើការនៅអាកាសយានដ្ឋាន Chennai បានបង្ហោះរូបភាពសត្វពស់នៅក្នុងអាកាសយានដ្ឋាន និងបញ្ជាក់ថា មានស្ត្រីម្នាក់បានធ្វើដំណើរមកពីទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី មកកាន់អាកាសយានដ្ឋាន Chennai តាមជើងហោះហើរ AK13 ។ តាមការពិនិត្យសម្ភារៈរបស់នាងពេលមក check in ឃើញថា មានពស់ចំនួន២២ក្បាល និងបង្កួយ១ក្បាល ក្រោយមក ប៉ូលិសក៏បានឃាត់ខ្លួននាងដើម្បីចាត់ការតាមផ្លូវច្បាប់ ។ នាងនិយាយថា នាងលួចយកពស់ទាំងនេះទៅលក់បន្ត ។

ទោះយ៉ាងណា សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកផ្តល់ព័ត៌មានបន្ថែមថា ពស់ និងបង្កួយ ត្រូវបានលាក់ទុកក្នុងប្រអប់ផ្លាស្ទិកពណ៌ស ដាក់ក្នុងឡាំងក្រដាសមួយ ។ នៅពេលគេបើកប្រអប់មើល ក៏ប្រទះឃើញពស់លូនចេញមកក្រៅពេញអាកាសយានដ្ឋាន ហើយភ្នាក់ងារបម្រើការក្នុងអាកាសយានដ្ឋានបានព្យាយាមប្រើឧបករណ៍ចាប់ពស់ទាំងនេះដើម្បីគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ ។

លោក Abdul Bahai ប្រធានផ្នែកបរិស្ថាននៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNEP) របស់ប្រទេសឥណ្ឌា និយាយថា តាមទិន្នន័យនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ បង្ហាញថា ឥណ្ឌាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោម១០ប្រទេស ដែលបានលួចរត់ពន្ធសត្វព្រៃខុសច្បាប់តាមជើងយន្តហោះ ។ បើតាមទិន្នន័យពី UNEP បង្ហាញថា ចាប់ពីឆ្នាំ២០១១ ដល់ឆ្នាំ២០២០ អាកាសយានដ្ឋានដែលមានការលួចលាក់ដឹកជញ្ជូនសត្វព្រៃច្រើនបំផុត គឺអាកាសយានដ្ឋាន Chennai បន្ទាប់មក អាកាសយានដ្ឋានមុមបៃ និងអាកាសយានដ្ឋានដេលី ៕ ប្រភព ៖ khaosod

អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO) បង្ហាញថា សន្ទស្សន៍តម្លៃម្ហូបអាហារលើពិភពលោកនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ បានកើនឡើងខ្ពស់ជាលើកដំបូង បើធៀបនឹងខែមីនា ។ ការកើនឡើងនៃតម្លៃម្ហូបអាហារនេះ ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកងើបឡើងវិញ ដែលធ្វើឱ្យតម្រូវការម្ហូបអាហារកើនឡើង ។

អង្គការ FAO បង្ហាញថា សន្ទស្សន៍តម្លៃម្ហូបអាហារលើពិភពលោកនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ បានកើនឡើងជាមធ្យមស្មើ១២៧,២ ច្រើនជាងខែមីនា ដែលស្មើត្រឹមតែ១២៦,៩ ប៉ុន្តែវាបានកើនឡើង២០% ពីស្ថិតិខ្ពស់បំផុតកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ ក្រោយពីប្រទេសរុស្ស៊ីឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន ។ សន្ទស្សន៍តម្លៃម្ហូបអាហារលើពិភពលោក បានកើនឡើងនៅខែមេសា ឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថា តម្លៃស្ករ សាច់សត្វ និងអង្ករបានកើនឡើង ខណៈតម្លៃទឹកដោះគោ និងប្រេងសណ្តែកធ្លាក់ចុះ ។

ប្រធានសេដ្ឋវិទូរបស់អង្គការ FAO ថ្លែងថា ៖ «ខណៈសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានងើបឡើងវិញក្រោយពីបានធ្លាក់ចុះនាពេលកន្លងមក តម្រូវការម្ហូបអាហារបានកើនឡើង និងបណ្តាលឱ្យមានការដាក់សម្ពាធលើតម្លៃម្ហូបអាហារ» ។

សន្ទស្សន៍តម្លៃស្ករនៅខែមេសា បានកើនឡើង១៧,៦% ជាកម្រិតមួយខ្ពស់ចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១១ ។ អង្គការ FAO ថា ការកើនឡើងនៃសន្ទស្សន៍តម្លៃស្ករ ត្រូវបានគេបារម្ភថា មានបញ្ហាក្នុងផ្នែកផ្គត់ផ្គង់ ក្រោយពីគេព្យាករណ៍ពីផលិតកម្មធ្លាក់ចុះនៅប្រទេសឥណ្ឌា និងចិន រួមទាំងផលិតកម្មរបស់ថៃ និងសហភាពអឺរ៉ុបផងដែរ ដែលធ្លាក់ចុះខុសពីការរំពឹងទុកនាពេលមុននេះ ។

ចំណែកសន្ទស្សន៍តម្លៃសាច់សត្វបានកើនឡើង១,៣% បើធៀបពីមួយខែទៅមួយខែ ខណៈសន្ទស្សន៍តម្លៃទឹកដោះគោស្រស់ធ្លាក់ចុះ១,៧%, សន្ទស្សន៍តម្លៃបន្លែធ្លាក់ចុះ១,៣% និងសន្ទស្សន៍តម្លៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិធ្លាក់ចុះ១,៧% ។ ដូច្នេះ តម្លៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិទាំងអស់ក្នុងទីផ្សារពិភពលោក ធ្លាក់ចុះច្រើនជាងតម្លៃអង្ករដែលបានកើនឡើង ។

ក្រៅពីនេះ តម្លៃអង្ករកើនឡើង គឺជារឿងគួរឱ្យបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង និងត្រូវបន្តសុពលភាពកិច្ចព្រមព្រៀងដឹកជញ្ជូនគ្រាប់ធញ្ញជាតិតាមសមុទ្រខ្មៅជាថ្មី (ជាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ៊ុយក្រែននាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិតាមសមុទ្រខ្មៅ) ដើម្បីចៀសវាងមិនឱ្យតម្លៃស្រូវសាលី និងពោតសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វកើនឡើង ។

ក្នុងរបាយការណ៍ទាក់ទងនឹងការផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការគ្រាប់ធញ្ញជាតិ អង្គការ FAO រំពឹងថា ទិន្នផលផលិតស្រូវសាលីលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០២៣ គឺស្មើ៧៨៥លានតោន ដែលទាបជាងទិន្នផលផលិតក្នុងឆ្នាំ២០២២ បន្តិច ប៉ុន្តែវាជាទិន្នផលច្រើនមួយស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី២ នៃស្ថិតិទិន្នផលស្រូវសាលី ។ ចំណែកការប្រើប្រាស់គ្រាប់ធញ្ញជាតិលើពិភពលោក ចាប់ពីឆ្នាំ២០២២-២០២៣ ស្មើនឹង២.៧៨០លានតោន ៕ ប្រភព ៖ bangkokbiznews