បរទេស៖ ក្នុងឱកាសនៃដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក Joe Biden ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Vietnam Airlines គ្រោងនឹងចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទិញយន្តហោះ Boeing ៧៣៧ Max ចំនួន ៥០ គ្រឿង ដែលមានតម្លៃរហូតដល់ ១០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។
ពិធីចុះហត្ថលេខារវាងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍វៀតណាម និងក្រុមហ៊ុន Boeing ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា។ យន្តហោះថ្មីប្រភេទ Boeing ៧៣៧ Max អាចផ្ទុកអ្នកដំណើរអតិបរមាពី ២១០ ទៅ ២៣០ នាក់ ជាមួយនឹងចម្ងាយហោះហើរជាង ៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រ។

កិច្ចព្រមព្រៀងនេះនឹងបម្រើដល់ផែនការរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍វៀតណាមក្នុងការជំនួសយន្តហោះចាស់ដែលមានអាយុកាលជាងមួយទសវត្សរ៍។ កាលពីឆ្នាំមុន ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះក៏បានប្រកាសដេញថ្លៃយន្តហោះចាស់ៗមួយចំនួនផងដែរ។ បច្ចុប្បន្ន តម្រូវការយន្តហោះសកលបានកើនឡើង ខណៈដែលតម្រូវការធ្វើដំណើរបានងើបឡើងវិញ បន្ទាប់ពីជំងឺរាតត្បាត។ កាលពីឆ្នាំ ២០១៦ កន្លងទៅ ក្នុងអំឡុងទស្សនកិច្ចរបស់អតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Barack Obama ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម ក្រុមហ៊ុន Vietjet Air ក៏បានចុះកិច្ចសន្យាទិញ យន្តហោះ Boeing ៧៣៧ Max ចំនួន ១០០ គ្រឿងផងដែរ។ ដូច្នេះហើយ សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនផលិតយន្តហោះធំៗចំនួនពីរនៅលើពិភពលោកគឺ Boeing និង Airbus គ្រោងនឹងចេញលក់នូវចំនួនយន្តហោះថ្មីៗប្រណិតបន្ថែមទៀតនៅចុងឆ្នាំ ២០៣០ នេះបើ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Bloomberg ៕
ប្រភព៖vnexpress

ប្រទេសថៃ ៖ កសិករដាំដុះកញ្ឆានៅតំបន់ភាគឦសានប្រទេសថៃ បានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីដាក់កញ្ឆាជាគ្រឿងញៀនដូចមុន ហើយជំរុញឱ្យដាំកញ្ឆាសម្រាប់ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រតែប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន ពួកគេទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារគោលនយោបាយកញ្ឆាសេរី ។

គេសង្កេតឃើញថា ចម្ការកញ្ឆាមួយកន្លែងនៅស្រុកមឿងមហាសារខាម ខេត្តមហាសារខាម ប្រទេសថៃ បានផ្លាស់ប្តូរមកដាំដំណាំចេកវិញ ដោយសារកញ្ឆាគ្មានទីផ្សារលក់ចេញ ។ លោក សាំលី រ៉ាក់សុទ្ធី សមាជិកសហគ្រាសសហគមន៍ «ណងម៉ង ផារួយ» លើកឡើងថា កាលពីមុន លោកបានដាំកញ្ឆាចំនួន៥០០ដើម និងចំណាយប្រាក់អស់២សែនបាត ប៉ុន្តែពេលនេះ នៅសល់ដើមកញ្ឆាត្រឹមតែ២ដើមប៉ុណ្ណោះ ព្រោះគ្មានទីផ្សារលក់ចេញ ។ លោករំពឹងថា លោក អនុថិន ឆាយវីរៈគូន នឹងលើកកម្ពស់ការដាំកញ្ឆាសេរី និងរកទីផ្សារឱ្យកសិករ ។

ចំណែកលោក ម៉ន់ទ្រី យៀមស៊ុងនឺម ប្រធានសហគ្រាសសហគមន៍ប្រចាំខេត្តនគរាជសីម៉ា លើកឡើងថា បច្ចុប្បន្ន កសិករដាំកញ្ឆានៅខេត្តនគរាជសីម៉ា បានទទួលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារគោលនយោបាយកញ្ឆាសេរី ហើយកសិករមិនអាចលក់ទិន្នផលកញ្ឆាបានទេ ។ ដូច្នេះ ធ្វើឱ្យសមាជិកចំនួន៤៣២នាក់រងផលប៉ះពាល់ជាខ្លាំង ។ គោលនយោបាយកញ្ឆាសេរីបានធ្វើឱ្យកសិករដាំកញ្ឆានៅទូទាំងប្រទេសថៃរងផលប៉ះពាល់ ដោយសារស្លឹក, ឫស, ដើម និងទិន្នផលផលិតមិនអាចលក់ចេញបាន ព្រមទាំងធ្វើឱ្យតម្លៃធ្លាក់ចុះ ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រទេសថៃបាននាំចូលកញ្ឆាជាច្រើនពីក្រៅប្រទេសទៀតផង ។

លោក ម៉ន់ទ្រី យៀមស៊ុងនឺម សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលថ្មីនឹងដាក់កញ្ឆាជាគ្រឿងញៀនដូចមុន និងជំរុញឱ្យដាំកញ្ឆាសម្រាប់ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រតែប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងមិនឱ្យកញ្ឆារាលដាលទៅគ្រប់លំនៅឋានពលរដ្ឋ ។

រីឯកសិករនៅខេត្តឈៀងម៉ៃបាននាំគ្នាដាក់លិខិតស្នើទៅកាន់សាលាខេត្តឈៀងម៉ៃផងដែរ ដោយសារពួកគេទទួលក្លិនចេញពីរោងចក្រកែច្នៃកញ្ឆា ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងទីប្រជុំជនមានអ្នកស្រុករស់នៅជាច្រើននាក់ និងជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មច្រើនជាងកសិកម្ម ។ ហេតុនេះ អាជ្ញាធរមិនគួរអនុញ្ញាតឱ្យដាំកញ្ឆា និងបង្កើតរោងចក្រកែច្នៃកញ្ឆាទេ ព្រោះក្លិនកញ្ឆាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពអ្នកស្រុករស់នៅក្បែរនេះ ។ ដូច្នេះ ពួកគេបានសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីចុះមកត្រួតពិនិត្យ និងពិចារណាផ្អាក ឬលុបចោលលិខិតអនុញ្ញាតដាំកញ្ឆា ។

លោក វីរៈផុង វង្សសែនស៊ី អ្នកជំនាញប្រចាំខេត្តឈៀងម៉ៃ លើកឡើងថា ជាបឋម លោកបានជ្រាបពីការបារម្ភរបស់អ្នកស្រុក បន្ទាប់មក លោកនឹងដាក់លិខិតទៅកាន់មន្ត្រីថ្នាក់ខេត្តឈៀងម៉ៃ ដើម្បីពិចារណាពីបញ្ហានេះបន្តទៀត ៕ ប្រភព ៖ Thai PBS

ប្រទេសវៀតណាម ៖ សារព័ត៌មានរ៉យទ័របានចុះផ្សាយថា រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមនឹងចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មអង្ករជាមួយរដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីន នាពេលឆាប់ៗនេះ ដើម្បីជួយធានាដល់សន្តិសុខស្បៀង ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ពីរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ ។

ការប្រកាសរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំដាច់ដោយឡែករវាងនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម លោក Pham Minh Jing និងប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. ក្រៅកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ។ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានគ្រោងទុកនោះទេ ។

កាលពីឆ្នាំ២០២២ ប្រទេសវៀតណាមបាននាំចេញអង្ករក្នុងបរិមាណយ៉ាងច្រើនស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី៣ នៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រទេសឥណ្ឌា និងថៃ ។ ចំណែកហ្វីលីពីន គឺជាប្រទេសទិញអង្ករដ៏ច្រើនបំផុតរបស់វៀតណាម ។

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសឥណ្ឌាដែលបានកាន់កាប់ចំណែកទីផ្សារជាង៤០% នៃពាណិជ្ជកម្មអង្ករលើពិភពលោក បានបញ្ជាឱ្យផ្អាកការនាំចេញអង្ករទៅក្រៅប្រទេស ។ ការផ្អាកការនាំចេញអង្កររបស់ឥណ្ឌា គឺដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃអង្ករក្នុងប្រទេស ទើបធ្វើឱ្យតម្លៃអង្ករនៅទូទាំងពិភពលោក កើនឡើងខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល១៥ឆ្នាំ ហើយធ្វើឱ្យប្រទេសផ្សេងៗបារម្ភអំពីតម្លៃស្បៀង ខណៈបច្ចុប្បន្ន វាបានឡើងថ្លៃស្រាប់ហើយ ៕ ប្រភព ៖ mgronline

បរទេស៖ ការរញ្ជួយដីដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់ High Atlas កាលពីយប់ថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា បានធ្វើឱ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៦៣២ នាក់ស្លាប់ និង ៣២៩ នាក់ទៀតរងរបួស ក្នុងនោះ ៥១ នាក់បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺធ្ងន់ នេះបើយោងតាមក្រសួងមហាផ្ទៃរបស់ប្រទេសម៉ារ៉ុកដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពអំពីអ្នកស្លាប់និងរបួស។
ចំណុចកណ្តាលនៃការរញ្ជួយដីស្ថិតនៅជម្រៅ ១៨.៥ គីឡូម៉ែត្រ ក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាល Ighil ប្រហែល ៧២ គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុង Marrakech ដែលជាទីក្រុងមានមនុស្សរស់នៅ ៨៤០,០០០ នាក់ ។ មន្ត្រីក្នុងតំបន់នោះបាននិយាយថា អ្នកស្លាប់ភាគច្រើនគឺនៅតំបន់ភ្នំដែលពិបាកទៅដល់។

យោងតាមក្រសួងមហាផ្ទៃរបស់ប្រទេសម៉ារ៉ុក អាជ្ញាធរបានប្រមូលធនធានចាំបាច់ទាំងអស់ ដើម្បីអន្តរាគមន៍ និងគាំទ្រតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់។ ទីភ្នាក់ងារស្ទាបស្ទង់ភូមិសាស្ត្រអាមេរិក (USGS) បាននិយាយថា នេះគឺជាការរញ្ជួយដីខ្លាំងបំផុតដែលបានវាយប្រហារប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងជើងនេះក្នុងរយៈពេលមួយសតវត្ស។
អ្នកនាំពាក្យអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក Stephane Dujarric បាននិយាយថា អង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បីគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលម៉ារ៉ុក នៅក្នុង “កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួន ដើម្បីជួយប្រជាជនដែលរងផលប៉ះពាល់” ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា Narendra Modi និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអាល្លឺម៉ង់ Olaf Scholz ក៏បានផ្ញើសាររំលែកទុក្ខដល់ជនរងគ្រោះនៃគ្រោះមហន្តរាយនេះផងដែរ។

ម៉ារុក មានទីតាំងនៅអាហ្រ្វិកខាងជើង ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអាល់ហ្សេរី នៅភាគខាងកើត ឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Gibraltar ពីប្រទេសអេស្ប៉ាញ។
ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដី ៤៤៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនចំនួន ៣៥ លាននាក់។ ភាគច្រើននៃភាគខាងកើតប្រទេសម៉ារ៉ុកគឺជាវាលខ្សាច់សាហារ៉ាដែលមានប្រជាជនតិច ហើយ Casablanca គឺជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសម៉ារ៉ុក និងជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់របស់ប្រទេស៕
ប្រភព៖vnexpress

នៅឆ្នាំ២០២៣ ជំងឺគ្រុនឈាមបានឆ្លងរាតត្បាតយ៉ាងខ្លាំងនៅអាស៊ីខាងត្បូង ជាពិសេស មានអ្នកស្លា.ប់ជាច្រើននាក់នៅប្រទេសបង់ក្លាដែស ។ អ្នកជំនាញបញ្ជាក់ថា ជំងឺគ្រុនឈាមកើនឡើងដោយសារអាកាសធាតុក្តៅ និងរដូវមូសុងអូសបន្លាយពេលយូរ ។

ប្រទេសបង់ក្លាដែសមានអ្នកស្លា.ប់ដោយសារជំងឺគ្រុនឈាម យ៉ាងតិចចំនួន៦៩១នាក់នៅឆ្នាំ២០២៣ និងមានអ្នកឆ្លងជំងឺនេះជាង១៣ម៉ឺន៨ពាន់នាក់ ។ វាធ្វើឱ្យឆ្នាំ២០២៣ ក្លាយជាឆ្នាំមានអ្នកស្លា.ប់ដោយសារជំងឺគ្រុនឈាមច្រើនបំផុត បើគិតតាំងពីជំងឺនេះចាប់ផ្តើមរាតត្បាតនៅឆ្នាំ២០០០ ហើយវាកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង បើធៀបជាមួយស្ថិតិខ្ពស់បំផុតនាឆ្នាំ២០២២ គឺស្មើត្រឹមតែ២៨១នាក់ ។

ចំណែកប្រទេសនេប៉ាល់មានអ្នកស្លាប់ដោយសារជំងឺគ្រុនឈាមយ៉ាងតិចចំនួន១៣នាក់ និងអ្នកឆ្លងជំងឺនេះជាង២១.២០០នាក់នៅឆ្នាំ២០២៣ ។ មន្ត្រីសុខាភិបាលបារម្ភថា ចំនួនអ្នកស្លា.ប់នៅឆ្នាំ២០២៣ អាចស្មើជាមួយឆ្នាំ២០២២ ដែលមានអ្នកស្លា.ប់៨៨នាក់ និងអ្នកឆ្លងចំនួន៥៤.០០០នាក់ ។

ជំងឺគ្រុនឈាម មិនត្រឹមតែឆ្លងនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែមានអ្នកឆ្លងជំងឺគ្រុនឈាមកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោកផងដែរ រហូតដល់៤,២លាននាក់នៅឆ្នាំ២០២២ កើនឡើង៨ដង បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០០០ ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដាស់តឿនថា ជំងឺគ្រុនឈាម គឺជាជំងឺកើតនៅតំបន់ក្តៅ, ឆ្លងលឿនបំផុត និងឆ្លងនៅទូទាំងពិភពលោកផងដែរ ។

អ្នកជំនាញផ្នែកជំងឺរាតត្បាតបញ្ជាក់ថា សីតុណ្ហភាពកើនឡើង និងរដូវមូសុងអូសបន្លាយពេលយូរបានធ្វើឱ្យសត្វមូសងាយស្រួលបង្កាត់ពូជ ។ អ្នកជំនាញផ្នែកជំងឺរាតត្បាតនៅប្រទេសបង់ក្លាដែសនិយាយថា កង្វះខាតវិធានការការពារត្រឹមត្រូវធ្វើឱ្យមូសអាចចម្លងជំងឺគ្រុនឈាមស្ទើរគ្រប់តំបន់នៅទូទាំងប្រទេស ខណៈលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុបានអំណោយផលដល់ការបង្កាត់ពូជមូស ។ ក្រៅពីនេះ នឹងមានអ្នកឆ្លងជំងឺគ្រុនឈាមកាន់តែច្រើននៅខែកញ្ញា ។ តាមធម្មតា ជំងឺគ្រុនឈាមនឹងឆ្លងរាតត្បាតនៅរដូវវស្សា ចាប់ពីខែមិថុនា ដល់ខែកញ្ញា ហើយចំនួនមូសនឹងកើនឡើងនៅតំបន់មានទឹកដក់ ។

ចំណែកអ្នកស្រាវជ្រាវនេប៉ាល់និយាយថា ជំងឺគ្រុនឈាមបានឆ្លងនៅទូទាំងប្រទេសយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមក ហើយមានអ្នកឆ្លងជំងឺនេះនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ដែលមានសីតុណ្ហភាពទាបជាងរដូវមូសុង ។ នៅតំបន់ព្រៃភ្នំ ដែលមិនធ្លាប់មានជំងឺគ្រុនឈាមឆ្លងរាតត្បាត អាជ្ញាធរក៏បានព្យាយាមគ្រប់គ្រងចំនួនអ្នកឆ្លងផងដែរ ។

អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បញ្ជាក់ថា កត្តាធ្វើឱ្យជំងឺគ្រុនឈាមកើនឡើង គឺមួយផ្នែកដោយសារពិភពលោកកាន់តែក្តៅ ព្រមទាំងកត្តាផ្សេងទៀតដូចជា ការបម្លាស់ទីរបស់មនុស្ស និងសម្ភារៈ, ការពង្រីកទីក្រុង ក៏ដូចជាបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងអនាម័យ ។ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ អង្គការ WHO លើកឡើងថា បរិមាណភ្លៀងធ្លាក់ខុសធម្មតា, សីតុណ្ហភាពកើនឡើង និងមានសំណើមខ្ពស់បានធ្វើឱ្យចំនួនមូសកើនឡើងនៅទូទាំងប្រទេសបង់ក្លាដែស ។

ក្រៅពីនេះ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក ប្រទេសបង់ក្លាដែសបានជួបនឹងរដូវមូសុងអូសបន្លាយពេលយូរជាងធម្មតា ដោយមានភ្លៀងធ្លាក់ចាប់ពីខែមីនា រហូតដល់ខែតុលា និងមានទឹកដក់ជាច្រើនកន្លែង ដែលអំណោយផលដល់ការបង្កាត់ពូជមូស ៕ ប្រភព ៖ Nation World News