ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ បាតុភូតអេលនីណូធ្ងន់ធ្ងរនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបង្កបង្កើនផលស្រូវរបស់កសិករ ហើយឥណ្ឌូណេស៊ីបានងាកមកទិញស្រូវចូលពីក្រៅប្រទេស ដើម្បីរក្សាបរិមាណស្រូវទុកផ្គត់ផ្គង់ពលរដ្ឋឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ។ បញ្ហាគ្រោះរាំងស្ងួតរយៈពេលយូរបានធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រូវធ្លាក់ចុះ និងជំរុញឱ្យតម្លៃស្រូវកើនឡើងខ្ពស់ ហើយវាបានប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ពលរដ្ឋ ។

កសិករនិយាយថា បាតុភូតអេលនីណូធ្ងន់ធ្ងរនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីបានបង្កឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់មិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ស្រោចស្រពដំណាំនានា ជាពិសេស ដំណាំស្រូវ ដែលជាអាហារដ៏សំខាន់របស់មនុស្សភាគច្រើនរស់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។

លោក Yanto ជាម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋានមួយកន្លែងនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលបានលក់ម្ហូបអាហារក្នុងតម្លៃធូរថ្លៃនិយាយថា ប្រាក់ចំណេញបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ចាប់ពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ។ អតិថិជនភាគច្រើនមានប្រាក់ចំណូលតិចតួច ហើយធ្វើឱ្យភោជនីយដ្ឋានមិនអាចដំឡើងថ្លៃម្ហូបអាហារបានទេ ។ ហេតុនេះ យើងបានកាត់បន្ថយបរិមាណម្ហូបអាហារលក់ឱ្យអតិថិជន ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយដើមទុន ។

កាលពីពាក់កណ្តាលខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ លោក Arief Prasetyo Adi រដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីក្រសួងកសិកម្ម និងជានាយកភ្នាក់ងារចំណីអាហារឥណ្ឌូណេស៊ីបានថ្លែងថា បាតុភូតអេលនីណូបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបង្កបង្កើនផលស្រូវរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយវាបានធ្លាក់ចុះចំនួន១លាន២សែនតោនពីគោលដៅផលិតស្រូវចំនួន៣០លានតោននៅឆ្នាំ២០២៣ ។

ពេលបរិមាណផលិតស្រូវមិនប្រាកដប្រជាបានធ្វើឱ្យអត្រាអតិផរណាកើនឡើងផងដែរ ។ ជាក់ស្តែង សន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកប្រើប្រាស់នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ស្មើនឹង២,៥៦% បើធៀបពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ។ ចំនួននេះខ្ពស់ជាងបន្តិច បើធៀបនឹងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលស្មើនឹង២,២៨% ដោយសារតម្លៃស្រូវអង្ករកើនឡើង ។

អ្នកជំនាញរំពឹងថា ស្រូវអង្ករជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់កំណត់អត្រាអតិផរណាជារួមនៅឆ្នាំ២០២៣ ខណៈផលប៉ះពាល់ដោយសារបាតុភូតអេលនីណូនឹងបន្តរហូតដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ បើទោះជាប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងចូលដល់រដូវវស្សាក្តី ៕ ប្រភព ៖ AEC connect

ប្រទេសថៃ ៖ មន្ត្រីការពារព្រៃឈើប្រចាំខេត្តណាខនសុវណ្ណ ព្រមទាំងមេភូមិ មេឃុំ និងពលរដ្ឋរស់នៅភូមិយ៉ុកយ៉ៃ ឃុំមេឡេ ស្រុកមេវង្ស ខេត្តណាខនសុវណ្ណ ប្រទេសថៃ បានសហការគ្នាកំណត់គោលដៅការពារដំរីព្រៃ ក្រោយពីប្រទះឃើញដំរីព្រៃចំនួន៣ក្បាលបានចូលមកស៊ីដំណាំជាច្រើនមុខរបស់កសិករ ។

លោក គិទិវឌ្ឍន៍ ឈឺនយ៉ុង មេភូមិយ៉ុកយ៉ៃ លើកឡើងថា មុននេះ មានពលរដ្ឋក្នុងភូមិមកប្តឹងលោកថា មានដំរីព្រៃ៣ក្បាលមកស៊ីដំណាំរបស់ពលរដ្ឋ ហើយពួកគេគិតថា វាមកពីតំបន់ព្រៃប៉ាហួយខាឃែង ដែលស្ថិតនៅជាប់គ្នាជាមួយចម្ការដំណាំ ។ ដូច្នេះ លោកមេភូមិ និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ក៏បាននាំគ្នាចុះទៅពិនិត្យមើលនៅបរិវេណដែលពលរដ្ឋប្រទះឃើញដំរី ។

ជំហានដំបូង មេភូមិ និងជំនួយការភូមិបានប្រើប្រាស់ដ្រូន ដើម្បីពិនិត្យមើលនៅបរិវេណនោះ ហើយតាមរូបភាពដ្រូនបង្ហាញថា មានដំរីព្រៃតូច-ធំចំនួន៣ក្បាលចូលមកស៊ីដំណាំនៅបរិវេណនេះ ដោយសារស្ថិតនៅជាប់តំបន់ព្រៃប៉ាហួយខាឃែង និងឧទ្យានជាតិមេវង្ស ។ បរិវេណនេះមានស្នាមជើង និងលាមកដំរីជាច្រើនកន្លែង រីឯដំណាំផ្សេងទៀត ដូចជា អំពៅ, ពោត, ដំឡូងមី និងស្រូវ ក៏មានស្នាមជើងដំរីមកស៊ីដំណាំដូចគ្នាដែរ ។

លោក គិទិវឌ្ឍន៍ ឈឺនយ៉ុង មេភូមិយ៉ុកយ៉ៃ និយាយថា ៖ «ពលរដ្ឋបានមកប្តឹងខ្ញុំ ហើយពីដំបូង ខ្ញុំមិនជឿទេ ។ ប៉ុន្តែនៅពេលទៅពិនិត្យជាក់ស្តែង ក៏បានប្រទះឃើញស្នាមជើង និងលាមកដំរីនៅទីនោះ» ។

បច្ចុប្បន្ន អាជ្ញាធរភូមិ-ឃុំបានទំនាក់ទំនងទៅមន្ត្រីឧទ្យានជាតិមេវង្ស រួមទាំងស្ថាប័នផ្សេងៗ ដើម្បីស្នើសុំកម្លាំងមន្ត្រីមកសហការជាមួយពលរដ្ឋបង្កើតគោលដៅការពារដំរីព្រៃមិនឱ្យចូលមកជិតទីប្រជុំជន ឬចូលក្នុងភូមិ ក្នុងគោលបំណងការពារហេតុការណ៍គ្រោះថ្នាក់មកលើពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាដំរីព្រៃ ៕ ប្រភព ៖ ThaiPBS North

បរទេស៖ ប្រទេសចិនទើបតែធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីការការពារសត្វព្រៃ ដោយហាមឃាត់ការចាប់ និងជួញដូរបង្កងកប្បាស ដែលនេះនឹងបង្កការលំបាកដល់ការនាំចេញរបស់វៀតណាមទៅកាន់ប្រទេសចិន។
កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា នាយកដ្ឋានជលផលនៃក្រសួងកសិកម្ម និងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ បានឱ្យដឹងថា គ្រឹះស្ថាននាំចេញមួយចំនួន និងសមាគមជលផលខេត្ត Phu Yen បានរាយការណ៍ថា ប្រទេសចិនបានបញ្ឈប់ការនាំចូលបង្កងកប្បាសពីប្រទេសវៀតណាម។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ គ្រួសារចិញ្ចឹមបង្កងកប្បាសនៅខេត្ត Khanh Hoa ក៏បាននិយាយដែរថា ចិនឈប់ទិញតាំងពីខែសីហារហូតមកដល់ពេលនេះ ដោយមិនដឹងមូលហេតុ។

ដើម្បីធ្វើការឆ្លើយតបទៅនឹងការវិវឌ្ឍខាងលើ នាយកដ្ឋានកែច្នៃគុណភាព និងការអភិវឌ្ឍន៍ទីផ្សារនាពេលថ្មីៗនេះ បានពិភាក្សាតាមប្រព័ន្ធអនឡាញជាមួយនាយកដ្ឋានត្រួតពិនិត្យសត្វ និងរុក្ខជាតិនៃរដ្ឋបាលទូទៅនៃគយប្រទេសចិន ដោយប្រទេសចិនបាននិយាយថា បង្កងវៀតណាមត្រូវបានបញ្ឈប់ការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារនេះដោយសារតែបទប្បញ្ញត្តិថ្មី។
នៅក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ ២០២៣ នេះប្រទេសចិនបានធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីការការពារសត្វព្រៃ ដែលហាមឃាត់ការចាប់ ការប្រើប្រាស់ ការជួញដូរ និងការជួញដូរសត្វបង្កង ក៏ដូចជាប្រភេទសត្វដទៃទៀតក្នុងបញ្ជីសត្វព្រៃដែលជិតផុតពូជដើម្បីការពារ។ ដូច្នេះ រដ្ឋបាលគយទូទៅរបស់ប្រទេសចិនបានជូនដំណឹងដល់គយក្នុងស្រុកដើម្បីអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិខាងលើដែលបណ្តាលឱ្យការនាំចេញមានការថយចុះ។

នៅក្នុងបទប្បញ្ញត្តិថ្មីនេះ ជាមួយនឹងបង្កងដែលចិញ្ចឹមដោយកសិដ្ឋាន ប្រទេសចិនទាមទារភស្តុតាងច្បាស់លាស់អំពីដំណើរការធ្វើកសិកម្ម។ ទាក់ទិននឹងនីតិវិធីនៃការនាំចូលបង្កងកប្បាសពីកសិដ្ឋានទៅប្រទេសចិន អ្នកនាំចូលពីប្រទេសនានា ត្រូវស្នើសុំអាជ្ញាប័ណ្ណការពារសត្វព្រៃពីនាយកដ្ឋានជលផល (ក្រសួងកសិកម្មចិន)។ ដូច្នេះ គ្រឿងបរិក្ខារដែលវេចខ្ចប់ និងចិញ្ចឹមបង្កងសម្រាប់ការនាំចេញ ត្រូវតែចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីដែលមានព័ត៌មានជាក់លាក់អំពីកន្លែងចិញ្ចឹមបង្កងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

ទោះជាយ៉ាងណា បន្ទាប់ពីទទួលបានការចុះបញ្ជីពីប្រទេសវៀតណាមរួចរាល់ ប្រទេសចិននឹងរៀបចំការត្រួតពិនិត្យដោយផ្ទាល់នូវកន្លែងធ្វើកសិកម្ម ក៏ដូចជាពិនិត្យ និងចុះបញ្ជីជាមួយនឹងការវេចខ្ចប់ ហើយផ្សព្វផ្សាយនៅលើគេហទំព័ររបស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយនៃប្រទេសនេះ។
គួរបញ្ជាក់ដែរថា បច្ចុប្បន្នប្រទេសចិនគឺជាទីផ្សារដ៏ធំបំផុតសម្រាប់បង្កងវៀតណាម។ គិតត្រឹមដំណាច់ខែសីហា ការនាំចេញបង្កងទៅកាន់ប្រទេសចិនបានឈានដល់ ៧៦ លានដុល្លារអាមេរិក ធ្លាក់ចុះ ៤២% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ ២០២២៕

កាលពីថ្ងៃចន្ទទី១៣ខែវិច្ឆិកានេះ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបាននិយាយក្នុងវេទិកាមួយនាប្រទេសចិនថា ចិនបាននឹងកំពុងក្លាយជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស និងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព (Sustainable Development Goals)។

ក្នុងរយៈពេល 40 ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ប្រទេសចិនបានរួមចំណែកក្នុងការកាត់បន្ថយចំនួនប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ រហូតដល់ទៅជិត៣ភាគ៤លើសកលលោកផងដែរ។ លោក Peng Gang នាយករងនៃសាកលវិទ្យាល័យ Tsinghua បាននិយាយ ថា ប្រសិនបើគ្មាន«គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្ស Millennium Development Goals» របស់អង្គការសហប្រជាជាតិទេ វានឹងមិនអាចសម្រេចបានដោយជោគជ័យដល់កម្រិតនេះដែរ។

លោកYang Yongheng អនុប្រធានវិទ្យាស្ថានមួយបាននិយាយថា ប្រទេសចិនគឺជាប្រទេសដំបូងគេដែលបានផ្លាស់ប្តូរពីការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សកម្រិតទាបទៅជាការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សកម្រិតខ្ពស់ចាប់តាំងពី កម្មវិធីអភិវឌ្ឍរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDP) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1990។

លោក Kanni Wignaraja នាយកការិយាល័យប្រចាំតំបន់សម្រាប់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិកនៃ UNDP បាននិយាយថា ការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សគឺជាការបន្ថែមនូវឱកាសនិងផ្តល់ជម្រើសល្អៗទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ ធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវសុខុមាលភាពរបស់ពួកគេ និងការការពារអាយុជីវិតមនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ ក្រៅពីការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សហើយ ក៏នូវមានបញ្ហាផ្សេងទៀតដែលត្រូវនឹងដោះស្រាយផងដែរដូចជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់ថាមពលឲ្យបានត្រឹមត្រូវជាដើម។ លោកបានបន្តថា ប្រទេសចិនក៏បានធ្វើការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏សំខាន់ក្នុងរឿងទាំងនេះផងដែរ ដោយស្របទៅតាមគោលដៅកាបូន២របស់ខ្លួនក្នុងការបំភាយឧស្ម័នខ្ពស់បំផុតមុនឆ្នាំ ២០៣០ និងសម្រេចបានអព្យាក្រឹតកាបូននៅមុនឆ្នាំ ២០៦០ ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្នក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាមួយចំនួន ក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សផងដែរ ដូចជាការថយចុះនៃកំណើនប្រាក់ចំណូល ការអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងតំបន់ដែលមិនមានតុល្យភាព និងការអប់រំរបស់ប្រជាជនមិនទាន់ឈានដល់កម្រិតដែលអាចទទួលយកឡើយទេ។ រីឯដំណោះស្រាយវិញ គឺត្រូវទាមទារឲ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាពីគ្រប់ភាគី ទាំងប្រជាពលរដ្ឋនិងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។

លោក Wignaraja បាននិយាយថា អតុល្យភាពរចនាសម្ព័ន្ធរវាងតំបន់ជនបទ និងទីក្រុងនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមនៃការអភិវឌ្ឍន៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយចិនក៏ជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមនោះ។

ម៉្យាងវិញទៀត តាមរបាយការណ៍មួយក៏បានបញ្ជាក់ដែររថានេះ តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកនៅថ្ងៃខាងមុខនឹងប្រឈមនឹងភាពចលាចលបន្ថែមទៀត ដោយសារតែទិដ្ឋភាពនៃការអភិវឌ្ឍន៍កំពុងត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយហានិភ័យមួយចំនួន ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជំងឺរាតត្បាត និងចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់ផងដែរ។ ដូច្នេះហើយ បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់គួរតែផ្តល់អាទិភាពដល់តម្រូវការរបស់មនុស្សជាចម្បង ពង្រីកឱកាសផ្សេងៗ ជំរុញឲ្យមានកំណែរទម្រង់ថ្មីៗ និងកែលម្អអភិបាលកិច្ច ក្នុងគោលបំណងជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស កសាងភាពរឹងមាំ និងនិរន្តរភាពសម្រាប់អនាគតកាលផងដែរ៕ Xinhua

អាចម៍ផ្កាយគឺជាអង្គសិលាតូចៗ ដែលកើតចេញពីផ្កាយព្រះគ្រោះ ហើយធ្វើដំណើរជុំវិញព្រះអាទិត្យ។ យោងតាមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់អង្គការ NASA បានបង្ហាញពីទិន្នន័យដែលប្រមូលបានដោយមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាវត្ថុជិតផែនដី (CNEOS) រកឃើញថា អាចម៍ផ្កាយទាំង ៥ ខាងក្រោមនេះគឺមានហានិភ័យខ្ពស់បំផុតក្នុងការបុកផែនដីនាពេលអនាគត។

១.អាចម៍ផ្កាយ Bennu៖ Bennu គឺជាអាចម៍ផ្កាយដែលមានទំហំ ០,៤៩ គីឡូម៉ែត្រ និងទម្ងន់ ៦៧ លានតោន វាត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ នឹងជាអាចម៍ផ្កាយដែលនៅជិតផែនដីបំផុត។ Bennu បានបង្កហានិភ័យនៃការបុកទង្គិចខ្លាំងបំផុតចំពោះភពផែនដី ប៉ុន្តែមិនមែនបច្ចុប្បន្នទេ គឺនៅពេលអនាគត។ យោងតាមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ NASA បានគណនាថា នៅពេលដែល Bennu ខិតមកជិតផែនដីនៅឆ្នាំ ២១៨២ វានឹងមានឱកាស ០.០៣៧% (១/២,៧០០) ក្នុងការធ្លាក់មកលើភពផែនដី។

២.អាចម៍ផ្កាយ 2023 TL4៖ 2023 TL4 គឺជាអាចម៍ផ្កាយដែលមានទំហំ ០.៣៣ គីឡូម៉ែត្រ និងទម្ងន់ ៤៣ លានតោន ហើយត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ២០២៣ ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របង្ហាញថាវត្ថុដែលទើបរកឃើញថ្មីនេះអាចក្លាយជាអាចម៍ផ្កាយគ្រោះថ្នាក់បំផុតមួយរបស់ផែនដី។ ដូច្នេះ នៅឆ្នាំ ២១១៩ អាចម៍ផ្កាយនេះអាចនឹងបុកមកផែនដីក្នុងឱកាស ០.០០០៥៥% (១/១៨១,០០០)។

៣. អាចម៍ផ្កាយ 29075 (1950 DA)៖ 29075 ឬ 1950 DA គឺជាអាចម៍ផ្កាយដែលត្រូវបានគេជឿថាសម្បូរទៅដោយជាតិដែក និងនីកែលច្រើនបំផុត។ វាអាចមានឱកាសបុកទៅនឹងផែនដីនៅឆ្នាំ ២៨៨០ ដោយអាចម៍ផ្កាយនេះមានទំហំ ១,៣ គីឡូម៉ែត្រ និងបរិមាណ ៧១ លានតោន។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើអាចម៍ 1950 DA ធ្លាក់មកផែនដី វានឹងបញ្ចេញថាមពលស្មើនឹង ៧៥ ពាន់លានតោននៃ TNT ដែលមានទំហំធំល្មមនឹងបង្កជាគ្រោះមហន្តរាយពិភពលោកដែលអាចបំផ្លាញមនុស្សជាតិបាន។

៤.អាចម៍ផ្កាយ 2007 FT3៖ 2007 FT3 ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអាចម៍ផ្កាយដែលបាត់បង់ព្រោះតារាវិទូមិនបានឃើញវាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៧ មកម្លេះ ប៉ុន្តែ NASA បានព្យាករណ៍ថាវាមានឱកាសនៃការបុកផែនដីនៅឆ្នាំ ២០៣០។ អាចម៍ផ្កាយនេះមានទំហំ ០,៣៤ គីឡូម៉ែត្រ និងបរិមាណ ៤៩ លានតោន ដែលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង្កការខូចខាតក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែមិនមែនជាការគំរាមកំហែងជាសកលនោះទេ។

៥.អាចម៍ផ្កាយ 1979 XB៖ 1979 XB មិនត្រូវបានគេឃើញក្នុងរយៈពេលប្រហែល ៤០ ឆ្នាំ ដូច្នេះអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងតិចតួចណាស់អំពីគន្លងរបស់វា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តាមការយល់ដឹងរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ CNEOS បានឱ្យដឹងថា អាចម៍ផ្កាយនេះអាចនឹងមានឱកាស ០.០០០០៥៥% (១/១.៨ លាន) មកបុកផែនដីនៅឆ្នាំ ២១១៣។ ដូច្នេះអាចម៍ផ្កាយនេះអាចមានទំហំ ០,៦៦ គីឡូម៉ែត្រ និងបរិមាណ ៣៥៤ លានតោន៕