ប្រទេសកូឡុំប៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានប្រកាសពីគោលដៅបន្ត បន្ទាប់ពីការចា.ប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា គឺកងទ័ពអាមេរិកអាចនឹងវាយប្រ.ហារប្រទេសកូឡុំប៊ី ដោយលោកថា ប្រទេសនេះកំពុងតែឈឺ ពីព្រោះគ្រប់គ្រងដោយមេដឹកនាំឈឺ គឺលោកប្រធានាធិបតី Gustavo Petro ។ លោកថែមទាំងចោទប្រកាន់រដ្ឋាភិបាលកូឡុំប៊ីពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិត និងនាំចេញថ្នាំញៀនដ៏ច្រើនបំផុតប៉ះពាល់អាមេរិក ដែលកងទ័ពអាមេរិកអាចធ្វើប្រតិបត្តិការបំផ្លា.ញរោងចក្រផលិតថ្នាំញៀននៅកូឡុំប៊ី ។

បន្ទាប់ពីកងទ័ពអាមេរិកចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា លោក Nicolas Maduro រួមទាំងភរិយា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ កូឡុំប៊ី គឺជាប្រទេសជិតខាងរបស់វេណេស៊ុយអេឡា បានពង្រាយកម្លាំងទ័ពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនជាប់វេណេស៊ុយអេឡា ដើម្បីត្រៀមខ្លួនទប់ទល់នឹងស្ថានការណ៍ ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី លោក Petro ប្រកាសថា នឹងទប់ទល់ជាមួយអាមេរិកដោយការប្រើប្រាស់អាវុធ បន្ទាប់ពីអាមេរិកកំណត់គោលដៅវាយប្រហារកូឡុំប៊ី ។

ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី លោក Petro បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា ថា លោកត្រៀមខ្លួនជាស្រេចក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធទប់ទល់ ប្រសិនបើរងការគំរាមកំហែងពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក ក្រោយពីលោក Trump បញ្ជាឱ្យកងទ័ពចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំវេណេស៊ុយអេឡា ដែលជាប្រទេសជិតខាងរបស់កូឡុំប៊ី ។

ជាច្រើនខែមកនេះ លោកប្រធានាធិបតី Petro បានរងការគំរាមពីលោកប្រធានាធិបតី Trump ជាបន្តបន្ទាប់ ហើយលោកសរសេរងបណ្តាញសង្គម X ថា ធ្លាប់បានស្បថលែងកាន់អាវុធទៀតហើយ ប៉ុន្តែដើម្បីមាតុភូមិ លោកនឹងកាន់អាវុធម្តងទៀត ។ រីឯលោកប្រធានាធិបតី Trump បាននិយាយកាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យលោក Petro ប្រយ័ត្នខ្លួន ហើយហៅលោក Petro ថា គឺជាអ្នកជំងឺដែលចូលចិត្តផលិតថ្នាំញៀនកូកាអ៊ីនលក់ឱ្យអាមេរិក ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោកប្រធានាធិបតី Petro ជាអតីតយុទ្ធជនទ័ពព្រៃ «M-19» ឈប់ប្រើប្រាស់អាវុធក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកាលពីឆ្នាំ១៩៨៩ បានប៉ះទង្គិចពាក្យសម្តីជាមួយលោកប្រធានាធិបតី Trump រហូតមក ចាប់តាំងពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋ (Republican) របស់លោក Trump កាន់អំណាចក្នុងសេតវិមានម្តងទៀតកាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ។ លោក Petro ក៏បានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងផងដែរពីការបញ្ជូនកងទ័ពអាមេរិកមកកាន់សមុទ្រការ៉ាបៀន ។

លោកប្រធានាធិបតី Trump បានចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាងថា លោក Petro លក់ថ្នាំញៀន ព្រមទាំងដាក់ទណ្ឌកម្មផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុលើលោក Petro និងក្រុមគ្រួសារ ។ ក្រៅពីនេះ អាមេរិកក៏បានដកកូឡុំប៊ីចេញពីបណ្តាប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តដែលប្រឆាំងនឹងគ្រឿងញៀនរបស់អាមេរិក ។

លោក Petro បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម X ថា កូឡុំប៊ីមានគោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងគ្រឿងញៀនយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ប្រសិនបើមានការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកសិករ ពលរដ្ឋកូឡុំប៊ីរាប់ពាន់នាក់នឹងក្លាយជាយុទ្ធជនទ័ពព្រៃនៅតំបន់ភ្នំ ។ លើសពីនេះ បើមានការចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី ពលរដ្ឋជាច្រើននាក់គោរពស្រឡាញ់ប្រធានាធិបតី នឹងក្រោកឈរឡើងតស៊ូមិនខាន ៕

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ៖ នៅឆ្នាំ២០២៦ នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim បានប្រកាសពីការអនុវត្តច្បាប់កំណត់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រីមិនអាចកាន់តំណែងលើសពី១០ឆ្នាំ (ឬកាន់តំណែងត្រឹមតែ២អាណត្តិ) ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបន្តអំណាច ដែលជាការអនុវត្តតាមការសន្យារបស់លោកក្នុងពេលរកសំឡេងឆ្នោតកន្លងមក ។ លើសពីនេះ ម៉ាឡេស៊ីនឹងអនុវត្តច្បាប់សេរីភាពព័ត៌មាន រួមទាំងប្រយុ.ទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ។

លោក Anwar ធ្វើកំណែទម្រង់នយោបាយដ៏សំខាន់នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដោយប្រកាសថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកមានគម្រោងបញ្ជូនសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះទៅកាន់កិច្ចប្រជុំរដ្ឋសភានៅដើមឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីកំណត់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រីមិនអាចកាន់តំណែងលើសពី១០ឆ្នាំ ឬកាន់តំណែងយូរបំផុតត្រឹមតែ២អាណត្តិប៉ុណ្ណោះ ។

ពេលថ្លែងសុន្ទរកថាទៅកាន់មន្ត្រីរាជការក្រោយបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក Anwar បានបញ្ជាក់អំពីសារៈសំខាន់សម្រាប់មេដឹកនាំប្រទេសមិនផ្តោតលើការកាន់អំណាចថា មនុស្សគ្រប់រូបមានបន្ទុករបស់ខ្លួន ហើយពេលមេដឹកនាំកាន់អំណាចតាមពេលកំណត់ហើយ នឹងត្រូវផ្ទេរអំណាចរបស់ខ្លួនទៅឱ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយដឹកនាំប្រទេសបន្ត ។

បច្ចុប្បន្ន ម៉ាឡេស៊ីគ្មានច្បាប់កំណត់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រីទេ កាលពីមុន លោក Mahathir Mohamad ធ្លាប់កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីយូរបំផុតរហូតដល់រយៈពេល២២ឆ្នាំ ។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងម្តងទៀតនៅឆ្នាំ២០១៨ ពេលអាយុ៩២ឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យលោកក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីមានអាយុច្រើនបំផុតលើពិភពលោកនាពេលនោះ ។

ក្រៅពីការកំណត់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក Anwar បានប្រកាសពីវិធានការកំណែទម្រង់សំខាន់ៗចំនួន២ទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងតម្លាភាព រួមមាន ៖ ១-សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីសេរីភាពព័ត៌មានដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋទទួលបានព័ត៌មានពីរដ្ឋាភិបាលច្រើនជាងមុន និង២-បង្កើតការិយាល័យកិច្ចការពលរដ្ឋសម្រាប់ជាយន្តការបង្កើនការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ។ លោក Anwar សង្កត់ធ្ងន់ថា គ្មានការលើកលែងសូម្បីតែនាយករដ្ឋមន្ត្រី ពលរដ្ឋគ្រប់រូបត្រូវទទួលខុសត្រូវ និងត្រៀមខ្លួនទទួលការត្រួតពិនិត្យ ។

កំណែទម្រង់នយោបាយនេះ ស្របពេលមានក្តីបារម្ភពីការជ្រៀតជ្រែកនយោបាយក្នុងកិច្ចការតុលាការ ដែលកន្លងមក តុលាការត្រូវបានចោទសួរពីឯករាជ្យជាញឹកញាប់ ដោយសារនាយករដ្ឋមន្ត្រីជាអ្នកជ្រើសរើសតុលាការ ។ ម៉ាឡេស៊ីសង្ឃឹមថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់កំណត់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រីនឹងត្រូវបញ្ចូលក្នុងរបៀបវារៈកិច្ចប្រជុំសភាលើកដំបូងចាប់ផ្តើមនៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយនេះជាការធ្វើតាមការសន្យារបស់លោក Anwar ជាមួយពលរដ្ឋពេលរកសំឡេងឆ្នោតកាលពីឆ្នាំ២០២២ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មថៃបារម្ភពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនផ្នែកដោយសារស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងអាមេរិក និងវេណេស៊ុយអេឡា ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងពីរដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ក៏ដូចជាគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ។ ការអំពាវនាវរបស់ថៃនេះ បន្ទាប់ពីកងទ័ពអាមេរិកវាយប្រ.ហារតាមផ្លូវអាកាសនៅវេណេស៊ុយអេឡា និងចា.ប់ខ្លួនលោកប្រធានាធិបតី លោក Nicolas Maduro និងភរិយា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ។

នៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា លោក ផុត អារ៉ាមវឌ្ឍនាណុន ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មថៃបាននិយាយពីស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងអាមេរិក និងវេណេស៊ុយអេឡា ថា សភាពាណិជ្ជកម្មថៃតាមដានស្ថានការណ៍យ៉ាងដិតដល់ពាក់ព័ន្ធនឹងអាមេរិកចាត់វិធានការលើមេដឹកនាំវេណេស៊ុយអេឡា ដោយសារវាប៉ះពាល់ដល់នយោបាយអន្តរជាតិ និងទំនុកចិត្តលើប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ក្នុងពេលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកំពុងផុយស្រួយ ព្រមទាំងប្រឈមនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជាដោយសារកត្តាជាច្រើន ។

សភាពាណិជ្ជកម្មថៃយល់ថា ស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងអាមេរិក និងវេណេស៊ុយអេឡា គួរតែដោះស្រាយតាមរយៈការចរចាដោយសន្តិវិធី និងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ តាមរយៈការប្រើប្រាស់យន្តការសហគមន៍អន្តរជាតិជាចម្បងដើម្បីបញ្ចៀសជម្លោះកុំឱ្យតានតឹង ។ ស្ថានការណ៍នេះអាចនឹងប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មនៅលើពិភពលោក ។

ចំណែកប្រទេសថៃរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់បណ្តាលមកពីការធ្វើពាណិជ្ជកម្មរវាងថៃនិងវេណេស៊ុយអេឡា និងការវិនិយោគរយៈពេលខ្លី ។ ប៉ុន្តែអ្វីគួរឱ្យបារម្ភ គឺផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោល ជាពិសេស ការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ, តម្លៃទំនិញ និងផលិតផលកសិកម្ម ហើយវានឹងមានឥទ្ធិពលដល់វិស័យថាមពល, កសិកម្ម និងការចំណាយដើមទុនអាជីវកម្ម ។

ក្រៅពីនេះ ភាពមិនប្រាកដប្រជាដែលបានកើតឡើងអាចប៉ះពាល់ទិសដៅពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគនៅអាមេរិកឡាទីន ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៅទូទាំងពិភពលោក ។ វាក៏ប្រឈមនឹងសម្ពាធពីភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងការបែងចែកផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់នានាលើពិភពលោក ។

សភាពាណិជ្ជកម្មថៃបានតាមដានស្ថានការណ៍សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកយ៉ាងដិតដល់ ជាពិសេស តម្លៃប្រាក់បាត, តម្លៃថាមពល និងការប្រែប្រួលទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ហើយថៃត្រៀមវិធានការដោះស្រាយបញ្ហាដើម្បីកុំឱ្យកត្តាខាងក្រៅប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃ ។ ថៃរំពឹងថា ភាគីទាំងពីរនឹងដោះស្រាយបញ្ហាតានតឹងតាមរយៈការចរចាដោយសន្តិវិធី គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់ទំនុកចិត្ត ពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ និងការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ប្រទេស រួមទាំងថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមករា ក្រសួងការបរទេសថៃបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍អំពាវនាវឱ្យអាមេរិក និងវេណេស៊ុយអេឡា ដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី និងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីកុំបញ្ហាកាន់តែរីករាលដាលខ្លាំងឡើង ។ ក្រសួងការបរទេសថៃអំពាវនាវឱ្យផ្តល់ភាពសំខាន់លើការការពារជនស៊ីវិល និងគោរពឆន្ទៈរបស់ពលរដ្ឋវេណេស៊ុយអេឡា ។

វាពិតជាគួរឱ្យអស់សំណើច ដែលថៃអំពាវនាវឱ្យអាមេរិក និងវេណេស៊ុយអេឡា ដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈការចរចាដោយសន្តិវិធី ខណៈថៃខ្លួនឯងបែរជាឈ្លានពានដណ្តើមទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងកំរាល, ល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិ និងបើកការវាយប្រហារកម្ពុជាម្តងហើយម្តងទៀត ។ ថៃបង្កសង្គ្រាមឈ្លានពានលើកទី១ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ និងលើកទី២ ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។

មេដឹកនាំថៃប្រកាសលាងទោសកំហុសរបស់ខ្លួនថា សកម្មភាពឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃដើម្បីការពារអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន និងប្រឆាំងការឆបោកអនឡាញ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីថៃចាំបាច់ប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំងទម្លាក់គ្រាប់បែកចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា រីឯកម្ពុជាមិនបានវាយចូលក្នុងទឹកដីថៃឡើយ ។ មេដឹកនាំថៃថា ធ្វើសង្គ្រាមដើម្បីផ្តល់សុវត្ថិភាពឱ្យពលរដ្ឋខ្លួន ប៉ុន្តែបើកដៃឱ្យកងទ័ពវាយប្រហារតំបន់ស៊ីវិលកម្ពុជាបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាស្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់ ។

ថៃអំពាវនាវឱ្យអាមេរិកដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយវេណេស៊ុយអេឡាដោយសន្តិវិធី ប៉ុន្តែថៃខ្លួនឯងមិនស្តាប់ការអំពាវនាវរបស់អន្តរជាតិឱ្យឈប់វាយកម្ពុជា និងដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ។ ការអំពាវនាវរបស់ថៃគ្មានប្រយោជន៍ទេ បើថៃមិនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ថែមទាំងតម្រៀបកុងទឺន័រ និងរាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ៕