ក្រុមហ៊ុន ByteDance បានបញ្ជាក់ថា សុខចិត្តបិទ TikTok ល្អជាងលក់បណ្តាញសង្គមនេះឱ្យអាមេរិក ពីព្រោះកម្មវិធី Algorithm (ជាជំហានធ្វើការលម្អិត និងការដោះស្រាយបញ្ហា) ដែល TikTok ប្រើប្រាស់នោះ គឺជាបេះដូងដ៏សំខាន់របស់ប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មទាំងមូលរបស់ក្រុមហ៊ុន ។ ហេតុនេះ ទើបធ្វើឱ្យការលក់ TikTok និងកម្មវិធី Algorithm មិនអាចធ្វើបានទេ ។

បើតាមប្រភពព័ត៌មានមិនបញ្ចេញឈ្មោះឱ្យដឹងថា TikTok គ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយរបស់ចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់សរុបក្នុង១ថ្ងៃ និងប្រាក់ចំណូលសរុបរបស់ក្រុមហ៊ុន ByteDance ។ ហេតុនេះ បើមានហេតុការណ៍អាក្រក់បំផុត ក្រុមហ៊ុន ByteDance នឹងបិទ App នៅអាមេរិកតែម្តង គឺល្អជាងការលក់ឱ្យអាមេរិក ខណៈការបិទ App នឹងមានផលប៉ះពាល់តិចតួចសម្រាប់អាជីវកម្មរបស់ ByteDance ថែមទាំងអាចរក្សាទុកកម្មវិធី Algorithm ផងដែរ ។

ចំណែកក្រុមហ៊ុន ByteDance បដិសេធពុំផ្តល់ព័ត៌មានអ្វីទាំងអស់ជាមួយសារព័ត៌មានរ៉យទ័រ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុននេះបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ខ្លួនឈ្មោះ «Toutiao» ថា ក្រុមហ៊ុនគ្មានគម្រោងលក់ TikTok ឡើយ ។ ការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ ByteDance ក្រោយពីមានព័ត៌មានមួយបានចុះផ្សាយលើគេហទំព័រ «The Information» នាពេលកន្លងមកថា ByteDance ចង់លក់ TikTok នៅអាមេរិក ប៉ុន្តែមិនរួមបញ្ចូលទាំងកម្មវិធី Algorithm សម្រាប់វីដេអូផ្សេងៗសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ TikTok ទេ ។

សារព័ត៌មានរ៉យទ័របានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយយោងតាមប្រភពព័ត៌មានផ្ទៃក្នុងថា ក្រុមហ៊ុន ByteDance នឹងបិទ App របស់ TikTok ផ្សេងៗនៅអាមេរិក ។

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ លោក Zhou Zhouzi នាយកប្រតិបត្តិ TikTok រំពឹងថា ក្រុមហ៊ុននឹងអាចយកឈ្នះក្តីតាមផ្លូវច្បាប់ ក្រោយពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន ចុះហត្ថលេខាលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់បង្ខំឱ្យ ByteDance លក់ TikTok ក្នុងរយៈពេល៩ខែ បើមិនដូច្នោះទេ អាមេរិកនឹងហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ TikTok ។

ទោះយ៉ាងណា ByteDance ពុំបានបង្ហាញទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬទិន្នន័យលម្អិតផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់អាជីវកម្មនីមួយៗទេ ។ ប្រភពព័ត៌មានមួយទៀតនិយាយថា ប្រាក់ចំណូលភាគច្រើនរបស់ក្រុមហ៊ុនបានពីប្រទេសចិន តាមរយៈ App ផ្សេងៗ ដូចជា ៖ Touyin គឺជា TikTok ជា Version ចិន ។ រីឯប្រភពព័ត៌មានមួយទៀតថា ការប្រើប្រាស់ TikTok នៅអាមេរិក ស្មើប្រមាណ២៥% នៃប្រាក់ចំណូលសរុបរបស់ ByteDance កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ។

ប្រភពព័ត៌មាននេះបញ្ជាក់ថា ការលក់ TikTok ដោយមិនរួមទាំងកម្មវិធី Algorithm មិនអាចកើតឡើងទេ ដោយសារកម្មសិទ្ធិបញ្ញារបស់ Algorithm បានចុះឈ្មោះជាមួយ ByteDance នៅប្រទេសចិន ហើយវាពិបាកបំបែកចេញពីក្រុមហ៊ុនមេ ។ ក្រៅពីនេះ ការបំបែកកម្មវិធី Algorithm ចេញពីកម្មសិទ្ធិរបស់ TikTok នៅអាមេរិក ជាការងារដ៏ស្មុគស្មាញបំផុត ហើយ ByteDance មិនជ្រើសរើសវិធីនេះទេ ។

ByteDance នឹងពុំព្រមលក់កម្មវិធីដ៏មានតម្លៃ ដូចជា Algorithm របស់ TikTok ទៅឱ្យគូប្រជែងដាច់ខាត ។ រីឯកម្មវិធីផ្សេងៗទៀតរបស់ TikTok គឺទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់, ការដំណើរការកម្មវិធី និងការគ្រប់គ្រងកម្មវិធី ក៏ ByteDance ពុំព្រមលក់ដែរ ។

លោក Steven Mnuchin អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកធ្លាប់បាននិយាយនាពេលមុននេះថា អាមេរិកបានទាក់ទាញវិនិយោគិនផ្សេងៗដើម្បីទិញ TikTok ខណៈសារព័ត៌មានរាយការណ៍ថា ByteDance អាចពិបាករកអ្នកទិញ TikTok នៅអាមេរិក បើមិនព្រមលក់កម្មវិធី Algorithm ទេនោះ ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ ក្រោយពីតុលាការវៀតណាមបានកាត់ទោសប្រហា.រ ជីវិតមហាសេដ្ឋីអចលនទ្រព្យនាពេលកន្លងមក នៅចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤នេះ តុលាការបានកាត់ក្តីឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មភេសជ្ជៈដ៏ធំនៅវៀតណាមជាប់ពន្ធ.នាគារ រយៈពេល៨ឆ្នាំ ពីបទឆបោកប្រាក់វិនិយោគិនចំនួន៤០លានដុល្លារអាមេរិក ។ រីឯកូនស្រីចំនួន២នាក់របស់ម្ចាស់អាជីវកម្មភេសជ្ជៈ ត្រូវបានតុលាការកាត់ក្តីឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៤ឆ្នាំ ។

សារព័ត៌មាន AFP រាយការណ៍ថា តុលាការនៅទីក្រុងហូជីមិញ ប្រទេសវៀតណាម បានកាត់ក្តីលោក Tran Qui Thanh អាយុ៧១ឆ្នាំ ជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន Tan Hiep Phat ដែលប្រកបអាជីវកម្មភេសជ្ជៈដ៏ធំនៅវៀតណាម ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៨ឆ្នាំ ពីបទឆបោកប្រាក់វិនិយោគិន ចំនួន៤០លានដុល្លារអាមេរិក ។

លើសពីនេះ តុលាការវៀតណាមក៏បានកាត់ក្តីឱ្យកូនស្រីចំនួន២នាក់របស់លោក Tran Qui Thanh ជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៤ឆ្នាំផងដែរ ក្នុងនោះកូនស្រីម្នាក់ឈ្មោះ Tran Uyen Phuong អាយុ៤៣ឆ្នាំ មានតួនាទីជាអគ្គនាយករងក្រុមហ៊ុន និងកូនស្រីម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Tran Ngoc Bich អាយុ៤០ឆ្នាំ ។ កូនស្រីទាំង២នាក់នេះបានឃុបឃិតគ្នាឆបោកវិនិយោគិនពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់កម្ចី នៅចុងឆ្នាំ២០១៩ រហូតដល់ដើមឆ្នាំ២០២០ ។

ក្រុមហ៊ុន Tan Hiep Phat ស្ថិតក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនប្រកបអាជីវកម្មភេសជ្ជៈដ៏ធំបំផុតនៅប្រទេសវៀតណាម ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់ថា ក្រុមហ៊ុននេះបានលក់ភេសជ្ជៈច្រកដប និងភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង ។

វាជាការកាត់ក្តីចុងក្រោយបង្អស់របស់តុលាការវៀតណាមពាក់ព័ន្ធនឹងការឆបោកប្រាក់ និងលុបបំបាត់អំពើពុករលួយដ៏ធំនៅវៀតណាម ហើយសមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ជនល្មើសស្មើជាង៤.៤០០នាក់ ដូចជា ៖ បុគ្គលធម្មតា, មន្ត្រីរាជការ, មន្ត្រីធនាគារកណ្តាល និងអ្នកជំនួញធំៗជាច្រើននាក់ទៀត ។
កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ តុលាការបានកាត់ទោសប្រហារជីវិតលោកស្រី Truong My Lan ជាប្រធានក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យ Wan Thing Fat ពីបទឆបោកប្រាក់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីធនាគារ Saigon Commercial Bank (SCB) ។

រីឯនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ តុលាការក្រុងហាណូយបានកាត់ក្តីមហាសេដ្ឋីជំនួញអចលនទ្រព្យ ឈ្មោះ Do Anh Dung ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៨ឆ្នាំដូចគ្នា ព្រមទាំងកាត់ក្តីកូនប្រុសរបស់មហាសេដ្ឋីជំនួញអចលនទ្រព្យរូបនេះឱ្យជាប់ពន្ធាគាររយៈពេល៣ឆ្នាំ ពីបទបោកប្រាស់វិនិយោគិនរាប់ពាន់នាក់ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់មូលបត្របំណុល ស្មើទឹកប្រាក់៣៥៥លានដុល្លារអាមេរិក ៕

វៀតណាម៖ កុមារជាច្រើននៅទីក្រុងហូជីមិញកំពុងទទួលរងនូវជំងឺផ្លូវដង្ហើមដោយសារឥទ្ធិពលកម្តៅជះខ្លាំងពេក ធ្វើឱ្យចំនួនកុមារបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ វិវត្តទៅជាជំងឺរលាកទងសួត ហើយត្រូវសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យអស់ជាច្រើនថ្ងៃ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ Vnexpress នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Nguyen Hanh Trang អនុប្រធាននាយកដ្ឋានពេទ្យកុមារនៃមន្ទីរពេទ្យជាតិនៅទីក្រុងហូជីមិញ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងរយៈពេល ៤ ខែកន្លងមកនេះ ចំនួនអ្នកជំងឺកុមារដែលត្រូវបានព្យាបាលដោយជំងឺផ្លូវដង្ហើមបានកើនឡើងប្រមាណ ៣០% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ ក្នុងចំណោមនោះ ៥០% នៃអ្នកជំងឺកុមារត្រូវបានរកឃើញថា មានជំងឺរលាកទងសួត និងរលាកសួត។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Trang បាននិយាយថា “ឪពុកម្តាយជាច្រើនយល់ច្រឡំថា ជំងឺរលាកសួតកើតឡើងតែក្នុងរដូវត្រជាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការពិតទៅមេរោគនេះអាចវាយប្រហារកុមារបានគ្រប់រដូវ ទោះបីជាអាកាសធាតុក្តៅក៏ដោយ”។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំចំនួនកុមារដែលមានជំងឺផ្លូវដង្ហើមនៅក្នុងទីក្រុងមាននិន្នាការកើនឡើងក្នុងរដូវក្តៅ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅឆ្នាំនេះអាកាសធាតុក្តៅបានចាប់ផ្តើមកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងពី ៣២-៣៦ ដឺក្រេដែលបណ្តាលឱ្យកុមារកាន់តែច្រើនឡើងឈឺ។ នៅពេលអាកាសធាតុក្តៅ គ្រួសារជាច្រើនប្រើម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ដោយបើកសីតុណ្ហភាពទាបក្រោម ២០ អង្សាសេភាពខុសគ្នានៃសីតុណ្ហភាពរវាងបន្ទប់ត្រជាក់ និងបន្ទប់ខាងក្រៅគឺខ្ពស់ពេក ធ្វើឱ្យកុមារពិបាកសម្របខ្លួន និងអាចបណ្តាលឱ្យមានជំងឺរលាកសួត។

ហេតុនេះហើយអាកាសធាតុក្តៅធ្វើឱ្យកុមារបាត់បង់ចំណង់អាហារ បែកញើសច្រើន និងខ្សោះជាតិទឹក ធ្វើឱ្យពួកគេងាយនឹងកើតជំងឺ។ កុមារអាចឈឺបំពង់ក ក្អក រលាកបំពង់ក ហើយក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ ពួកគេអាចកើតជំងឺរលាកសួត។ អាកាសធាតុក្តៅ កុមារដែលងូតទឹកច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃក៏ងាយនឹងកើតជំងឺផ្តាសាយផងដែរ កុមារខ្លះបន្ទាប់ពីងូតទឹករួចស្រាប់តែមានអាការៈក្តៅខ្លួនខ្លាំង ឈឺបំពង់ក ហៀរសំបោរ និងពិបាកដកដង្ហើម ដែលជាសញ្ញានៃការឆ្លងមេរោគផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវ។ វេជ្ជបណ្ឌិតណែនាំឱ្យឪពុកម្តាយការពារជំងឺក្នុងអាកាសធាតុក្តៅ ដោយប្រើម៉ាស៊ីនត្រជាក់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ កុំឱ្យកង្ហារម៉ាស៊ីនត្រជាក់ផ្លុំដោយផ្ទាល់លើរាងកាយរបស់កុមារ ហើយក្រៅពីពេលចូលគេង កុំទុកឱ្យកុមារនៅក្នុងបន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពេក។

អ្នកជំនាញឧតុនិយមព្រមានថា អាកាសធាតុក្តៅនឹងបន្តប៉ះពាល់ពេញផ្ទៃប្រទេសវៀតណាម ជាពិសេសគឺក្នុងអំឡុងថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា និងថ្ងៃទី១ ខែឧសភា អាកាសធាតុក្តៅនៅតែបន្តពាសពេញខេត្ត។ ដូច្នេះឪពុកម្តាយត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាកូនរបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងពេលវិស្សមកាលដ៏វែងនេះ។ កុមារដែលសកម្មនៅខាងក្រៅត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើការរក្សាសុខភាព ត្រូវប្រាកដថាពួកគេផឹកទឹកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ពាក់មួកការពារកម្តៅថ្ងៃ ហែលទឹកក្នុងកម្រិតមធ្យម និងងូតទឹកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ ការិយាល័យគយវៀតណាមរាយការណ៍ថា ប្រាក់ចំណូលបានពីការនាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើរបស់វៀតណាម ក្នុងរយៈពេល៤ខែដំបូង (គិតចាប់ពីខែមករា រហូតដល់ខែមេសា) ឆ្នាំ២០២៤ ស្មើជាង១.៨០០លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើង៣២,៩% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ។ រីឯចិន, កូរ៉េខាងត្បូង, សហរដ្ឋអាមេរិក និងថៃ គឺជាប្រទេសនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើពីវៀតណាមច្រើនបំផុត ក្នុងរយៈពេល៤ខែដំបូង ឆ្នាំ២០២៤ ។

ចំណែកប្រាក់ចំណូលដែលប្រទេសវៀតណាមទទួលបានពីការនាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើទៅក្រៅប្រទេស នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ (ត្រឹមរយៈពេល១ខែ) គឺស្មើរហូតដល់ជាង៥៣៩លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើងជិត១៤,៩% បើធៀបនឹងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ និងកើនឡើង៣៧,៨% បើធៀបនឹងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ។

ភ្នាក់ងារពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស ដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មរំពឹងថា ការនាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើ រួមទាំងការនាំចេញផ្លែទុរេនវៀតណាម នឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀតនៅឆ្នាំ២០២៤នេះ ដោយសារវៀតណាមបានបង្កើនផ្ទៃដីកសិកម្ម និងរោងចក្រវេចខ្ចប់ដែលមានការទទួលស្គាល់គុណភាពពីពិភពលោកកាន់តែច្រើន ។ ហេតុនេះ វាជាកត្តាជួយជំរុញដល់ការនាំចេញទិន្នផលកសិកម្មទៅក្រៅប្រទេស ។

ក្រសួងកសិកម្ម និងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទវៀតណាមរំពឹងថា ឧស្សាហកម្មបន្លែ និងផ្លែឈើ នៅតែបន្តបង្កើតកំណត់ត្រាថ្មីនៅឆ្នាំ២០២៤ ហើយប្រាក់ចំណូលដែលវៀតណាមទទួលបានពីការនាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ទាំងមូល គឺស្មើប្រមាណពី៦ពាន់លាន ទៅ៦ពាន់៥រយលានដុល្លារអាមេរិក និងកើនឡើងពី១៥% ទៅ២០% បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៣ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសវៀតណាមបាននាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើក្នុងបរិមាណយ៉ាងច្រើនទៅក្រៅប្រទេស ព្រមទាំងទទួលបានប្រាក់ចំណូលចំនួន៥.៦៩០លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើងជាង៧០% បើប្រៀបធៀបពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ៕

ប្រទេសជប៉ុន៖ ពលរដ្ឋជប៉ុនចំនួន ៤ នាក់ដែលជាជនរងគ្រោះនៃការបោកប្រាស់របស់បណ្តាញសង្គម Facebook និង Instagram បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងប្តឹងក្រុមហ៊ុន Meta ដោយទាមទារសំណង ១៤ ម៉ឺនដុល្លារ សម្រាប់ការដំណើរការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មក្លែងក្លែងដែលបានក្លែងបន្លំពួកគេចូលទៅក្នុងការវិនិយោគនៅក្នុងគម្រោងដែលពួកគេជឿថាត្រូវបានគាំទ្រដោយសហគ្រិន។

យោងតាម The Asahi កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ បានឱ្យដឹងថាដើមបណ្តឹងទាំងបួនដែលមានអាយុពី ៤០ ដល់ ៦០ ឆ្នាំបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការស្រុក Kobe ដោយពួកគេនិយាយថា ពួកគេត្រូវបានបោកបញ្ឆោតឱ្យវិនិយោគតាមរយៈការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតក្លែងក្លាយ ដែលអ្នកបន្លំនោះបានបង្ហាញខ្លួនជាសហគ្រិន Maezawa Yusaku និងអ្នកវិនិយោគដ៏ល្បីៗផ្សេងទៀត ធ្វើឱ្យពួកគេជឿនិងព្រមវិនិយោគប្រាក់យ៉ាងច្រើន។

ដើមបណ្តឹងនិយាយថា Meta មានកាតព្វកិច្ចពិនិត្យមើលខ្លឹមសារនៃការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមរបស់ខ្លួន ដើម្បីការពារការខូចខាតដែលមិននឹកស្មានដល់ត្រូវបានវាយប្រហារលើអ្នកប្រើប្រាស់វេទិកា ដោយពួកគេអះអាងថា ក្រុមហ៊ុននេះធ្វេសប្រហែស។ អ្នកទាំងបួនកំពុងស្វែងរកប្រាក់សរុបចំនួន ២៣ លានយ៉េន ឬប្រហែល ១៤៨,០០០ ដុល្លារ ជាសំណងពីអង្គភាព Meta’s Japan, Facebook Japan ។ ការប្ដឹងនេះកើតឡើងខណៈករណីក្លែងបន្លំដោយអ្នកក្លែងបន្លំតារាល្បីៗលើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមកំពុងកើនឡើង។

ដូច្នេះហើយនេះជារឿងមិនធម្មតាសម្រាប់ប្រជាជនជប៉ុនក្នុងការទៅតុលាការដើម្បីស្វែងរកសំណងពីប្រតិបត្តិករប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមចំពោះការក្លែងបន្លំដែលបានអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធរបស់ពួកគេ។ មេធាវីសម្រាប់ដើមបណ្តឹងនិយាយថា បណ្តឹងនេះហាក់ដូចជាដំបូងគេនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនដែលប៉ុនប៉ងឱ្យប្រតិបត្តិករវេទិកាទទួលខុសត្រូវលើការឆបោកបែបនេះ។ ប្រធានមេធាវីលោក Kokufu Yasumichi បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា ពួកគេនឹងត្រួតពិនិត្យកម្មវិធីឡើងវិញ ហើយនឹងគូសបញ្ជាក់ពីតម្រូវការសម្រាប់បទប្បញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីការពារការក្លែងបន្លំបែបនេះ៕

អ្នកស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសប៉េរូ និយាយថា ដើមឈើមួយប្រភេទឈ្មោះ «Socratea Exorrhiza» ឬគេស្គាល់ជាទូទៅថា «ដើមដូងប្រេងនៅតំបន់ត្រូពិក» ដែលដុះក្នុងបរិវេណព្រៃនៅអាមេរិកកណ្តាល និងខាងត្បូង អាចដើរបានចម្ងាយចាប់ពី២សង់ទីម៉ែត្រ ទៅ៣សង់ទីម៉ែត្រក្នុង១ថ្ងៃ ហើយក្នុង១ឆ្នាំ វាអាចដើរបានរហូតដល់ជាង២០ម៉ែត្រឯណោះ ។ បើតាមការរៀបរាប់នេះ គឺវាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងដើមឈើម្យ៉ាងឈ្មោះ អេន ក្នុងភាពយន្ត «The Lord of the Rings» ។

ការលើកឡើងថា ដើមឈើអាចដើរបាន ពុំមែនគ្មានមូលដ្ឋាននោះទេ ពីព្រោះកាលពីឆ្នាំ១៩៨០ អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់ឈ្មោះ John H. Bodley និងម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Foley C. Benson បានបង្ហាញរបាយការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រមួយថា នៅព្រៃអាម៉ាហ្សូន ប្រទេសប៉េរូ មានដើមឈើមួយប្រភេទបានដើរចេញពីម្លប់ទៅរកកន្លែងមានពន្លឺថ្ងៃ ហើយវាក៏បានដុះឫសថ្មីជាបន្តបន្ទាប់ និងទុកឱ្យឫសចាស់ស្អុយរលួយ ។ ដូច្នេះ ព័ត៌មានដើមឈើអាចបម្លាស់ទី បានក្លាយជាទិន្នន័យមួយដែលបណ្តាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរនៅអាមេរិករៀបរាប់ឱ្យភ្ញៀវទេសចរស្តាប់រហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។

តើការលើកឡើងថា ដើមឈើឈ្មោះ Socratea Exorrhiza អាចដើរបាន និងមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីរុក្ខជាតិផ្សេងទៀត គឺជាការពិតដែរឬទេ? ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើននាក់ប្រាប់ថា វាមិនមែនជាការពិតទេ ។

កាលពីឆ្នាំ២០០៥ Gerardo Avalos ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រតំបន់ក្តៅ និងនាយកមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សា និងអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពនៅទីក្រុង Atenas ប្រទេសកូស្តារីកា ព្រមទាំងជាអ្នកជំនាញឈានមុខលើពិភពលោក ពាក់ព័ន្ធនឹងដើមឈើ Socratea Exorrhiza ហើយបានបោះពុម្ពការស្រាវជ្រាវក្នុងទស្សនាវដ្តីឈ្មោះ Biotropica លើកឡើងថា ការពិត ដើមឈើ Socratea Exorrhiza ពុំអាចដើរបានទេ ហើយកម្លាំងខ្យល់ខ្លាំងបានវាយប្រហារលើវា ទើបធ្វើឱ្យវាផ្អៀង ។ បន្ទាប់មក វាក៏ដុះឫសថ្មីឡើងដើម្បីឱ្យដើមទាំងមូលមានលំនឹង ហើយផ្នែកខាងលើនៃដើមឈើបានងាកទៅរកពន្លឺថ្ងៃ គឺដូចគ្នានឹងដើមឈើផ្សេងទៀតដែរ ប៉ុន្តែគល់ឈើពុំបានផ្លាស់ទីឡើយ ។

ក្រោយមក នៅឆ្នាំ២០០៧ ការស្រាវជ្រាវមួយទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងតួនាទីរបស់ឫសដើមឈើ Socratea Exorrhiza របស់អ្នកជំនាញផ្នែករុក្ខជាតិ ឈ្មោះ Gregory R. Goldsmith ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ ។ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះ គឺដូចគ្នានឹងការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកជំនាញឈ្មោះ Gerardo Avalos ដែរ គឺដើមឈើនេះពុំអាចដើរបានទេ ។

ទោះយ៉ាងណា នៅតែមានការសង្ស័យថា បើដើមឈើនេះពុំអាចដើរទៅមុខបាន ហេតុអ្វីបានជាឫសរបស់វាដុះខ្ពស់បែបនេះ? កាលពីឆ្នាំ១៩៦០ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសន្និដ្ឋានថា បានជាដើមឈើ Socratea Exorrhiza ចេញឫសខ្ពស់ៗបែបនេះ គឺដើម្បីការពារដើមរបស់វាពីទឹកជំនន់ ។ ប៉ុន្តែពួកគេគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់គ្រប់គ្រាន់ទេ ចំពោះការលើកឡើងបែបនេះ ។

រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន (ឆ្នាំ២០២៤) អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រកែកគ្នាថា ដើមឈើ Socratea Exorrhiza បានដុះឫសខ្ពស់ៗបែបនេះ ពីព្រោះវាចង់បង្កើនកម្ពស់បន្ថែមទៀត និងចង់ឱ្យដើមរឹងមាំល្អដើម្បីទទួលពន្លឺថ្ងៃកាន់តែច្រើន ។ ដូច្នេះ វានឹងអាចកាត់បន្ថយថាមពលដែលបានផ្គត់ផ្គង់ដើមរបស់វា ។

បើទោះជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅតែបន្តស្រាវជ្រាវពីដើមឈើប្រភេទនេះនាពេលបច្ចុប្បន្នក្តី ប៉ុន្តែបណ្តាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរនៅតែរៀបរាប់ឱ្យភ្ញៀវទេសចរស្តាប់ថា វាជាដើមឈើអាចដើរបាន ហើយក្នុង១ឆ្នាំៗ វាអាចដើរបានក្នុងចម្ងាយជាង២០ម៉ែត្រ ។

វាជារឿងគួរឱ្យចម្លែកណាស់ និងធ្វើឱ្យបណ្តាអ្នកជំនាញប្រកែកគ្នាបន្តទៀត ហើយគេពុំអាចបញ្ជាក់បានថា តើវាពិតជាអាចដើរបានឬក៏អត់? ប៉ុន្តែមិនប្រាកដទេ នៅតំបន់ព្រៃផ្សេងទៀតដែលមនុស្សពុំទាន់ទៅដល់ គឺអាចមានដើមឈើខ្លះចេះដើរក៏ថាបាន ៕