ស្របពេលដែលរដូវក្តៅស្ងួតហួតហែង ដោយសង្កេតឃើញថាឧបទ្ទវហេ.តុ.ផ្ទុះ.ឆេះៗ កាន់តែកើតមានជាញឹកញាប់ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ដែលទើបតែបានកន្លងទៅថ្មីៗនេះនៅអាស៊ី រួមមានទាំង វៀតណាម ថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងកម្ពុជាផងដែរ ដែលជាការព្រួយបា.រម្ភមួយនៅទូទាំងទ្វីប ជាពិសេសគឺប៉ះ.ពាល់ដល់អាយុជីវិតរបស់មនុស្ស សត្វ និងបរិស្ថាន។

សោកនាដកម្មដ៏សោកសង្រេងមួយបានកើតឡើងនាល្ងាចថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងឧបទ្ទវហេតុផ្ទុះឃ្លាំងផ្ទុកគ្រាប់ យោធភូមិភាគទី៣ នៃខេត្តកំពង់ស្ពឺ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលបណ្តាលឲ្យយោធិនចំនួន២០នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងជាការសោកស្តាយពេញមួយប្រទេសអំពីការពលីជីវិតដល់ជាតិមាតុភូមិ។ បន្ថែមពីនេះ តាមរយៈហេតុការណ៍នេះក៏បានបណ្តាលឲ្យមនុស្សជាច្រើនទៀតបានរងរបួស និងខូចខាតផ្ទះសម្បែងរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋនៅជុំវិញនោះជាច្រើនខ្នងផងដែរ។

ក្រឡេកមកមើលលប្រទេសវៀតណាមវិញ កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នំា២០២៤នេះ យោងតាមប្រភពសារព័ត៌មានរៀតណាមគឺបានកើតមានភ្លើងឆេះដ៏សន្ធោសន្ធៅមួយនៅជួរភ្នំ Co To ខេត្ត An Giang ប្រទេសវៀតណាម ស្របពេលដែលអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង ស្ងួតហួតហែង និងខ្យល់ខ្លាំង ទើបពិបាកក្នុងការពន្លត់អគ្គីភ័យ ហើយភ្លើងគឺរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំង។ តាមរយៈហេតុការគេសង្កេតឃើញថាមានការផ្ទុះថ្ម ដោយសម្មតការផ្ទុះនេះគឺអាចបណ្តាលមកពី គ្រាប់បែកដែលបន្សល់ទុកមកតាំងពីសម័យសង្គ្រាម។

នៅឯវៀតណាមដដែល កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤នេះ ក៏បានរាយការណ៍អំពីករណីផ្ទុះឆេះដ៏ធំមួយរបស់រោងចក្រក្រដាស ដែលមានឈ្មោះថា Hung Loi Paper Joint Stock Company មានទីតាំងស្ថិតនៅ ខេត្ត Bac Ninh ភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលបណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់នឹងរងរបួសមួយចំនួន។

ដោយឡែកនៅឯប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ គឺបានលេចឡើងនូវករណីអគ្គីភ័យ ឆាបឆេះ និងផ្ទុះឃ្លាំងផ្ទុកសារធាតុគីមីមួយកន្លែងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តរ៉ាក់យ៉ង ប្រទេសថៃ។ តាមការបញ្ជាក់ ក្រុមហ៊ុននេះគឺជាក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្ម និងបានផ្ទុកនូវសារធាតុគីមីជាច្រើនប្រភេទផងដែរ ទើបនាំឲ្យមានការជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតំបន់ជុំវិញនោះឲ្យគេចចេញ ដើម្បីឲ្យកុំឲ្យស្រូបយកនូវឧស្ម័នគីមីទាំងនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៧៨នាក់ ស្ថិតនៅបរិវេននោះបានទទួលរងឥទ្ធិពលអាក្រក់ពីផ្សែងគីមី ជាហេតុនាំឲ្យកើតមានជំងឺផ្លូវដង្ហើមត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ។ គិតមកត្រឹមពេលនេះ មនុស្សប្រមាណ៤នាក់កំពុងស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៅឡើយ។

ចំណែកប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤នេះ ក៏បានកើតមាននូវហេតុការណ៍ផ្ទុះឃ្លាំងរំសេវដ៏ធំមួយនៅក្រៅក្រុង ដោយគេកំណត់អន្តសញ្ញាណបានថា វាទំនងជាកើតឡើងដោយសារតែការរក្សាទុកគ្រាប់រំសេវដែលផុតកំណត់ទើបបណ្តាលឲ្យមានអគ្គីភ័យឆាបឆេះនិងរាលដាលផ្នែកផ្សេងទៀត។ ប៉ុន្តែជាសំណាងល្អ គឺមិនមានអ្នកស្លាប់ឬរបួសដោយសារតែឧបទ្ទវហេតុនេះនោះទេ។

ទោះជាយ៉ាងណា ជុំវិញករណីផ្ទុះឆេះទាំងនេះ នៅតែមិនទាន់មានការបញ្ជាក់ថាកើតឡើងដោយសារមូលហេតុចម្បងអ្វីឲ្យជាក់លាក់នៅឡើយនោះទេ៕

កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មាន AFP បានរាយការណ៍ពីរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកថា អត្រាការផឹកគ្រឿងស្រវឹ.ង និងជក់បា.រី អេឡិចត្រូនិករបស់យុវជនលើពិភពលោក កើនឡើងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ។ របាយការណ៍នេះអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រទេសនានាកំណត់វិធានការដោះស្រាយជាបន្ទាន់ ក្រោយពីលទ្ធផលស្ទង់មតិបង្ហាញថា យុវជនជាង២៨ម៉ឺននាក់ មានអាយុ១១ឆ្នាំ, ១៣ឆ្នាំ និង១៥ឆ្នាំ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប, អាស៊ីកណ្តាល និងកាណាដា ប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀន និងផឹកគ្រឿងស្រវឹង ។

មន្ត្រីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និយាយថា ៖ «ផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងដោយសារការប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀនជាបញ្ហាសំខាន់ ហើយមេដឹកនាំប្រទេសនីមួយៗពុំគួរព្រងើយកន្តើយនឹងតួលេខនេះទេ» ។ របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា យុវជនអាយុ១៥ឆ្នាំ ស្មើ៥៧% បានផឹកគ្រឿងស្រវឹង ហើយអត្រាការផឹកគ្រឿងស្រវឹងរបស់ក្មេងប្រុសធ្លាក់ចុះ ខណៈក្មេងស្រីកើនឡើង ។

ការិយាល័យប្រចាំតំបន់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅអឺរ៉ុប ដែលគ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន៥៣ រួមទាំងអាស៊ីកណ្តាល បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា ៖ «ការរកឃើញលើកនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា យុវជនទាំងនេះងាយស្រួលស្វែងរកគ្រឿងស្រវឹង និងក្លាយជារឿងធម្មតា ។ ហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសនីមួយៗគួរស្វែងរកវិធានការដោះស្រាយបន្ទាន់ដើម្បីការពារកុមារ និងយុវជនឱ្យចៀសផុតពីគ្រោះថ្នាក់ដោយសារគ្រឿងស្រវឹង» ។

ក្រៅពីនេះ របាយការណ៍បង្ហាញថា ការជក់បារីអេឡិចត្រូនិកបានកើនឡើង និងធ្វើឱ្យការជក់បារីធម្មតាធ្លាក់ចុះ ។ កាលពីឆ្នាំ២០២២ កុមារមានអាយុចាប់ពី១១ឆ្នាំ ដល់១៥ឆ្នាំ ស្មើ១៣% បានជក់បារីធម្មតាតិចតួច បើធៀបនឹងរយៈពេល៤ឆ្នាំមុន ខណៈកុមារអាយុ១៥ឆ្នាំ ស្មើ៣២% បានជក់បារីអេឡិចត្រូនិក ។

លោក Hans Kluge នាយកអង្គការសុខភាពពិភពលោក ប្រចាំតំបន់អឺរ៉ុបនិយាយថា ៖ «ការប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប និងតំបន់ផ្សេងទៀតបានគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងដល់ផ្នែកសុខាភិបាល ។ ហេតុនេះ គួរបង្កើនអត្រាពន្ធគ្រឿងស្រវឹង ឬថ្នាំជក់ និងរឹតបន្តឹងច្បាប់សម្រាប់ការលក់ និងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម» ។

របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា អាកប្បកិរិយាក្នុងវ័យជំទង់នឹងប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងបំផ្លាញអនាគតរបស់ពួកគេ ហើយការផឹកគ្រឿងស្រវឹង ឬជក់បារីតាំងពីក្មេងនឹងធ្វើឱ្យពួកគេកាន់តែញៀនខ្លាំងឡើង និងពិបាកកាត់ផ្តាច់ ។ ទោះយ៉ាងណា ការប្រើប្រាស់កញ្ឆារបស់កុមារអាយុ១៥ឆ្នាំ បានធ្លាក់ចុះស្មើ១២% និងធ្លាក់ចុះ៤% ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក ៕

បរទេស៖ កាលពីពេលថ្មីៗនេះយោងតាម Money Control ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ថាមានស្ត្រីជនជាតិកូរ៉េម្នាក់ត្រូវបានគេបោកប្រាស់ប្រាក់ជិត ៥១,០០០ ដុល្លារអាមេរិក បន្ទាប់ពីបុរសម្នាក់បានប្រើប្រាស់កម្មវិធី AI ផ្លាស់ប្តូរមុខទៅជា Elon Musk ដើម្បីសុំស្គាល់នាង និងសុំឱ្យនាងផ្ទេរប្រាក់។

យោងតាមប្រភពដដែលបានឱ្យដឹងថា ជនរងគ្រោះដែលជាជនជាតិកូរ៉េនោះមានឈ្មោះថា Jeong Ji-sun ដោយនាងបាននិយាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ថា មូលហេតុដែលនាងត្រូវបានគេបោកប្រាស់ប្រាក់ជិត ៥១,០០០ ដុល្លារ គឺដោយសារដំបូងមានអាខោន Instagram មួយដែលដាក់រូប Elon Musk បាន Follow ទៅនាងកាលពីថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣។ ក្នុងពេលនោះអាខោនចម្លែកនោះក៏បានចាប់ផ្តើមឆាតទាក់ទងទៅនាង ហើយបានផ្ញើរូបថតលេខសម្គាល់របស់គាត់ និងរូបថតគាត់នៅកន្លែងធ្វើការឱ្យទៅនាង។ ដោយបុគ្គលនោះបាននិយាយអំពីកូនរបស់គាត់ របៀបដែលគាត់ទៅធ្វើការដោយឧទ្ធម្ភាគចក្រ ហើយនិយាយថាគាត់តែងតែទាក់ទងជាមួយអ្នកគាំទ្រដោយចៃដន្យ។

ជនរងគ្រោះ Jeong Ji-sun បានប្រាប់សារព័ត៌មានទៀតថា ក្នុងពេលទាក់ទងតាមឆាតនោះនាងនៅតែមានអារម្មណ៍មន្ទិលក៏បានឆែកជីវប្រវត្តិរបស់ Musk ហើយក៏បានសួរអំពីបទពិសោធន៍របស់ Musk ក្នុងការជួបជាមួយប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង Yoon Suk-yeol ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ បុរសក្លែងបន្លំបាននិយាយថាអ្នកទាំងពីរបានពិភាក្សាគ្នាអំពី “ការបង្កើតរោងចក្រទំនើបនៅសេអ៊ូល និងជេជូ”។ Jeong ក៏បានបន្តទៀតថា បុរសនោះថែមទាំងនិយាយថាគាត់ស្រឡាញ់នាងក្នុងអំឡុងពេលខលវីដេអូជាមួយគ្នា ដោយនាងជឿជាក់ទាំងស្រុងថាមនុស្សម្នាក់នេះពិតជា Elon Musk ។ បន្ទាប់មកអ្នកបោកប្រាស់បានឱ្យជនរងគ្រោះនូវលេខគណនីធនាគារនៅប្រទេសកូរ៉េ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យនាងផ្ទេរប្រាក់វិនិយោគដោយបុរសនោះបាននិយាថា “គាត់រីករាយណាស់ដែលបានឃើញអ្នកគាំទ្ររបស់គាត់ក្លាយជាអ្នកមាន”។

មិនយូរប៉ុន្មាន Jeong ក៏បានផ្ទេរប្រាក់សរុបចំនួន ៧០ លានវ៉ុន (ប្រមាណជិត ៥១,០០០ ដុល្លារអាមេរិក) ទៅក្នុងគណនីបុរសនោះ មុនពេលអ្នកបោកប្រាស់បាត់ខ្លួន។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលជនខិលខូចបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីក្លែងបន្លំលួចយកប្រយោជន៍ពីរូបភាពបុគ្គលល្បីៗដូច Elon Musk ជាដើម។ ដូច្នេះហើយ បច្ចេកវិទ្យាកាន់តែទំនើប គឺកាន់តែគ្រោះថ្នាក់ ដោយសារបច្ចេកវិទ្យាទាំងនោះភាគច្រើនបានធ្លាក់ចូលដៃរបស់ពួកគេ Hacker ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សជុំវិញពិភពលោកប្រឈមនឹងការបោកប្រាស់ធ្ងន់ធ្ងរ។

នេះបើយោងតាមការស្រាវជ្រាវដោយសាកលវិទ្យាល័យសេអ៊ូលបានបង្ហាញថា ករណីឆបោកចំនួន ២៨០ ត្រូវបានរកឃើញក្នុងកំឡុងខែមករា ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ ដែលក្នុងនោះ ៧១.៤% នៃជនរងគ្រោះគឺជាស្ត្រី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េបានវាយតម្លៃថា ច្បាប់របស់ប្រទេសនេះនៅតែខ្វះបទប្បញ្ញត្តិដើម្បីការពារកុំឱ្យឧបទ្ទវហេតុកើតឡើងម្តងទៀត។ ជនរងគ្រោះភាគច្រើននៃការបោកប្រាស់ស្នេហាបានផ្ទេរប្រាក់តាមរយៈកាតឥណទានទៅកាន់គេហទំព័រក្លែងក្លាយដែលបង្កើតឡើងដោយឧក្រិដ្ឋជន ដែលទុកឱ្យអាជ្ញាធរគ្មានមូលដ្ឋានដើម្បីផ្អាកប្រតិបត្តិការ និងការពារការដកប្រាក់៕

បើតាមរបាយការណ៍ថ្មីរបស់ European Central Banl បង្ហាញថា អាកាសធាតុនៅលើពិភពលោកបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង ជាហេតុធ្វើឱ្យតម្លៃអាហារកើនឡើង៣,២% ក្នុង១ឆ្នាំ ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ២០២៤ របាយការណ៍នេះបានស្រាវជ្រាវពីតម្លៃអាហារ និងទំនិញផ្សេងៗក្នុង១ខែៗនៅប្រទេសចំនួន១២១ និងស្រាវជ្រាវពីសីតុណ្ហភាព និងកត្តាអាកាសធាតុដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់តម្លៃអាហារផងដែរ ។

របាយការណ៍នេះបញ្ជាក់ថា ពេលអាកាសធាតុកាន់តែប្រែប្រួលខ្លាំងធ្វើឱ្យបន្លែបង្ការ, គ្រឿងផ្សំ និងទិន្នផលកសិកម្មកាន់តែពិបាកស្វែងរក ហើយមនុស្សជាច្រើនលើពិភពលោក គ្មានអាហារសម្បូរបែប និងល្អសម្រាប់សុខភាពដូចមុន ឬអាចមានអាហារ តែមិនគ្រប់គ្រាន់ ។ ហេតុនេះ វាធ្វើឱ្យតម្លៃអាហារកើនឡើងចាប់ពី០,៩% ដល់៣,២% ក្នុង១ឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០៣៥ ហើយគ្រួសារនីមួយៗបានចំណាយប្រាក់កាន់តែច្រើនដើម្បីទិញអាហារ ។

នៅឆ្នាំ២០៦០ តម្លៃអាហារលើពិភពលោក នឹងកើនឡើងចាប់ពី២,២% ដល់៤,៣% ក្នុង១ឆ្នាំ ហើយប្រទេសទាំងអស់នឹងប្រឈមជាមួយបញ្ហាតម្លៃអាហារកើនឡើង មិនថាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ឬប្រទេសក្រីក្រ ។ រីឯប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកនឹងរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ បើទោះជាទ្វីបអាហ្វ្រិកមានចំណែកតិចតួចក្នុងការធ្វើឱ្យអាកាសធាតុពិភពលោកប្រែប្រួលក្តី ។

គណៈកម្មការ Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) បានប្រៀបធៀបទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងលិចថា ជាចំណុចក្តៅនៃបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងព្យាករថា តំបន់នេះនឹងមានសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្លាំង និងមានបរិមាណទឹកភ្លៀងតិចតួច ។ ហេតុនេះ កសិករជាងពាក់កណ្តាលនៅប្រទេសហ្គាណាបានពឹងផ្អែកលើការធ្វើកសិកម្មតាមធម្មជាតិ ត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ។

របាយការណ៍ដដែលបង្ហាញទៀតថា ពលរដ្ឋមានចំណេះដឹងពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅហ្គាណាបានកើនឡើង នឹងធ្វើឱ្យប្រទេសនេះមានស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់ បើទោះជាមានពលរដ្ឋតិចតួចបានសិក្សាពីអាកាសធាតុក្តៅក្តី ។ វាបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់បានយល់ច្បាស់ពីសីតុណ្ហភាពផ្លាស់ប្តូរ នឹងអាចដោះស្រាយវិបត្តិនេះ ៕

បរទេស៖ បក្សីដែលកាន់កាប់កំណត់ត្រាសម្រាប់ការហោះហើរខ្ពស់បំផុតរបស់ពិភពលោកនោះគឺសត្វត្មាត Rüppell (Gyps rueppellii) ដែលវាអាចឡើងដល់កម្ពស់រហូត ១១,៣០០ ម៉ែត្រ នេះបើយោងតាម IFL Science ដែលបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។
សត្វត្មាត Rüppell មានដើមកំណើតនៅតំបន់ Sahel នៃទ្វីបអាហ្រ្វិក ដែលរីករាលដាលរវាងវាលខ្សាច់សាហារ៉ា និងវាលស្មៅស៊ុនដានី ជម្រករបស់សត្វត្មាតរួមមានប្រទេសដូចជា ហ្ស៊ីមបាវ៉េ សេណេហ្គាល់ និងអេត្យូពី ហើយពេលខ្លះទៀតពួកវាក៏លេចឡើងនៅតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញផងដែរ។

ការបង្ហាញខ្លួនទាំងនោះអាចនឹងកាន់តែកម្រនាពេលអនាគត ដោយសារសត្វត្មាតRüppell ត្រូវបានចុះបញ្ជីថាជាសត្វជិតផុតពូជនៅក្នុងបញ្ជីក្រហមនៃសហភាពអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN) ។ ដូចសត្វស្លាបអាហ្រ្វិកជាច្រើនដែរ ពួកវាត្រូវបានគេគំរាមកំហែងដោយការបរបាញ់ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ទីជម្រក និងការធ្លាក់ចុះនៃប្រភពអាហារ។ លើសពីនេះសត្វត្មាត Rüppell ក៏ប្រឈមនឹងការពុលថ្នាំផងដែរ ដោយសារនៅអាហ្រ្វិកខាងកើត មនុស្សភាគច្រើនតែងតែបាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងថ្នាំប្រឆាំងការរលាក។ ថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរលាកនេះអាចត្រូវបានប្រើក្នុងការព្យាបាលសត្វពាហនៈ ប៉ុន្តែវាអាចធ្វើឱ្យសត្វត្មាត Rüppell ស្លាប់យ៉ាងងាយ ប្រសិនបើពួកវារំលាយគ្រោងឆ្អឹងសត្វដែលចាក់ថ្នាំនោះ។

សត្វត្មាត Rüppell មានកំពស់ជិតមួយម៉ែត្រនិងមានក្បាលទំពែក។ ចរិតលក្ខណៈនៃការសម្របខ្លួននេះ កើតចេញពីទំនោររបស់ពួកវាក្នុងការកប់ក្បាលរបស់ពួកវាចូលទៅក្នុងគ្រោងឆ្អឹងរបស់សត្វព្រៃនៅពេលដែលពួកវាបរិភោគ។ មូលហេតុដែលអ្នកជំនាញកត់ត្រាសត្វបក្សីមួយប្រភេទនេះជាសត្វហោះហើរខ្ពស់បំផុតលើភពផែនដីគឺដោយសារនៅឆ្នាំ ១៩៧៣ សត្វត្មាត Rüppell បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពស់ ១១,៣០០ ម៉ែត្រពីលើកូតឌីវ័រនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច។

ទោះជាយ៉ាងណា វាមិនបង្កបញ្ហាដល់អ្នកបើកយន្តហោះពាណិជ្ជកម្មនោះទេ សត្វត្មាត Rüppell តែងតែឡើងដល់កម្ពស់ដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុត ដោយទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីចរន្តកំដៅដ៏ខ្លាំងនៅពេលវាហោះហើរលើដី និងស្វែងរកសត្វព្រៃ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា សព្វថ្ងៃមានសត្វស្លាបផ្សេងទៀតដែលអាចប្រកួតប្រជែងដណ្តើមតំណែងជាមួយសត្វត្មាត Rüppell បានរួមមានសត្វក្រៀលកស ( Grus grus ) ដែលហើរនៅកម្ពស់ ១០,០០០ ម៉ែត្រ ខណៈពេលដែលគេចពីឥន្ទ្រីនៅហិម៉ាឡៃយ៉ា និងសត្វ goose ( Anser indicus ) ដែលវាអាចហោះហើរ នៅរយៈកម្ពស់អតិបរមារបស់វា ៧,៣០០ ម៉ែត្រ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ការិយាល័យឧតុនិយមថៃប្រកាសថា នៅទូទាំងប្រទេសថៃនៅតែមានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង និងសីតុណ្ហភាពកើនឡើងដល់៤៤អង្សារសេ ខណៈនៅខេត្តភាគត្បូងមានភ្លៀងធ្លាក់ និងផ្គររន្ទះ ។ លើសពីនេះ នៅដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ខ្យល់ព្យុះរដូវក្តៅនឹងបោកបក់មកលើភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ការិយាល័យឧតុនិយមថៃព្យាករថា ចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ដល់ថ្ងៃទី២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ នឹងមានសម្ពាធខ្យល់ទាប ដោយសាររលកកំដៅគ្របដណ្តប់លើភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យប្រទេសថៃទាំងមូលមានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង ខណៈខ្យល់ទិសនិរតី និងខាងត្បូងបក់គ្របលើភាគខាងជើងថៃ ធ្វើឱ្យបរិវេណនេះមានភ្លៀងធ្លាក់ ផ្គររន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់ ។

ចាប់ពីថ្ងៃទី៣ ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ខ្យល់នៅទិសនិរតី និងខាងត្បូងនឹងបក់គ្របដណ្តប់នៅតំបន់ឦសាន, ខាងកើត, ផ្នែកខាងកើតនៃភាគខាងជើង និងភាគកណ្តាល ខណៈភាគខាងជើងប្រទេសថៃមានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងធ្វើឱ្យមានខ្យល់ព្យុះរដូវក្តៅនៅតំបន់ខ្លះ ព្រមទាំងមានផ្គររន្ទះ, ខ្យល់កន្ត្រាក់, ភ្លៀងធ្លាក់ និងរន្ទះបាញ់ក្នុងតំបន់ខ្លះ ។

ចំណែកខេត្តភាគត្បូង ចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ខ្យល់នៅទិសអាគ្នេយ៍ និងខាងកើតនឹងបក់មកគ្របដណ្តប់លើឈូងសមុទ្រថៃភាគខាងត្បូង និងសមុទ្រ Andaman ធ្វើឱ្យតំបន់នេះមានភ្លៀងធ្លាក់ និងផ្គររន្ទះ ។ ចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ខ្យល់ទិសនិរតី និងខាងលិចនឹងគ្របដណ្តប់លើសមុទ្រ Andaman ភាគខាងត្បូង និងឈូងសមុទ្រថៃ ធ្វើឱ្យតំបន់នេះបន្តមានភ្លៀងធ្លាក់ និងផ្គររន្ទះ ។

ការិយាល័យឧតុនិយមថៃប្រកាសថា ចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ដល់ថ្ងៃទី២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ សូមពលរដ្ឋរស់នៅភាគខាងជើងប្រទេសថែរក្សាសុខភាពដោយសារអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង និងចៀសវាងធ្វើការ ឬធ្វើអ្វីមួយនៅក្រោមកំដៅថ្ងៃរយៈពេលយូរ ។ ក្រៅពីនេះ សូមប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់កើតពីភ្លៀងធ្លាក់ ផ្គររន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់ផងដែរ ។

ចាប់ពីថ្ងៃទី៣ ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ សូមពលរដ្ឋរស់នៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់ដោយសារខ្យល់ព្យុះ ផ្គររន្ទះ ខ្យល់កន្ត្រាក់ និងព្រិលធ្លាក់ក្នុងតំបន់ខ្លះ និងហាមដាច់ខាតឈរនៅទីវាល, ក្រោមដើមឈើធំ, ការដ្ឋានសំណង់ និងផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្មមិនរឹងមាំ ។ រីឯកសិករគួរត្រៀមខ្លួនការពារផលដំណាំ និងសត្វចិញ្ចឹម ហើយអ្នកនេសាទគួរចៀសវាងការជិះទូកក្នុងតំបន់មានភ្លៀងធ្លាក់ និងផ្គររន្ទះ ៕