ចេះស្រែកអីតែមនុស្ស សូម្បីរុក្ខជាតិក៏ចេះស្រែកដែរគ្រាន់តែយើងមិនអាចឮសំឡេងវាដោយផ្ទាល់បាន។ នេះបើយោងតាមការសិក្សាថ្មីមួយរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Tel Aviv ក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល បាននិយាយថា រុក្ខជាតិទាំងអស់នៅលើផែនដីសុទ្ធតែចេះស្រែក នៅពេលដែលវាដុះពន្លក ឬនៅពេលដែលមនុស្សបានប៉ះពាល់វា។ ដូច្នេះដើម្បីដឹងថា រុក្ខជាតិបញ្ចេញសំឡេងយ៉ាងដូចម្តេច អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក៏បានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ថតសំឡេង ដើម្បីចាប់យកសំឡេងរបស់រុក្ខជាតិ “ស្រែក” នៅពេលប្រមូលផល។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របាននិយាយថា សំឡេងស្រែករបស់រុក្ខជាតិគឺមិនដូចសំឡេងស្រែករបស់មនុស្សទេ ប៉ុន្តែជាសំឡេងលោតស្រាលៗស្ថិតក្នុងប្រេកង់ ultrasonic ដែលវាពិបាកក្នុងការស្តាប់ដោយផ្ទាល់ ដោយសារសំឡេងរុក្ខជាតិគឺមានកម្រិតស្រាលខ្លាំងមែនទែន ប៉ុន្តែសម្រាប់សត្វវិញគឺអាចស្តាប់សំឡេងរបស់ពួកវាបាន ព្រោះរុក្ខជាតិមានអន្តរកម្មជាមួយសត្វល្អិត និងសត្វដទៃទៀតគ្រប់ពេលវេលា ហើយសារពាង្គកាយទាំងនេះជាច្រើនប្រើសំឡេងសម្រាប់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា ដូច្នេះវាពិតជាសមស្របបំផុតសម្រាប់រុក្ខជាតិក្នុងការបញ្ចេញសំឡេងឱ្យសត្វឮ ប្រៀបដូចមនុស្សយើងអាចស្តាប់សំឡេងសត្វអញ្ចឹងដែរ។

បើយោងតាមការសិក្សាដែលចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី Cell ក៏បានឱ្យដឹងដែរថា នៅពេលដែលរុក្ខជាតិបញ្ចេញសំឡេងគឺវាចង់បង្ហាញឱ្យយើងឃើញថា រុក្ខជាតិគឺកំពុងស្ថិតនៅក្រោមភាពតានតឹង គ្រោះរាំងស្ងួត ការឆ្លងមេរោគ ឬនៅពេលវាចុះខ្សោយ។ អ្វីដែលសំខាន់ជាងគេនោះ គឺអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានបញ្ជាក់ថា រុក្ខជាតិកាលណាដែលវាស្ត្រេសគឺវានឹងស្រែកហើយ ហើយរុក្ខជាតិដែលមានសុខភាពល្អវានឹងបញ្ចេញសំឡេងស្រាលៗ។ ដូច្នេះវាទំនងដែរថា រុក្ខជាតិនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកក៏អាចកំពុងនិយាយជាមួយអ្នកផងក៏មិនដឹង ប៉ុន្តែរុក្ខជាតិនៅប្រេកង់ខ្ពស់ពេក ដូចនេះត្រចៀករបស់មនុស្សមិនអាចចាប់រលកសំឡេងរបស់ពួកវាបានទេ៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ ជនជាតិភាគតិចជាច្រើននៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីនៅតែបន្តគោរពប្រពៃណីបុរាណពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ជាពិសេស ជនជាតិភាគតិច Toraja ដែលរស់នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងត្បូងកោះស៊ូឡាវ៉េស៊ី ។ ពិធីមួយល្បីល្បាញបំផុតរបស់ពួកគេ គឺការជីកសាកស.ព សមាជិកគ្រួសារមកធ្វើពិធីបុណ្យជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែនៅមានពិធីមួយទៀតប្លែកពីនេះ គឺការបញ្ចុះសាកស.ព ទារកក្នុងដើមឈើ (ឬហៅថា Kambira Baby Grave) ។

ជនជាតិភាគតិច Toraja ហៅពិធីនេះថា «ផ្នូរទារក Kambira Baby Grave» ស្ថិតនៅតំបន់ Tana Toraja ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី និងស្ថិតនៅឆ្ងាយពីទីក្រុងម៉ាខាឡេ ប្រមាណ១០គីឡូម៉ែត្រ ។ វាជាទីកន្លែងដែលពួកគេយកសាកសពទារកមករុំដោយក្រណាត់ត្បាញពីសរសៃឈើ និងយកទៅកប់ក្នុងដើមឈើឈ្មោះថារ៉ា ដែលគេបានរៀបចំរួចហើយ បន្ទាប់មក ក៏បិទទ្វារឈើ ។

ថារ៉ា គឺជាដើមឈើមានទំហំធំ និងសម្បូរជ័រច្រើន ហើយជនជាតិភាគតិច Toraja ហៅដើមឈើនេះថា ដើមឈើទឹកដោះម្តាយ ។ រីឯផ្នែកខាងក្នុងដើមឈើដែលគេបញ្ចុះសាកសពទារក គឺចាត់ទុកថា ទារកនោះបានត្រឡប់ទៅរស់នៅក្នុងផ្ទៃម្តាយវិញ ។ គេមានជំនឿថា នឹងអាចជួយឱ្យដួងព្រលឹងទារកបានរស់នៅទីស្ងប់សុខ ហើយរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ សាច់ឈើនឹងមានសភាពល្អឡើងវិញ ខណៈរាងកាយទារកនឹងរលាយក្នុងដើមឈើត្រឡប់ទៅរកធម្មជាតិ ។

ដើមឈើថារ៉ា ១ដើម អាចឱ្យគេបញ្ចុះសាកសពទារករហូតដល់១២សព ហើយកន្លែងបញ្ចុះសពនេះ គឺជាការបញ្ជាក់អំពីឋានៈក្រុមគ្រួសារទារកផងដែរ ។ បើគេបញ្ចុះសពទារកក្នុងដើមឈើកាន់តែខ្ពស់បញ្ជាក់ថា ទារកនេះមកពីក្រុមគ្រួសារមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន ឬក្រុមគ្រួសារមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ ។

ជនជាតិភាគតិច Toraja មានជំនឿដ៏ស្មុគស្មាញពាក់ព័ន្ធនឹងការស្លាប់ ដោយពួកគេជឿថា ការស្លាប់មិនមែនជាចំណុចចុងបញ្ចប់នៃជីវិតទេ ប៉ុន្តែវាជាការផ្លាស់ប្តូរទៅរកជីវិតថ្មីមួយទៀត ។ ហេតុនេះ កូនចៅ ឬគ្រួសារអាចមកសួរសុខទុក្ខអ្នកស្លាប់ពេលណាក៏បាន ។

លើសពីនេះ ជនជាតិភាគតិច Toraja មានជំនឿថា អ្នកស្លាប់ត្រូវតែទទួលបានការថែទាំយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដើម្បីឱ្យកូនចៅរស់នៅមានសេចក្តីសុខលើពិភពលោកនេះ ។ ការរៀបចំពិធីបុណ្យសពនៅទីនេះមានសភាពល្អិតល្អន់ ហើយបុណ្យសពនីមួយៗបានរៀបចំជាច្រើនថ្ងៃ ឬច្រើនសប្តាហ៍ ។

ផ្នូរទារក Kambira Baby Grave គឺជាអត្តសញ្ញាណដ៏សំខាន់របស់វប្បធម៌ជនជាតិភាគតិច Toraja និងជាទីកន្លែងដែលពួកគេនឹករលឹកដល់អ្នកបានស្លាប់ទៅ ។ លើសពីនេះ ផ្នូរទារកជាកន្លែងផ្តល់កិត្តិយសដល់អ្នកស្លាប់ដែលគ្រួសារស្រឡាញ់ខ្លាំង និងជាការដាស់តឿនពីជំនឿពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតថ្មីបន្ទាប់ពីការស្លាប់ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា លោក Rick Slayman ជនជាតិអាមេរិក ដែលបានដូរក្រលៀនខូចរបស់លោកជាមួយក្រលៀនជ្រូកដោយជោគជ័យ កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងមន្ទីរពេទ្យ Massachusetts General សហរដ្ឋអាមេរិក បានទទួលមរ.ណភាព ហើយ ។ ប៉ុន្តែគ្រូពេទ្យជំនាញនិយាយថា មរ.ណភាព របស់លោកពុំពាក់ព័ន្ធជាមួយការដូរក្រលៀនទេ ។

លោក Leonardo Realla ជាវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញផ្នែកដូរក្រលៀននៅមន្ទីរពេទ្យ Massachusetts General សហដ្ឋអាមេរិកនិយាយថា តាមការត្រួតពិនិត្យបង្ហាញថា ការដំណើរការរបស់ក្រលៀនជ្រូកជាមួយរាងកាយរបស់អ្នកស្លាប់ គឺដំណើរការយ៉ាងល្អក្នុងថ្ងៃដែលលោក Rick Slayman ស្លាប់ ។

រីឯលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Mike Curtis ជា CEO របស់ក្រុមហ៊ុន eGenesis មានឯកទេសផ្លាស់ប្តូរក្រលៀន និយាយថា លោក Rick Slayman មានប្រវត្តិជំងឺសាំញ៉ាំ គឺលោកកើតជំងឺបេះដូង, សរសៃឈាម និងជំងឺទឹកនោមផ្អែម ។ លទ្ធផលការត្រួតពិនិត្យដំបូងបង្ហាញថា ការស្លាប់របស់លោកពុំពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្លាស់ប្តូរក្រលៀនទេ ហើយក្រលៀនជ្រូកក្នុងខ្លួនលោក បានដំណើរការល្អក្នុងថ្ងៃលោកស្លាប់ ។

ក្រុមគ្រូពេទ្យបញ្ជាក់ថា មូលហេតុពិតប្រាកដនៃការស្លាប់របស់អ្នកជំងឺពុំទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ ហើយគ្រូពេទ្យសន្និដ្ឋានថា វាអាចបណ្តាលមកជំងឺសរសៃឈាម និងបេះដូង ។ លោក Rick Slayman អាយុ៦២ឆ្នាំ រស់នៅទីក្រុង Weymouth រដ្ឋ Massachusetts សហរដ្ឋអាមេរិក បានវះកាត់ផ្លាស់ប្តូរក្រលៀនខូចរបស់លោកជាមួយក្រលៀនជ្រូក កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយការវះកាត់នេះបានចំណាយពេលអស់៤ម៉ោង ។

តាមលទ្ធផលស្រាវជ្រាវមួយចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តីវេជ្ជសាស្ត្រ Nature កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថា ក្រោយពីក្រុមហ៊ុន eGenesis សាកល្បងយកក្រលៀនជ្រូកទៅដាក់ក្នុងខ្លួនស្វា ឃើញថា ទទួលបានជោគជ័យ ទើបក្រុមហ៊ុននេះសាកល្បងដាក់ក្រលៀនជ្រូកក្នុងខ្លួនមនុស្ស ។

ទិន្នន័យរបស់ United Network for Organ Sharing បង្ហាញថា ជនជាតិអាមេរិកប្រមាណ១សែននាក់ បានវះកាត់ផ្លាស់ប្តូរអវៈយវៈក្នុងខ្លួនរបស់ពួកគេ ហើយធ្វើឱ្យក្រុមគ្រូពេទ្យ និងអ្នកស្រាវជ្រាវព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈការច្នៃប្រឌិតថ្មីៗ ដូចជា ៖ ការប្រើប្រាស់ក្រលៀនជ្រូកដែលទទួលបានការកែប្រែហ្សែនមកដាក់ក្នុងខ្លួនមនុស្សជំនួស ៕

នៅពេលនិយាយពីត្រីដែលគ្រោះថ្នាក់បំផុតលើលោកនោះ ប្រិយមិត្តភាគច្រើនប្រាកដជាគិតថាជាត្រី Piranha ហើយព្រោះត្រីនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាត្រីកាចសា.ហាវ និងអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស។ ជាការពិតណាស់ នៅក្នុងបញ្ជីត្រីដែលពិភពលោកចាត់ទុកថាជាត្រីដែលមានគ្រោះថ្នាក់ជាងគេបំផុតក្នុងលោកនោះគឺមានទាំងអស់ ១០ ប្រភេទរួមមាន៖ Piranha, Tigerfish, Stonefish និង Electric Eel…ជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងណាកាលពីពេលថ្មីៗនេះ ត្រីមួយប្រភេទនេះក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ Guinness World Records ថាជាត្រីដែលមានក្រពេញពិសធំជាងគេក្នុងចំណោមត្រីដទៃទៀត ហើយក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាត្រីគ្រោះថ្នាក់បំផុតនៅលើផែនដីផងដែរ។

ត្រីគ្រោះថ្នាក់នោះមានឈ្មោះថា Devil-faced fish ឬគេហៅថាត្រីមុខអារក្ស ដែលវាច្រើនរស់នៅលើថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មក្នុងទន្លេជុំវិញពិភពលោក និងស៊ីត្រីតូចៗរួមជាមួយសត្វក្រៀលជាអាហារ។ យោងតាមអ្នកជំនាញនៅសារមន្ទីរអូស្ត្រាលីនៃទីក្រុងស៊ីដនីបានឱ្យដឹងថា ត្រីប្រភេទនេះមានឆ្អឹងខ្នងពុលចំនួន ១៣ លាក់តាមព្រុយខាងក្រោយរបស់វា ដោយជាតិពុលរបស់វាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំងដល់មនុស្ស និងអាចបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ រហូតដល់ស្លាប់ទៀតផង។ អ្នកស្រាវជ្រាវជីវសាស្រ្ត Bryan Fry សាស្ត្រាចារ្យរងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Queensland ប្រទេសអូស្ត្រាលីបាននិយាយថា “នៅពេលដែលជនរងគ្រោះប៉ះលើខ្នងត្រី ក្រពេញពិសរបស់ត្រីនឹងរីកធំ ហើយវានឹងបាញ់ជាតិពុលចេញពីឆ្អឹងខ្នងតាមព្រុយខ្នង” នេះជាមូលហេតុដែលមនុស្សគួរជៀសវាងឱ្យឆ្ងាយប្រសិនបើប្រទះឃើញត្រីមុខអារក្សនេះ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយយោងតាមអ្នកជំនាញ ប្រសិនបើមនុស្សប៉ះវាដោយចៃដន្យហើយមានការឈឺចាប់ខ្លាំង អ្នកអាចព្យាបាលដោយទឹកក្តៅឧណ្ឌៗដើម្បីជួយបន្ធូររបួស និងបន្សាបជាតិពុលបានខ្លះៗក្នុងពេលរង់ចាំការសង្គ្រោះពីគ្រូពេទ្យ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា ត្រីមុខអារក្ស ឬ Devil-faced fish មានប្រវែងពី ៣០ ទៅ ៤០ សង់ទីម៉ែត្រល្អក្នុងការក្លែងខ្លួននិងប្រើល្បឿនដើម្បីបរបាញ់។ បន្ទាប់ពីត្រីកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់វាហើយ វានឹងធ្វើការខាំក្នុងពេលត្រឹមតែ ០.០១៥ វិនាទីប៉ុណ្ណោះដើម្បីលេបគូប្រកួតទាំងមូល។ ដូច្នេះឆ្អឹងខ្នងដ៏មុតស្រួចដូចម្ជុលរបស់វាដើរតួជាយន្តការការពារ ហើយត្រូវបានលើកឡើងត្រង់នៅពេលដែលត្រីមានអារម្មណ៍ថាមានការគំរាមកំហែង។ ដុំពកនីមួយៗនៅខាងក្រោយក៏ត្រូវបានបំពាក់ដោយក្រពេញពិសខាងក្រៅពីរ។ ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃមុខរបួសត្រូវបានវិនិច្ឆ័យដោយផ្អែកលើចំនួនបន្លាដែលជនរងគ្រោះបានប៉ះ និងជម្រៅដែលបន្លាត្រូវបានបង្កប់នៅក្នុងស្បែក៕

ប្រទេសអេត្យូពី ៖ ស្ត្រីម្នាក់រស់នៅប្រទេសអេត្យូពីស្ថិតក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិកនិយាយថា នាងពុំបានបរិភោគអាហារ និងផឹកទឹកអស់រយៈពេល១៦ឆ្នាំហើយ ដោយសារនាងពុំឃ្លានអ្វីទាំងអស់ ហើយមានអារម្មណ៍ឆ្អែតគ្រប់ពេលវេលា ។ ប៉ុន្តែរាងកាយរបស់នាងបែរជារឹងមាំ និងមានសុខភាពល្អដូចមនុស្សទូទៅ ហើយនាងបានប្រាប់ពីមូលហេតុធ្វើឱ្យនាងមានលក្ខណៈពិសេសនេះទៅកាន់ YouTuber អង់គ្លេសដែលមកសម្ភាសន៍នាង ។

ស្ត្រីរូបនេះឈ្មោះ Muluwork Ambaw អាយុ២៦ឆ្នាំ មានកូនម្នាក់ រស់នៅទីក្រុងជិមម៉ា ប្រទេសអេត្យូពី និយាយថា នាងឈប់បរិភោគអាហារ និងផឹកទឹកតាំងពីនាងអាយុ១០ឆ្នាំ ហើយបើគិតមកដល់ឆ្នាំ២០២៤ នាងពុំបានបរិភោគអាហារ និងផឹកទឹកអស់រយៈពេល១៦ឆ្នាំហើយ ។ បើទោះជានាងចូលចិត្តធ្វើម្ហូប ប៉ុន្តែនាងគ្មានអារម្មណ៍ឃ្លានបាយទេ ហើយម្ហូបអាហារដែលនាងចម្អិន ក៏នាងពុំបានភ្លក្សដែរ ។ រីឯក្រុមគ្រួសាររបស់នាងបញ្ជាក់ថា នាងធ្វើម្ហូបឆ្ងាញ់ណាស់ ។

នាងធ្លាប់បានទៅពិនិត្យសុខភាពជាមួយក្រុមគ្រូពេទ្យមកពីប្រទេសជាច្រើន ដូចជា ៖ ឥណ្ឌា, កាតា និងអេមីរ៉ាត់ អារ៉ាប់រួម (ឌូបៃ) ហើយក្រុមគ្រូពេទ្យរកពុំឃើញកាកសំណល់អាហារក្នុងរាងកាយរបស់នាងទេ ។ លើសពីនេះ សុខភាពរបស់នាងល្អធម្មតាដូចមនុស្សទូទៅ និងគ្មានអ្វីខុសប្លែក ។

លោក Drew Binski គឺជា YouTuber អង់គ្លេសល្បីឈ្មោះម្នាក់បានតាមរកនាង Muluwork Ambaw ដើម្បីពិសោធន៍រកការពិត និងរកចម្លើយថា តើនាងរស់នៅដោយរបៀបណា ខណៈនាងពុំបានបរិភោគអាហារអស់រយៈពេល១៦ឆ្នាំ ។ បន្ទាប់មក លោកក៏បានបកស្រាយចម្ងល់នេះក្នុងយូធូបរបស់ខ្លួន ។

នាង Muluwork Ambaw រៀបរាប់ថា ពេលរស់នៅជាមួយឪពុក-ម្តាយ ពួកគាត់តែងតែហៅនាងហូបអាហារពេលព្រឹកមុនទៅសាលារៀន ប៉ុន្តែនាងប្រាប់ថា នាងពុំចង់ហូបទេ ហើយក៏ពុំចង់ផឹកទឹកដែរ សូម្បីតែបន្តិច ។ ហេតុនេះ នាងពុំបានប្រើប្រាស់បង្គន់ទេ គឺនាងចូលបន្ទប់ទឹកពេលត្រូវការងូតទឹកប៉ុណ្ណោះ ។ ពេលមានផ្ទៃពោះ នាងត្រូវទទួលយកទឹកជាតិអំបិលតាមសរសៃឈាម ដើម្បីជួយឱ្យរាងកាយមានថាមពលគ្រប់គ្រាន់ ។ នាងសម្រាលបានកូនស្រីម្នាក់ ប៉ុន្តែនាងគ្មានទឹកដោះធម្មជាតិសម្រាប់កូនទេ ទើបកូននាងពុំបានបៅដោះម្តាយ ហើយត្រូវផឹកទឹកដោះគោជំនួស ។

នាងធ្លាប់បានត្រួតពិនិត្យរាងកាយអស់រយៈពេល៣ឆ្នាំ ជាមួយក្រុមគ្រូពេទ្យជាច្រើនក្រុម ។ កាលពីឆ្នាំ២០២១ នាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រទេសអេត្យូពី ក៏ធ្លាប់ជំរុញឱ្យនាងទៅត្រួតពិនិត្យរាងកាយនៅទីក្រុងឌូបៃ (អេមីរ៉ាត់ អារ៉ាប់រួម) ដើម្បីពិសោធន៍បញ្ហារបស់នាង ហើយលទ្ធផលបង្ហាញថា គ្រូពេទ្យរកពុំឃើញភាពខុសប្លែកក្នុងរាងកាយទេ ។

រីឯក្រុមគ្រូពេទ្យប្រទេសអេត្យូពី ដឹកនាំដោយលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Addis Ababa ដែលធ្លាប់ត្រួតពិនិត្យរាងកាយនាង ទទួលស្គាល់ថា សុខភាពនាងល្អខ្លាំងណាស់ ហើយគ្រូពេទ្យរកពុំឃើញកាកសំណល់អាហារ និងទឹកក្នុងពោះវៀនទេ មានន័យថា នាងពុំបានបរិភោគអាហារ, ពុំបន្ទោរបង់ និងពុំបត់ជើងតូច ។ គ្មានគ្រូពេទ្យ ឬអ្នកជំនាញណាម្នាក់អាចបកស្រាយពីរាងកាយ និងទម្លាប់ពុំបរិភោគអាហារ ឬផឹកទឹករបស់នាងទេ ។

នាង Muluwork Ambaw កាន់សាសនាគ្រិស្តជឿថា នាងមានលក្ខណៈពិសេសបែបនេះដោយសារព្រះគ្រិស្ត ។ នាងនឹងមិនបរិភោគអាហារ និងផឹកទឹកបែបនេះបន្តទៀត ហើយសម្រាប់អ្នកមិនជឿពាក្យសម្តីនាង ឬគិតថានាងកុហក គឺពួកគេអាចមករកនាងគ្រប់ពេលវេលាដើម្បីមើលថា តើនាងធ្លាប់បរិភោគ ឬផឹកអ្វីខ្លះ ៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ ស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងប្រទេសហ្វីលីពីនជាមួយចិនជុំវិញបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងកាន់តែកើនឡើងថែមទៀត នៅពេលហ្វីលីពីននិយាយថា ចិនកំពុងតែសាងសង់កោះសិប្បនិម្មិតនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ ប៉ុន្តែចិនបានបដិសេធនឹងការលើកឡើងនេះថា វាជាការចោទប្រកាន់របស់ហ្វីលីពីន និងផ្សព្វផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមទៅកាន់ពិភពលោក ។

កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ឆ្មាំសមុទ្រហ្វីលីពីនបានបង្ហាញភស្តុតាងរូបភាពមន្ត្រីចិនស្ថិតនៅលើកោះ Spratly នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងស្ថិតក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ហ្វីលីពីន ។ ហ្វីលីពីននិយាយថា ប្រទេសចិនចាប់ផ្តើមយកកំទេចផ្កាថ្មទៅគរនៅលើខ្សាច់ ដើម្បីសាងសង់កោះសិប្បនិម្មិត ។

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិរបស់ហ្វីលីពីនបានបញ្ជាឱ្យបង្កើនការត្រួតពិនិត្យក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចហ្វីលីពីនបន្ថែមទៀត ។ លោក Jonathan Malaya ជាមន្ត្រីនាំពាក្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិហ្វីលីពីនប្រកាសថា នេះជាភាពទទួលខុសត្រូវរបស់ហ្វីលីពីននៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីការពារកុំឱ្យប៉ះពាល់បរិស្ថាន ហើយហ្វីលីពីននឹងប្រឆាំងមិនឱ្យចិនបង្កើតកោះសិប្បនិម្មិតក្នុងសមុទ្រទេ ។

រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក ប្រទេសផ្សេងៗនិយាយថា ចិនបានព្យាយាមបង្កើតកោះសិប្បនិម្មិត ឬបង្កើនទំហំកោះផ្សេងៗ ក៏ដូចជាសាងសង់អគារយោធានៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ខណៈតំបន់នេះកំពុងតែមានជម្លោះកម្មសិទ្ធិជាមួយប្រទេសជាច្រើន ។

ទោះយ៉ាងណា ចិននៅតែបដិសេធជាមួយការលើកឡើងនេះ ។ មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនបានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ការលើកឡើងរបស់ហ្វីលីពីន គឺជាការផ្សព្វផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាម, បង្កើតព័ត៌មានក្លែងក្លាយទៅកាន់ពិភពលោកជាបន្តបន្ទាប់ និងមានចេតនាបង្កជម្លោះជាមួយចិន ។ មន្ត្រីនាំពាក្យរូបនេះបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនងាកមកដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះតាមរយៈការចរចា ជំនួសការចោទប្រកាន់ចិន ៕

មនុស្សប្រហែល ៣០% នៅទូទាំងពិភពលោកសុទ្ធតែបានប្រើប្រាស់ iPhone មិនថា iPhone ស៊េរីណានោះទេសុទ្ធតែមានគ្រោះថ្នាក់ប្រសិនបើអ្នកមានកម្មវិធីនេះនៅក្នុងទូរស័ព្ទ។ iPhone គឺជាស្មាតហ្វូនដ៏ពេញនិយមបំផុត ទោះជាយ៉ាងណាបច្ចុប្បន្នស្មាតហ្វូនទាំងនេះគឺមិនសូវមានសុវត្ថិភាពនោះទេ ដោយសារពួក Hacker តែងតែព្យាយាម Hack នៅម៉ូដែលទំនើបទាំងនេះ។

យោងតាម Certo Software ដែលជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិតពហុជាតិ បាននិយាយថា បន្ទាប់ពីអ្នកប្រើប្រាស់បានដំឡើងកម្មវិធីនេះ ដើម្បីទទួលយកបទពិសោធន៍នោះ ពួក Hacker នឹងដំឡើងក្តារចុចផ្ទាល់ខ្លួនដែលមានចំណុចប្រទាក់ដូចគ្នាទៅនឹងក្តារចុចលំនាំដើមរបស់ iPhone។ យោងតាម BGR ក្ដារចុចនេះបានដើរតួជា keylogger (ដែលជាកម្មវិធីតាមដានការចុចគ្រាប់) និងកត់ត្រាអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលអ្នកប្រើប្រាស់កំពុងចុចនៅលើស្មាតហ្វូន រួមទាំងពាក្យសម្ងាត់ និងសារ ដោយអ្នកប្រើប្រាស់មិនអាចរកឃើញវាបានទេ។

ដូច្នេះកម្មវិធីដ៏គ្រោះថ្នាក់ដែលអ្នកប្រើប្រាស់ iPhone ត្រូវតែលុបចេញនោះគឺកម្មវិធី TestFlight ដោយសារកម្មវិធីនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពួក Hacker។ នៅពេលដែលអ្នកលុបកម្មវិធី TestFlight ចេញហើយ អ្នកប្រើប្រាស់ក៏គួរការពារទិន្នន័យបន្ថែមរបស់អ្នក ដោយអ្នកគួរតែចូលទៅកាន់ការកំណត់ -> ទូទៅ -> ក្ដារចុច ហើយលុបក្តារចុចដែលគួរឱ្យសង្ស័យចេញ ដោយចុចកែសម្រួល ហើយជ្រើសរើសសញ្ញាដកពណ៌ក្រហមជាការស្រេច។ ទោះជាយ៉ាងណាកម្មវិធីនេះនៅតែអាចរកឃើញវិញនៅលើ App Store ប្រសិនបើអ្នកដោនឡូត។

យោងតាមក្រុមហ៊ុន Certo Software បច្ចុប្បន្ន Apple បានកំពុងរឹតបន្តឹងដំណើរការនៃការនាំយកកម្មវិធីសាកល្បងពីអ្នកបោះពុម្ពកម្មវិធីសាកល្បងទៅកាន់ TestFlight ។ ក្រុមហ៊ុនសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិតនេះក៏បានព្រមានដែរថា អ្នកប្រើប្រាស់ iPhone ត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យបានខ្ពស់ មុនពេលដំឡើងកម្មវិធីចម្លែកៗនៅលើឧបករណ៍របស់ពួកគេ ព្រោះ iPhone លែងមានសុវត្ថិភាពទាំងស្រុងហើយ៕