ប្រទេសជប៉ុន ៖ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមនៅប្រទេសជប៉ុនបានចែកចាយរូបភាពរបស់បុរសជប៉ុនម្នាក់ អាយុ៤៥ឆ្នាំ ដែលបរិភោគចំណីអាហារយ៉ាងសន្សំសំចៃបំផុត អស់រយៈពេល២១ឆ្នាំ ។ រូបភាពទាំងនេះ គឺបុរសជប៉ុនធ្លាប់បានបង្ហោះក្នុងបណ្តាញសង្គមកាលពីឆ្នាំ២០២៣ និងសរសេរថា លោកបរិភោគបែបនេះ ដោយសារបន្លែបង្ការ និងសាច់សត្វមានតម្លៃថ្លៃ ហើយលោកចង់ចូលនិវត្តន៍មុនពេលកំណត់ ។

បុរសរូបនេះបានចែកចាយរូបភាពអាហារពេលល្ងាចរបស់ខ្លួនក្នុងបណ្តាញសង្គមរហូតដល់ល្បីល្បាញ និងធ្វើឱ្យមហាជនលើកយកមកជជែកគ្នាយ៉ាងច្រើន ដោយសារអាហារល្ងាចរបស់លោក គ្មានសាច់សត្វ ឬត្រីទេ គឺមានត្រឹមតែបាយស, ស៊ុតចៀន១ដុំ និងតៅហ៊ូ១ដុំ ប៉ុណ្ណោះ ។ លើសពីនេះ អាហារដែលលោកបរិភោគរាល់ថ្ងៃ គឺមិនខុសគ្នាពីនេះទេ ហើយលោកពុំបរិភោគបន្លែញឹកញាប់ឡើយ ពីព្រោះវាមានតម្លៃថ្លៃ ។ ពេលខ្លះ លោកបរិភោគតៅហ៊ូជំនួសស៊ុតចៀន ព្រោះស៊ុតមានតម្លៃថ្លៃជាងតៅហ៊ូ ។

ចំណែកមូលហេតុធ្វើឱ្យលោកសន្សំសំចៃប្រាក់លើថ្លៃអាហារបែបនេះ ដោយសារលោកគិតថា ការបរិភោគអាហារឆ្ងាញ់ៗធ្វើឱ្យខ្ជះខ្ជាយថវិកាឥតប្រយោជន៍ ដែលលោកព្យាយាមស្វែងរកវាយ៉ាងលំបាក ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្រុមហ៊ុនដែលលោកធ្វើការនោះមានគំនិតចង្អៀតចង្អល់ និងទទួលផលប្រយោជន៍ពីបុគ្គលិក ទើបលោកត្រូវភ្ញាក់ពីសម្រាកនៅវេលាម៉ោង៦ព្រឹក ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ។

លោកបានធ្វើដំណើរមកដល់ក្រុមហ៊ុន នៅវេលាម៉ោង៧និង៣០នាទីព្រឹក ហើយលោកក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើការ រីឯពេលវេលាសម្រាករបស់ក្រុមហ៊ុន គឺនៅម៉ោង៥ល្ងាច ។ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនបានបង្ខំឱ្យបុគ្គលិកគ្រប់រូបត្រូវតែធ្វើការឱ្យលើសម៉ោង (OT) និងហាមមិនឱ្យបុគ្គលិកណាម្នាក់ចេញទៅផ្ទះលឿនពេកទេ ។

ហេតុនេះ លោកត្រូវធ្វើការងាររហូតដល់លើសម៉ោងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យលោកមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ និងតានតឹងផ្លូវចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ។ ប៉ុន្តែលោកពុំអាចដាក់ពាក្យលាឈប់ពីការងារបានទេ ដោយសារពិបាកស្វែងរកការងារថ្មីធ្វើ ។ ម្យ៉ាងទៀត លោកត្រូវធ្វើការងាររហូតដល់១៥ម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ ទើបគ្មានពេលវេលាស្វែងរកការងារថ្មី ។

វិធីមួយដែលអាចជួយលោកបាន គឺការសន្សំសំចៃប្រាក់ទាំងអស់ និងកាត់បន្ថយការចំណាយឱ្យបានច្រើនបំផុត ដើម្បីឱ្យលោកអាចចូលនិវត្តន៍មុនអាយុ៥០ឆ្នាំ ព្រមទាំងមានប្រាក់សន្សំចំនួន១០០លានយ៉េន (ឬស្មើជាង៦៣ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក)។ លោកប្រាប់ថា ៖ «ខ្ញុំបានសន្សំសំចៃថវិកាបែបនេះអស់រយៈពេលជាង២១ឆ្នាំហើយ ហើយខ្ញុំបរិភោគអាហារទាំងនេះ ប៉ុន្តែរាងកាយរបស់ខ្ញុំនៅតែមានសុខភាពល្អ» ។

លោកបានហៅខ្លួនឯងថា គឺជាសមាជិកម្នាក់របស់គ្រួសារ «FIRE» ដែលមកពីពាក្យពេញ «Financial Independence Retire Early» មានន័យថា «សេរីភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ពេលចូលនិវត្តន៍មុនកំណត់» ដែលពាក្យនេះទទួលបានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងពីយុវជនជប៉ុន ក្រោយឆ្នាំ២០១០ ។ បច្ចុប្បន្ន លោកមានប្រាក់សន្សំច្រើនគួរសមហើយ ប៉ុន្តែដោយសារប្រាក់យ៉េនជប៉ុនធ្លាក់ថ្លៃ ទើបលោកត្រូវព្យាយាមសន្សំប្រាក់បន្តមួយរយៈទៀត ។

ប៉ុន្តែការសន្សំសំចៃប្រាក់លើថ្លៃអាហាររបស់បុរសជប៉ុន បានធ្វើឱ្យមហាជនលើកឡើងថា ការសន្សំសំចៃថវិកាជារឿងល្អប្រសើរមួយ ប៉ុន្តែគួរតែបារម្ភពីសុខភាពរាងកាយផងដែរ ពីព្រោះបើកើតជំងឺធ្ងន់ធ្ងរឡើងមក ប្រាក់ទាំងនេះពុំអាចរួចថ្លៃព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យឡើយ ៕

ខ្យល់បក់ គឺជាចលនារបស់ខ្យល់តាមផ្ទៃដេកពីតំបន់សម្ពាធខ្លាំងទៅតំបន់សម្ពាធខ្សោយ។ មនុស្សយើងក៏អាចប្រើប្រាស់ខ្យល់បកនេះជាប្រយោជន៍សម្រាប់ការធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រ និងយន្តហោះផងដែរ។ ដូច្នេះហើយតើមានមូលហេតុអ្វីទើបបណ្ដាលឱ្យមានខ្យល់បក? សម្រាប់មូលហេតុនៃខ្យល់បក់នោះគឺ៖ ខ្យល់បក់ (Winds) កើតឡើងដោយសារសម្ពាធខ្យល់ពីរខុសគ្នា។ សម្ពាធខុសគ្នាកាន់តែខ្លាំង ខ្យល់ធ្វើចលនាកាន់តែលឿន។ ភាពខុសគ្នានៃសម្ពាធខ្យល់បណ្តាលមកពីកម្ដៅមិនស្មើគ្នានៅលើផែនដី។ ឧទាហរណ៍ ខ្យល់នៅតំបន់អេក្វាទ័រក្តៅ ហើយស្រាលស្ទុះឡើងលើ បណ្តាលឱ្យតំបន់នេះមានសម្ពាធខ្សោយ។

ចំណែកឯខ្យល់នៅតំបន់ប៉ូលត្រជាក់ ធ្ងន់ ហើយធ្លាក់ចុះ ដែលធ្វើឱ្យតំបន់នេះមានសម្ពាធខ្លាំង។ ភាពខុសគា្ននៃសម្ពាធក្នុងបរិយាកាសនៅតំបន់អេក្វាទ័រ និងតំបន់ប៉ូលជាមូលហេតុបណ្តាលឱ្យខ្យល់ធ្វើចលនា។ ជាទូទៅ ខ្យល់ធ្វើចលនាពីប៉ូលទៅអេក្វាទ័រ ពីតំបន់សម្ពាធខ្លាំងទៅតំបន់សម្ពាធខ្សោយ។ ហេតុនេះខ្យល់បក់មាន ២ ប្រភេទធំៗ គឺខ្យល់បក់ប្រចាំទី និងខ្យល់បក់ប្រចាំតំបន់។ ខ្យល់បក់ប្រចាំទី គឺជាខ្យល់ដែលធ្វើចលនាក្នុងរយៈចម្ងាយខ្លី ហើយអាចបក់មកពីគ្រប់ទិសទី រីឯខ្យល់បក់ប្រចាំតំបន់ គឺជាខ្យល់ដែលធ្វើចលនាក្នុងរយៈចម្ងាយវែងតាមទិសមួយជាក់លាក់។

ជាទូទៅ ខ្យល់បក់ប្រចាំតំបន់គឺជាផ្នែកមួយនៃគំរូចរន្តខ្យល់ដែលធ្វើចលនាកាត់ផែនដី។ ខ្យល់បក់ប្រចាំតំបន់រួមមាន ខ្យល់ជំនួញ ខ្យល់បក់ពីទិសខាងលិច និងខ្យល់ប៉ូលបក់ពីទិសខាងកើត។ មនុស្សយើងអាចប្រើប្រាស់ចរន្តខ្យល់បកជាប្រយោជន៍សម្រាប់ការរស់នៅ ការធ្វើដំណើរ ការត្រួតពិនិត្យផ្នែកឧតុនិយម អាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់ក្នុងផ្នែកផ្សេងៗទៀត តួយ៉ាងដូចជាខ្យល់ជំនួញ (Trade Winds) ខ្យល់សេតស្ទ្រីម (Jet Streams) ខ្យល់បស្ចិម (Westerlies) ខ្យល់ប៉ូលបូព៌ា (Polar Easterlies) ជាដើម។

មូលហេតុដែលគេហៅខ្យល់ជំនួញ គឺដោយសារកាលពីសម័យអាណានិគមអឺរ៉ុប ពួកឈ្មួញអឺរ៉ុបតែងតែធ្វើដំណើរតាមនាវាសមុទ្រ ដោយពួកគេចេះដឹងពីចរន្តខ្យល់ និងប្រើប្រាស់ខ្យល់នេះឱ្យបក់នាំសំពៅ នាវារបស់ពួកគេទៅកាន់ទីឆ្ងាយជិតនានា ដើម្បីរុករកដីថ្មីធ្វើជំនួញជួញដូរជាមួយពិភពខាងក្រៅ ដូចជាអាស៊ី អាហ្វ្រិក អាមេរិក បណ្ដាកោះផ្សេងៗជាដើម ដូច្នេះទើបគេហៅខ្យល់នេះថា «ខ្យល់ជំនួញ»។

អាកាសយានិកក៏អាចសន្សំសំចៃឥន្ធនៈនិងពេលវេលាក្នុងការបើកបរយន្តហោះផងដែរ ប្រសិនបើយន្តហោះនោះធ្វើដំណើរស្របនឹងចរន្តខ្យល់បក់ ពិសេសចរន្តសេតស្ទ្រីម (Jet Streams)។ បច្ចុប្បន្ន មនុស្សយើងបានបង្កើតបង្គោលទូរប៊ីនខ្យល់ (Wind Turbine) ដែលមានស្លាបវិលដែលគេដាំបញ្ឈរទៅលើ ហើយនៅពេលស្លាបវាប៉ះនឹងខ្យល់បក់ វានឹងវិល បង្កើតបានជាចរន្តអគ្គិសនីយកទៅប្រើប្រាស់៕

ប្រទេសប៉េរូ ៖ មនុស្សភាគច្រើនបានឮពាក្យថា ទឹកក្តៅផុសចេញពីក្រោមដី ប៉ុន្តែពួកគេពុំធ្លាប់ឮថា នៅលើពិភពលោកនេះមានទឹកទន្លេពុះក្តៅៗនោះទេ ហើយទឹកទន្លេនេះក្តៅខ្លាំងរហូតដល់កម្រិត១០០អង្សារសេ ។ ថ្ងៃនេះ សារព័ត៌មាន KBN នឹងបង្ហាញលោកអ្នកឱ្យស្គាល់ទឹកទន្លេពុះនៅក្នុងប្រទេសមួយ ដែលមនុស្សភាគច្រើនពុំធ្លាប់ស្គាល់ ។

ទឹកទន្លេពុះនេះឈ្មោះ «Shanay-Timpishka» ស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃតំបន់ព្រៃអាម៉ាហ្សូន ប្រទេសប៉េរូ ។ វាជាទន្លេដ៏ស្រស់ស្អាតតាមបែបធម្មជាតិ ហើយទឹកក្នុងទន្លេនេះក្តៅខ្លាំងគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់ និងហុយផ្សែងទៀតផង ។

ចំណែកមតិផ្សេងៗលើកឡើងថា តើទឹកទន្លេនេះមានសារធាតុគីមីក្នុងនោះដែរឬទេ? ហេតុអ្វីទើបវាក្តៅខ្លាំងរហូតដល់ចេញផ្សែងពាសពេញបែបនេះ? ចម្លើយ គឺក្នុងទន្លេនេះគ្មានសារធាតុគីមីអ្វីឡើយ ពីព្រោះទឹកទន្លេស្អាត និងអាចផឹកបានយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព ។ រីឯផ្សែងដែលគេបានឃើញនោះ គឺជាចំហាយទឹក ។

ទន្លេ Shanay-Timpishka ត្រូវបានគេលើកយកមកជជែកយ៉ាងច្រើនកាលពីឆ្នាំ២០១១ នៅពេលអ្នកធរណីវិទ្យាម្នាក់ គឺលោក Andrés Ruzo បង្ហាញទីកន្លែងដ៏ពិសេសនេះឱ្យមនុស្សលើពិភពលោកបានដឹង ។ លោកនិយាយថា កាលពីក្មេងៗ ជីតារបស់លោកបានរៀបរាប់រឿងនិទានជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេសប៉េរូ ឱ្យលោកស្តាប់ ។ ក្នុងចំណោមរឿងនិទានទាំងនេះ គឺមានរឿងមួយពាក់ព័ន្ធនឹងទឹកទន្លេពុះ «Shanay-Timpishka» ប៉ុន្តែពេលនោះ លោក Andrés Ruzo គិតថា គ្មានទន្លេនេះពិតប្រាកដទេ ហើយវាគ្រាន់តែជារឿងនិទានប៉ុណ្ណោះ ។

ប៉ុន្តែពេលលោកធំពេញវ័យ លោកក៏ជ្រើសរើសសិក្សាមុខវិជ្ជាធរណីវិទ្យា ហើយឃើញថា ការសិក្សារបស់លោក គឺស្របគ្នានឹងការលើកឡើងលោកអ៊ំប្រុស និងអ៊ំស្រីលោកដែរ ។ អ៊ំៗរបស់លោកបញ្ជាក់ថា ទឹកទន្លេពុះដែលលោកតាធ្លាប់បានប្រាប់នោះមានពិតប្រាកដមែន ។

ពេលអ៊ំៗរបស់លោកបញ្ជាក់បែបនេះ លោកក៏សម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរទៅកាន់ទន្លេនេះដើម្បីពិសោធន៍ដោយខ្លួនឯង និងមានអ៊ំស្រីជាអ្នកនាំផ្លូវ ។ នៅទីបំផុត លោកក៏បានឃើញទឹកទន្លេពុះដោយផ្ទាល់ភ្នែក ។ ពេលនេះ លោកដឹងហើយថា ទឹកទន្លេពុះ មិនមែនគ្រាន់តែជារឿងនិទានទេ ប៉ុន្តែវាមានពិតប្រាកដមែន ។

ហេតុអ្វីបានជាទឹកទន្លេក្តៅខ្លាំងបែបនេះ? អ្នកជំនាញបកស្រាយថា ទឹកក្នុងទន្លេបានហូរមកពីជួរភ្នំអេនឌិស បន្ទាប់មក ទឹកទាំងនេះក៏បានជ្រាបចូលទៅក្នុងស្រទាប់ដីនៅបាតក្រាម ដែលមានកំដៅក្នុងនោះ ។ ហេតុនេះ ទឹកក្តៅក៏ផុសមកក្នុងទន្លេជាបន្តបន្ទាប់ ហើយដោយសារមានបរិមាណទឹកក្តៅច្រើនពេក ទើបធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពក្នុងទន្លេទាំងមូលក្តៅតាមដែរ ។ គេចាត់ទុកថា ទឹកទន្លេពុះនេះបានកើតឡើងដោយសារបាតុភូតភូមិសាស្ត្រយ៉ាងពិសេស និងមានតែនៅប្រទេសប៉េរូមួយគត់លើពិភពលោក ៕