ត្រីដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូក គឺជាប្រភេទត្រីដ៏កម្រមួយរបស់ពិភពលោក ដែលបានចុះបញ្ជីក្រហម IUCN (DD) ជាសត្វជិតផុតពូជ។ សព្វថ្ងៃនេះវាត្រូវបានរកឃើញតាមប្រទេស និងតំបន់មួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ ក្នុងនោះកម្ពុជាយើងក៏មានពពួកត្រីទាំងនេះរស់នៅផងដែរ។ ត្រីដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូកមានឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេសថា Indo-Pacific Humpback dolphin និងឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ Sousa Chinensis។

ត្រីនេះមានលក្ខណៈពិសេស និងប្លែកគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ តែងតែបង្ហាញខ្លួនតាមមាត់សមុទ្រ និងមាត់ទន្លេ ពីអាហ្វ្រិកខាងត្បូង រហូតដល់ប្រទេសអូស្ត្រាលី និងទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយសារពណ៌ផ្កាឈូកខុសគេ បង្កឱ្យមានការចង់ដឹងចង់ឃើញអំពីឥរិយាបថរបស់វានៅក្នុងបរិស្ថាន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីពណ៌ចម្លែករបស់វា ហើយបានរកឃើញថា មូលហេតុដែលពូជត្រីដូហ្វីននេះមានពណ៌ផ្កាឈូកគឺដោយសារវាចូលចិត្តធ្វើចលនា ពិសេសលោតផុតពីផ្ទៃទឹកញឹកញាប់ជាងត្រីដូហ្វីនផ្សេងទៀត។

ការធ្វើចលនាច្រើន ធ្វើឱ្យសរសៃរឈាមក្រហមអណ្តែតឡើង បូកផ្សំនិងការត្រូវពន្លឺថ្ងៃញឹកញាប់ផងនោះ ធ្វើឱ្យពណ៌វាប្រែក្លាយជាផ្កាឈូកនេះតែម្តង។ ត្រីនេះអាចបង្កកំណើតបានចាប់ពីអាយុ ៩ ទៅ ១០ ឆ្នាំរយៈពេល ១២ ខែទើបកើតបានកូនមួយ ហើយត្រូវបំបៅនិងបង្រៀនកូនឱ្យចេះចាប់ចំណីរយៈពេលបីឆ្នាំទើបអាចបង្កកំណើតបន្តបានទៀត។ តាមការស្រាវជ្រាវ ដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូកត្រូវការដេក ៨ ម៉ោងនៅពេលយប់ដូចមនុស្សដែរ ដោយប្រើខួរឆ្លាស់គ្នាហើយចំណីរបស់វាគឺត្រី។ លើសពីនេះវាក៏ជាសត្វមានមនោសញ្ចេតនា និងចេះឈឺចាប់ដូចមនុស្សដែរ។

មិនដូចប្រភេទសត្វដូហ្វីនដទៃទៀតទេ ត្រីដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូកក៏មានសមត្ថភាពពិសេសអាចបង្វិលក្បាលបាន ៩០ ដឺក្រេដោយសារឆ្អឹងកងមាត់ស្បូនដែលមិនរួមបញ្ចូលគ្នា។ រួមជាមួយនឹងព្រុយធំស្រដៀងនឹងក្តារដែលផ្លាស់ទីក្នុងទិសដៅផ្សេងៗគ្នាក្នុងចលនារាងជារង្វង់ ការសម្របខ្លួនទាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យពួកវារស់បានក្នុងអំឡុងពេលទឹកជំនន់។ ដោយសារលក្ខណៈពិសេសទាំងនេះហើយបានធ្វើឱ្យត្រីដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូកមានភាពលេចធ្លោ និងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ច្រើនជាងគេ។

ត្រីដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូក ឬខ្មែរយើងហៅថាផ្សោតឃ្លាច បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាសុខភាពនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ គ្រប់គ្រងចំនួនសត្វព្រៃ និងរួមចំណែកដល់ជីវចម្រុះទាំងមូល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពរបស់មនុស្សដូចជា ការបំពុល និងការនេសាទ បានកំពុងបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងដល់ការរស់រានមានជីវិតរបស់ពួកវា ដែលទាមទារឱ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សរួមគ្នាដើម្បីការពារអនាគតរបស់ពួកវា៕

ប្រទេសអង់គ្លេស ៖ ប្រទេសអង់គ្លេសបានអនុវត្តច្បាប់សុវត្ថិភាពអ៊ីនធើរណេត ចាប់ពីថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ តទៅ ដើម្បីគ្រប់គ្រងបណ្តាញសង្គមនានា ហើយបើបណ្តាញសង្គមពុំលុបចោលមាតិកាខុសច្បាប់ គឺអង់គ្លេសនឹងពិន័យជាប្រាក់១០% នៃប្រាក់ចំណូលក្នុង១ឆ្នាំ ។ ច្បាប់នេះមានគោលបំណងគ្រប់គ្រងលើអ្នកបង្កើតមាតិកាខុសច្បា.ប់ និងបំពុលស.ង្គម ។

Ofcom គឺជាភ្នាក់ងារគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអង់គ្លេសបានផ្សព្វផ្សាយពីគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់បណ្តាញសង្គមនានា ដូចជា ៖ Meta, Google និង TikTok ត្រូវតែអនុវត្តតាមច្បាប់សុវត្ថិភាពអ៊ីនធើរណេតរបស់អង់គ្លេស ដែលច្បាប់ថ្មីនេះបានអនុម័តកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ។

ច្បាប់សុវត្ថិភាពអ៊ីនធើរណេតបានបញ្ជាក់ពីមាតិកាខុសច្បាប់ ចំនួន១៣០ប្រភេទ ដែលតម្រូវឱ្យបណ្តាញសង្គមលុបចោល ដូចជា ៖ ការញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើភេរវកម្ម ការញុះញង់ឱ្យស្អប់ខ្ពើមជាតិសាសន៍ ឬរើសអើសសាសនា ឬភេទ ការជួញដូរមនុស្ស និងការចែករំលែកពីការរំលោភបំពានផ្លូវភេទកុមារ ជាដើម ។

បើបណ្តាញសង្គមណាមួយពុំអនុវត្តតាមច្បាប់សុវត្ថិភាពអ៊ីនធើរណេត អង់គ្លេសនឹងពិន័យប្រាក់ពួកគេស្មើនឹង១០% នៃប្រាក់ចំណូលក្នុង១ឆ្នាំ ព្រមទាំងដាក់ពន្ធនាគារនាយកក្រុមហ៊ុនបណ្តាញសង្គមដែលប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ដដែលៗ ។ ក្រៅពីនេះ Ofcom នឹងដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការ ដើម្បីឱ្យបិទការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមនេះនៅអង់គ្លេស ។

ច្បាប់នេះនឹងអនុវត្តជាមួយក្រុមហ៊ុនជាង១សែននៅលើពិភពលោក គឺចាប់ពីក្រុមហ៊ុនបណ្តាញសង្គមធំៗ រហូតដល់ក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាកម្មកម្សាន្ត ការស្វែងរកគូ ការភ្នាល់ និងសេវាកម្មអនឡាញតូចៗ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់មន្ត្រី Ofcom ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០១៨ អង់គ្លេសបានផាកពិន័យក្រុមហ៊ុនហ្វេសប៊ុករបស់លោក Mark Zuckerberg ស្មើទឹកប្រាក់ជាង៦៣ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក ករណីហ្វេសប៊ុកពុំអាចការពារទិន្នន័យរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ៕

ប្រទេសអូស្ត្រាលី ៖ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា អូស្ត្រាលីនៅតែប្រឈមជាមួយអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ហើយសីតុណ្ហភាពនៅតំបន់ខ្លះរបស់រដ្ឋ Victoria បានកើនឡើងរហូតដល់៤៧អង្សារសេ ។ វាជាសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតដែលអូស្ត្រាលីធ្លាប់កត់ត្រាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ។

នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ បានក្លាយជាខែមានអាកាសធាតុក្តៅបំផុតក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ និងបំបែកកំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងទីក្រុងផ្សេងៗ ដូចជា ៖ ទីក្រុង Walpeup និង Melbourne ដែលសីតុណ្ហភាពកើនឡើងដល់៣៨អង្សារសេ ។ អាជ្ញាធរអូស្ត្រាលីបានដាស់តឿនពលរដ្ឋឱ្យប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់ដោយសារភ្លើងឆេះព្រៃ ដែលអាចកើតឡើងគ្រប់ពេលវេលា ។

រលកកំដៅដែលបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ២០២៤ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អាកាសធាតុនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវានឹងបណ្តាលឱ្យអូស្ត្រាលីមានគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរ ។ ហេតុនេះ អាជ្ញាធរបានប្រាប់ពលរដ្ឋនៅតំបន់ជាច្រើនរបស់រដ្ឋ Victoria ប្រយ័ត្នផ្សែងភ្លើង ដើម្បីការពារកុំឱ្យភ្លើងឆេះព្រៃរាលដាលទៅផ្ទះសម្បែង ។

អាជ្ញាធរបានជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីតំបន់ដែលមានភ្លើងឆេះព្រៃរាលដាលខ្លាំង ដូចជា ៖ Clarkes Hill និង Wattle Flat ដោយសារពុំអាចពន្លត់ភ្លើង។ ភ្នាក់ងារពន្លត់ភ្លើងនិយាយថា អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង និងគ្រោះរាំងស្ងួតអាចបង្កជាភ្លើងឆេះព្រៃគ្រប់ទីកន្លែង ។

អាកាសធាតុក្តៅធ្វើឱ្យរដូវរងានៅអូស្ត្រាលីមានរយៈពេលខ្លីជាងមុន ហើយសីតុណ្ហភាពតែងតែកើនឡើងនៅតំបន់កណ្តាល និងភាគខាងកើត ។ រលកកំដៅបានប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋ ដូចជា ៖ ប្រឈមនឹងភ្លើងឆេះព្រៃ ខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់ និងប៉ះពាល់សុខភាព ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញអាកាសធាតុ ។

អូស្ត្រាលីនឹងប្រឈមជាមួយអាកាសធាតុក្តៅជាញឹកញាប់ ហើយកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនាថ្ងៃអនាគត បើរដ្ឋាភិបាលគ្មានវិធានការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ។ អាកាសធាតុក្តៅនៅអូស្ត្រាលីបញ្ជាក់ថា វានឹងប៉ះពាល់ដល់អាកាសធាតុពិភពលោកទាំងមូល ហើយការដោះស្រាយបញ្ហានេះត្រូវមានការសហការពីគ្រប់ផ្នែក ។

កន្លងមក អូស្ត្រាលីបានស្នើឱ្យពលរដ្ឋទាំងអស់មិនស្ថិតនៅក្រោមកំដៅថ្ងៃ ឬចេញពីផ្ទះ ដើម្បីចៀសវាងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ក្រោយពីតំបន់ជាច្រើនគ្របដណ្តប់ដោយរលកកំដៅ ៕

ថ្មីៗនេះ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គម ក៏ដូចជាជនជាតិសិង្ហបុរីជាច្រើន ហាក់ខឹ.ងសម្បារនិងហួសចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ដែលព្រលានយន្តហោះមួយកន្លែងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ហ៊ានយករូបភាពអគារសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរបស់សិង្ហបុរី មកដាក់តាំងក្នុងតំបន់វប្បធម៌ខ្លួន។

កាលពីអំឡុងថ្ងៃទី ១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ រូបភាពចែកចាយនៅលើបណ្តាញសង្គមអ៊ីនធើណែត ដែលបានបណ្តាលឲ្យជនជាតិសិង្ហបុរីជាច្រើនផ្ទុះកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង ទៅលើអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភូកេត ប្រទេសថៃ ដែលហ៊ានដាក់តាំងបង្ហាញរូបភាពសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌប្រចាំប្រទេសសិង្ហបុរី លើទឹកដីខេត្តភូកេតរបស់ខ្លួន ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតិ។

វាគឺរូបភាពរបស់ហាងទំនិញ Peranakan តំណាងប្រទេសសិង្ហបុរី និងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ចិន-ព័រទុយកាល់ដ៏ល្បី។ ជុំវិញករណីនេះ ខាងអាកាសយានដ្ឋានក៏បានអះអាងថា ការដាក់តំាងរូបសំណង់អគារសិង្ហបុរីនោះ ក៏ព្រោះតែវាស្រដៀងទៅនឹងទីតំាងប្រវត្តិសាស្រ្តមួយលើទឹកដីខ្លួន។

ទោះជាយ៉ាងណា ក្រោយទទួលរងនូវមតិរិះគន់និងដឹងកំហុស កាលពីថ្ងៃទី ១៧ ខែធ្នូនេះ អាកាសយានដា្ឋនអន្តរជាតិភូកេត ប្រទេសថៃ បានចេញចេញមុខសូមទោសជាសាធារណៈទៅកាន់ប្រទេសសិង្ហបុរី ចំពោះការភ័ន្តច្រឡំនេះ ហើយខាងអាកាសយាន្តដ្ឋាននឹងធ្វើការកែតម្រូវទៅលើផ្ទាំងរូបភាពនោះភ្លាមៗផងដែរ៕

ជាការពិតណាស់ នៅលើភពផែនដីយើងនេះគឺមានរឿងរ៉ាវអាថ៌កំបាំងជាច្រើន ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសព្វថ្ងៃនៅមិនអាចពន្យល់បាន ថាតើវត្ថុប្លែកៗទាំងនោះមានប្រភពមកពីណា ហើយគេបង្កើតវាក្នុងគោលបំណងអ្វី។ ដោយសារមិនទាន់រកឃើញមូលហេតុច្បាស់លាស់ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានចាត់ទុកវត្ថុទាំង ៤ នេះជាវត្ថុអាថ៌កំបាំង និងចម្លែកបំផុតក្នុងលោក។

១.បាល់ថ្មយក្សរបស់ប្រទេសកូស្តារីកា៖ ថ្មអាថ៌កំបាំងទាំងនេះមិនត្រឹមតែគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ដោយសារតែរូបរាងស្វ៊ែរដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់ពួកវាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ដោយសារតែប្រភពដើមមិនស្គាល់ផងដែរ។ ពួកវាត្រូវបានរកឃើញក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ដោយកម្មករកាប់ឆ្ការព្រៃពីចម្ការចេក។ យោងតាមរឿងព្រេង បាល់ថ្មយក្សដ៏អាថ៌កំបាំងទាំងនេះមានមាសលាក់នៅខាងក្នុង ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្នកជំនាញបំផ្ទុះឃើញថាថ្មទាំងនេះគ្មានអ្វីទាល់តែសោះ។ បច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ឬអ្នកជំនាញណាម្នាក់ ស្គាល់ប្រភពដើមរបស់វាទេ ថាតើថ្មនេះកើតឡើងដោយសារអ្វី?

២.រូបចម្លាក់មាសរបស់ Incas៖ រូបចម្លាក់មាសនៃសម័យចក្រភព Inca ១៤៣៨ ដល់ឆ្នាំ ១៥៣៣ ត្រូវបានគេឆ្ងល់ថា តើរូបចម្លាក់នេះជារូបអ្វី ព្រោះវាមានរូបរាងប្លែក មនុស្សមិនចំមនុស្ស សត្វមិនចំសត្វ ដោយសព្វថ្ងៃអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកបុរាណវិទ្យានៅតែមិនអាចពន្យល់បាន។

៣.សាត្រាស្លឹករឹត Voynich៖ គឺជាសៀវភៅអាថ៌កំបាំងបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលសាស្ត្រាចារ្យអក្សសាស្ត្រជាច្រើន នៅតែមិនដឹងថា តើសៀវភៅនេះសរសេរភាសាអ្វី ហើយទំព័ររបស់វាពោរពេញទៅដោយនិមិត្តសញ្ញាដែលមិនអាចពន្យល់បាន និងរូបភាពចម្លែកៗ។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យសាត្រាស្លឹករឹតមិនធម្មតានោះគឺថា វាត្រូវបានសរសេរជាអក្សរមិនធ្លាប់ស្គាល់ ដែលអក្សរនេះមិនមានប្រទេសណាប្រើប្រាស់នោះទេ ដោយអត្ថបទសម្ងាត់នេះបានធ្វើឱ្យអ្នកសរសេរកូដមានការងឿងឆ្ងល់ពេញមួយសតវត្សទី ២០ ហើយនៅតែមិនអាចបកប្រែបានរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

៤.ឌីសហ្សែន៖ វត្ថុបុរាណដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់នេះ ហាក់ដូចជាបង្ហាញពីការបង្កើត និងការអភិវឌ្ឍនៃអំប្រ៊ីយ៉ុងរបស់មនុស្ស លើសពីនេះរូបភាពនេះក៏បង្ហាញពីទម្រង់ចម្លែកនៃក្បាលមនុស្សផងដែរ។ ឌីសដ៏អាថ៌កំបាំងនេះត្រូវបានផលិតចេញពីសម្ភារៈប្រើប្រាស់បានយូរបំផុត ដែលគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងពីរបៀបផលិត និងប្រភពដើមរបស់វាឡើយ៕