ប្រទេសជប៉ុន ៖ យោងតាមឯកសាររបស់វិទ្យាស្ថានជាតិស្រាវជ្រាវពីចំនួនពលរដ្ឋ និងសន្តិសុខសង្គម ដែលបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ បង្ហាញថា នៅឆ្នាំ២០៥០ (ឬរយៈពេល២៥ឆ្នាំទៀត) ពលរដ្ឋជប៉ុនដែលមានអាយុចាប់ពី៦៥ឆ្នាំឡើងទៅ ស្មើប្រមាណ២០% នឹងរស់នៅផ្ទះម្នាក់ឯង ហើយតូក្យូ នឹងក្លាយជាទីក្រុងសម្បូរពលរដ្ឋអាយុច្រើន និងរស់នៅតែម្នាក់ឯង រហូតដល់៥៤% ។

វិទ្យាស្ថាននេះបញ្ជាក់ថា បញ្ហានេះនឹងកើតឡើងនៅតាមទីក្រុងធំៗ និងតំបន់ជនបទ ដែលបណ្តាលមកពីកត្តាខុសៗគ្នា ដូចជា ៖ នៅតាមទីក្រុងធំៗមានចំនួនពលរដ្ឋរៀបការធ្លាក់ចុះ រីឯនៅតំបន់ជនបទសម្បូរប្តី-ប្រពន្ធអាយុច្រើនរស់នៅ ហើយនៅពេលប្តី ឬប្រពន្ធស្លាប់ គឺនឹងធ្វើឱ្យដៃគូរស់នៅតែម្នាក់ឯង ។

វិទ្យាស្ថានរំពឹងថា គ្រួសារជប៉ុនដែលមានពលរដ្ឋអាយុចាប់ពី៧៥ឆ្នាំឡើងទៅ នឹងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងសាយភាយទៅតាមបណ្តាខេត្ត នៅឆ្នាំ២០៥០ ក្នុងនោះខេត្តចំនួន៤ អាចមានតួលេខច្រើនជាងបណ្តាខេត្តផ្សេងៗទ្វេដង គឺខេត្តអូគិណា, វ៉ាឈិកាក់, សៃតាម៉ា និងអិបារ៉ាគិ ។

ហេតុនេះ ចំនួនគ្រួសារមានសមាជិកតែម្នាក់នឹងកើនឡើងនៅគ្រប់ខេត្តទាំងអស់ នៅឆ្នាំ២០៥០ ។ ពលរដ្ឋជប៉ុនចាស់ៗរស់នៅផ្ទះតែម្នាក់ឯងនឹងធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើន ដូចជា ៖ ពិបាកផ្តល់ការថែទាំសុខភាព, ការប្រើប្រាស់សេវាពេទ្យ, ភាពក្រីក្រ និងពលរដ្ឋអាយុច្រើនរស់នៅឯកោពីសង្គម ។

ចំណែកមូលហេតុដែលចំនួនពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុងតូក្យូ និងនៅបណ្តាខេត្តធ្លាក់ចុះ គឺដោយសារចំនួនការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់យុវជនជប៉ុន និងអត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះខ ។ គេរំពឹងថា ចំនួនគ្រួសារជប៉ុនសរុប នឹងស្មើជាង៥២លានគ្រួសារ នៅឆ្នាំ២០៥០ គឺធ្លាក់ចុះ៥,៦% ពីចំនួនជាង៥៥លានគ្រួសារ នៅឆ្នាំ២០២០ ។

ជាមួយគ្នានេះ ចំនួនគ្រួសារជប៉ុនដែលមានសមាជិកតែម្នាក់ នឹងកើនឡើងពីជាង២១លានគ្រួសារ នៅឆ្នាំ២០២០ មកស្មើជាង២៣លានគ្រួសារ នៅឆ្នាំ២០៥០ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មី លោក Donald Trump ប្រកាសថា នឹងដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលពីក្រុមប្រទេស BRICS រហូតដល់១០០% បើប្រទេសទាំងនេះពុំទូទាត់ពាណិជ្ជកម្មជាប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក និងសហការគ្នាទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណផ្សេង ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ។

សារព័ត៌មាន CNBC រាយការណ៍ថា លោក Trump បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ថា លោកនឹងដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលពីក្រុមប្រទេស BRICS រហូតដល់១០០% បើពួកគេធ្វើឱ្យខូចតម្លៃប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក ។ ការប្រកាសដំឡើងពន្ធទំនិញនេះ គឺផ្តោតលើ៩ប្រទេសជាសមាជិក BRICS រួមមាន ៖ ចិន, រុស្ស៊ី, ឥណ្ឌា, ប្រេស៊ីល, អាហ្វ្រិកខាងត្បូង, អ៊ីរ៉ង់, អេហ្ស៊ីប, អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម និងអេត្យូពី ដែលបច្ចុប្បន្ន មានប្រទេសជាច្រើនសុំចូលជាសមាជិកបន្ថែម ដូចជា ៖ ថៃ, ម៉ាឡេស៊ី និងតួកគី ។

លោក Trump និយាយថា ៖ «យើងត្រូវប្រាកដចិត្តលើក្រុមប្រទេស BRICS ថា ពួកគេនឹងពុំគាំទ្ររូបិយប័ណ្ណផ្សេងក្រៅពីប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក បើមិនដូច្នោះទេ អាមេរិកនឹងដំឡើងពន្ធទំនិញប្រទេសទាំងនេះ រហូតដល់១០០% ហើយពួកគេត្រូវត្រៀមខ្លួនឈប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិកដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនខ្លាំង ។ ក្រុមប្រទេស BRICS គ្មានផ្លូវទូទាត់រូបិយប័ណ្ណផ្សេងជំនួសប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មលើពិភពលោកទេ ហើយប្រទេសណាក៏ដោយ ដែលព្យាយាមធ្វើបែបនេះ គួរផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក» ។

កិច្ចប្រជុំកំពូលមេដឹកនាំក្រុមប្រទេស BRICS នៅបករទេសរុស្ស៊ី កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន និយាយថា អាមេរិកយកប្រាក់ដុល្លារធ្វើជាអាវុធ ហើយវាជាកំហុសឆ្គងដ៏ធំ យើងត្រូវបានបង្ខំឱ្យស្វែងរកជម្រើសផ្សេងទៀត ។ បើទោះជាប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកត្រូវបានប្រើប្រាស់ច្រើនក្នុងអាជីវកម្មទូទាំងពិភពលោក និងឆ្លងកាត់ឧបសគ្គផ្សេងៗកន្លងមកក្តី ប៉ុន្តែប្រទេសសមាជិក BRICS និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍធុញទ្រាន់នឹងប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកមានឥទ្ធិពលលើពិភពលោក ។

តាមទិន្នន័យរបស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ឱ្យដឹងថា ការទិញទំនិញផ្សេងៗលើពិភពលោក ដូចជា ៖ ប្រេងឥន្ធនៈ គឺនៅតែប្រើប្រាស់ប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកភាគច្រើន ។ ប៉ុន្តែឥទិ្ធពលប្រាក់ដុល្លារបានថយចុះ ដោយសារផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ក្រុមប្រទេស BRICS កើនឡើង ហើយពួកគេមានបំណងកាត់បន្ថយការទូទាត់ប្រាក់ដុល្លារក្នុងអាជីវកម្ម ។

រុស្ស៊ីបានជំរុញឱ្យប្រទេសនានាបង្កើតប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់ថ្មីសម្រាប់ការទូទាត់ជាអន្តរជាតិ ឬហៅថា «SWIFT» ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។ វានឹងជួយឱ្យរុស្ស៊ីអាចចៀសវាងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីប្រទេសលោកខាងលិច ហើយរុស្ស៊ីអាចធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត ។

ការប្រកាសដំឡើងពន្ធក្រុមប្រទេស BRICS ក្រោយពីលោក Trump និយាយថា លោកនឹងដំឡើងពន្ធទំនិញគ្រប់ប្រភេទដែលនាំចូលពីម៉ិកស៊ិក និងកាណាដា ស្មើនឹង២៥% និងដំឡើងពន្ធទំនិញចិនបន្ថែម១០% ។ លោកមានបំណងឱ្យម៉ិកស៊ិក និងកាណាដា ចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ជនភៀសខ្លួនខុសច្បាប់ និងថ្នាំញៀនមកអាមេរិក ៕

កូរ៉េខាងត្បូង៖ ថ្មីៗនេះប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានធ្លាក់ចូលក្នុងភាពចលាចលនៃវិបត្តិនយោបាយដ៏ជ្រៅបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រជាធិបតេយ្យទំនើបរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតី Yoon Suk-yeol ស្រាប់តែប្រកាសចេញច្បាប់អាជ្ញាសឹកតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ កាលពីយប់ថ្ងៃទី ៣ ខែធ្នូដោយឯងៗ មិនបានពិភាក្សាជាមួយនរណាម្នាក់ ធ្វើឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង បង្កឱ្យមានការរិះ.គន់យ៉ាងចាស់ដៃទៅលើប្រធានាធិបតីរូបនេះ។

ទោះបីជាព្រឹកថ្ងៃទី ៤ ខែធ្នូលោកប្រធានាធិបតី Yoon Suk-yeol បានប្រកាសដកច្បាប់អាជ្ញាសឹកចេញក៏ដោយ ក៏គណបក្សប្រឆាំងជាច្រើនបានដាក់សំណើរមួយដើម្បីចោទប្រកាន់ប្រធានាធិបតី Yoon Suk Yeol ជុំវិញការប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹករយៈពេលខ្លីរបស់គាត់។ ដូច្នេះបច្ចុប្បន្នប្រធានាធិបតីរូបនេះ កំពុងប្រឈមមុខនឹងការបាត់បង់តំណែង ដោយសារប្រជាពលរដ្ឋ និងគណបក្សប្រឆាំងចំនួនប្រាំមួយ រួមទាំងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានអំពាវនាវឱ្យលោកលាលែងពីតំណែងភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីលោកធ្វើឱ្យប្រទេសជួបភាពចលាចលពេញមួយយប់។

គណបក្សប្រឆាំង រួមទាំងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យបាននិយាយថា “ការប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹករបស់ប្រធានាធិបតី Yoon Suk Yeol គឺជាការបំពានយ៉ាងច្បាស់លើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ”។ ការប្រកាសភ្លាមៗនេះគឺជាការរំលោភរដ្ឋធម្មនុញ្ញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ វាជាអំពើបះបោរដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយ ហើយត្រូវឱ្យលោកលាលែងពីតំណែងភ្លាមៗ។ លោក Lee Jae-myung មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានបន្ថែមថា “ប្រធានាធិបតីរូបនេះបានប្រព្រឹត្តទង្វើដែលស្មើនឹងការក្បត់ជាតិ នៅពេលដែលគាត់ប្រមូលផ្តុំទាហានភ្លាមៗ” ច្បាស់ណាស់គាត់មិនអាចបន្តកាន់តំណែងនេះទៀតទេ។

គួរបញ្ជាក់ថា ច្បាប់អាជ្ញាសឹកគឺជាច្បាប់ដែរបង្កើតឡើងនៅពេលប្រទេសជាតិមានអាសន្ន និងផ្តល់អំណាចដឹកនាំទៅឱ្យក្រុមកងទ័ពយោធា ដោយយោធាប្រើអំណាចត្រួចត្រាជាទូទៅលើកិច្ចការខាងស៊ីវិលដើម្បីស្តារសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសន្តិសុខ។ ជាទូទៅរដ្ឋាភិបាលមួយកម្រអនុវត្តច្បាប់អាជ្ញាសឹកណាស់ព្រោះថា វាប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់គោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ លុះត្រាតែស្ថានភាពសន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងប្រទេសនោះមានលក្ខណៈដុនដាបខ្លាំងទើបគេអនុវត្តច្បាប់នេះឡើង។ ដូច្នេះច្បាប់នេះអាចរឹតបន្តឹងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងពលរដ្ឋទូទៅ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ មន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មថៃបាននិយាយកាលពីដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ថា ការនាំចេញសាច់មាន់លើពិភពលោកនឹងកើនឡើងខ្ពស់ ហើយការនាំចេញសាច់មាន់របស់ថៃនឹងកើនឡើងដូចគ្នានៅឆ្នាំ២០២៥ ។ ការនាំចេញសាច់មាន់កើនឡើងនេះ ដោយសារតម្រូវការច្រើនពីអតិថិជន និងជួយជំរុញដល់ការនាំចេញសាច់មាន់ថៃ ។

ប៉ុន្តែមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃគួរតែប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការនាំចេញសាច់មាន់ប្រេស៊ីលកើនឡើងខ្លាំង ដោយសារប្រេស៊ីលជាប្រទេសនាំចេញសាច់មាន់ច្រើនជាងគេស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី១ លើពិភពលោក ។ ហេតុនេះ ថៃត្រូវតែរក្សាចំណែកទីផ្សារសាច់មាន់ និងពង្រីកទីផ្សារនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសថ្មីៗថែមទៀត ។

លោក ផូនផុង ណៃយ៉ាណាផាកន នាយកការិយាល័យគោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រពាណិជ្ជកម្មនៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និយាយថា ក្រោយពីបានតាមដានស្ថានការណ៍នាំចេញសាច់មាន់ លោករំពឹងថា នៅឆ្នាំ២០២៥ បរិមាណនាំចេញសាច់មាន់លើពិភពលោក នឹងកើនឡើង២% ឬស្មើ១៣លាន ៨សែនតោន ។ រីឯថៃ ដែលជាប្រទេសនាំចេញសាច់មាន់ច្រើនលើពិភពលោក នឹងនាំចេញសាច់មាន់កើនឡើងដូចគ្នា ហើយថៃគួរប្រយ័ត្នផលប៉ះពាល់ដោយសារការនាំចេញសាច់មាន់ប្រេស៊ីល ។

ដោយឡែក របាយការណ៍ស្ថានការណ៍ទីផ្សារសត្វស្លាបរបស់ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិករំពឹងថា ការចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់លើពិភពលោក នៅឆ្នាំ២០២៥ នឹងស្មើប្រមាណ ១០៤លាន ៩សែនតោន គឺខ្ពស់ជាងបរិមាណសាច់មាន់ឆ្នាំ២០២៤ ដែលស្មើត្រឹមតែ ១០៣លានតោន ។ សាច់មាន់លើពិភពលោកកើនឡើងនេះ ដោយសារតម្រូវបរិភោគកើនឡើង ។

ចំណែកការចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់នៅចិនបានកើនឡើងខ្លាំង ហើយចិននឹងក្លាយជាប្រទេសចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់ច្រើនជាងគេលើពិភពលោកម្តងទៀត ខណៈចិនធ្លាប់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ ដែលមានបរិមាណសាច់មាន់ច្រើនបំផុត ប៉ុន្តែត្រូវប្រេស៊ីលយកចំណាត់ថ្នាក់នេះ នៅឆ្នាំ២០២២ ។ ការនាំចេញសាច់មាន់ប្រេស៊ីលកើនឡើងខ្លាំងនឹងប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញសាច់មាន់របស់អឺរ៉ុប និងអាមេរិក ហើយនាថ្ងៃអនាគត ប្រេស៊ីលនឹងដណ្តើមចំណែកទីផ្សារប្រទេសផ្សេងៗបន្ថែមទៀត ។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃទទួលបានប្រាក់ចំណូលពីការនាំសាច់មាន់ទៅក្រៅប្រទេស ក្នុងរយៈពេល១០ខែ ឆ្នាំ២០២៤ (ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែតុលា) គឺស្មើជាង៣ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើង៤,៩% ៕

ប្រទេសរុស្ស៊ី ៖ យោងតាមឯកសាររបស់រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ី ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីចុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងមក បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងមូស្គូ នឹងបន្តអនុវត្តវិធានការហាមឃាត់ការនាំចូលអាហារពីបណ្តាប្រទេសជាច្រើនដែលបានដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ី រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២៦ ។ លើសពីនេះ រុស្ស៊ីនឹងបន្ថែមប្រទេសមួយទៀតទៅក្នុងបញ្ជីហាមឃាត់ផងដែរ ។

សារព័ត៌មានស៊ីនហួរ បានរាយការណ៍ពីទីក្រុងមូស្គូ ប្រទេសរុស្ស៊ី កាលពីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ថា កន្លងមក រុស្ស៊ីបានអនុវត្តវិធានការហាមឃាត់ការនាំចូលអាហារពីប្រទេសជាច្រើន ដូចជា ៖ អាមេរិក, សហភាពអឺរ៉ុប (EU), កាណាដា, អង់គ្លេស, អូស្ត្រាលី, ន័រវេស, អ៊ុយក្រែន, អាល់បានី, ម៉ុងតេណេហ្គ្រោ, អ៊ីស្លង់ និងលីចតេនស្ទីន ។ រីឯវិធានការហាមនាំចូលអាហារលើកចុងក្រោយរបស់រុស្ស៊ី នឹងបន្ថែមប្រទេសនូវែលសេឡង់ ចូលក្នុងបញ្ជីហាមឃាត់ ។

ចំណែកប្រភេទអាហារដែលរុស្ស៊ីហាមនាំចូមកកាន់ប្រទេសរបស់ខ្លួន រួមមាន ៖ សាច់សត្វ, សាច់ក្រក, ត្រី, អាហារសមុទ្រ, ផលិតផលទឹកដោះគោ, បន្លែ និងផ្លែឈើ ។ រុស្ស៊ីបានអនុវត្តវិធានការហាមនាំចូលអាហារពីប្រទេសជាច្រើនជាលើកដំបូង កាលពីឆ្នាំ២០១៤ ហើយរុស្ស៊ីបានពន្យារពេលហាមនាំចូលអាហារពីក្រៅប្រទេស កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២៤ ។

រហូតមកដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤នេះ ប្រទេសរុស្ស៊ីក៏បានប្រកាសពន្យារពេលហាមនាំចូលអាហារពីក្រៅប្រទេសបន្តទៀត រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២៦ ។ មតិនានាសន្និដ្ឋានថា រុស្ស៊ីនឹងអនុវត្តវិធានការហាមឃាត់ការនាំចូលអាហារបែបនេះជាច្រើនឆ្នាំទៀត ឬលុះត្រាតែប្រទេសនានាឈប់ដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ី ។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រទេសជាច្រើន ជាពិសេស អាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប ពុំពេញចិត្តនឹងរុស្ស៊ីយ៉ាងខ្លាំងពាក់ព័ន្ធករណីរុស្ស៊ីវាយប្រហារលើទឹកដីអ៊ុយក្រែន អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបប្រទេសទាំងនេះដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ី ដើម្បីឱ្យរុស្ស៊ីនៅឯកោពីគេ ។ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចដាស់តឿនថា វិធានការហាមនាំចូលអាហាររបស់រុស្ស៊ី នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសជាច្រើន ហើយស្បៀងអាហារនឹងលើសតម្រូវការនៅអឺរ៉ុប ៕