បរទេស៖ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្លង់បានផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណរយៈពេលប្រាំឆ្នាំដល់ក្រុមហ៊ុន Hvalur hf ដែលជាក្រុមហ៊ុននេសាទត្រីបាឡែនពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់ប្រទេស ដើម្បីបរបា.ញ់ត្រីបាឡែនរាប់រយក្បាលក្នុងទឹករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស IFL Science បានឱ្យដឹងថា ក្រសួងចំណីអាហារ និងកសិកម្មរបស់ប្រទេសអ៊ីស្លង់ បានចេញការអនុញ្ញាតឱ្យចាប់ត្រីបាឡែន Fin ចំនួន ២០៩ ក្បាល និងត្រីបាឡែន Minke ២១៧ ក្បាលជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងអំឡុងរដូវបរបាញ់ពីខែមិថុនាដល់ខែកញ្ញា ។

អាជ្ញាបណ្ណនេះមានសុពលភាពរយៈពេលប្រាំឆ្នាំ និងអាចបន្តបានជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយមាន ២០% នៃកូតាដែលមិនទាន់បានប្រើប្រាស់រហូតដល់ឆ្នាំបន្ទាប់។ ទោះបីជាត្រីបាឡែន Fin និង Minke កំពុងស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់នៃការផុតពូជក៏ដោយ ក៏អាជ្ញាធរនៅតែបន្តសកម្មភាព ដោយអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនធំៗបំផ្លាញត្រីបាឡែនទាំងនេះរាប់រយក្បាលជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ក្រៅពីអ៊ីស្លង់ មានប្រទេសពីរផ្សេងទៀត គឺន័រវែស និងជប៉ុន ក៏នូវតែបន្តការនេសាទត្រីបាឡែនឥតឈប់ឈរផងដែរ។

ត្រីបាឡែន Fin មានប្រវែងរហូតដល់ ២៥ ម៉ែត្រ គឺជាត្រីធំបំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោកបន្ទាប់ពីត្រីបាឡែនខៀវ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីក្រហមនៃសហភាពអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN)។ រីឯត្រីបាឡែន Minke គឺជាប្រភេទត្រីបាឡែនតូចបំផុត ដែលមានប្រវែងប្រហែល ៧ ទៅ ៩ ម៉ែត្រ។ ទោះជាយ៉ាងណារដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្លង់បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបរបាញ់ត្រីបាឡែនគឺកំណត់ត្រឹមតែ ៤២៦ ក្បាលក្នុងមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ បើមានការបរបាញ់លើសពីនេះ ក្រុមហ៊ុននឹងត្រូវរងការផាកពិន័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។

ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី អ្នកជំនាញបរិស្ថាន និងអង្គការសុខុមាលភាពសត្វបានពណ៌នាថា ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុត វាគឺជាការចុះចេញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សដែលកំពុងបន្តនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្លង់។ Clare Perry ទីប្រឹក្សាមហាសមុទ្រនៅ EIA បាននិយាយថា “ការនេសាទត្រីបាឡែនពាណិជ្ជកម្មត្រូវបានហាមឃាត់ដោយគណៈកម្មការអន្តរជាតិ Whaling Commission (IWC) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨២ មកម្លេះ ដោយមានប្រទេសជាង ៨០ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានចូលជាធរមានក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ន័រវេស ដាណឺម៉ាក ហ្គ្រីនឡែន រុស្ស៊ី អ៊ីស្លង់ និងជប៉ុន នៅតែមិនអើពើនឹងការហាមឃាត់ ដោយនៅតែបន្តបរបាញ់ត្រីបាឡែនក្នុងនាមការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា ត្រីបាឡែន Fin គឺជាអ្នកប្រមូលកាបូនដ៏សំខាន់មួយរបស់ពិភពលោក ហើយត្រូវការការពារពេញលេញ យ៉ាងហោចណាស់ ពួកវាអាចបន្តបំពេញតួនាទីសំខាន់របស់ពួកគេនៅក្នុងបរិស្ថានសមុទ្រ៕

ក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថនៅអាមេរិក Gilead Sciences បានប្រកាសអំពីការផលិតវ៉ាក់សាំងព្យាបាល និងការពារមេរោគអេដស៍តម្លៃថោកៗ ប្រភេទ lenacapavir សម្រាប់លក់ជូនទៅកាន់ប្រទេសដែលមានចំណូលទាប និងមធ្យមចំនួន ១២០ ប្រទេស នៅជុំវិញពិភពលោក។

កាលពីអំឡុងខែតុលានេះ យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់កាសែត The Guardian បានឲ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនឱសថអាមេរិកនេះ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយរោងចក្រចំនួនប្រាំមួយផ្សេងទៀត ដើម្បីផលិតថ្នាំចាក់ lenacapavir ការពារនិងព្យាបាលជំងឺអេដស៏ក្នុងតម្លៃថោកទៅកាន់ ១២០ ប្រទេស ដោយផ្តោតសំខាន់លើប្រទេសដែលមានហានិភ័យឆ្លងខ្ពស់និងប្រាក់ចំណូលទាបប៉ុណ្ណោះ។

ចំពោះក្នុងគ្រាអាសន្ននិងបន្ទាន់ ក្រុមហ៊ុននឹងផ្តល់ថ្នាំនេះទៅកាន់ប្រទេសចំនួន ១៨ ជាមុនសិន ដែលមានអត្រាមេរោគអេដស៍ខ្ពស់ រួមទាំងប្រទេស Botswana អាហ្វ្រិកខាងត្បូង និងថៃផងដែរ។ ប្រភពព័ត៌មានបានឲ្យដឹងថា ថ្នាំ Lenacapavir គឺតម្រូវឱ្យចាក់តែ 2 ដងក្នុងមួយឆ្នាំ ជាមួយនឹងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបង្ការនិងការពារមេរោគអេដស៍។ ជាទូទៅ សម្រាប់ប្រទេសអ្នកមានដូចជានៅសហរដ្ឋអាមេរិក ថ្នាំនេះគឺមានតម្លៃប្រមាណជាង ៤០,០០០ ដុល្លារ សម្រាប់អ្នកជម្ងឺម្នាក់ចាក់២ដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ការកំណត់តម្លៃថ្មីដែលគ្រោងលក់ឲ្យប្រទេសចំណូលទាបនោះ គឺអាចតែប្រមាណ ៤០ ដុល្លារប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយឆ្នាំ។

កន្លងមកក្រុមហ៊ុនក៏បានធ្វើតេស្តសាកល្បងទៅលើអ្នកជម្ងឺនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង អ៊ូហ្គង់ដា អាហ្សង់ទីន និងប្រេស៊ីល ហើយក៏ទទួលបានផលិតផលជាទីគាប់ប្រសើរផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមហ៊ុនផលិតក៏ទទួលរងនូវមតិរិះគន់ ដោយហេតុថាកិច្ចព្រមព្រៀងលក់ថ្នាំតម្លៃថោកគឺមិនបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ ដែលមានហានិភ័យឆ្លងជំងឺអេដស៍ខ្ពស់នោះទេ ដូចជានៅអាមេរិកឡាទីនជាដើម៕

ប្រទេសនូវែលសេឡង់ ៖ រដ្ឋាភិបាលនូវែលសេឡង់មានគម្រោងហាមឃាត់ការប្រណាំងឆ្កែពូជ Greyhound ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៦ តទៅ ដោយសារចំនួនឆ្កែរបួសបានកើនឡើងខ្ពស់ក្រោយពីបញ្ចប់ការប្រណាំង ហើយឆ្កែទាំងនេះពុំទទួលបានការថែទាំ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ។

ការប្រណាំងឆ្កែនៅប្រទេសនូវែលសេឡង់ បានរងនូវការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមក ។ ពលរដ្ឋនូវែលសេឡង់បានសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រញាប់ចាត់វិធានការហាមឃាត់ជាបន្ទាន់ ដោយសារឆ្កែទាំងនេះពុំទទួលបានការថែទាំសុខភាព និងមានស្នាមរបួសយ៉ាងច្រើន ។

លោក Winston Peters ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថ្លែងថា បើទោះជាឆ្កែងាប់តិចជាងមុនក្តី ប៉ុន្តែចំនួនឆ្កែរងរបួសបានកើនឡើងខ្ពស់ ដែលពលរដ្ឋនូវែលសេឡង់ពុំអាចទទួលយកបាន ។ ហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលនឹងហាមឃាត់ការប្រណាំងឆ្កែ Greyhound ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៦ តទៅ ហើយយើងនឹងបង្កើតក្រុមការងារមួយជួយស្វែងរកកន្លែងរស់នៅឱ្យឆ្កែ ចំនួន២,៩០០ក្បាល ដែលត្រូវគេចិញ្ចឹមទុកប្រណាំង ។

រដ្ឋាភិបាលបានស្នើឱ្យមានសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដែលមានការគាំទ្រពីគណបក្សប្រឆាំង ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយចំនួនឆ្កែងាប់ក្រោយការប្រណាំង ។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលនឹងស្នើឱ្យមានសេចក្តីព្រាងច្បាប់បន្ថែមទៀតនៅឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ចាស់ ដោយហាមឃាត់ការប្រណាំងឆ្កែជាផ្លូវការនៅនូវែលសេឡង់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នូវែលសេឡង់ ស្ថិតក្នុងចំណោម៥ប្រទេស ដូចជា ៖ សហរដ្ឋអាមេរិក, អៀរឡង់, អូស្ត្រាលី និងអង់គ្លេស ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រឆាំងឆ្កែពូជ Greyhound ដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល ហើយក្នុង១ឆ្នាំៗ នូវែលសេឡង់ទទួលបានចំណូលពីការប្រណាំងឆ្កែ ស្មើនឹង៨.៥% ៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មាន PNA របស់ហ្វីលីពីនរាយការណ៍ថា ភ្នំភ្លើងឈ្មោះ Kanlaon ស្ថិតនៅលើកោះ Negros និងនៅចំណុចកណ្តាលប្រទេសហ្វីលីពីន បានបាញ់ផ្សែងលាយផេះឡើងទៅលើមេឃ រហូតដល់ជាង៤គីឡូម៉ែត្រ តាំងពីថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ កន្លងមក ។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលបានត្រៀមជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយសារបន្ទុះភ្នំភ្លើង ស្មើប្រមាណ៨៧,០០០នាក់ ។ លោកបានបញ្ជាឱ្យលោក Rex Gatchalian រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍សង្គម ធ្វើដំណើរទៅកាន់កោះ Negros ដើម្បីជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នាក់ ។

លោក Ferdinand បន្តថា រដ្ឋាភិបាលបានត្រៀមថវិកាមួយចំនួនដើម្បីជួយឧបត្ថម្ភពលរដ្ឋរងគ្រោះលើកនេះ និងជម្លៀសពលរដ្ឋដែលរស់នៅជុំវិញភ្នំភ្លើង Kanlaon ក្នុងចម្ងាយ៦គីឡូម៉ែត្រ ។ ភ្នាក់ងារបរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិ បានសហការជាមួយភ្នាក់ងារវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា តាមដានអាកាសធាតុនៅតំបន់ជុំវិញភ្នំភ្លើងយ៉ាងដិតដល់ ដើម្បីវាយតម្លៃថា តើភ្នំភ្លើងនឹងផ្ទុះឡើងក្នុងកម្រិតណា ហើយអាជ្ញាធរត្រូវជម្លៀសពលរដ្ឋបន្ថែមទៀតដែរឬទេ?

ចំណែកអាជ្ញាធរក្នុងតំបន់និយាយថា ពួកគេបានជួយជម្លៀសពលរដ្ឋរស់នៅភូមិចំនួន៤ ក្នុងទីក្រុងកាឡាសតេលឡាណា ដែលស្ថិតនៅលើភាគពាយ័ព្យភ្នំភ្លើង Kanlaon ទៅកាន់កន្លែងមានសុវត្ថិភាព ក្រោយពីភ្នំភ្លើងបាញ់ផេះពណ៌ក្រហមឡើងលើមេឃ និងមានវត្ថុផ្សេងៗធ្លាក់មកក្រោម ។

កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនរាប់រយនាក់បានជម្លៀសចេញពីលំនៅឋានទៅកាន់កន្លែងមានសុវត្ថិភាព ក្រោយពីភ្នំភ្លើងនេះបញ្ចេញឧស្ម័នគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងច្រើនត្រឹមតែ១ថ្ងៃ ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ការិយាល័យរញ្ជួយដីបញ្ជាក់ថា ភ្នំភ្លើង Kanlaon បានផ្ទុះរហូតដល់ជាង៤០លើក តាំងពីឆ្នាំ១៨៦៦ ហើយការផ្ទុះភ្នំភ្លើងនៅឆ្នាំ១៩៩៦ ធ្វើឱ្យអ្នកឡើងភ្នំស្លាប់អស់៣នាក់ ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានស៊ិនហួររាយការណ៍ថា ក្រសួងអប់រំចិនមានគម្រោងឱ្យសាលានានាបង្រៀនកូនសិស្សប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ចាប់ពីកម្រិតបឋមសិក្សា រហូតដល់មធ្យមសិក្សា ដើម្បីឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយឈ្វេងយល់ និងមានជំនាញពាក់ព័ន្ធនឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ។

ក្រសួងអប់រំមានគោលបំណងឱ្យយុវជនចាប់អារម្មណ៍លើផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ, មានគំនិតច្នៃប្រឌិត និងជំនាញឌីជីថល ដោយស្នើឱ្យសាលារៀននានារៀបចំកម្មវិធីសិក្សាដែលពាក់ព័ន្ធ និងបញ្ចូលចំណេះដឹងពីបច្ចេកវិទ្យា AI ទៅក្នុងខ្លឹមសារមេរៀនបង្រៀនសិស្ស ។ បន្ទាប់មក សាលារៀនត្រូវវាយតម្លៃចំណេះដឹងសិស្សជាប្រចាំ ដើម្បីឱ្យសិស្សទទួលបានបទពិសោធន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងបច្ចេកវិទ្យា AI ចាប់ពីកម្រិតបឋមសិក្សាឡើងទៅ ។

កូនសិស្សគួរតែផ្តោតលើការយល់ដឹង និងអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះក្នុងពេលពួកគេកំពុងរៀននៅកម្រិតបឋមសិក្សា ដើម្បីចូលរួមចំណែកក្នុងការបង្កើតគម្រោងបច្ចេកវិទ្យា AI និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបពេលពួកគេរៀនដល់កម្រិតមធ្យមសិក្សា ។

គម្រោងនេះមានគោលបំណងបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សប្រកបដោយគុណភាព និងបង្កើនសមត្ថភាពលើការប្រើប្រាស់កម្មវិធីសិក្សាឆ្លាតវៃថ្នាក់ជាតិ ។ ដូច្នេះ កូនសិស្សនឹងអាចឈ្វេងយល់ពីបច្ចេកវិទ្យា AI កាន់តែច្រើន នាថ្ងៃអនាគត ។

ក្រៅពីនេះ ក្រសួងអប់រំក៏បានជំរុញឱ្យវិទ្យាល័យ សាកលវិទ្យាល័យ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗបង្កើតបន្ទប់ពិសោធន៍ពីបច្ចេកវិទ្យា AI និងបន្ទប់តាំងពិព័រណ៍សម្រាប់កូនសិស្សកម្រិតបឋម និងមធ្យមផងដែរ ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំបានប្រៀបធៀបបច្ចេកវិទ្យាទៅនឹងកូនសោរមាសសម្រាប់ប្រព័ន្ធអប់រំ និងកំណត់ទិសដៅការអប់រំនៅប្រទេសចិន ក៏ដូចជាការចាប់យកឱកាស និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម ។

កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងមក ប្រទេសចិនបានជ្រើសរើសសាលារៀន ចំនួន១៨៤កន្លែង ធ្វើជាទីតាំងសាកល្បងការស្រាវជ្រាវគំរូទស្សនវិជ្ជា និងគម្រោងសិក្សាពីបច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីបង្កើនបទពិសោធន៍ ។ លើសពីនេះ ប្រទេសចិននឹងបង្កើនទីតាំងសាកល្បងឱ្យកាន់តែច្រើន នាថ្ងៃអនាគត ៕