សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ លោក Donald Trump គ្រោងឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មី នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ បានបដិសេធពាក្យចចាមអារ៉ាមថា លោក Elon Musk ជាមហាសេដ្ឋីម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន Tesla និង SpaceX ដែលជិតស្និទ្ធជាមួយលោក នឹងឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក ។

លោក Trump បានថ្លែងទៅកាន់អ្នកគាំទ្រនៅទីក្រុង Phoenix រដ្ឋ Arizona កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ថា លោកនឹងបញ្ជាឱ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលចូលធ្វើការវិញ បើមិនដូច្នោះទេ ពួកគេនឹងត្រូវបញ្ឈប់ពីការងារភ្លាមៗ ។ លោកបង្កើតក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរដ្ឋាភិបាល ដែលមានលោក Elon Musk ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវការងារ ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថា លោកប្រគល់តំណែងប្រធានាធិបតីអាមេរិកឱ្យលោក Elon Musk តាមពាក្យចចាមអារ៉ាមទេ ។

លោក Elon Musk ពូកែធ្វើការងារ ប៉ុន្តែពុំអាចធ្វើជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកទេ ពីព្រោះពុំបានកើតនៅអាមេរិក ។ លោកកើតនៅទីក្រុង Pretoria ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ហើយលោកមានសញ្ជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូងតាមឪពុក និងសញ្ញាតិកាណាដាតាមម្តាយ ហើយលោកទើបទទួលបានសញ្ជាតិអាមេរិក នៅឆ្នាំ២០០២ ។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់លោក Trump ។

ពាក្យចចាមអារ៉ាមថា លោក Trump លះបង់តំណែងប្រធានាធិបតីអាមេរិកឱ្យលោក Elon Musk បានកើតឡើងពេលបុគ្គលទាំង២រូបជំទាស់នឹងសេចក្តីព្រាងថវិកាដំបូង ដែលគណបក្ស Republican និងគណបក្ស Democrat អនុម័ត ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកផ្អាកធ្វើការបណ្តោះអាសន្ន ឬ Shutdown ប៉ុន្តែរដ្ឋសភាបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងថវិកាថ្មី នាពេលបន្ទាប់ ។

ឥទ្ធិពលរបស់លោក Elon Musk មកលើរដ្ឋាភិបាលលោក Trump បានធ្វើឱ្យមហាជនសួរសំណួរជាច្រើនក្នុងរយៈពេលមិនដល់១ខែថា តើរវាងលោក Trump និងលោក Elon Musk អ្នកណានឹងស្បថចូលកាន់តំណែងប្រធានាធិបតីអាមេរិក ទី៤៧ ជាផ្លូវការ? ខណៈពលរដ្ឋអាមេរិកបារម្ភពីលោក Elon Musk នឹងគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាល ។

ភាពជិតស្និទ្ធរវាងបុគ្គលទាំង២រូប និងការបំពេញតួនាទីសំខាន់ៗពាក់ព័ន្ធនឹងការងារគ្រប់គ្រងប្រទេសរបស់លោក Elon Musk បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋអាមេរិកពុំសប្បាយចិត្ត និងប្រឆាំងពុំចង់ឱ្យមហាសេដ្ឋីរូបនេះមានឥទ្ធិពលលើរដ្ឋាភិបាល ពីព្រោះពួកគេពុំបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោក Elon Musk ឱ្យកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីទេ ៕

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះការទទួលបាននូវចំណេះដឹង និងព័ត៌មានផ្សេងៗគឺមានច្រើនបែបយ៉ាងណាស់ ប៉ុន្តែការអានសៀវភៅនៅតែជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្ដល់ចំណេះដឹង ដែលគ្មានអ្វីអាចមកជំនួសបានឡើយ។ ជាក់ស្តែងដូចលោក Barack Obama អ៊ីចឹងគឺលោកតែងតែអានសៀវភៅជាប្រចាំ ដោយសារសៀវភៅមិនត្រឹមតែផ្ដល់នូវចំណេះដឹងតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងផ្ដល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនផងដែរដូចជា៖ បង្កើតពាក្យថ្មីៗ កាត់បន្ថយភាពតានតឹង កាត់បន្ថយជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការចងចាំ និងការផ្តោតអារម្មណ៍ ពង្រឹងសមត្ថភាពសរសេរអត្ថបទ និងជួយឱ្យជីវិតជោគជ័យជាដើម។

ដូច្នេះសៀវភៅដែលអតីតប្រធានាធីបតីអាមេរិករូបនេះចូលចិត្តអានបំផុតភាគច្រើនជាសៀវភៅបែបប្រលោមលោក ចិត្តវិទ្យា និងនយោបាយដែលរួមមាន៖
១. The Anxious Generation ជាសៀវភៅនិពន្ធដោយអ្នកចិត្តសាស្រ្ត Jonathan Haidt ដែលចេញផ្សាយក្នុងខែមីនា ខ្លឹមសារគឺនិយាយអំពីការកើនឡើងនៃជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត និងភាពឯកោក្នុងចំណោមមនុស្សវ័យក្មេងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។
២.Intermezzo៖ ជាសៀវភៅនិពន្ធដោយ Sally Rooney ដែលចេញផ្សាយក្នុងខែកញ្ញា ខ្លឹមសារគឺនិយាយអំពីស្នេហានិងវិទ្យាសាស្ត្រ។

៣.Patriot៖ គឺជាសៀវភៅនិយាយអំពីជីវិតពិតរបស់មេដឹកនាំប្រឆាំងរុស្ស៊ី Alexei Navalny និពន្ធដោយ Alexei Navalny ផ្ទាល់តែម្តង ដែលបោះពុម្ពចេញផ្សាយក្នុងខែតុលា។
៤. Orbital៖ គឺជាសៀវភៅឆ្នើមមួយដែលនិយាយអំពីអវកាសយានិក ៦ នាក់មកពីប្រទេសចំនួន ៥ ធ្វើដំណើរទៅលំហអាកាស “ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្រស់ស្អាតនៅលើផែនដី និងសេចក្តីប្រាថ្នារបស់មនុស្ស”។

៥.The Anthropologist៖ ជាសៀវភៅបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងចិត្តវិទ្យា ដែលល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ ២០២៤ ដោយសៀវភៅនេះក៏បានឈ្នះរង្វាន់ Booker នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែវិច្ឆិកាថ្មីៗនេះផងដែរ។ ក្រៅពីសៀវភៅទាំង ៥ ខាងលើអតីតប្រធានាធីបតីអាមេរិក Obama ក៏បានណែនាំសៀវភៅនយោបាយ សិល្បៈ និងសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ៥ ផ្សេងទៀតផងដែរដូចជា៖ Stolen Pride, The Work of Art, Growth, Someone like Us និង In Ascension ជាដើម៕

រថភ្លើងក្រោមដីដំបូងគេ និងទំនើបបំផុតមួយ លេចវត្តមានក្នុងក្រុងហូជីមិញ ប្រទេសវៀតណាម ដែលបានសម្ពោធឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការហើយ កាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ ។

ខ្សែរថភ្លើងក្រោមដី Ben Thanh – Suoi Tien ចាយទុនវិនិយោគប្រមាណនឹង ១.៧២ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក មានប្រវែងសរុប ១៩.៧ គីឡូម៉ែត្រ និងរួមបញ្ចូលស្ថានីយចំនួន ១៤ កន្លែង។ គម្រោងនេះគឺជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរួមគ្នារវាងវៀតណាម និងជប៉ុន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការខិតខំប្រឹងប្រែង និងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីដ៏រឹងមាំ។

គម្រោងនេះត្រូវបានអនុម័តតំាងពីឆ្នាំ ២០០៧ មកម្លេះ ប៉ុន្តែទើបតែចាប់ផ្តើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ដែលនេះគឺចំណាយពេលប្រមាណ ១២ ឆ្នាំក្នុងការសាងសង់។ យ៉ាងណា ភាពយឺតយ៉ាវនេះ គឺមកពីភាពជាប់គាំងអំឡុងជម្ងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ ផងដែរ។

សូមជម្រាបថា ខ្សែរថភ្លើងក្រោមដីក្នុងទីក្រុងហូជីមិញនេះ គឺជាភាពជោគជ័យមួយ ដែលគូសបញ្ជាក់អំពីការអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវគមនាគមន៍របស់វៀតណាម រួមចំណែកក្នុងការរកាត់បន្ថយការកកស្ទះចរចរណ៍ក្នុងទីក្រុង កាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន ព្រមទាំងផ្តល់នូវភាពងាយស្រួលនិងចំណាយតិចទៅកាន់អ្នកដំណើរ។

បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសវៀតណាមកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាការកកស្ទះចរាចរណ៍យ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសគឺទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងហូជីមិញផ្ទាល់ ដែលមានម៉ូតូជិះយ៉ាងត្រសេចត្រសាចពេញផ្លូវតែម្តង។ យ៉ាងណា ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ខ្សែរថភ្លើងក្រោមដីនេះមានគោលបំណងកាត់បន្ថយបញ្ហានេះដោយជំរុញឲ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរសាធារណៈជំនួសវិញ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ ប្រទេសវៀតណាមកំពុងប្រឈមនឹងការវាយតម្លៃពីហានិភ័យគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់ទេសចរណ៍ Ha Long Bay របស់អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ដោយសារមានគម្រោងសាងសង់ច្រើនពេកក្នុងតំបន់ធម្មជាតិមួយនេះ ដែលបំផ្លាញបរិស្ថានដ៏ស្រស់ស្អាត ។ អង្គការយូណេស្កូអាចដកតំបន់នេះចេញពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ហើយនឹងប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍វៀតណាម។

សារព័ត៌មាន Reuters រាយការណ៍ថា អង្គការយូណេស្កូនឹងបង្កើតក្រុមអ្នកជំនាញដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់ Ha Long Bay ដ៏ល្បីល្បាញរបស់វៀតណាម ដោយសារបារម្ភពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ ឬការសាងសង់ច្រើនពេកនឹងគំរាមកំហែងតំបន់ទេសចរណ៍ ។ អង្គការយូណេស្កូបានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់តំបន់នេះជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកធម្មជាតិ កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៤ ក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក លើកទី១៨ នៅខេត្តភូកេត ប្រទេសថៃ ។

កាលពីពេលថ្មីៗនេះ អង្គការយូណេស្កូបញ្ជាក់ថា មានការបារម្ភមួយរយៈហើយ ពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនក្នុងតំបន់ទេសចរណ៍ថ្មី និងកន្លែងរស់នៅតាមទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រ ដែលគម្រោងទាំងនេះទទួលការអនុម័ត និងដំណើរការដោយគ្មានការវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងវិភាគឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ។ វាធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនបារម្ភថា ក្រោយពីអង្គការយូណេស្កូវាយតម្លៃពីហានិភ័យរបស់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍រួច គឺអាចធ្វើឱ្យតំបន់នេះត្រូវដកចេញពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ហើយវានឹងប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍វៀតណាម ។

សាស្ត្រាចារ្យជាន់ខ្ពស់ផ្នែកទេសចរណ៍នៅសាកលវិទ្យាល័យ RMIT ប្រទេសវៀតណាម ឱ្យដឹងថា ៖ «គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនពេកអាចប៉ះពាល់បរិស្ថានធម្មជាតិ ជីវចម្រុះ និងតុល្យភាពអេកូឡូស៊ីនៅឆ្នេរសមុទ្រ ដែលកត្តាទាំងនេះធ្វើឱ្យអង្គការយូណេស្កូចុះបញ្ជីតំបន់ទេសចរណ៍ Ha Long Bay ជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កន្លងមក ។ ដូច្នេះ យើងពុំគួរព្រងើយកន្តើយទេ និងគួរស្វែងរកវិធីដោះស្រាយ» ។

គួរបញ្ជាក់ថា Ha Long Bay គឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសវៀតណាម និងជិតព្រំដែនចិន ហើយមានកោះថ្មរហូតដល់ជាង១,៩៦៩កោះ ។ ក្រោយពីក្លាយជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បានធ្វើឱ្យតំបន់នេះទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ក្នុង១ឆ្នាំៗ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់វិស័យទេសចរណ៍វៀតណាមយ៉ាងច្រើន ៕

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Malaysia Airlines បានសម្រេចផ្អាកប្រើប្រាស់យន្តហោះ Airbus A330neo ថ្មី ដោយសារបារម្ភពីសុវត្ថិភាពអ្នកដំណើរ ។ ការ​ផ្អាក​នេះ​ ក្រោយពីយន្តហោះទើបតែហោះហើរលើកដំបូងបានប៉ុន្មានថ្ងៃ និងប្រឈមបញ្ហាបច្ចេកទេស ។

លោក Izham Ismail នាយកក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Malaysia Airlines បាននិយាយមកកាន់សារព័ត៌មាន New Straits Times ថា ក្រុមហ៊ុនបានសម្រេចផ្អាកប្រើប្រាស់យន្តហោះនេះ ដោយសារបារម្ភពីសុវត្ថិភាពអ្នកដំណើរ និងការបាត់បង់កេរ្តិ៍ឈ្មោះក្រុមហ៊ុន ។ កំហុសឆ្គងបច្ចេកទេសរបស់យន្តហោះ គឺក្រុមហ៊ុនពុំអាចទទួលយកបានទេ វាគួរឱ្យខ្មាសអៀនណាស់ ហើយលោកបានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុន Airbus ដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យបានឆាប់បំផុត ។

សារព័ត៌មាន New Straits Times រាយការណ៍ថា ជើងហោះហើរដំបូងរបស់យន្តហោះ Airbus A330neo ចេញពីទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ទៅកាន់ទីក្រុងមែនប៊ន ប្រទេសអូស្ត្រាលី កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ កន្លងមក ប្រឈមនឹងបញ្ហាបច្ចេកទេស ។ នៅឆ្នាំ២០២៤ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ម៉ាឡេស៊ី បានជួបបញ្ហាជាច្រើន ដូចជា ៖ ការកាត់បន្ថយផ្លូវហោះហើរ និងបញ្ហាបុគ្គលិក ។

កាលពីឆ្នាំ២០២២ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Malaysia Airlines បានទិញយន្តហោះ Airbus A330neo ចំនួន២០គ្រឿង ដើម្បីពង្រីកការហោះហើររបស់ខ្លួន ។ ប៉ុន្តែក្រោយពីយន្តហោះមានបញ្ហាបច្ចេកទេស ក្រុមហ៊ុននេះក៏ប្រកាសផ្អាក ដោយសារគិតពីសុវត្ថិភាពអ្នកដំណើរជាចម្បង ។

Malaysia Airlines គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលមានមូលដ្ឋានអាកាសចរណ៍សំខាន់នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិកូឡាឡាំពួរ និងជាសមាជិកសម្ព័ន្ធអាកាសចរណ៍ពិភពលោក ។ លើសពីនេះ Skytrax បានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ Malaysia Airlines គឺជាក្រុមហ៊ុន១ ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កំពូលទាំង៥ ដែលមនុស្សនៅទូទាំងពិភពលោក ស្គាល់ច្រើនបំផុត ៕

ប្រទេសរុស្ស៊ី ៖ ពិភពលោកបានផ្តោតលើការរីកចម្រើនផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្ររបស់រុស្ស៊ី ក្រោយពីក្រសួងសុខាភិបាលរុស្ស៊ីប្រកាសពីភាពជោគជ័យក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺមហារីកប្រភេទថ្មី mRNA ហើយត្រៀមចែកចាយឱ្យអ្នកជំងឺពុំគិតថ្លៃ ចាប់ពីដើមឆ្នាំ២០២៥ តទៅ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ។

វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺមហារីកប្រភេទថ្មី mRNA របស់ប្រទេសរុស្ស៊ី គឺផលិតដោយមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវិទ្យុសកម្ម សហការជាមួយក្រសួងសុខាភិបាលរុស្ស៊ី នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Andrey Caprin ។ ការផលិតវ៉ាក់សាំងក្នុងគោលបំណងព្យាបាលអ្នកជំងឺមហារីកឱ្យជាសះស្បើយ ខណៈចំនួនពលរដ្ឋរុស្ស៊ីកើតជំងឺនេះកើនឡើងខ្ពស់ ។

ក្រោយការសាកល្បងបង្ហាញថា វ៉ាក់សាំងនេះអាចរារាំងការវិវត្តសាច់ដុំ និងការរីករាលដាលនៃកោសិកាមហារីក ។ ក្រៅពីនេះ លោក Alexander Gintsburg នាយកមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជំងឺរាតត្បាតនិយាយថា ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ក្នុងបណ្តាញសរសៃប្រសាទសិប្បនិម្មិត គឺជួយដល់ការផលិតវ៉ាក់សាំងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ខណៈកន្លងមក ការផលិតត្រូវចំណាយពេលយូរ ។

ប៉ុន្តែគ្មានព័ត៌មានច្បាស់លាស់ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រភេទជំងឺមហារីកដែលអាចព្យាបាល, ប្រសិទ្ធភាពវ៉ាក់សាំង និងគម្រោងច្បាស់លាស់ពីការផ្តល់វ៉ាក់សាំងនេះទៅឱ្យអ្នកជំងឺទេ ហើយឈ្មោះរបស់វ៉ាក់សាំង ក៏ពុំទាន់បង្ហាញដែរ ។

ទោះជាទិន្នន័យវ៉ាក់សាំង mRNA ការពារជំងឺមហារីករបស់រុស្ស៊ីនៅមានកំណត់ ប៉ុន្តែវាជាការរកឃើញថ្មីក្នុងការព្យាបាលជំងឺមហារីក ដែលជាបញ្ហាសុខភាពដ៏សំខាន់លើពិភពលោក ជាពិសេស ពលរដ្ឋរុស្ស៊ីបានកើតជំងឺមហារីកកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ។ រុស្ស៊ីមានអ្នកជំងឺមហារីកច្រើននៅឆ្នាំ២០២២ គឺស្មើជាង៦៣ម៉ឺន៥ពាន់នាក់ ក្នុងនោះមានមហារីកពោះវៀន, មហារីកសុដន់ និងមហារីកសួត ៕