សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មី លោក Donald Trump ថ្លែងថា ប្រទេសកាណាដាគួរតែក្លាយជារដ្ឋទី៥១ របស់អាមេរិកជាផ្លូវការ ក្រោយពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា លោក Justin Trudeau លាលែងពីតំណែង ។ លោក Justin បានប្រកាសលាលែងពីតំណែងរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងអុតតាវ៉ា ក្រោយកាន់តំណែងរយៈពេល៩ឆ្នាំ ។

លោក Justin អាយុ៥៣ឆ្នាំ បានប្រកាសលាលែងពីតំណែងជាប្រធានគណបក្សរដ្ឋាភិបាល និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា ហើយលោកនឹងបន្តធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី រហូតដល់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានគណបក្សថ្មី នៅចុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តពីលោក ។ លោកសម្រេចចិត្តបែបនេះ ព្រោះពុំអាចធ្វើជាប្រធានគណបក្សសេរីនិយមក្នុងការបោះឆ្នោតអាណត្តិក្រោយ ហើយការលាលែងនឹងអាចកាត់បន្ថយកំដៅ ។

លោក Trump បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមករា ថា ពលរដ្ឋកាណាដាជាច្រើនចង់ឱ្យប្រទេសពួកគេក្លាយជារដ្ឋទី៥១ របស់អាមេរិក ។ បើកាណាដាក្លាយជារដ្ឋទី៥១ គឺអាមេរិកនឹងពុំដំឡើងពន្ធទំនិញកាណាដាទេ អាមេរិកនឹងការពារកាណាដាពីការគំរាមកំហែងរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី និងចិន ហើយពេលរួមប្រទេសបញ្ចូលគ្នា យើងនឹងក្លាយជាប្រទេសមានទឹកដីធំ ។

ការលាលែងពីតំណែងរបស់លោក Justin ក្រោយពីមានការដាក់សម្ពាធខ្លាំងពីក្នុងគណបក្ស និងក្រៅគណបក្ស ហើយមតិនានាជឿថា អាចមកពីការគំរាមដំឡើងពន្ធទំនិញកាណាដា និងម៉ិកស៊ិក ស្មើ២៥% របស់អាមេរិក ។ លោក Trump ថ្លែងថា ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរបានបណ្តោយឱ្យពលរដ្ឋភៀសខ្លួនខុសច្បាប់, លក់ថ្នាំញៀន និងប្រព្រឹត្តបទល្មើសនៅអាមេរិក ហើយប្រទេសទាំងពីរមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិកកាន់តែខ្លាំង និងល្មើសសន្ធិសញ្ញាពាណិជ្ជកម្មសេរី ។

កាលពីដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដាបានធ្វើដំណើរទៅលំនៅឋានរបស់លោក Trump ដើម្បីពិភាក្សាពីការដំឡើងពន្ធទំនិញកាណាដា ។ ពេលមេដឹកនាំទាំង២រូប ទទួលទានអាហារពេលល្ងាចនៅរីសត លោក Trump ហៅលោក Justin ថា ជាអភិបាលខេត្តកាណាដា ហើយលោកនិយាយថា កាណាដាគួរក្លាយជារដ្ឋទី៥១ របស់អាមេរិក ៕

ប្រទេសថៃ៖ អ្នកទេសចរជនជាតិអេស្ប៉ាញម្នាក់បានបាត់.បង់.ជីវិតភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីត្រូវដំរីមួយក្បាលក្នុងឧទ្យានជាតិប្រទេសថៃ វាយ.ប្រហារដោយភ្លុករបស់វា។

អ្នកទេសចរជនជាតិអេស្ប៉ាញម្នាក់ដែលមានឈ្មោះថា García អាយុ ២២ ឆ្នាំបានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសថៃ ដោយបានទៅទស្សនាមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសត្វដំរី Ko Yao ស្ថិតក្នុងស្រុក Koh Yao ខេត្ត Phang Nga ដើម្បីទទួលយកបទពិសោធន៍នៃការងូតទឹកឱ្យដំរី ដែលជាសកម្មភាពដ៏ពេញនិយមមួយសម្រាប់អ្នកទេសចរនៅក្នុងប្រទេសថៃ។

ខណៈពេលកំពុងទទួលបានបទពិសោធន៍នេះ ស្ត្រីអ្នកទេសចរនោះ ក៏ត្រូវបានសត្វដំរីយកភ្លុករបស់វាទៅចាក់ពោះស្ត្រីរងគ្រោះ បណ្តាលឱ្យស្លា.ប់ភា្លមៗ។ អ្នកជំនាញបាននិយាយថា សត្វនេះទំនងមានភាពតានតឹងដោយសារការប៉ះពាល់ជាមួយភ្ញៀវទេសចរ និងសម្ពាធនៃការមិនអាចរស់នៅក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិរបស់វា។ យោងតាមសមាគមការពារសត្វពិភពលោ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃបានរក្សាទុកដំរីប្រហែល ២,៨០០ ក្បាលដើម្បីទុកសម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍ រួមទាំងការរៀបចំសកម្មភាពងូតទឹកឱ្យដំរីដើម្បីទទួលយកបទពិសោធន៍ថ្មីៗ។

ប៉ុន្តែដោយសារជួបហេតុការណ៍នេះញឹកញាប់ពេក អង្គការការពារសត្វក៏បានអំពាវនាវឱ្យបញ្ឈប់ការអនុវត្តនេះជាបន្ទាន់ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យសត្វព្រៃមានភាពតានតឹង និងអាចធ្វើឱ្យមនុស្សមានគ្រោះថ្នា.ក់។ នេះបើយោងតាមនាយកដ្ឋានឧទ្យានជាតិ សត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិរបស់ប្រទេសថៃបានកត់ត្រាយ៉ាងហោចណាស់ ២២៦ ករណីហើយនៃការវាយប្រហារដោយដំរីក្នុងរយៈពេល ១២ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

ហើយនេះក៏ជាឧបទ្ទវហេតុស្លាប់លើកទីពីរ ដែលអ្នកទេសចរម្នាក់ត្រូវសត្វដំរីវាយប្រហារក្នុងរយៈពេលមិនដល់មួយខែក្នុងប្រទេសនេះ។ កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ អ្នកទេសចរអាយុ ៤៩ ឆ្នាំម្នាក់ក៏ត្រូវបានវាយប្រហារដោយដំរីព្រៃខណៈពេលកំពុងដើរលើផ្លូវលំក្នុងឧទ្យានជាតិ Phu Kradueng ខេត្ត Loei ក្នុងតំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេស។ ទោះជាយ៉ាងណាបច្ចុប្បន្នស្ថានកុងស៊ុលអេស្ប៉ាញ នៅទីក្រុងបាងកក កំពុងផ្ទៀងផ្ទាត់ករណីនេះ និងជួយដល់គ្រួសារជនរងគ្រោះហើយ៕

កុលសម្ព័ន្ធស៊ូដុងខាងត្បូង Mundari គឺជាក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចនៃជ្រលងភ្នំនីលដែលមានទំនៀមទម្លាប់ចម្លែកជាងគេបំផុតក្នុងលោក ដោយសារមនុស្សនៅទីនេះតែងតែអារថ្ងាសរបស់ពួកគេជានិច្ចដើម្បីបង្កើតជារាងអក្សរ V នៅពេលដែលពួកគេពេញវ័យ និងចាត់ទុកសត្វគោជាព្រះ។ មូលហេតុគឺដោយសារតំបន់នេះព័ទ្ធជុំវិញទៅដោយទន្លេនីល មានទឹកដីអំណោយផលសម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វ ទើបប្រជាជន Mundari មានទំនៀមទម្លាប់នៃការផ្តល់តម្លៃដល់សត្វពាហនៈជាពិសេសគឺសត្វគោ។

លើសពីនេះពួកគេក៏មានជំនឿថា គោគឺជាស្តេចសត្វ និងជានិមិត្តរូបនៃអំណាច ក៏ដូចជានិមិត្តរូបនៃទ្រព្យសម្បត្តិ។ ដូច្នេះហើយ Mundari នៃក្រុមកុលសម្ព័ន្ធស៊ូដុងខាងត្បូងមិនដែលទទួលទានសាច់គោឡើយ ដោយជារៀងរាល់ថ្ងៃពួកគេយកឈាមគោ ឬទឹកនោមគោ និងទឹកដោះគោធ្វើជាអាហារប៉ុណ្ណោះ។ ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធមួយនេះក៏មិនសូវមានជម្លោះដីធ្លី ហើយក៏មិនចូលចិត្តការធ្វើសង្គ្រាមអ្វីដែរ ប៉ុន្តែភាគច្រើនគឺមានជម្លោះទាក់ទងនឹងសត្វគោ ដោយពួកគេតែងប្រើប្រាស់កាំភ្លើងដើម្បីការពារសត្វរបស់ពួកគេជានិច្ច ហើយពេលខ្លះពួកគេក៏គិតថាជីវិតរបស់សត្វគោគឺមានតម្លៃជាងមនុស្សទៀតផង។

ចំពោះមូលហេតុដែលជនជាតិ Mundari តែងតែអារថ្ងាសរបស់ពួកគេគឺដោយសារនេះជាពិធីសាសនាដ៏សំខាន់មួយ ដើម្បីសម្គាល់ភាពចាស់ទុំរបស់បុរស។ បុរសជនជាតិ Mundari នៅពេលឈានដល់វ័យពេញកំលោះ ត្រូវធ្វើពិធីជាមួយនឹងព្រឹទ្ធាចារ្យភូមិរយៈពេលបីខែ បន្ទាប់ពីដំណើរការពិធីសាសនាបានបញ្ចប់ ថ្ងាសរបស់ពួកគេនឹងមានស្នាមវះដែលបង្កើតជារាងអក្សរ V បញ្ជាក់ថាពួកមានភាពចាស់ទុំគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរៀបការ។ ក្នុងពេលរៀបការ គ្រួសារកូនកំលោះនឹងត្រូវយកសត្វគោចំនួន ៤០ក្បាលទៅជូនគ្រួសារកូនក្រមុំដើម្បីជាថ្លៃបណ្តាការ។

សម្រាប់ជីវិតរស់ប្រចាំថ្ងៃនៅរបស់ពួកគេវិញ គឺមានទំនួលខុសត្រូវដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដោយបុរសនាំគោទៅវាលស្រែពេលថ្ងៃ ហើយឃ្វាលគោត្រឡប់ទៅកសិដ្ឋានវិញមុនថ្ងៃលិច រីឯស្ត្រីសម្អាតផ្ទះ និងរៀបចំអាហារសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា ចំពោះក្មេងៗវិញសម្អាតកសិដ្ឋានដោយប្រមូលលាមកសត្វមកដុតនៅពេលរសៀល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បច្ចុប្បន្នក្រុមកុលសម្ព័ន្ធនេះ បានផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្ដងៗទៅតាមបរិបទសង្គម ក៏ដូចជាបានឃើញពិភពលោកខាងក្រៅជាមួយស្មាតហ្វូនផងដែរ៕

ធ្លាប់តែជារណ្តៅដែលមានប្រហោងធំ ស្រាប់តែក្លាយទៅជាដីរាបស្មើដែលសម្បូរទៅដោយជីវចម្រុះទៅវិញ មានន័យថា ផ្ទាំងទឹកកកដ៏ក្រាស់មួយបានគ្របដណ្ដប់លើរណ្តៅនោះ ខណៈម៉ាសដីកើនឡើងជាលំដាប់ក្នុងល្បឿនលឿន ធ្វើឱ្យរណ្តៅលែងមានប្រហោងធំដូចមុនទៀតហើយ។

បច្ចុប្បន្នរណ្តៅមួយនេះបានប្រែក្លាយទៅជាដីកសិកម្មដែលសម្បូរទៅដោយជីវចម្រុះដុះពាសពេញផ្ទៃដី បង្កឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ខណៈមនុស្សម្នាក៏បាននាំគ្នាដាំគ្រាប់ធញ្ញជាតិដូចជា ស្រូវសាលី និងរុក្ខជាតិជាច្រើនទៀតដើម្បីប្រមូលផល និងចិញ្ចឹមជីវិតផងដែរ។

រណ្តៅដី Soderfjarden ទំហំ ២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ស្ថិតនៅប្រទេសហ្វាំងឡង់បានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើន ពីការលិចនៅក្រោមទឹកកក ទៅជាដីកសិកម្មដែលសម្បូរទៅដោយជីវចម្រុះ។ កាលពីជាង ៥០០ លានឆ្នាំមុនអាចម៍ផ្កាយមួយបានធ្លាក់មកផែនដីនៅជិតរង្វង់អង់តាក់ទិកដោយបន្សល់ទុកនូវរណ្ដៅយក្សមួយនេះ។ ក្នុងរយៈពេលរាប់លានឆ្នាំ អាកាសបានប្រែប្រួលឥតឈប់ឈរ ធ្វើឱ្យរណ្តៅដែលធ្លាប់មានប្រហោងធំក្លាយជាដីរាបស្មើ។
កន្លែងនេះគឺមានភាពល្បីល្បាញខ្លាំងណាស់ នៅក្នុងសហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់រូបរាងឆកោនតែមួយគត់របស់វា ដែលផ្តល់នូវការយល់ដឹងសំខាន់ៗអំពីប្រវត្តិភូមិសាស្ត្ររបស់ផែនដី និងដំណើរការថាមវន្តដែលជួយបង្កើតរូបកាយសេឡេស្ទាលនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

រណ្តៅ Soderfjarden បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រភព ដោយសារតែរូបរាងធរណីមាត្រដ៏ប្លែករបស់វា។ អ្នកខ្លះចាត់ទុករណ្តៅនេះថាជាគំរូដ៏ល្អបំផុតក្នុងការស្រាវជ្រាវបន្ថែមអំពីភូមិសាស្ត្រផែនដី។ ដូច្នេះណ្តៅបានប្រែក្លាយទៅជាដីគឺជាដំណឹងដ៏ល្អមួយសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយសារវាអាចផ្តល់ភស្តុតាងអំពីអតីតកាលភូមិសាស្ត្រនៃភព ដែលពិបាកសង្កេតមើលពីខាងក្រៅ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុនថៃបានខាតបង់ប្រាក់ចាប់ពី៣០០លាន ទៅ៤០០លានបាត ដោយសារការនាំចេញទឹកស៊ីរ៉ូ និងម្សៅស្ករសទៅចិនតាមសមុទ្រ ប៉ុន្តែចិនបានផ្អាកនាំចូលភ្លាមៗ និងពុំជូនដំណឹងជាមុន ។ ចិនប្រកាសផ្អាកនាំចូល ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងមក ពីព្រោះបារម្ភពីសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ។

ភ្នាក់ងារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារប្រទេសចិនបានចេញសេចក្តីប្រកាសផ្អាកនាំចូលទឹកស៊ីរ៉ូ និងម្សៅស្ករសថៃ ដោយសារថៃធ្វើខុសលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យស្តង់ដារស្របតាមច្បាប់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ហើយចិនបារម្ភពីបញ្ហាអនាម័យប៉ះពាល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ ។

កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា កន្លងមករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម លោកស្រី Narumon Pinyosinwat បានជម្រាបបញ្ហានេះទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ ដើម្បីដោះស្រាយ ។ រីឯការិយាល័យស្តង់ដារចំណីអាហារជាតិ និងទិន្នផលកសិកម្មថៃ បានប្រជុំជាមួយក្រុមហ៊ុនថៃ ដែលនាំចេញទំនិញក្នុងអំឡុងពេលចិនផ្អាកការនាំចូល ព្រមទាំងផ្ញើលិខិតទៅការិយាល័យគយចិន ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលទំនិញថៃបន្តទៀត ។

មតិនានាលើកឡើងថា ចិនផ្អាកនាំចូលទឹកស៊ីរ៉ូពីប្រទេសថៃ ដោយសារក្រុមហ៊ុនចិនដែលមកសាងសង់រោងចក្រផលិតទឹកស៊ីរ៉ូនៅថៃ គេចពីការបង់ពន្ធនាំចូលទំនិញខ្ពស់របស់ចិន ហើយរដ្ឋាភិបាលចិនបានការពារក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក ដែលចំណាយដើមទុនផលិតខ្ពស់ជាងក្រុមហ៊ុនផលិតនៅក្រៅប្រទេស ។ ក្រុមហ៊ុនចិនបានផលិតទឹកស៊ីរ៉ូនៅថៃយកទៅលក់នៅចិន ដើម្បីទទួលបានការលើកលែងពន្ធទំនិញនាំចូល ។

ដោយឡែក លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបាននិយាយពីបញ្ហាចិនហាមនាំចូលទំនិញថៃ នៅខេត្តឈៀងរ៉ៃ ថា មិនមែនមានតែម្សៅស្ករសទេដែលចិនហាមឃាត់ បច្ចុប្បន្ន ក៏មានអង្ករ និងជ័រកៅស៊ូផងដែរ ដោយសារមានការលួចនាំចូលទំនិញពីប្រទេសជិតខាង ហើយវេចខ្ចប់បញ្ជាក់ថារបស់ថៃ ទើបចិនហាមឃាត់បែបនេះ ។ ថៃត្រូវតែមានវិធានការដោះស្រាយបញ្ហា ពីព្រោះចិនជាទីផ្សារធំរបស់ថៃ ។

ការហាមឃាត់នាំចូលទំនិញថៃទៅប្រទេសចិន ដោយសារការនាំចូលទំនិញពីថៃរួចពន្ធមានបរិមាណខ្ពស់ និងប៉ះពាល់ដល់តម្លៃស្ករសនៅចិន ។ ហេតុនេះ ចិនក៏ហាមឃាត់ការនាំចូលទំនិញថៃ ដើម្បីការពារក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ ៕