ប្រទេសជប៉ិន ៖ របៀបរស់នៅរបស់ជនជាតិជប៉ុនបានផ្លាស់ប្តូរទាំងប្រពៃណី វប្បធម៌ និងការអប់រំ ដោយសារនិស្សិតចិនយ៉ាងច្រើនសម្រុកមករៀននៅជប៉ុន ក្រោយពីជប៉ុនបន្ធូរបន្ថយទិដ្ឋាការ និងកែប្រែច្បាប់ផ្តល់ភាពងាយស្រួលឱ្យនិស្សិតបរទេសដែលមានជំនាញខ្ពស់ អាចដាក់ពាក្យសុំរស់នៅជប៉ុនរយៈពេលយូរ ។ លើសពីនេះ និស្សិតបរទេសថែមទាំងអាចនាំឪពុកម្តាយរបស់ខ្លួនមករស់នៅជប៉ុន ដែលធ្វើឱ្យមានការសន្និដ្ឋានថា នៅឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋចិនរស់នៅជប៉ុន នឹងកើនឡើងរហូតដល់ជាង១លាននាក់ ។

ស្របពេលសេដ្ឋកិច្ចចិនធ្លាក់ចុះធ្វើឱ្យអត្រាគ្មានការងារធ្វើកើនឡើងខ្ពស់ ទើបនិស្សិតចិនជាច្រើនសម្លឹងរកឱកាសនៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេស នៅជប៉ុន ។ ជប៉ុនមិនត្រឹមតែមានមហាវិទ្យាល័យសិល្បៈប៉ុណ្ណោះទេ ដែលទាក់ទាញនិស្សិតបរទេស ប៉ុន្តែជប៉ុនបានបង្រៀនមុខវិជ្ជាដល់និស្សិតដែលបើកឱកាសឱ្យពួកគេអាចចាប់ផ្តើមជីវិតថ្មី ។

និស្សិតចិនម្នាក់និយាយថា ៖ «ការបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យនៅចិនពុំធានាថា នឹងទទួលបានការងារក្នុងក្រុមហ៊ុនជប៉ុនទេ តែការសិក្សាបន្តនៅជប៉ុន នឹងជាឱកាសឱ្យនិស្សិតចិនមានការងារធ្វើក្នុងក្រុមហ៊ុនជប៉ុន ។ វាជាផ្លូវកាត់ដើម្បីឱ្យនិស្សិតចិនអាចដាក់ពាក្យស្នើសុំរស់នៅជប៉ុនជារៀងរហូត» ។

តាមការស្រាវជ្រាវរបស់ Nikkei បង្ហាញថា ចំនួននិស្សិតចិនរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យល្បីៗនៅជប៉ុន បានកើនឡើងប្រមាណ៧០% នៃចំនួននិស្សិតបរទេសសរុប ខណៈនិស្សិតចិនចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យសិល្បៈរបស់ជប៉ុន ក៏កើនឡើងដែរ ។ នេះបញ្ជាក់ថា និស្សិតចិនកាន់តែច្រើនចង់មកកសាងជីវិតថ្មីលើទឹកដីក្រៅប្រទេស ។

បុគ្គលិកធ្វើការផ្នែកចំណាកស្រុក នៅខេត្តសាយតាម៉ា ប្រាប់ថា ការពិត និស្សិតចិនសម្រុកមករៀនបន្តនៅសាកលវិទ្យាល័យសិល្បៈរបស់ជប៉ុន ដោយសារវាជាវិធីជួយឱ្យពួកគេបានមករស់នៅជប៉ុនយូរ ។ កាលពីឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានកែប្រែច្បាប់ដើម្បីផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់ជនបរទេសដាក់ពាក្យស្នើសុំរស់នៅជប៉ុនយូរ ហើយវាជាប្រយោជន៍របស់និស្សិតបរទេស ។ កាលពីមុន អ្នកជំនាញបរទេសមកធ្វើការនៅជប៉ុន អាចសុំរស់នៅជប៉ុនយូរ លុះត្រាតែពួកគេរស់នៅជប៉ុនបាន៥ឆ្នាំ ប៉ុន្តែច្បាប់ថ្មីនេះកាត់បន្ថយរយៈពេលមកត្រឹមចាប់ពី១ឆ្នាំ ទៅ៣ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ គឺអាចដាក់ពាក្យបាន ។

ការវាយតម្លៃជនបរទេសដែលដាក់ពាក្យសុំរស់នៅជប៉ុនរយូរ គឺដាក់ពិន្ទុលើកត្តាជាច្រើន រួមមាន ៖ កម្រិតការសិក្សា បទពិសោធន៍ការងារ ប្រាក់ចំណូលក្នុង១ឆ្នាំ អាយុ និងសមត្ថភាពនិយាយភាសាជប៉ុន ។ បើអ្នកដាក់ពាក្យទទួលបានពិន្ទុចាប់ពី៧០ឡើង មានន័យថា ជាជនបរទេសមានជំនាញខ្ពស់ និងមានសិទ្ធិរស់នៅជប៉ុនយូរ ប៉ុន្តែបើទទួលបានពិន្ទុចាប់ពី៨០ឡើង ជនបរទេសនឹងទទួលបានសិទ្ធិពិសេស គឺអាចសុំរស់នៅជប៉ុនយូរបាន ក្រោយពីរស់នៅជប៉ុនត្រឹម១ឆ្នាំ ។ វាជាវិធានការទាក់ទាញជនបរទេសមានជំនាញ និងសមត្ថភាពខ្ពស់មករស់នៅ និងធ្វើការនៅជប៉ុន ។

ហេតុនេះ អាណាព្យាបាលសិស្សចិនជាច្រើនត្រៀមបញ្ជូនកូនមករៀននៅសាកលវិទ្យាល័យសិល្បៈក្នុងប្រទេសជប៉ុន ដោយសង្ឃឹមថា ពេលកូនពួកគេរៀនចប់ និងមានជំនាញខ្ពស់តាមជប៉ុនត្រូវការ កូនពួកគេនឹងអាចស្នើសុំរស់នៅជប៉ុនយូរ ។ រីឯឪពុកម្តាយសិស្ស ក៏មានសិទ្ធិរស់នៅជប៉ុនយូរដែរ ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន AFP រាយការណ៍ថា ភាពតានតឹងរវាងប្រទេសវៀតណាម និងចិន ដោយសារបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង បានធ្វើឱ្យយុវវ័យវៀតណាមឈប់ទិញតុក្កតាចិន ពីព្រោះនៅលើមុខតុក្កតាមានការសម្គាល់ភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុងប៉េកាំង លើដែនទឹកដែលកំពុងមានជម្លោះជាមួយវៀតណាម ។ តុក្កតាចិនជាច្រើនត្រូវបានយកចេញពីហាងជាបន្តបន្ទាប់ ដែលធ្វើឱ្យម្ចាស់ហាងត្អូញត្អែរពីការខាតបង់ដើមទុន ដោយសារការលក់ធ្លាក់ចុះខ្លាំង ។

តុក្កតា Baby Three ផលិតនៅចិន បានក្លាយជាតុក្កតាដ៏ពេញនិយមរបស់ក្មេងៗ និងយុវវ័យវៀតណាមកាលពីដើមឆ្នាំ២០២៥ ហើយហាងនៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាម បានលក់តុក្កតាចិនដាច់អស់គ្មានសល់ ។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ក៏មានការរិះគន់ក្នុងបណ្តាញសង្គមអំពីតុក្កតាប្រភេទ Town rabbit V2 ដោយសារលើថ្ពាល់តុក្កតា ស្រដៀងនឹងផែនទីខ្សែបន្ទាត់ចំនួន៩ របស់ចិន ។ រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងបានប្រើប្រាស់ខ្សែបន្ទាត់ទាំងនេះដើម្បីអះអាងថា ខ្លួនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើសមុទ្រចិនខាងត្បូងយូរមកហើយ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋវៀតណាមពុំសប្បាយចិត្ត ព្រោះវៀតណាមថា ខ្លួនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅផ្នែកខ្លះរបស់សមុទ្រចិនខាងត្បូង ។

ក្រោយពីយុវវ័យវៀតណាមឈប់ទិញតុក្កតាចិន ក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាមបានស្នើឱ្យពិនិត្យលើមុខតុក្កតាឱ្យច្បាស់លាស់ថា ពិតជាមានខ្សែបន្ទាត់មែនឬអត់? ពីព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខ និងអធិបតេយ្យភាពវៀតណាម ។ ដោយឡែក យុវជនម្នាក់និយាយថា តុក្កតានេះគួរឱ្យស្រឡាញ់ ប៉ុន្តែមុខវាមានខ្សែបន្ទាត់៩ ដែលបង្ហាញពីការល្មើសអធិបតេយ្យភាពវៀតណាម ខ្ញុំពុំលេងវាទេ ។

អ្នកលក់តុក្កតានៅទីក្រុងហាណូយ ប្រាប់ថា តុក្កតាដែលមានបញ្ហាភាគច្រើនត្រូវបានយកចេញពីហាងអស់ហើយ ព្រោះគ្មានអ្នកណាទិញវាទេ ។ កាលពីមុន តុក្កតានេះលក់ដាច់ខ្លាំងណាស់ រីឯការលក់តុក្កកាផ្សេងទៀតក៏ធ្លាក់ចុះដែរ ។ អាជីវករម្នាក់ត្អូញថា កាលពីមុន នាងបានលក់តុក្កតា Baby Three បាន១០០ក្បាលក្នុង១ថ្ងៃ ហើយតុក្កតាមួយតម្លៃ២០ដុល្លារ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ការលក់ធ្លាក់ចុះខ្លាំង បើទោះនាងទម្លាក់ថ្លៃក្តី ។ យុវវ័យគ្រប់រូបឈប់ទិញតុក្កតាចិន និងគិតថា ការទិញតុក្កតា Baby Three គឺពុំស្រឡាញ់ជាតិ ប៉ុន្តែខ្ញុំបានចំណាយដើមទុនច្រើនណាស់លើតុក្កតា ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ភាពយន្តរឿង «Barbie» ត្រូវបានហាមចាក់ផ្សាយនៅរោងភាពយន្តវៀតណាម ដោយសារមានឈុតឆាកមួយបង្ហាញពីផែនទីខ្សែបន្ទាត់ចំនួន៩ ។ មុននេះ នៅឆ្នាំ២០១៨ វៀតណាមបានកាត់ឈុតឆាករបស់ភាពយន្តរឿង «Crazy Rich Asians» ដោយសារឈុតនេះបង្ហាញពីផែនទីប្រជុំកោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចិន ។

គួរបញ្ជាក់ថា សមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺជាប្រភពប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នដ៏មានតម្លៃ ព្រមទាំងជាផ្លូវធ្វើដំណើរយ៉ាងសំខាន់ ។ ប្រទេសជិតខាងជាច្រើនរបស់ចិន រួមទាំងវៀតណាមបារម្ភថា ចិនកំពុងតែព្យាយាមពង្រីកការកាន់កាប់សមុទ្រចិនខាងត្បូង ៕

ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ៖ ហ្វាំងឡង់បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ គឺជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក នៅឆ្នាំ២០២៥ រយៈពេល៨ឆ្នាំជាប់គ្នា ដែលចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ដោយ World Happiness Report 2025 ។ រីឯប្រទេសដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក លំដាប់ទី២ និងទី៣ គឺដាណឺម៉ាក និងអ៊ីស្លង់ ។ ចំណាត់ថ្នាក់នេះផ្អែកលើការផ្តល់ពិន្ទុវាយតម្លៃលើការអភិវឌ្ឍផ្នែកផ្សេងៗរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ហើយហ្វាំងឡង់ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងគេ ។

ការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះផ្សព្វផ្សាយដោយមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវការរស់នៅរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Oxford ។ វាជាការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ដោយការផ្តល់ពិន្ទុវាយតម្លៃការអភិវឌ្ឍផ្នែកផ្សេងៗ ចំនួន៦ រួមមាន ៖ ១-ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP), ២-ការជួយសង្គ្រោះក្នុងសង្គម, ៣-អាយុពលរដ្ឋ, ៤-សេរីភាព, ៥-សេចក្តីមេត្តា និង៦-គ្មានអំពើពុករលួយ ។ ហេតុនេះ ហ្វាំងឡង់ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមខ្ពស់បំផុត គឺស្មើ៧.៧៥ពិន្ទុ ។

World Happiness Report 2025 បានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសសរុបចំនួន១៤៧ ហើយប្រទេសចំនួន១០ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខលើពិភពលោក រួមមាន ៖ ១-ហ្វាំងឡង់ ២-ដាណឺម៉ាក ៣-អ៊ីស្លង់ ៤-ស៊ុយអែត ៥-ហូឡង់ ៦-កូស្តារីកា ៧-ន័រវេស ៨-អ៊ីស្រាអែល ៩-លុចសំបួរ និង១០-ម៉ិកស៊ិក ។ រីឯប្រទេសទទួលបានពិន្ទុតិចបំផុត ឬមានសេចក្តីសុខតិចបំផុតលើពិភពលោក គឺអាហ្វហ្គានីស្ថាន ស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី១៤៧ ។

ក្រៅពីហ្វាំងឡង់ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់លើការអភិវឌ្ឍផ្នែកផ្សេងៗ តើនៅមានកត្តាអ្វីខ្លះទៀតដែលធ្វើឱ្យហ្វាំងឡង់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ ជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខជាងគេលើពិភពលោក? ហ្វាំងឡង់ជាប្រទេសដ៏ល្បីល្បាញមួយ ដែលពលរដ្ឋប្រទេសនេះសម្លឹងទៅកាន់ពិភពលោកក្នុងផ្លូវវិជ្ជមាន, ផ្តល់ទំនុកចិត្តដល់គ្នា, មានទំនាក់ទំនងល្អ និងមានចិត្តសប្បុរស ។

ក្រៅពីនេះ ពលរដ្ឋហ្វាំងឡង់គួរឱ្យទុកចិត្ត និងជឿជាក់លើភាពស្មោះត្រង់របស់អ្នកដទៃ ដូចជា ៖ បើអ្នកណាម្នាក់ភ្លេច Laptop នៅបណ្ណាល័យ ឬបាត់ទូរស័ព្ទលើរថភ្លើង គឺពួកគេនឹងទទួលបានសម្ភារៈរបស់ខ្លួនវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។ រីឯក្មេងៗនៅហ្វាំងឡង់អាចជិះរថយន្តក្រុងសាធារណៈពីសាលារៀនទៅផ្ទះវិញដោយសុវត្ថិភាព ឬក្មេងៗអាចរត់លេងនៅទីធ្លាខាងក្រៅម្នាក់ឯង ដោយពុំបាច់មានឪពុកម្តាយទៅជាមួយ ។

ចំណែកដាណឺម៉ាក បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២ ជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ដោយសារពលរដ្ឋដាណឺម៉ាករស់នៅយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព ហើយយុវជនពេញចិត្តនឹងជីវិតរបស់ពួកគេ ។ ទោះជាពលរដ្ឋដាណឺម៉ាកបង់ពន្ធខ្ពស់ជាងគេលើពិភពលោក គឺបង់ពន្ធរហូតដល់ពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែពលរដ្ឋដាណឺម៉ាកទទួលបានការថែទាំសុខភាពពុំគិតថ្លៃ, រដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់ជួយកុមារ, និស្សិតមហាវិទ្យាល័យពុំចាំបាច់បង់ថ្លៃសិក្សា ថែមទាំងទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភពេលកំពុងរៀន ។ ក្រៅពីនេះ មនុស្សចាស់នៅដាណឺម៉ាកទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភ និងមានភ្នាក់ងារជួយថែទាំ ៕

IQ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសូចនាករដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៃភាពវៃឆ្លាតរបស់មនុស្ស។ វាអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្រិតនៃការអប់រំ ប្រព័ន្ធសិក្សា និងកត្តាសង្គមរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ក្នុងតំបន់អាស៊ាន រួមទាំងភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍន៍។ ដូច្នេះក្នុងតំបន់អាស៊ានដែលមានប្រទេសប្រមាណ ១១ តើប្រទេសណាដែលមាន IQ ជាមធ្យមខ្ពស់ជាងគេបំផុត?

១.ប្រទេសសិង្ហបុរី មាន IQ រហូតដល់ ១០៥.១៤
២.ប្រទេសថៃ មាន IQ រហូតដល់ ១០១.៥២
៣.ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ជាមួយ IQ ១០០.៤៨
៤.ប្រទេសវៀតណាម មាន IQ ១០០.១២
៥.ប្រទេសប្រ៊ុយណេ មាន IQ ៩៨.១៤
៦.ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា មាន IQ ៩៧.៣៧
៧.ប្រទេសហ្វីលីពីន មាន IQ ៩៦.៦៦
៨.ប្រទេសកម្ពុជា មាន IQ ៩៣.៩៧
៩.ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ជាមួយ IQ ៩៣.១៨
១០.ប្រទេសឡាវ ដែលមាន IQ ៩២.០៥។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ចំណាត់ថ្នាក់នេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយគេហទំព័រ International IQ test ជាមួយនឹងមនុស្សជាង ១.៤ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកដែលធ្វើតេស្ត IQ តាមរយៈគេហទំព័រនេះ។ ក្នុងនោះប្រទេសកម្ពុជាយើងមាន IQ រហូតដល់ ៩៣.៩៧ ឈរនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៩៤ ក្នុងចំណោមប្រទេស ១២៦ ជុំវិញពិភពលោក និងលេខ ៨ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន៕