តើសង្គ្រាមលោកលើកទី៣ នឹងផ្ទុះឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះហើយមែនទេ? បន្ទាប់ពីមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ងត្រូវបានសម្លា.ប់ភ្លាមៗ ឥឡូវនេះក្រុមប្រដាប់អាវុធលីបង់ Hezbollah បានប្រកាសជាផ្លូវការថា ពួកគេនឹងចូលរួមយ៉ាងពេញទីជាមួយអ៊ីរ៉ង់បើកការប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ជុំវិញការវា.យប្រហារដែលឈានដល់ការសម្លា.ប់មេដឹកនាំកំពូល អាលី ខាមេនី ។ នេះជាសញ្ញាឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងថាកំពុងតែមានការកើនឡើង ស្របពេលដែលប្រទេសជាច្រើនចាប់ផ្ដើមលូកដៃចូលក្នុងសង្រ្គាមរវាងអ៊ីរ៉ង អ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

យោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៍របស់ទីភ្នាក់ងារ Al Jazeera នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនានេះបានឲ្យដឹងថា ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប្រដាប់អាវុធ ហេសបូឡាហ៍ នៅក្នុងប្រទេសលីបង់បានសន្យាថា នឹងបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្នុងការ “ប្រឈមមុខនឹងការឈ្លានពាន” បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារដោយអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានសម្លាប់មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ អាយ៉ាតូឡាហ៍ អាលី ខាមេនី។

អគ្គលេខាធិការរបស់ហេសបូឡា លោក ណាអ៊ីម កាសេម បាននិយាយថា ក្រុមនេះនឹងអនុវត្ត «កាតព្វកិច្ចប្រឈមមុខនឹងការឈ្លានពាន» ហើយនឹងមិនបោះបង់ចោល «វិស័យកិត្តិយស និងការតស៊ូ» ឡើយ ដោយបានកំណត់ជំហររបស់ខ្លួនថាជាការគាំទ្រដល់អ៊ីរ៉ង់ និងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលខ្លួនហៅថា អរិភាពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រហូតមកដល់ពេលនេះ ក្រុមហេសបូឡា ដែលធ្វើប្រតិបត្តិការជាកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធឯករាជ្យភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសលីបង់ មិនទាន់បានចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឡើយទេ ចាប់តាំងពីការវាយប្រហារបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃសៅរ៍។

មួយវិញទៀតឥឡូវនេះ ប្រទេសលីបង់កំពុងបន្តការប៉ុនប៉ងរបស់ខ្លួនដើម្បីស្តារឡើងវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមរយៈពេលមួយឆ្នាំរវាងហេសបូឡា និងអ៊ីស្រាអែល ដែលបានបញ្ចប់បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ៊ីស្រាអែលបានបន្តវាយប្រហារលើប្រទេសលីបង់ដោយរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀង និងបានរក្សាប៉ុស្តិ៍យោធាជាច្រើននៅក្នុងទឹកដីលីបង់៕

ស្ថានការណ៍វិវត្តដ៏អា.ក្រ.ក់ដែលមិននឹកស្មានដល់ជុំវិញការវា.យប្រ.ហារដោយយោធាដ៏សា.ហាវឃោ.ឃៅនៅក្នុងជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និង អ៊ីស្រាអែល ឥឡូវនេះបានពង្រីកវិសាលភាពរបស់វាយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងទូលំទូលាយ ជំរុញឲ្យតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាទាំងមូលធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពរង្គោះរង្គើ ខណៈដែលការបិទដែនអាកាស និងការវិធានការសង្គ្រោះបន្ទាន់បានក្លាយជារឿងធម្មតាទៅហើយសម្រាប់ប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់នោះ។

យោងតាមការរបាយការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយទីភ្នាក់ងារ Al Jazeera កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមីនា ម្សិលមិញនេះបានបង្ហាញថា សំឡេងផ្ទុះនៃគ្រា.ប់បែ.ក និងគ្រាប់មីស៊ីលជាច្រើនត្រូវបានគេឮនៅទូទាំងរដ្ឋឈូងសមុទ្រ ហើយយ៉ាងហោចណាស់មនុស្សបីនាក់ត្រូវបានសម្លា.ប់នៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប់រួម ស្របពេលដែលអ៊ីរ៉ង់បានធ្វើការវាយប្រហារដើម្បីសងសឹកសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដែលបានសម្លា.ប់ លោក Ayatollah Ali Khamenei មេដឹកនាំកំពូលនិងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្សេងទៀតរបស់ខ្លួន។

នៅបណ្ដាររដ្ឋជាប់ឈូងសមុទ្រ ប្រទេសនានារួមមានបារ៉ែន អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម កាតា គុយវ៉ែត និងអូម៉ង់ បានពង្រឹងការការពារដែនអាកាស ហើយក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេបានរឹតត្បិតដែនអាកាសជាបណ្តោះអាសន្ន។ អាកាសយានដ្ឋាន និងទីក្រុងធំៗបានប្រឈមនឹងការរំខាន ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលជំរុញឱ្យមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងការប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត។ ទោះបីជាស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុងនៅតែដដែលក៏ដោយ ក៏ភាពជិតស្និទ្ធនៃសកម្មភាពយោធាបានបង្កើនការព្រួយបារម្ភជាសាធារណជន ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យអាកាសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍។

ក្រៅពីនេះ ប្រទេសហ្ស៊កដានី ក៏បានចាត់វិធានការសន្តិសុខបង្ការផងដែរ ចំពេលមានការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់នៃការហៀរចេញពីតំបន់របស់ជម្លោះ។ បន្ថែមលើនោះ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានចេញមកថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះការរំលោភបំពានអធិបតេយ្យភាពក្នុងតំបន់ ហើយកំពុងធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពដោយប្រុងប្រយ័ត្នរវាងការទូតជាមួយនឹងការត្រៀមខ្លួនការពារជាតិខ្ពស់។

អ្នកវិភាគនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចបានមើលឃើញថា ផលប៉ះពាល់ក្នុងតំបន់រួមមានការកើនឡើងនៃតម្លៃប្រេង ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលរំខាន ជើងហោះហើរដែលពន្យារពេល និងការកើនឡើងនៃភាពលំអៀងខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយនឹងកើតឡើងកាន់តែទូលំទូលាយ។

ខណៈពេលដែលបណ្តាញការទូតរបស់ប្រទេសជាច្រើនកំពុងធ្វើការដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងបន្ថែមទៀតនៃជម្លោះ ស្ថានភាពនេះបានគូសបញ្ជាក់ពីរបៀបដែលសន្តិសុខមជ្ឈិមបូព៌ាបានក្លាយទៅជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលជម្លោះរវាងតួអង្គមួយចំនួនអាចប៉ះពាល់យ៉ាងឆាប់រហ័សដល់ស្ថិរភាព សេដ្ឋកិច្ច និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់តំបន់ទាំងមូល៕

ត្រៀមខ្លួនហើយឬនៅ? ការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំសម្រាប់ទីផ្សារអន្តរជាតិនឹងចូលមកដល់នៅក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ព្រោះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញខាងសេដ្ឋកិច្ចនិងទីផ្សារអន្តរជាតិបានឲ្យដឹងថា តម្លៃទំនិញអន្តរជាតិសំខាន់ៗរួមមានប្រេង និងមាស អាចបន្តហក់ឡើងខ្ពស់កប់មេឃប្រសិនបើជម្លោះមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលផ្ទុះឡើងក្រោយអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិករួមដៃគ្នាវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់នោះ បន្តតានតឹងកាន់តែខ្លាំង។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ The Global Times បានបង្ហាញថា តម្លៃមាសបានកើនឡើងដល់ជាង 5,278 ដុល្លារក្នុងមួយអោន ដែលជាការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ចំពេលមានភាពតានតឹងផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយកើនឡើងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ អ្នកវិភាគបាននិយាយថា តម្លៃមាសអាចឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ថ្មី ប្រសិនបើស្ថានភាពនៅក្នុងតំបន់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈដែលប្រេងឆៅអាចកើនឡើងបន្ថែមទៀត ដោយសារតែការព្រួយបារម្ភអំពីការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ដែលអាចកើតមាន ដោយបន្ថែមថា ក្នុងរយៈពេលខ្លី វាមិនទំនងជាមានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ទៅលើការផ្គត់ផ្គង់ ឬការប្រើប្រាស់ប្រេងសរុបរបស់ប្រទេសចិននោះទេ។

ការផ្លាស់ប្តូរយោធាដែលកំពុងបន្តពាក់ព័ន្ធរវាងអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក រួមជាមួយនឹងការរំខានសន្តិសុខក្នុងតំបន់ដែលប៉ះពាល់ដល់រដ្ឋឈូងសមុទ្រមួយចំនួន បានជំរុញតម្រូវការសម្រាប់លោហៈដ៏មានតម្លៃដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជារបាំងការពារប្រឆាំងនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជា។

មុនការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិកកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ អ្នកជំនាញទីផ្សារបានលើកឡើងរួចហើយថា តម្លៃប្រេងអន្តរជាតិអាចនឹងបន្តហក់ឡើង ប្រសិនបើភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ានៅតែបន្ត។ ពួកគេលើកឡើងថា ភាពតានតឹងអាចរំខានការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងចេញពីច្រក Hormuz និងបង្កើនភាពស្រពេចស្រពិលផ្នែកផ្គត់ផ្គង់សកល។

ជាលទ្ធផលនៃការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំរបស់អ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិក និងការសងសឹកយ៉ាងចាស់ដៃពីអ៊ីរ៉ង់ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានរ៉យទ័រ បានរាយការណ៍នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យនេះថា ម្ចាស់កប៉ាល់ដឹកប្រេងនានា និងក្រុមហ៊ុនប្រេង និងជួញដូរប្រេងជាច្រើន បានប្រកាសផ្អាកការដឹកជញ្ជូនប្រេងឆៅ ប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នធម្មជាតិពង្រាវតាមរយៈច្រកសមុទ្រ Hormuz ដោយខ្លាចរងការវាយប្រហារណាមួយកើតឡើង។

ប្រហែល ២០% នៃប្រេងដែលផ្គត់ផ្គង់លើពិភពលោក មកពីបណ្ដាប្រទេសឈូងសមុទ្រពែរ្សរួមមានអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អារ៉ាប់រួម អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត និងអ៊ីរ៉ង់ជាដើមនោះ ត្រូវឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ខណៈកាតាក៏ដឹកឧស្ម័នធម្មជាតិពង្រាវ (LNG) ក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនកាត់តាមផ្លូវទឹកនេះផងដែរ។

គួរជម្រាបថា បើតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកវិភាគ ជម្លោះភូមិសាស្រ្តនយោបាយនាពេលនេះ បានជាប់ពាក់ព័ន្ធស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលបង្កក្ដីបារម្ភថាសង្រ្គាមអាចរីករាលដាលទូទាំងតំបន់ ហើយបង្កវិនាសសកម្មដល់ជីវិតជនស៊ីវិល សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ ភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសេដ្ឋកិច្ច និងជម្លោះភូមិសាស្រ្តនយោបាយ ធ្វើឱ្យវិនិយោគិនងាកទៅវិនិយោគលើមាស ដែលគេចាត់ទុកថាជាទ្រព្យសម្បត្តិសុវត្ថិភាព ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យតម្លៃមាសហក់ឡើងទៅតាមនោះដែរ៕

សង្គ្រា.មបានកើតឡើងហើយ និងបង្កហានិភ័យដល់ពិភពលោកទាំងមូល ដោយសារសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល សុទ្ធតែមានអាវុ.ធទំនើបៗ ខណៈអ៊ីរ៉ង់ក៏មិនអន់ដែរបានសងសឹ.កវិញយ៉ាងចាស់ដៃ! ដូចការគំរា.ម កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានបើកប្រតិបត្តិការកងទ័ពវាយប្រ.ហារអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបណ្តាលឱ្យទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងទីក្រុងផ្សេងៗរបស់អ៊ីរ៉ង់ក្លាយជាគោលដៅ។ សង្គ្រា.មនេះ គឺមានតែប្រទេសមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលចេញមុខថ្កោលទោ.ស ដែលបង្ហាញពីប្រទេសជាមិត្តរួមសុខ រួមទុក្ខ គិតតែពីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ។

សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានបើកប្រតិបត្តិការកងទ័ពផ្លូវអាកាសវាយប្រ.ហារអ៊ីរ៉ង់ ហើយអ៊ីរ៉ង់ក៏បា.ញ់មីស៊ីលសងសឹ.កវិញសំដៅទៅលើប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់ ដែលការវាយប្រ.ហារគ្នានេះបណ្តាលឱ្យមេដឹកនាំប្រទេសនានាលើពិភពលោក អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រុមមហាអំណាចតូច-ធំ បញ្ចេញប្រតិកម្មជាបន្តបន្ទាប់ដោយមិនបង្អង់ទាមទារឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពហិង្សាជាបន្ទាន់ ខ្លះជំរុញឱ្យគ្រប់ភាគីអត់ធ្មត់ឱ្ខ្លាំងបំផុត និងងាកមកចរចាដោយសន្តិវិធី ពីព្រោះបារម្ភពីការរីករាលដាលភ្លើងសង្គ្រា.មនៅទូទាំងតំបន់ដើមបូព៌ា ។

ប្រតិបត្តិការវាយប្រ.ហារយ៉ាងខ្លាំងក្លាលើអ៊ីរ៉ង់ពីសំណាក់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ខណៈអ៊ីរ៉ង់សងសឹកវិញដោយការវាយប្រហារលើគោលដៅទីតាំងកងទ័ពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅទូទាំងតំបន់បណ្តាលឱ្យបិទផ្លូវហោះហើរក្នុងតំបន់ជាច្រើននៅមជ្ឈិមបូព៌ា កំពុងតែធ្វើឱ្យមេដឹកនាំប្រទេសជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោកបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីការរីករាលដាលភ្លើងសង្គ្រា.មទូទាំងតំបន់ដើមបូព៌ា និងសំណូមពរឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បញ្ឈប់ការវាយប្រ.ហារអ៊ីរ៉ង់ ហើយងាកមកចរចាការទូតជាបន្ទាន់ ។

ក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ីបានថ្កោលទោសការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ថាជាការឈ្លានពានដោយប្រដាប់អាវុធទៅលើប្រទេសសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រមទាំងជាទង្វើគិតទុកជាមុន គ្មានហេតុផល ល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិ ។ ក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ីអំពាវនាវឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ងាកមកចរចាការទូតជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដើម្បីកាត់បន្ថយស្ថានការណ៍តានតឹងក្នុងតំបន់ ខណៈចិនជំរុញឱ្យភាគីទាំងអស់បញ្ចប់សង្គ្រាម ដោយអំពាវនាវឱ្យគោរពអធិបតេយ្យអ៊ីរ៉ង់ និងត្រឡប់មកកាន់តុចរចា ។

ចំណែកមេដឹកនាំសហភាពអឺរ៉ុបបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍បង្ហាញក្តីបារម្ភពីស្ថានការណ៍សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ និងប្តេជ្ញាការពារសន្តិសុខ ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ក៏ដូចជាជំរុញឱ្យភាគីទាំងអស់អត់ធ្មត់ឱ្យខ្លាំងបំផុតដើម្បីការពារជនស៊ីវិល គោរពច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងពេញលេញ ។ ចំណែកបារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងអង់គ្លេស ប្រកាសមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ទេ ដោយអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងបីចងាកមកចរចាគ្នា ខណៈមេដឹកនាំបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបចោទសួរពីភាពស្របច្បាប់នៃសកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែល ។ រីឯន័រវេសចាត់ទុកអ៊ីស្រាអែលរៀបចំផែនការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ជាមុន។

ដោយឡែក នាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ លោក Pedro Sánchez និយាយថា អេស្ប៉ាញប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះប្រតិបត្តិការកងទ័ពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ពីព្រោះវាធ្វើឱ្យជម្លោះកាន់តែឆេះរាលដាលខ្លាំងបណ្តាលឱ្យស្ថានការណ៍ពិភពលោកមិនប្រាកដប្រជា ។ អូម៉ង់ ដែលបានសម្របសម្រួលការចរចារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញការខកបំណងដែលការចរចាត្រូវបំផ្លាញ និងអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីបញ្ឈប់សង្គ្រាម ។

ក្រសួងការបរទេសអេហ្ស៊ីបក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែរ ដោយចាត់ទុកជាសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំរាលដាលពេញតំបន់ និងបំផ្លាញសន្តិសុខពិភពលោក ស្ថិរភាពតំបន់ ខណៈប្រេស៊ីលអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងអស់គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ អត់ធ្មត់ ដើម្បីចៀសវាងការពង្រីកសង្គ្រាម និងការពារការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ។

ជាមួយគ្នានេះ ប៉ាគីស្ថានសោកស្តាយចំពោះការចរចាបរាជ័យ និងសង្គ្រាមកើតឡើងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ គោរពគោលការណ៍ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ងាកមកចរចាការទូត និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ។

កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ប្រធានគណៈកម្មការសហភាពអាហ្វ្រិក លោក Mahamoud Ali Youssouf ក៏បង្ហាញក្តីបារម្ភផងដែរចំពោះសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដោយលោកអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងអស់អត់ធ្មត់ កាត់បន្ថយភាពតានតឹងជាបន្ទាន់ និងចរចាគ្នា ហើយលោកព្រមានពីសង្គ្រាមនឹងបំផ្លាញស្ថិរភាពពិភពលោក ។

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ នេះ អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក António Guterres បានថ្កោលទោសការវាយប្រហារនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងចាត់ទុកការប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលមកលើអ៊ីរ៉ង់ និងការសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ គឺជាការបំផ្លាញសន្តិភាព បំផ្លាញសន្តិសុខពិភពលោក ព្រមទាំងជំរុញឱ្យភាគីជម្លោះចរចាគ្នាឆាប់ៗ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់ពីការចរចាជាផ្លូវការជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកបរាជ័យ ដោយសារអ៊ីរ៉ង់នៅតែរឹងទទឹងមិនលុបចោលគម្រោងនុយក្លេអ៊ែរ ខណៈលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump បានព្រមានអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនលើកថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងសហការជាមួយអ៊ីស្រាអែលវាយអ៊ីរ៉ង់ទ្រង់ទ្រាយធំ ៕

ពិភពលោកកំពុងធ្លាក់ចូលក្នុងស្ថានការណ៍គួរឱ្យតក់ស្លុត នៅពេលការចរចាដោយសន្តិវិធីត្រូវបរាជ័យ និងជំនួសមកវិញដោយគ្រា.ប់មីស៊ីល និងការទម្លាក់គ្រា.ប់បែក ពោរពេញដោយផ្សែងភ្លើងគ្របដណ្តប់លើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ខណៈអ៊ីរ៉ង់បានសងសឹ.កវិញយ៉ាងខ្លាំងក្លាដោយការបា.ញ់មីស៊ីលដូចទឹកភ្លៀងទៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងទីតាំងកងទ័ពអាមេរិកសហរដ្ឋអាមេរិកនៅបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ ។ ពេលនេះ ស្ថានការណ៍កាន់តែក្តៅខ្លាំងថែមទៀត ពីព្រោះគ្មានការចរចាបញ្ចប់សង្គ្រា.មរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកទេ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ អ៊ីរ៉ង់ប្រកាសមិនចរចាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកជាដាច់ខាត ព្រមទាំងរិះគ.ន់ខ្លាំងៗទៅកាន់លោកប្រធានាធិបតី Donald Trump ប្រព្រឹត្តទង្វើខុសឆ្គង និងមានមហិច្ឆតាជ្រុលពេក ដោយអ៊ីរ៉ង់មើលឃើញថា ពេលនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែព្រួយបារម្ភពីការបាត់បង់ដោយសារសង្គ្រា.ម ទើបចង់បើកការចរចា ។

ការបដិសេធរបស់អ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់ពីលោកប្រធានាធិបតី Trump ផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយទស្សនាវដ្តី The Atlantic អំពីសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងបើកការចរចាជាមួយមេដឹកនាំថ្មីរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយលោក Trump បញ្ជាក់ថា ៖ «មេដឹកនាំថ្មីអ៊ីរ៉ង់ចង់ចរចា ហើយខ្ញុំក៏យល់ព្រមចរចាជាមួយ ។ ពួកគេគួរតែស្នើសុំចរចាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកយូរមកហើយ វាយឺតយ៉ាវខ្លាំងពេក» ។

នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា លោក Ali Larijani លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិអ៊ីរ៉ង់ និងធ្លាប់បម្រើការងារជាទីប្រឹក្សារបស់មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក Ayatollah Ali Khamenei ដែលបានបាត់បង់ជីវិតដោយការវាយប្រហារ បានបង្ហោះសារក្នុងបណ្តាញសង្គម X ថា ៖ «អ៊ីរ៉ង់នឹងមិនចរចាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកដាច់ខាត ពីព្រោះលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump ប្រព្រឹត្តទង្វើខុសឆ្គង និងមានមហិច្ឆតាជ្រុលពេក ពេលនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែបារម្ភពីការខាតបង់របស់ខ្លួន» ។

ការបង្ហោះសាររបស់លោក Ali Larijani គឺជាការឆ្លើយតបទៅកាន់ការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាននានាថា មន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់កំពុងតែព្យាយាមស្វែងរកការចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនដើម្បីស្តារសន្តិភាពឡើងវិញ ។

គួរបញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានបើកប្រតិបត្តិការកងទ័ពវាយប្រហារគោលដៅនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ដោយទម្លាក់គ្រាប់បែកធំៗលើទីតាំងមីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយរបស់អ៊ីរ៉ង់ និងបំផ្លាញនាវាចម្បាំងអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនគ្រឿង ។ នេះជាការវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត និងផ្តាច់ជីវិតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក Ali Khamenei ព្រមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ជាច្រើននាក់ ក៏ដូចជាបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់រហូតដល់ជាង២០០នាក់ ។

ចំណែកលោកប្រធានាធិបតី Trump ថា នឹងសងសឹកចំពោះការស្លាប់របស់កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយលោកដាស់តឿននឹងមានមនុស្សស្លាប់បន្ថែមទៀតមុនពេលបញ្ចប់សង្គ្រាម ។ ទោះយ៉ាងណា លោកនឹងបើកការចរចាជាមួយមេដឹកនាំថ្មីអ៊ីរ៉ង់ជានិច្ច ។

ក្រោយការស្លាប់របស់លោក Ali Khamenei អ៊ីរ៉ង់បានជ្រើសតាំងបុព្វជិតជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ឲ្យឡើងកាន់តំណែងជាមេដឹកនាំកំពូលថ្មីភ្លាមៗដើម្បីអនុវត្តភារកិច្ចបណ្ដោះអាសន្នរួមជាមួយប្រធាធិបតី នឹងប្រធានតុលាការកំពូល ។ សារព័ត៌មាន The Times of Israel រាយការណ៍នៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ថា លោកអាចារ្យ Ayatollah Arafi ត្រូវបានជ្រើសតាំងជាសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាភាពជាអ្នកដឹកនាំបណ្ដោះអាសន្ន ដែលនឹងដឹកនាំប្រទេសក្នុងអំឡុងពេលអន្តរកាល ៕

មកជាក្រុមតែម្ដងពេលនេះ! អតីតមហាអំណាចអាណានិគមទាំងបី គឺបារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងចក្រភពអង់គ្លេស បានប្រកាសជាផ្លូវការថាពួកគេនឹងផ្ដល់កិច្ចសហការលើវិស័យយោធាសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការទប់ស្កាត់ និងបញ្ឈប់ការវា.យប្រ.ហាររបស់អ៊ីរ៉ង់ទៅលើប្រទេសនានានៅក្នុងតំបន់ រួមទាំងប្រទេសដែលមិនពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងជម្លោះ។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន France 24 របស់បារាំងនាថ្ងៃចន្ទទី២ ខែមីនា នេះបានបញ្ចេញនូវសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់មេដឹកនាំនៃប្រទេសបារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា E3 បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមដ៏រឹងមាំថ្កោលទោសការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកថ្មីៗនេះដោយអ៊ីរ៉ង់ ដែលបានកំណត់គោលដៅប្រទេសជាច្រើន និងកងកម្លាំងអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់។ ពួកគេបានពិពណ៌នាអំពីការសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ថា “មិនប្រុងប្រយ័ត្ន” ហើយបានព្រ.មានថា វានឹងធ្វើឱ្យបុគ្គលិកយោធា និងជនស៊ីវិលនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ាប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់។

នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ពួកគេ ប្រទេសទាំងបីបាននិយាយថា ពួកគេត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីចាត់វិធានការការពារចាំបាច់ និងសមាមាត្រ” ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងផលប្រយោជន៍របស់សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពួកគេ រួមទាំងសកម្មភាពដែលអាចធ្វើទៅបានដើម្បីបំផ្លាញសមត្ថភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងការបាញ់មីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកទៅកាន់ប្រភពរបស់ពួកគេ។ នេះគឺជា កំពុងត្រូវបានពិភាក្សាសម្របសម្រួលជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងដៃគូក្នុងតំបន់ ទោះបីជាព័ត៌មានលម្អិតនៃផែនការជាក់លាក់មិនត្រូវបានបង្ហាញក៏ដោយ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Keir Starmer បានបញ្ជាក់ថា ចក្រភពអង់គ្លេសបានយល់ព្រមអនុញ្ញាតឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានយោធាអង់គ្លេសសម្រាប់ “ការវាយប្រហារការពារ” មានកំណត់ ដែលមានគោលបំណងធ្វើឱ្យសមត្ថភាពមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ចុះខ្សោយ។ Starmer បានកំណត់រឿងនេះថាជាចលនាមួយដើម្បីការពារបុគ្គលិកអង់គ្លេស និងសម្ព័ន្ធមិត្តជាជាងចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការវាយលុក។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលទាំងបីនៅតែបន្តអំពាវនាវឱ្យអ៊ីរ៉ង់បញ្ឈប់ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួន និងវិលត្រឡប់ទៅរកការទូតវិញ ដោយជំរុញឱ្យមានការអត់ធ្មត់ និងគាំទ្រដំណោះស្រាយដែលបានចរចា ដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងបន្ថែមទៀត៕