រដ្ឋសភាវៀតណាមកាលពីថ្ងៃសៅរ៍បានអនុម័តផែនការដំឡើងពន្ធលើការប្រើប្រាស់ពិសេសទៅលើភេសជ្ជៈមានជាតិអាល់កុលពី ៦៥% ទៅ ៩០% នៅឆ្នាំ ២០៣១ ដែលជាវិធានការមួយក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែក៏ជាវិធានការមួយដែលបន្ថែមសម្ពាធបន្ថែមទៀតលើឧស្សាហកម្មដែលកំពុងជួបការលំបាកផងដែរ។

នៅក្រោមច្បាប់នេះ អត្រាពន្ធលើស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈដែលមានជាតិអាល់កុលខ្ពស់ នឹងកើនឡើងដល់ ៧០% នៅឆ្នាំ ២០២៧ ដែលយឺតជាងការផ្ដល់យោបល់ដំបូងមួយឆ្នាំ មុននឹងឈានដល់ ៩០% នៅឆ្នាំ ២០៣១។ ទោះជាយ៉ាងណា បច្ចុប្បន្ន វៀតណាមបានដាក់ពន្ធ ៦៥% លើផលិតផលទាំងនេះរួចស្រេចហើយ ហើយសំណើដំបូងកាលពីឆ្នាំមុនបានដំឡើងពន្ធរហូតដល់ ១០០% ឯណោះ។

ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុបាននិយាយថា គោលបំណងនៃការដំឡើងពន្ធខ្ពស់គឺដើម្បីទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ទីភ្នាក់ងារប្រឹក្សា KPMG ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ បានឱ្យដឹងថា ប្រទេសវៀតណាមគឺជាទីផ្សារស្រាបៀរធំទីពីររបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តែយ៉ាងណាមិញ ប្រធានសមាគមស្រាបៀរ និងគ្រឿងស្រវឹងរបស់ប្រទេសនេះបាននិយាយថា ប្រាក់ចំណូលក្នុងឧស្សាហកម្មបានធ្លាក់ចុះក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

គួររំលឹកថា ឧស្សាហកម្មស្រាបៀររបស់វៀតណាមដែលដឹកនាំដោយក្រុមហ៊ុនផលិតស្រាបៀរហូឡង់ Heineken ក្រុមហ៊ុន Carlsberg របស់ដាណឺម៉ាក និងក្រុមហ៊ុនផលិតស្រាបៀរក្នុងស្រុក Sabeco និង Habeco បានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហារួចហើយពីច្បាប់ស្តីពីការបើកបរក្រោយពេលពិសារគ្រឿងស្រ.វឹងដ៏តឹងរ៉ឹង ដែលបានណែនាំក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ដែលកំណត់កម្រិតគ្មានជាតិអាល់កុលសម្រាប់អ្នកបើកបរ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងមកនេះ សមាជិកសភាក៏បានអនុម័តលើការយកពន្ធថ្មីចំនួន ៨% លើភេសជ្ជៈដែលមានជាតិស្ករលើសពី 5g/100ml នៃជាតិស្ករដែលនឹងចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ ២០២៧ ហើយនិងកើនឡើងដល់ ១០% នៅឆ្នាំ ២០២៨។ នេះបើតាមប្រភពសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក VnExpess៕

តាណាវ៉ាត់ ដែលជាស្ថាបនិកម្ចាស់កម្មវិធី Miss Grand International មានគោលការណ៍នៅក្នុងកម្មវិធីថាលុបបំបាត់អំពើហិង្សានិងសង្គ្រាម ប៉ុន្តែពាក្យសម្តីរបស់លោកមិនដូច្នេះឡើយ។ តាណាវ៉ាត់ បានបង្ហោះសំណេរដោយចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនបិទព្រំដែនចោលកុំខ្លាចការគម្រាមកំហែងទាំង៦ដែលសម្តចតេជោ ហ៊ុន បានលើកឡើង។

នៅថ្ងៃទី១៤ មិថុនា នេះ តាណាវ៉ាត់ ដែលជាម្ចាស់កម្មវិធីបវរកញ្ញាហែកកេរ្តិ៍មនុស្សស្រីនេះ បានបង្ហោះជាភាសាថៃនៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេកប៊ុក ដោយមានអត្ថន័យថា «សូមបន្ត បិទច្រកព្រំដែន។ កុំយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការគំរាម កំហែងមិនសមហេតុផល ទាំង ៦»។ ក្រោយមកម្ចាស់កម្មវិធីបវរកញ្ញាសម្បូររឿងអាស្រូវរូបនេះបានកែសម្រួលមកជាពាក្យថា «សូមបិទច្រកព្រំដែន កុំអើពើនឹងការគំរាមកំហែងទាំង ៦»។

ការលើកឡើងរបស់បុគ្គលនេះបានធ្វើឱ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមកម្ពុជាកាន់តែមិនពេញចិត្តព្រោះអ្នកដែលតាមដានវិស័យបវរកញ្ញាមិនពេញចិត្តបុគ្គលនេះជាយូរមកហើយពេលមានរឿងចម្រូងចម្រាសជាមួយនឹងកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ២០២៤។ អ្នកមួយចំនួនបានលើកឡើង ថាកម្មវីធី MIG ដែលបង្កើតឡើងដោយបុគ្គលនេះឈរលើគោលការណ៍ លុបបំបាត់អំពើ ហិង្សានិងសង្គ្រាមប៉ុន្តែពាក្យសម្តីរបស់លោកគឺចង់បង្កសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជាច្បាស់ណាស់ព្រោះមិនមែននិយាយមកធ្វើឱ្យស្ថានការធូរស្រាលនោះទេគឺជំរុញបន្ថែមឱ្យកាន់តែមានភាពតាងតឹងរវាងខ្មែរនិងថៃ។

ការលើកឡើងពីតាណាវ៉ាត់ដែលនិយាយថាកម្ពុជាគំរាមកំហែងទាំង៦នេះគឺចង់សម្តៅទៅដល់ប្រសាសន៍របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលបានលើកឡើងកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី១៣ មិថុនា ក្នុងករណីភាគីថៃមិនព្រមបើកច្រកព្រំដែនដែលខ្លួនបិទជាឯកតោភាគី កម្ពុជានឹង ត្រូវធ្វើទាំង៦ចំណុចសំខាន់ៗ។យ៉ាងណាមិញមុននឹងឈានដល់៦ចំណុចដែលសម្តេចឡើងភាគីថៃត្រូវខាតបង់ទឹកប្រាក់នៅនឹងមុខស្រស់ៗចំនួនរាប់លានដុល្លារទៅហើយដោយសារតែខាងកម្ពុជាសម្រេចមិនទិញអ៊ីធឺណិតថៃ អគ្គិសនី និងបញ្ឈប់ការចាក់បញ្ចាំង ខ្សែភាពយន្តថៃគ្រប់ប្រភេទទាំងនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍និងរោងកុនតទៅទៀតនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា អភិបាលក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Pramono Anung មានគម្រោងបង្កើតកោះឆ្មានៅសមុទ្រជ្វាដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តតាមជប៉ុន ពីព្រោះបើនិយាយពីកោះឆ្មា មនុស្សភាគច្រើននឹងនឹកឃើញដល់ជប៉ុនមុនគេ ។ ភ្ញៀវទេសចរនឹងមកលេងឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយពុំចាំបាច់ទៅជប៉ុនទេ ក្រោយពីឥណ្ឌូណេស៊ីបង្កើតកោះឆ្មាគម្រោង ។

សារព័ត៌មាន Channel News Asia (CNA) រាយការណ៍ថា លោក Pramono Anung អភិបាលក្រុងហ្សាកាតា និយាយថា រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីបានពិចារណាបញ្ជូនសត្វឆ្មាឱ្យទៅរស់នៅលើកោះណាមួយក្នុងចំណោមកោះរាប់រយនៅឆ្នេរសមុទ្រហ្សាកាតា ដើម្បីគ្រប់គ្រងចំនួនឆ្មា និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកលេងនៅកោះនេះ ។ លោកថា ៖ «ការបង្កើតកោះឆ្មាមិនមែនជាគំនិតថ្មីទេ ជប៉ុនបានបង្កើតកោះឆ្មារួចហើយ បច្ចុប្បន្ន កោះរបស់ជប៉ុនក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍យ៉ាងពិសេស» ។

ពីដំបូង កោះអាអូឈិម៉ាក និងកោះថាឈិរ៉ូជិម៉ាកនៅជប៉ុនបានយកឆ្មាទៅបង្ក្រាបកណ្តុរ ក្រោយមក ចំនួនឆ្មារស់នៅលើកោះទាំងពីរនេះបានកើនឡើងលើសចំនួនមនុស្សយ៉ាងខ្លាំង ។ ឆ្មាធ្វើឱ្យកោះទាំងពីរល្បីល្បាញ និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដែលស្រឡាញ់ឆ្មា និងភ្ញៀវទេសចរមកពីជុំវិញពិភពលោក ។

អភិបាលក្រុងហ្សាកាតាបន្តថា បើឥណ្ឌូណេស៊ីបង្កើតកោះឆ្មាដូចជប៉ុន កោះនេះនឹងក្លាយជាប្រភពចំណូលពីវិស័យទេសចរណ៍ ប៉ុន្តែលោក Pramono Anung ពុំបានបញ្ជាក់ពីពេលវេលាបង្កើតកោះឆ្មាទេ ។ តាំងពីលោកឡើងកាន់តំណែងជាអភិបាលក្រុងហ្សាកាតា នៅខែកុម្ភៈ ពលរដ្ឋបានសំណូមពរឱ្យគ្រប់គ្រងចំនួនឆ្មា ហើយលោកក៏បានពិភាក្សាជាមួយអ្នកជំនាញជាច្រើនទទួលបានគំនិតឱ្យបង្កើតកោះឆ្មា ។ កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ទីក្រុងហ្សាកាតាមានឆ្មាអនាថាចំនួន៧៥ម៉ឺនក្បាល និងឆ្មាមានម្ចាស់ចំនួន១១ម៉ឺនក្បាល ។

បើតាមអ្នកជំនាញ គឺចំនួនឆ្មានៅទីក្រុងហ្សាកានឹងកើនឡើងរហូតដល់៤ដងក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំទៀត ដោយសារឆ្មាកើតកូនចាប់ពី៣លើក ទៅ៤លើកក្នុង១ឆ្នាំ ។ ក្រៅពីនេះ ចំនួនឆ្មាកាន់តែច្រើនប្រឈមនឹងការឆ្លងមេរោគផ្សេងៗ និងគ្មានតុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ។ ទីក្រុងហ្សាកាតាមានថវិកាសម្រាប់គ្រៀវឆ្មាអនាថា និងឆ្មាចរិញ្ចឹម ត្រឹមតែ២ម៉ឺនក្បាលប៉ុណ្ណោះ ហើយការស្វែងរកកន្លែងធំល្មមក្នុងទីក្រុងសម្រាប់ឆ្មារស់នៅយ៉ាងច្រើនក៏ពិបាកដែរ ។

នេះជាមូលហេតុធ្វើឱ្យអភិបាលក្រុងហ្សាកាតាចាប់អារម្មណ៍បញ្ជូនឆ្មាទៅរស់នៅលើប្រជុំកោះផាន់ ដែលលាតសន្ធឹងក្នុងប្រវែង១៦០គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យទីក្រុងហ្សាកាតា ។ ឆ្មាទាំងនេះនឹងមិនត្រូវលែងឱ្យរស់នៅលើកោះដោយខ្លួនឯងទេ គឺមានកន្លែងរស់នៅយ៉ាងងាយស្រួល ទទួលបានការថែទាំ និងកាត់រោម ហើយភ្ញៀវទេសចរអាចទៅលេងកោះឆ្មាបាន ឬទៅរៀនសូត្រពីកោះ ៕

ថៃ ៖ មេបញ្ជាការរងភូមិភាគទី២របស់ថៃ បាននិយាយថា «កម្ពុជាប្រៀបបាននឹងក្មេងដែលទើបនឹងធំ រឹងរូសមិនស្ដាប់គ្នា បើគ្មានការព្រមព្រៀងប្រសើរជាង កុំឲ្យវារញ៉េរញ៉ៃពេលធំឡើង»។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Morning News CH3 នាព្រឹកថ្ងៃចន្ទនេះ។

តាមប្រភពដដែលបានឲ្យដឹងថា ឧត្តមសេនីយឯក Nat Sri-in មេបញ្ជាការរងភូមិភាគទី២ បានបង្ហោះសារអំពីមតិរបស់ខ្លួនចំនួន ៥ចំណុច ជុំវិញជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា.ថៃ ដោយលើកដូចខាងក្រោម៖
1. រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជឿជាក់ថា ការបោះបង្គោលព្រំដែនគោករវាងប្រទេសទាំងពីរ នឹងជួយបញ្ឈប់ជម្លោះនៅតាមព្រំដែនដែលបណ្តាលមកពីបញ្ហាព្រំដែន ហើយនឹងពង្រឹងទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ និងជួយសម្រួលដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។ លោកបានចោទសួរត្រង់ចំណុចនេះថា តើមានចេតនាល្អដែរឬទេ?

2. ដោយប្រទេសទាំងពីរមានចេតនាល្អ គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1997 ដើម្បីបម្រើជាយន្តការសំខាន់ក្នុងការចរចារវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោកថៃ-កម្ពុជា។ នេះបើយោងតាមគោលការណ៍អន្តរជាតិ និងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។

3. ក្រោយមក អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាមួយត្រូវបានចុះហត្ថលេខារវាងរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ។ ចំពោះការវាស់វែង និងបង្កើតបង្គោលព្រំដែនគោកឆ្នាំ២០០០ (MOU43) ដើម្បីធ្វើជាក្របខណ្ឌ និងយន្តការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការរបស់ភាគីទាំងសងខាង មានសិទ្ធិអំណាច និងកាតព្វកិច្ចក្នុងមាត្រា ៣(១)(គ) ដែលចែងថា “ដើម្បីរៀបចំផែនទីបង្ហាញខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនគោក លើទីតាំងដែលបានវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោករួច”។

4. មាត្រា ៥ នៃ MOU 43 ចែងថា “ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការស្ទង់មតិរួមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនគោក ភាគីទាំងពីរត្រូវបដិសេធរាល់សកម្មភាពដែលប៉ះពាល់ដល់ការផ្លាស់ប្តូរបរិស្ថាននៃតំបន់ព្រំដែន”។
ត្រង់ចំណុចនេះលោកបានចោ.ទប្រកាន់ថា កម្ពុជាបានរំលោ.ភបំពានលើមាត្រានេះ ដោយសាងសង់អគារ កសាងផ្លូវថ្នល់ និងដាំដំណាំកសិកម្ម សរុបច្រើនជាង ៦០០ដង។ ហើយការរំលោ.ភបំពានចុងក្រោយបង្អស់គឺនៅពេលដែល កងកម្លាំងកម្ពុជាបាននាំគ្នាទៅជីកលេណដ្ឋានរំលោ.ភលើអធិបតេយ្យភាព និងដុតទីសក្ការៈបូជាលើទឹកដីថៃ។ លោកបានអះអាងថា មានការតវ៉ានិងសុំចរចាដោយទាហានថៃជាច្រើនដង ប៉ុន្តែខាងកម្ពុជាមិនព្រមដកថយ ដូច្នេះហើយទើបបានជាមានប៉ះទង្គិចគ្នាកាលពីថ្ងៃទី២៨ ឧសភា។ «តើនេះជាអ្វីដែលអ្នកជិតខាងល្អគួរធ្វើមែនទេ?»

5. MOU43 មាត្រា 8 ចែងថា “ចំពោះវិវាទណាមួយដែលកើតចេញពីការបកស្រាយ ឬការអនុវត្តអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់នេះ ត្រូវដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី តាមរយៈការពិគ្រោះ និងការចរចាទ្វេភាគី”។ បើនិយាយឲ្យស្រួលស្ដាប់ ហេតុអ្វីយើងចាំបាច់ប្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ?

ជាចុងក្រោយលោក Nat Sri-in បាននិយាយសំដៅដល់កម្ពុជាថា ៖ «ក្នុងនាមជាយុវជនដែលទើបនឹងពេញវ័យ បើអ្នកប្រាប់គេ គេនឹងរឹងរូសមិនស្ដាប់តាមនោះទេ។ តើមិនគួរមានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នាទេមែនទេ? ត្រូវកម្ទិចគេឲ្យខ្ទិចមុនពេលគេធំឡើង»៕