ការតស៊ូរបស់រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនក្នុងការលើកទឹកចិត្តគូស្វាមីភរិយាឱ្យមានកូនកាន់តែច្រើនត្រូវបានផ្តល់ភាពបន្ទាន់កាន់តែខ្លាំង បន្ទាប់ពីទិន្នន័យបានបង្ហាញថាចំនួនកំណើតប្រចាំឆ្នាំបានធ្លាក់ចុះមកនៅក្រោម ៧០ ម៉ឺននាក់ ជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីកំណត់ត្រាបានចាប់ផ្តើមជាងមួយសតវត្សមុន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័រ The Guardian ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលបានចេញផ្សាយក្នុងសប្តាហ៍នេះ ចំនួនកំណើតមាន ៦៨៦,០៦១ នាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ដែលជាការធ្លាក់ចុះ ៥.៧% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន និងទាបបំផុតចាប់តាំងពីស្ថិតិដែលត្រូវបានរក្សាទុកជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៩។ ទិន្នន័យនេះមិនរាប់បញ្ចូលទារកដែលកើតចេញពីជនបរទេសនោះទេ។

ក្រសួងសុខាភិបាលបាននិយាយថា អត្រានៃការមានកូន ជាមធ្យមដែលស្ត្រីមានក្នុងជីវិតរបស់នាង ក៏បានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបបំផុតគឺ ១.១៥ ដែលធ្លាក់ចុះពី ១.២០ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣។ នោះគឺទាបជាងអត្រា ២.១ ដែលត្រូវការ ដើម្បីរក្សាចំនួនប្រជាជនឱ្យស្ថិតស្ថេរ។

ចំនួនកំណើត និងអត្រានៃការមានកូនបានធ្លាក់ចុះក្នុងរយៈពេលប្រាំបួនឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ទោះបីជាចំនួនអាពាហ៍ពិពាហ៍បានកើនឡើងបន្តិចកាលពីឆ្នាំមុនក៏ដោយ។ រីឯ ចំនួនអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដែលជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការជះឥទ្ធិពលលើនិន្នាការកំណើតនៅក្នុងប្រទេសដែលមានកូនតិចតួចកើតចេញពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ បានកើនឡើងជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំដល់ទៅ ៤៨៤,០៦៣ នាក់កើនឡើង ១០,៣២២ នាក់ធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ ប៉ុន្តែនិន្នាការធ្លាក់ចុះដែលបានឃើញតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ នៅតែមិនផ្លាស់ប្តូរ។

ប្រសិនបើនិន្នាការបច្ចុប្បន្ននៅតែបន្ត ប្រជាជនជប៉ុនប្រហែល ១២៤ លាននាក់ត្រូវបានគេព្យាករណ៍ថានឹងធ្លាក់ចុះដល់ ៨៧ លាននាក់នៅឆ្នាំ ២០៧០ នៅពេលដែល ៤០% នៃចំនួនប្រជាជននឹងមានចាប់ពី ៦៥ ឆ្នាំឡើងទៅ។ ចំនួនប្រជាជនដែលមានការថយចុះ និងវ័យចំណាស់អាចមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខជាតិ ដោយសារប្រទេសនេះស្វែងរកការបង្កើនកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួន ដើម្បីទប់ទល់នឹងការគំរាមកំហែងដ៏មានសក្តានុពលពីប្រទេសចិន និងកូរ៉េខាងជើង។

នាយករដ្ឋមន្ត្រី Shigeru Ishiba ដែលបានពណ៌នាប្រជាសាស្រ្តរបស់ប្រទេសជប៉ុនថាជា “ភាពអាសន្នស្ងៀមស្ងាត់” ថ្មីៗនេះបានបង្ហាញវិធានការដើម្បីបង្កើនអត្រាកំណើត រួមទាំងការពង្រីកប្រាក់ឧបត្ថម្ភកូន និងការអប់រំវិទ្យាល័យដោយឥតគិតថ្លៃ និងការធានាថាគូស្វាមីភរិយាដែលឈប់ធ្វើការ ដើម្បីមើលថែទាំកូន ពេលដូចគ្នានឹងទទួលបាន ១០០% នៃប្រាក់ខែរបស់ពួកគេដូចពេលនៅធ្វើការជាប្រចាំដែរ។

ប៉ុន្តែ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានគេរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការផ្តោតលើគូស្វាមីភរិយាជាជាងលើអ្នកនៅលីវ និងមនុស្សអាយុតិច ដែលបញ្ឈប់គំនិតរៀបការ។ មនុស្សជាច្រើនបានលើកឡើងពីទស្សនវិស័យការងារមិនល្អ និងសន្តិសុខការងារ ការកើនឡើងតម្លៃនៃការរស់នៅ និងវប្បធម៌សាជីវកម្មដែលបង្កការលំបាកដល់និយោជិតស្ត្រីក្នុងការក្លាយជាម្តាយផង និងធ្វើការផង។

គួរបញ្ជាក់ថា ការស្ទង់មតិឆ្នាំ ២០២៣ ដោយ Nippon Foundation បានរកឃើញថា មនុស្សដែលមានអាយុពៅ ១៧ ទៅ ១៩ ឆ្នាំ មានតែ ១៦.៥% ប៉ុណ្ណោះដែលជឿថាពួកគេនឹងអាចរៀបការ ទោះបីជា មនុស្សភាគច្រើនក្នុងចំណោមពួកគេចង់រៀបការក៏ដោយ៕

ប្រទេសថៃ ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាសមិនទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់តុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) ជាដាច់ខាត ដោយថៃយល់ថាបញ្ហាដែលកំពុងកើតមានច្ចុប្បន្នគឺជាបញ្ហាក្នុងតំបន់ ដូចនេះភាគីទាំងពីរគួរផ្ដោតលើយន្តការដែលមានស្រាប់ និងបានលើកឡើងថា ការស្វែងរកដំណោះស្រាយនៅតុលាការអន្តរជាតិគឺជារឿងស្មុគស្មាញ និងមិនចាំបាច់។

រដ្ឋាភិបាលថៃបានច្រានចោលនូវសំណើរ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ តាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី នៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ និងមិនលើកយកបញ្ហាទាំងនេះមកបញ្ចូលក្នុងរបៀបវារៈនៃកិច្ចប្រជុំ JBC នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា។

នៅក្នុងខ្លឹមសាររួមរប់សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលបានដាក់ចេញបានលើកឡើងថា ចាប់តាំងពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតំបន់ចុងបូកកាលពីថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ ភាគីទាំងពីរបានពិភាក្សា និងឯកភាពគ្នា ក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានោះ។ ថៃសង្ឃឹមថាកម្ពុជានឹងបង្ហាញពីឆន្ទៈ ដែលត្រូវគ្នាក្នុងការចូលរួមក្នុងលក្ខណៈដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នាចំពោះសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។

ដោយឡែក នៅមុនការចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ លោកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រ បានបង្ហោះលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនថា៖ ករណីដែលកម្ពុជាចង់ស្នើឱ្យថៃចូលរួមដោះស្រាយនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) គឺរដ្ឋាភិបាលថៃមិនបានទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់តុលាការICJ ក្នុងវិវាទណាមួយឡើយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦០ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ លោកស្រីបញ្ជាក់ថា បញ្ហាដែលបានកើតឡើងគួរតែដោះស្រាយតែក្នុងតំបន់ដែលមានជម្លោះប៉ុណ្ណោះ ហើយបញ្ហាមិនគួរត្រូវពង្រីកនោះទេ។

ការឆ្លើយតបនេះ គឺត្រូវបានធ្វើឡើង ស្របពេលដែលកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ពីចេតនារបស់ខ្លួនរួចហើយថា ការប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) គឺដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនទាំងបួនខាងលើឲ្យបានដាច់ស្រេចក្រោមតម្លាភាព ភាពយុត្តិធម៌ និងរក្សាទំនាក់ទំនងមិត្តភាពជាអ្នកជិតខាងល្អបានយូរអង្វែង។ ប៉ុន្តែសំណើរនេះ ត្រូវបានភាគីថៃបដិសេដមិនទទួលស្គាល់ដំណោះស្រាយនេះឡើយ។

យ៉ាងណាមិញ បើតាមការបញ្ចាក់របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បើទោះជាមិនមានការសហការចូលរួមដោយភាគីថៃក៏ដោយ ប៉ុន្តែកម្ពុជាបានរៀបចំឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងតំបន់ទាំងបួនខាងរួចជាស្រេច ក្នុងការបន្តដំណើរការដោះស្រាយបញ្ហានេះនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិដោយខ្លួនឯងដដែល៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន Thairath រាយការណ៍ថា កងទ័ពភូមិភាគទី២ បានសុំកិច្ចសហការពីពលរដ្ឋឈប់ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការកងទ័ពនាំឱ្យបង្កជម្លោះនៅក្នុងប្រទេសថៃ ។ បច្ចុប្បន្ន មានការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានជម្លោះនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលធ្វើឱ្យមានភាពច្របូកច្របល់ ហើយព័ត៌មានទាំងនេះកើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែការពិត ប្រទេសទាំងពីរបានដោះស្រាយបញ្ហារួមគ្នាដោយសន្តិវិធី ។

បញ្ហាមួយចំនួនកើតឡើងដោយសារការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានហួសពីការពិត ដែលនេះជាការលាតត្រដាងអាថ៌កំបាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលដោយមិនដឹងខ្លួន ។ ហេតុនេះ កងទ័ពភូមិភាគទី២ សុំកិច្ចសហការពីពលរដ្ឋ មន្ត្រីរាជការ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដែលពុំគ្មានតួនាទីផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន សូមបញ្ឈប់ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រតិបត្តិការផ្សេងៗរបស់កងទ័ពទាំងរូបភាព សំឡេង និងខ្លឹមសារ ពីព្រោះវាអាចបង្កជម្លោះ និងកាន់តែច្របូកច្របល់បន្ថែមទៀត ។

ចុងក្រោយ កងទ័ពភូមិភាគទី២ ក៏បានអរគុណពលរដ្ឋផងដែរ ដែលបានសហការបញ្ឈប់ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានគ្មានលក្ខណៈស្ថាបនាសម្រាប់ប្រទេសថៃ ។ ពលរដ្ឋអាចតាមដានស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃពីកងទ័ពភូមិភាគទី២ ឬតាមដានព័ត៌មានពីភ្នាក់ងារសន្តិសុខ ដែលជាព័ត៌មានអាចទុកចិត្តបាន ។

គួរបញ្ជាក់ថា មានមនុស្សមួយចំនួននៅប្រទេសថៃតែងតែបង្ហោះព័ត៌មានក្លែងក្លាយក្នុងបណ្តាញសង្គមពីប្រតិបត្តិការកងទ័ពថៃ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតភាពវឹកវរ និងធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍ជ្រួលច្របល់ ។ ព័ត៌មានក្លែងក្លាយទាំងនេះត្រូវបានពលរដ្ឋថៃចែកចាយបន្តគ្នាពេញបណ្តាញសង្គម ហើយជម្លោះមួយចំនួនកើតឡើងដោយសារការចែកចាយព័ត៌មានពុំបានគិតពិចារណា ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា សាលារៀនព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ស្ថិតនៅស្រុកបានក្រួត ខេត្តបុរីរាំ បានបង្ហាត់កូនសិស្សពីវិធីជម្លៀសខ្លួនដើម្បីត្រៀមទប់ទល់ពេលកើតហេតុអាសន្ន ដោយសារសាលារៀនស្ថិតក្នុងតំបន់ធ្លាប់មានការប៉ះទង្គិចរវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងថៃ កាលពីឆ្នាំ២០១១ ខណៈអាណាព្យាបាលសិស្ស និងអ្នកភូមិបារម្ភពីសុវត្ថិភាពកូនៗ ។

សាលារៀននៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានបង្ហាត់សិស្សពីការជម្លៀសខ្លួន ក្រោយពីមានបញ្ហាព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ នៅចំណុចព្រំដែន៣ប្រទេស គឺកម្ពុជា ថៃ និងឡាវ ដែលជាប់នឹងស្រុកណាមយឺន ខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជថានី របស់ថៃ ។ សាលារៀននានានៅស្រុកបានក្រួត បានបង្រៀនសិស្សតាមធម្មតា ប៉ុន្តែជួសជុលលេណដ្ឋានឡើងវិញ និងបង្ហាត់សិស្សពីការលាក់ខ្លួន និងជម្លៀសខ្លួន រួមកំណត់ទីតាំងសម្រាប់រត់ផងដែរ ដោយសារបារម្ភខ្លាចមានហេតុការណ៍ពុំប្រក្រតីកើតឡើង ។

ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកងទ័ពទាំងពីរប្រទេសធ្វើឱ្យពលរដ្ឋនៅស្រុកបានក្រួត ខេត្តបុរីរាំ ដែលមានព្រំដែនជាប់កម្ពុជា និងមានច្រកព្រំដែនបណ្តោះអាសន្នសាយតាគូ (ខាងកម្ពុជា គឺច្រកជប់គគីរ) ស្ថិតនៅឃុំចាន់ថប់ពេជ្រ ស្រុកបានក្រួត ព្រួយបារម្ភ ដោយសារកងទ័ពកម្ពុជា និងថៃធ្លាប់ប៉ះទង្គិចកាលពីឆ្នាំ២០១១ ។ ការប៉ះទង្គិចកន្លងមកធ្វើឱ្យពលរដ្ឋនៅស្រុកបានក្រួត ជួបការលំបាក ទើបពលរដ្ឋបារម្ភពីការប៉ះទង្គិចលើកនេះ ។

អ្នកស្រី អរ៉ាផារីន កាម៉ុនឈីត នាយកសាលារៀនបានឃោគក្រៈឆាយ ស្ថិតនៅឃុំឃោគក្រៈឆាយ ស្រុកបានក្រួត និយាយថា ពេលនេះ សាលារៀនមានវិធានការយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងប្រុងប្រយ័ត្នតាមការប្រកាសរបស់ក្រសួងអប់រំ និងការិយាល័យអប់រំបឋមសិក្សាបុរីរាំ ដូចជា ៖ កំណត់វិធានការប្រឈមនឹងស្ថានការណ៍អាសន្ន និងវិធានការសុវត្ថិភាព ។ អាណាព្យាបាលសិស្សបានសួរសាលាពីស្ថានការណ៍ព្រំដែន ហើយយើងបានទាក់ទងជាមួយអ្នកដឹកនាំសហគមន៍ និងអាណាព្យាបាលរួចហើយដើម្បីត្រៀមខ្លួន ។

រីឯអាណាព្យាបាលសិស្ស អ្នកស្រី នូទែន សិទ្ធីវង្ស អាយុ៤៥ឆ្នាំ និយាយថា អ្នកស្រីបារម្ភខ្លាចមានការប៉ះទង្គិចកើតឡើង ពីព្រោះវាជាពេលកូនសិស្សបើកបវសនកាល ។ អាជ្ញាធរបានកំណត់ផែនការច្បាស់លាស់ថា តើអ្នកភូមិនឹងរត់ជម្លៀសខ្លួនទៅផ្លូវណា និងគោលដៅនៅកន្លែងណា ដើម្បីកុំឱ្យពលរដ្ឋរត់ទៅប្រមូលផ្តុំគ្នាច្រើនពេកដូចកាលពីឆ្នាំ២០១១ ។ បើមានស្ថានការណ៍អ្វីកើតឡើង ពលរដ្ឋនឹងទាក់ទងគ្នាតាមបណ្តាញសង្គម ៕

ប្រទេសថៃ ៖ លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃឱ្យដឹងថា ប្រទេសថៃនឹងបិទច្រកព្រំដែនជាប់កម្ពុជា បើការចរចាគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ជាមួយកម្ពុជាពុំទទួលបានលទ្ធផល ហើយលោកបញ្ជាក់ថា បើថៃប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកនោះ មេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិភាគទី២ នឹងមានសិទ្ធិបញ្ជាភ្លាម ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Amarin News នៅថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ។

លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិបាននិយាយពីការចុះត្រួតពិនិត្យបរិវេណព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជថានី កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ថា លោកទទួលបានសេចក្តីរាយការណ៍ពីកងទ័ពភូមិភាគទី២ គឺទិន្នន័យបច្ចុប្បន្នខុសគ្នាពីទិន្នន័យចាស់ ។ លោកបាននិយាយពីមេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិភាគទី២ មានបំណងបិទច្រកព្រំដែនជាប់កម្ពុជា បើការចរចាគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ពុំទទួលបានលទ្ធផល ថៃនឹងអនុវត្តវិធានការបិទច្រកព្រំដែន ។

ក្រៅពីនេះ លោកបានសំណូមពរកុំធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ប្រទេសជាតិ និងសូមឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ពីព្រោះវាបង្កបញ្ហាដល់រដ្ឋាភិបាល ។ រីឯកងទ័ពថៃចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពកម្ពុជាចូលក្នុងតំបន់២០០ម៉ែត្រ លោកនិយាយថា ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលប្រើប្រាស់យន្តការចរចាគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ។ លោកជឿថា ការចរចា JBC នឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបាន ប៉ុន្តែបើកម្ពុជាពុំទទួលស្គាល់ វានឹងមានបញ្ហា ពីព្រោះកងទ័ពកម្ពុជាចូលក្នុងតំបន់ No Man Land ដែលថៃចាត់ទុកថា គឺល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀង ប៉ុន្តែពុំមែនជាការល្មើសចូលទឹកដីថៃទេ ពីព្រោះវាជាបញ្ហាព្រំដែនជជែកគ្នាពុំទាន់ចប់ ។

ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានផ្សេងៗ គឺមានបំណងធ្វើឱ្យបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងប្រទេសថៃ ឬការយកឈ្នះផ្នែកនយោបាយ ។ ប៉ុន្តែរឿងប្រទេសជាតិ ពុំគួរផ្សព្វផ្សាយរឿងតូចតាចបែបនេះទេ វាជាប្រយោជន៍នយោបាយ ។ លោកបានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពត្រៀមខ្លួន ករណីមានស្ថានការណ៍អ្វីកើតឡើង ប៉ុន្តែបើមានការល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀង គឺត្រូវចរចាក្នុងគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា នៅរាជធានីភ្នំពេញ ។ ថៃបានត្រៀមខ្លួនជាច្រើនយ៉ាង ប៉ុន្តែលោកពុំនិយាយ ពីព្រោះពុំចង់ឱ្យគេដឹងថា ថៃត្រៀមអ្វីខ្លះ ។

បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាប្រាប់ថា សម្រេចបញ្ជូនបញ្ហាមុំ៣, បញ្ហាប្រាសាទតាមាន់ធំ, ប្រាសាទតាមាន់តូច និងតាក្របី ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) គឺកម្ពុជានិយាយតែម្ខាង វាគ្មានប្រយោជន៍អ្វីទេ ប៉ុន្តែបើថៃនិយាយថា យល់ព្រម ឬមិនយល់ព្រម វានឹងក្លាយជាបញ្ហា ។ បើកម្ពុជាយកបញ្ហាទៅដោះស្រាយនៅតុលាការ ICJ គឺត្រូវមានការទទួលយកពីថៃ យើងនឹងបញ្ចប់បញ្ហាក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ពេលនេះ យើងបានត្រៀមខ្លួនតាមបណ្តោយព្រំដែនដោយផ្តោតលើតំបន់មានបញ្ហា ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Phumtham ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា កន្លងមក លោក ឆៃវ៉ាត់ ជុនធិរ៉ាផុតង អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងក្រសួងមហាផ្ទៃបានផ្ញើលិខិតបន្ទាន់បំផុតទៅអភិបាលខេត្តចំនួន៧ នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដូចជា ៖ ខេត្តត្រាត ចាន់បុរី ស្រះកែវ ឧប៊ុន ស៊ីសាកេត សុរិន្ទ និងបុរីរាំ ឱ្យការពារសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋក្នុងខេត្ត និងត្រៀមជម្លៀសពលរដ្ឋចេញ ករណីមានស្ថានការណ៍ពុំប្រក្រតីកើតឡើង ។

ខ្លឹមសារក្នុងលិខិតបញ្ជាក់ថា ក្រោយការប៉ះទង្គិចរវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងកងទ័ពថៃ នៅបរិវេណព្រំដែនស្រុកណាមយឺន ខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជធានី កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលធ្វើឱ្យច្រកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងតំបន់ផ្សេងៗត្រូវបង្កើនវិធានការបង្ការ និងប្រុងប្រយ័ត្នបន្ថែម គឺនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងដែលមានភារកិច្ចរក្សាសន្តិភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ សន្តិសុខ និងការពារទឹកដីថៃ មានគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់យពលរដ្ឋអនុវត្តតាមពេលមានស្ថានការណ៍ពុំប្រក្រតីកើតឡើងដូចខាងក្រោម ៖

១-អភិបាលខេត្តត្រូវបញ្ជាទៅអភិបាលស្រុក មេឃុំ មេភូមិ ជំនួយការភូមិ និងសន្តិសុខភូមិឱ្យបំពេញភារកិច្ចផ្តល់សន្តិសុខផ្ទៃក្នុង ដោយផ្តោតសំខាន់បំផុតលើការការពារសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋ និងវាយតម្លៃស្ថានការណ៍ចំនួនពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់ប្រឈម ។ បន្ទាប់មក រាយការណ៍ពីផែនការជម្លៀសពលរដ្ឋ កំណត់តំបន់ប្រមូលផ្តុំ និងជម្រកស្នាក់នៅក្នុងតំបន់សុវត្ថិភាព ព្រមទាំងថែទាំពលរដ្ឋក្នុងជម្រកស្នាក់នៅតាមគ្រប់ជំហ៊ានយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព ។

ក្រៅពីនេះ ត្រូវត្រៀមខ្លួនកែលម្អផែនការ កំណត់នីតិវិធីការងាររបស់អាជ្ញាធរ ត្រៀមកងកម្លាំងផ្តល់សុវត្ថិភាពដល់ជីវិតមនុស្ស ទ្រព្យសម្បត្តិពលរដ្ឋ និងគាំទ្រកងទ័ពក្នុងការរក្សាសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ។

២-អភិបាលខេត្តក្នុងនាមជាមេបញ្ជាការកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តការពារទឹកដី ត្រូវបញ្ជាទៅមន្ត្រី និងសមាជិកអ្នកស្ម័គ្រចិត្តការពារទឹកដីឱ្យត្រៀមខ្លួនបំពេញភារកិច្ចក្នុងស្ថានការណ៍បន្ទាន់ ពិនិត្យមើលតំបន់មានបញ្ហា គាំទ្រការត្រួតពិនិត្យ និងរៀបចំតំបន់ព្រំដែន ។ ករណីកើតស្ថានការណ៍ខុសប្រក្រតី ត្រូវអនុវត្តតាមគោលការណ៍ណែនាំក្នុងផែនការសន្តិសុខព្រំដែន ការពារតំបន់ខាងក្រោយ និងមានផែនការបញ្ជាឱ្យសមាជិកកងការពារស្ម័គ្រចិត្តបំពេញភារកិច្ចប្រចាំឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០២៥ ។

៣-ប្រកាសជូនដំណឹងឱ្យពលរដ្ឋបានជ្រាបពីស្ថានការណ៍ និងជូនដំណឹងពីព័ត៌មានរបស់រដ្ឋាភិបាលឱ្យពលរដ្ឋជ្រាបជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីកុំឱ្យពលរដ្ឋភ័យស្លន់ស្លោ និងអាចអនុវត្តតាមពេលកើតស្ថានការណ៍បន្ទាន់ ។

៤-ករណីកើតហេតុការណ៍ចលាចលដែលប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងខេត្ត ត្រូវរាយការណ៍ស្ថានការណ៍មកកាន់នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងយ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុត រហូតដល់ស្ថានការណ៍ល្អប្រសើរឡើងវិញ ។

កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា រដ្ឋាភិបាលថៃបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គឺរដ្ឋាភិបាលសង្កត់ធ្ងន់លើការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីថៃ ដោយប្រកាន់យកការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍មនុស្សធម៌ ។

ថៃក្នុងឋានៈជាប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា នឹងដោះស្រាយបញ្ហាផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗ ដូចជា ៖ MOU ឆ្នាំ២០០០, ឯកសារភស្តុតាង និងរូបភាពតាមផ្កាយរណប ។ ថៃនឹងចរចាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជា រួមទាំងផ្តោតសំខាន់លើការទំនាក់ទំនងជាមួយពលរដ្ឋដើម្បីការពារកុំឱ្យយល់ខុសរវាងពលរដ្ឋទាំង២ប្រទេស ៕