ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ថា បច្ចុប្បន្ន មុខរបរលក់ចំណីអាហារតាមផ្លូវ១ក្នុងចំណោម៣មុខរបរនៅប្រទេសថៃបានបិទលែងដំណើរការ ដោយសារពុំទទួលប្រាក់ចំណូល និងពុំអាចជួយផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារឱ្យល្អប្រសើរក្រោយពីបាត់បង់ភ្ញៀវទេសចរចិន ។ សេដ្ឋកិច្ចថៃធ្លាក់ចុះបណ្តាលឱ្យការលក់ចំណីអាហារស្ងប់ស្ងាត់គ្មានអ្នកទិញ ពលរដ្ឋ​ជំពាក់បំណុល ដែលបញ្ហានេះនឹងមានផលប៉ះពាល់ដល់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមផងដែរ ។

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ លោក សរ៉ាថេប រ៉ូផាត់ចាណារ៉ាត់សាទីព នាយកសមាគមអាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋាន និងទីប្រឹក្សាកិត្តិយសនៃសមាគមសណ្ឋាគារថៃនិយាយថា អាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋាននៅត្រីមាសទី២ ឆ្នាំនេះធ្លាក់ចុះខ្លាំងជាងត្រីមាសទី១ ។ ក្រៅពីនេះ អាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋានបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងអាជីវកម្មដែលបិទលែងដំណើរការច្រើនបំផុត ។

អ្វីគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល និងបារម្ភបំផុត គឺអាជីវកម្មលក់ចំណីអាហារតាមផ្លូវ (Street foods) បានបិទលែងដំណើរការ ឬរកស៊ីខាតច្រើនបំផុត ហើយបញ្ហានេះនឹងរាលដាលដល់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SMEs ) ។ យើងសង្កេតឃើញថា ហាងលក់ចំណីអាហារតាមតំបន់ទេសចរណ៍ និងកន្លែងផ្សេងៗបានដាក់ស្លាកលក់អាជីវកម្មជាច្រើន ។ ផលប៉ះពាល់សម្រាប់អាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋាន គឺសមាគមម្ចាស់អាជីវកម្មម្ហូបអាហារបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយតាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៤ ពីព្រោះអាជីវកម្មអាហារនឹងបិទទ្វារបន្តបន្ទាប់ទៀត ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលគ្មានគោលនយោបាយជំរុញសេដ្ឋកិច្ច ឬជួយអាជីវកម្មអាហារទេ ។ បញ្ហាធំដែលអាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋានប្រឈម គឺការទិញអាហាររបស់ពលរដ្ឋធ្លាក់ចុះ១៤% និងភ្ញៀវទេសចរចិនធ្លាក់ចុះ៣៥% ។

បញ្ហាសំខាន់មួយទៀត គឺតម្លៃបន្លែ ត្រីសាច់ និងគ្រឿងផ្សំអាហារកើនឡើងខ្ពស់ រហូតដល់អ្នកលក់អាហារជាច្រើនពុំអាចប្រកបរបរលក់ដូរបន្តទៀត និងបិទទ្វារជាច្រើន ហើយគ្មានភោជនីយដ្ឋានបើកថ្មី ។ បញ្ហានេះដោយសារគ្រឿងផ្សំឡើងថ្លៃ ដូចជា ៖ ប្រេងសណ្តែក ស្ករ បន្លែ សាច់ជ្រូក ស៊ុត ហើយសូម្បីតែអគ្គិសនីក៏ឡើងថ្លៃដែរ ។

មិនមែនមានតែអាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋាន និងមុខរបរលក់ចំណីអាហារតាមផ្លូវទេដែលប្រឈមនឹងការខាតបង់ គឺអ្នកលក់ដូរទំនិញក្នុងផ្សារក៏រងផលប៉ះពាល់ដូចគ្នា ពីព្រោះភោជនីយដ្ឋានគ្មានភ្ញៀវ ទំនិញក្នុងផ្សារក៏លក់លែងដាច់ ។ លើសពីនេះ វាប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលិកធ្វើការផ្នែកអាហារ ដូចជា ៖ បុគ្គលិកដឹកជញ្ជូនតាមម៉ូតូ ខណៈរ៉ឺម៉កកង់៣គ្មានអ្នកជិះ ឬមានភ្ញៀវតិចតួច ។

បច្ចុប្បន្ន អាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋានពុំជួលបុគ្គលិកបន្ថែមទៀត ហើយបើមានបុគ្គលិកណាឈប់ ភោជនីយដ្ឋានពុំជ្រើសរើសបុគ្គលិកថ្មីទេ ។ វាគួរឱ្យបារម្ភណាស់ ពីព្រោះពលរដ្ឋថៃជំពាក់បំណុលរហូតដល់១០៤% ហើយពេលពលរដ្ឋគ្មានការងារធ្វើកាន់តែច្រើន វាមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យថៃមានបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក្លាយជាបញ្ហាសង្គម ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក សរ៉ាថេប នាយកសមាគមអាជីវកម្មភោជនីយដ្ឋាន ៕

ប្រទេសចិនគ្រោងនឹងប្រែក្លាយទីក្រុង Shenzhen ភាគខាងត្បូងទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងអាកាសចរណ៍ ដែលជាផ្នែកនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធំជាងមុន ដើម្បីក្លាយជាប្រទេសផ្អែកលើខ្លួនឯងបន្ថែមទៀតនៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះកើតឡើងនៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបន្តដាក់កម្រិតលើក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាចិន។ នេះបើតាមប្រភព South China Morning Post។

Shenzhen ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីក្រុងបច្ចេកវិទ្យាកំពូលមួយរបស់ប្រទេសចិន។ ឥឡូវនេះរដ្ឋាភិបាលចង់ប្រែក្លាយទៅជាទីក្រុងនាំមុខគេក្នុងការអភិវឌ្ឍម៉ាស៊ីនឆ្លាតវៃ ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលមានសម្ថភាពចង់ចាំខ្ពស់ និងបច្ចេកវិទ្យាយន្តហោះទំនើប។ មន្ត្រីក្នុងតំបន់បានប្រកាសផែនការថ្មីក្នុងការជំរុញឧស្សាហកម្មដូចជា AI, មនុស្សយន្ត, គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងឧស្សាហកម្មផលិតយន្តហោះជាដើម។

ផ្នែកសំខាន់មួយនៃផែនការគឺការកសាងបណ្តាញកុំព្យូទ័រទំនើបមួយដែលមានឈ្មោះថា “Pengcheng Cloud Brain”។ ប្រព័ន្ធនេះនឹងជួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងក្រុមហ៊ុនក្នុងតំបន់ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលកម្មវិធី AI កាន់តែលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាព។ កម្មវិធីទាំងនេះអាចរួមបញ្ចូលអ្វីៗដូចជា chatbots ជំនួយការឆ្លាតវៃ រថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯង និងជាច្រើនទៀត។

ក្រៅពីបច្ចេកវិទ្យា AI ទីក្រុង Shenzhen ក៏នឹងផ្តោតទៅលើការក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលអាកាសចរណ៍ពិភពលោកផងដែរ។ នេះមានន័យថា ទីក្រុងនឹងពង្រីកអាកាសយានដ្ឋានរបស់ខ្លួន និងគាំទ្រការរចនា ព្រមទាំងការសាងសង់យន្តហោះ ប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីន និងប្រព័ន្ធរុករកផងដែរ។ ក្នុងគោលបំណងគឺដើម្បីធ្វើឱ្យ Shenzhen ក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ទាំងការស្រាវជ្រាវអាកាសចរណ៍ និងការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសអន្តរជាតិ។

ដើម្បីជួយដល់ការផ្លាស់ប្តូរនេះ រដ្ឋាភិបាលនឹងផ្តល់ការគាំទ្រ ដូចជាការបញ្ចុះពន្ធ ដីពិសេសសម្រាប់រោងចក្រ និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់បុគ្គលិកជំនាញ។ រដ្ឋាភិបាលក៏ចង់ឱ្យឧស្សាហកម្មផ្សេងៗមានទំនាក់ទុះនងគ្នាដូចជា AI ,ឧស្សាហកម្មអាកាសចរណ៍ និងមនុស្សយន្ត ធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយគ្នា ដូច្នេះទើបពួកគេអាចរីកចម្រើនបានលឿនជាងមុន។

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះគឺជាយុទ្ធសាស្រ្តដ៏ធំមួយរបស់ប្រទេសចិនក្នុងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាបរទេស។ ចាប់តាំងពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានរារាំងក្រុមហ៊ុនចិនពីការទិញផលិតផលបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់មួយចំនួន ឥឡូវនេះប្រទេសចិនកំពុងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀតលើការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាទំនើបផ្ទាល់ខ្លួន។ តាមរយៈការធ្វើឱ្យទីក្រុង Shenzhen ក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលបច្ចេកវិទ្យា AI ប្រទេសចិនសង្ឃឹមថានឹងរក្សាភាពរឹងមាំនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងបច្ចេកវិទ្យាពិភពលោក និងបន្តពង្រីកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន បើទោះបីជាមានសម្ពាធពីខាងក្រៅក៏ដោយ៕

ថៃ ៖ លោកស្រី Paetongtarn Shinawatra នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ក្នុងដំណើរចុះសួរសុខទុក្ខប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមតំបន់ព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ កាលពីថ្ងៃពុធម្សិលមិញនេះ ត្រូវបានអ្នកលេងបណ្ដាញសង្គមក្នុងប្រទេសថៃបានបញ្ចេញមតិរិះគ.ន់ជាថ្មីម្ដងទៀត ពាក់ព័ន្ធនឹងការពាក់ស្បែកជើងដែលមានតម្លៃថ្លៃខ្ទង់ពាន់ដុល្លារ។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានថៃ Khaosod បានចុះផ្សាយ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី Paetongtarn Shinawatra កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១១ ខែមិថុនា បានចុះទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅខេត្ត Surin ដើម្បីបង្ហាញការគាំទ្រដល់កងកម្លាំងយោធា ចំពេលមានភាពតានតឹងកើនឡើងជាមួយកម្ពុជាជុំវិញតំបន់ជម្លោះព្រំដែន។ នេះជាដំណើរទស្សនកិច្ចលើកដំបូងរបស់លោកស្រីចាប់តាំងពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នាកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា នៅតំបន់ចុងបូក។

ក្រៅពីសកម្មភាពចុះសួរសុខទុក្ខប្រជាជននៅតាមសហគមន៍ និងពិនិត្យមើលស្ថានភាពតាមព្រំដែន មហាជនថៃមួយចំនួនបែរជានាំគ្នាកត់សម្គាល់ទៅលើការតុបតែងខ្លួនរបស់លោកស្រី Paetongtarn ជាពិសេសពួកគេបានចាប់អារម្មណ៍ទៅលើស្បែកជើង ដែលពួកគេស្គាល់ថាជាស្បែកជើងប្រេនមានតម្លៃថ្លៃទៅវិញ។

សារព័ត៌មានថៃ Khaosod បានសរសេថា ៖ វាជារឿងដែលពិបាកនៅពេលដែលអ្នកក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដ៏មានម្នាក់ ហើយវាកាន់តែពិបាកថែមទៀត នៅពេលដែលឪពុករបស់អ្នកដែលជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ជាមហាសេដ្ឋីដែរនោះ ព្រោះមនុស្សជាច្រើននឹងយកចិត្តទុកដាក់កាន់ខ្លាំងលើអ្វីដែលអ្នកពាក់។

សារព័ត៌មានដដែលនេះ បានបន្ថែមទៀតថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ Paetongtarn Shinawatra ត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅថ្ងៃនេះ ខណៈពេលកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងខេត្តសុរិន្ទ ដោយពាក់ស្បែកជើងប៉ាតាមួយគូ មានតម្លៃចន្លោះពី ៣៨,០០០ ទៅ ៤០,០០០បាត ឬជាងប្រហែល ១,២០០ដុល្លារអាមេរិក ។ ស្បែកជើងនេះ គឺជាផលិតផលមកពីប្រទេសបារាំងរបស់យីហោ Roger Vivier ហើយវាត្រូវបានគេរចនាលម្អដោយត្បូងគ្រីស្តាល់។

យ៉ាងណាមិញ នៅក្នុងផ្នែកមតិយោបល់របស់ការចុះផ្សាយខាងលើនេះ ក៏មានប្រជាជនថៃមួយចំនួនឈរខាងលោកស្រីនាយករដ្ឋមន្រ្តីផងដែរ ដោយពួកគេលើកឡើងថា«វាប្រាកដណាស់ គ្មាននរណាទៅពាក់ស្បែកជើងតម្លៃត្រឹម ២០០បាត ឬ ៤-៥ដុល្លារដែលទិញមកពីផ្សារនោះទេ។» ឯអ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា «ខ្ញុំមិនយល់ថាហេតុអ្វីបានជាមនុស្សទាំងនោះខ្វល់យ៉ាងនេះ? វាជាលុយរបស់គាត់ ហើយគាត់ចង់ចំណាយយ៉ាងម៉េចក៏បានដែរ។»៕

នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំជាតិដ៏សំខាន់មួយប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុង Saskatoon នាយករដ្ឋមន្រ្តីកាណាដា លោក Mark Carney បានជួបជាមួយមេរដ្ឋមន្រ្តីទាំង ១០ រដ្ឋ ដើម្បីពិភាក្សា និងផ្ដួចផ្ដើមផែនការជាតិថ្មី សម្រាប់ដំណើរការនិងអនុម័តគម្រោងឧស្សាហកម្មធំៗ ដោយគោលបំណងចម្បងដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងជម្រុញការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក។នេះបើតាមប្រភពសារព័ត៌មាន រ៉យទ័រ។

លោក Carney បាននិយាយថា ពេលវេលានៃការអនុម័តបច្ចុប្បន្នសម្រាប់គម្រោងធំៗដូចជា អភិវឌ្ឍន៍ថាមពល ការរុករករ៉ែ និងបណ្តាញដឹកជញ្ជូន អាចត្រូវការរយៈពេលពី ៥ ទៅ ១០ ឆ្នាំ មុននឹងអាចដំណើរការបាន។ ដោយឡែក លោកបានស្នើឲ្យកាត់បន្ថយពេលវេលានេះចុះមកត្រឹម ២ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់គម្រោងដែលត្រូវបានកំណត់ថាជាគម្រោង “ផលប្រយោជន៍ជាតិ”។ រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនឹងមានតួនាទីក្នុងការជ្រើសរើសគម្រោងទាំងនេះ ហើយសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលខេត្តនីមួយៗសម្រាប់ការអនុវត្ត។

លោក Carney បានបញ្ជាក់ថា ការបញ្ចេញយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីនេះមិនត្រឹមតែផ្តោតលើសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាជំហានមួយក្នុងការរឹតបន្តឹងឯករាជ្យភាពនយោបាយ និងពាណិជ្ជកម្មរបស់ប្រទេសកាណាដាផងដែរ។ ការជួបប្រជុំនេះកើតឡើងក្នុងស្ថានភាពដែលសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងដាក់ពន្ធលើទំនិញនាំចេញពីកាណាដាជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំងថាមពល និងធនធានធម្មជាតិ។

ទោះជាយ៉ាងណា ការខ្វែងគំនិតគ្នាខាងផ្នែកនយោបាយ ក្នុងចំណោមខេត្តនានាបានលេចឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ខេត្ត Alberta បានបញ្ជាក់ជាច្បាស់ថាពួកគេចង់អោយមានការជម្រុញនិងគាំទ្រគម្រោងបំពង់បង្ហូរប្រេង (bitumen pipeline) ទៅឆ្នេរសមុទ្រខាងលិច ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពនាំចេញទៅទីផ្សារពិភពលោក។ ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋ British Columbia បានសម្ដែងការប្រឆាំង ដោយលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភខាងបញ្ហាបរិស្ថាន និងសិទ្ធិរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច

ក្រុមជនជាតិដើមនៅក្នុងប្រទេសកាណាដា ក៏បានលើកឡើងពីការបារម្ភថា ការពន្លឿនដំណើរការនេះប្រហែលជាអាចរំលោ.ភសិទ្ធិដីធ្លីដូនតារបស់ពួកគេ បើគ្មានការពិភាក្សាដែលសមរម្យនិងមានការចូលរួមពិតប្រាកដ។ ពួកគេចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលធានាឲ្យមានការចូករួមប្រកបដោយអត្ថន័យ និងការគោរពយ៉ាងពេញលេញចំពោះសន្ធិសញ្ញា និងសិទ្ធិរដ្ឋធម្មនុញ្ញ

លោក Carney បានសង្កត់ធ្ងន់ថា “កាណាដាចង់ក្លាយជាប្រទេសដែលអាចផ្គត់ផ្គង់ធនធានជាស្របច្បាប់ និងច្បាស់លាស់ទៅឲ្យពិភពលោក ប៉ុន្តែយើងត្រូវធ្វើវាក្នុងរយៈពេលសមស្រប។ យើងមិនអាចបន្តរង់ចាំរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំនោះទៀតទេ។”

គួរបញ្ជាក់ថា ការចាប់ផ្ដើមនៃផែនការនេះអាចក្លាយជាចំណុចប្រែប្រួលសំខាន់មួយសម្រាប់ទិសដៅសេដ្ឋកិច្ចរបស់កាណាដា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សមត្ថភាពក្នុងការសម្របសម្រួលនយោបាយ ការគោរពសិទ្ធិជនជាតិដើម និងការជ្រើសរើសគម្រោងយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ នឹងជាសក្តិភាពសំខាន់សម្រាប់ភាពជោគជ័យរបស់គម្រោងទាំងនេះនៅពេលអនាគត៕

អាជ្ញាធរចិនបានអនុវត្តយុទ្ធនាការបរិស្ថានដ៏ធំបំផុតមួយ ដោយសម្អាតសំរាមដែលជាប់នៅក្នុងរូងភ្នំ និងរូងថ្មតូចៗជាច្រើនតោននៅភ្នំ Tianzi ដែលជាចំណុចសំខាន់នៃឧទ្យានជាតិ Zhangjiajie។ តំបន់នេះត្រូវបានអង្គការ UNESCO ចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ហើយមានឈ្មោះល្បីថាជា “ភ្នំ Avatar” ដោយសារត្រូវបានគេប្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ទីតាំងក្នុងខ្សែភាពយន្ត Avatar ឆ្នាំ ២០០៩។

ក្នុងរយ:ពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះ មានភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់បានចូលទស្សនាភ្នំនេះ។ ប៉ុន្តែការធូរលុងនៃគោលការណ៍គ្រប់គ្រងសំរាមបាននាំឲ្យសំណល់ដូចជា ដបផ្លាស្ទិច ប្រអប់អាហារ និងសំណល់សម្ភារៈមិនរលាយផ្សេងៗ កកកុញក្នុងរូងភ្នំ និងជ្រោះជ្រៅជាច្រើន។ អាជ្ញាធរខេត្ត Hunan បានជម្រះបញ្ហានេះដោយចាប់ផ្ដើមយុទ្ធនាការដែលប្រើរយៈពេលជាច្រើនខែចាប់តាំងពីក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ហើយបានបញ្ចប់នៅដើមឆ្នាំ ២០២៥។

ប្រតិបត្តិការនៃការសម្អាតនេះ បានរៀបចំ និងការសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល មណ្ឌលអភិរក្ស និងក្រុមស្ម័គ្រចិត្តក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែតំបន់មួយចំនួនមិនអាចចូលដល់បានទេ លើកលែងតែប្រើខ្សែជំនួយ និងឧបករណ៍សម្អាតពិសេស ដើម្បីយកសំណល់ដែលជាប់នៅក្នុងច្រកភ្នំតូចៗ និងរូងភ្នំបាន។

រូងភ្នំជាច្រើននៅក្នុងតំបន់នេះមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំមកហើយ ហើយសម្រាប់អ្នកអភិរក្ស វាជាប្រភពវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមិនអាចជំនួសបាន។ ការបំពុលដ៏សម្បូរបែបនេះបានជះឥទ្ធិពលទៅលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្រោមដី ដូចជា កំណើនសារធាតុគីមី និងការប៉ះពាល់ដល់ប្រភពទឹកធម្មជាតិ។ អ្នកជំនាញបានព្រមានថា ប្រសិនបើគ្មានការអន្តរាគមន៍នោះទេ តំបន់នេះនឹងមានហានិភ័យរលាយផ្ទាំងថ្ម និងបាត់បង់សម្បត្តិប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងមូល។

ជាការឆ្លើយតប អាជ្ញាធរចិនបានសម្រេចបង្កើនវិធានការទប់ស្កាត់សំណល់ទេសចរណ៍ជាថ្មី ដោយចេញបទប្បញ្ញត្តិហាមចោលសំរាម បង្កើនការឃ្លាំមើល និងបង្កើតកម្មវិធីអប់រំទៅកាន់ភ្ញៀវទេសចរណដែលមកទស្សនា។ អ្នកតំណាងអាជ្ញាធរបាននិយាយថា គោលបំណងនេះមិនមែនត្រឹមតែសម្អាតរម្មណីយដ្ឋានដ៏ស្រស់ស្អាតនេះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្កើតទំនួលខុសត្រូវសង្គម និងការយល់ដឹងអំពីការអភិរក្សជាប្រព័ន្ធ។ លើសពីនេះសហគមន៍មូលដ្ឋានបានស្នើឱ្យអាជ្ញាធរជួយជំរុញការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ចីរភាព ដូចជា បង្ហាញទស្សនកិច្ចអភិរក្ស ឬបង្កើតប្រព័ន្ធតាមដានសំណល់ដែលមានស្រាប់ និងសកម្មភាព ចេញ-ចូលក្នុងតំបន់ដ៏ចម្រូងចម្រាសនេះ។

យ៉ាងណាមិញ ការសម្អាតដោយជោគជ័យនៅភ្នំ Tianzi នេះ មិនត្រឹមជាកិច្ចប្រឹងប្រែងបរិស្ថានទេ ប៉ុន្តែជាការសំដែងនូវភាពរួមចំណែករបស់សាធារណៈក្នុងការពារបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ វាបង្ហាញពីតម្រូវការដែលកាន់តែចាំបាច់នៃការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍ដោយការយល់ដឹង និងការទទួលខុសត្រូវសង្គម ដើម្បីធានាថាផលប្រយោជន៍ធម្មជាតិនេះអាចរក្សាបានសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយៗ៕

ប្រទេសថៃ ៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ លោក Phumtham Wechayachai បាននិយាយកាលពីថ្ងៃពុធថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានត្រៀមផែនការដោះស្រាយជាមួយបណ្ដឹ.ងICJរបស់កម្ពុជា។ លោកបានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលនឹងដោះស្រាយវិវាទតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈយន្តការគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ហើយថៃនៅតែរក្សាជំហរមិនទទួលយកយុត្តាធិការរបស់ ICJ ដដែល។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានថៃ The Nation Thailand ។

ជាការឆ្លើយតបនឹងពាក្យបណ្ដឹ.ងកម្ពុជាទៅកាន់តុលាការ ICJ ជុំវិញតំបន់ជម្លោះព្រំដែន រួមមានតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ តាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី លោក Phumtham បាននិយាយថា វាជាសិទ្ធិរបស់កម្ពុជាក្នុងដំណើរការនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ ប៉ុន្តែសូមរំលឹកឡើងវិញថា ប្រទេសថៃមិនបានទទួលយកយុត្តាធិការរបស់ ICJ ក្នុងរឿងបែបនេះទេ ចាប់តាំងពីការគ្រប់គ្រងរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោកស្រី Srettha Thavisin មកម្ល៉េះ។

នៅពេលត្រូវបានសួរថា «តើបញ្ហានេះនឹងប៉ះពាល់ដល់កិច្ចប្រជុំ (JBC) ដែលនឹងគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី14 មិថុនា ដែរឬទេ?» លោក Phumtham បានទទួលស្គាល់ថាជម្លោះនេះទំនងជាមិនត្រូវបានដោះស្រាយបានឆាប់រហ័សឡើយ។ រីឯចំពោះសំណួរដែលសួរថា «តើការដាក់ឯកសារឯកតោភាគីរបស់កម្ពុជានឹងមានផលប៉ះពាល់ឬយ៉ាងណានោះ?» លោកបានឆ្លើយតបថា វាពិបាកនឹងទស្សន៍ទាយដែរ។ លោកបានបន្ថែមថា ៖ លោកមិនអាចបកស្រាយព័ត៌មានលម្អិតបានទេ ព្រោះរាល់បញ្ហាផ្លូវច្បាប់នឹងត្រូវចាត់ចែងដោយនាយកដ្ឋានសន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចការច្បាប់។

ដោយឡែក ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាច្រកទ្វារអន្តរជាតិ លោក Phumtham បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ៖ ចំពោះច្រកព្រំដែនជាមួយប្រទេសកម្ពុជា នៅមិនទាន់ត្រូវបានបិទទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបើកតាមកាលវិភាគ និងការកំណត់ចំនួនមនុស្សឆ្លងកាត់។ លោកបានបង្ហាញទំនុកចិត្តថា ស្ថានការណ៍នឹងប្រសើរឡើងជាបណ្តើរៗ ដោយលើកឡើងពីការបង្កើនទំនាក់ទំនងរវាងកងទ័ពថៃ និងកម្ពុជានៅលើតំបន់ព្រំដែន រួមជាមួយសំណើសម្រាប់ការល្បាតរួមគ្នា និងសកម្មភាពសហការ។

យ៉ាងណាមិញ បើទោះជាបានប្រកាសសារជាថ្មីអំពីការមិនទទួលយកយុត្តាធិការរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក្ដី ប៉ុន្តែប្រទេសថៃនឹងនៅតែដោះស្រាយជាមួយកម្ពុជា ព្រមទាំងបានត្រៀមរួចរាល់ជាមួយនឹងវិធានការឆ្លើយតបដ៏សមស្របផងដែរ។ ជាមួយគ្នានេះ លោក Phumtham បានបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកការសែតវិញថា«តើមិនឲ្យយើងត្រៀមឲ្យរួចរាល់ម៉េចនឹងកើតក្នុងពេលមានវិបត្តិជាតិដូចនេះ?»