កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ អ៊ីរ៉ង់បានស្នើនូវលក្ខខណ្ឌចំនួន៣ចំណុចដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រា.មដ៏ក្តៅគគុក ខណៈអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បែរជាមានគោលជំហរផ្ទុយគ្នាក្នុងការបញ្ចប់សង្គ្រា.ម ។ មេដឹកនាំអាមេរិកថា សង្គ្រា.មជាមួយអ៊ីរ៉ង់នឹងបញ្ចប់នាពេលឆាប់ៗ ពីព្រោះកងទ័ពអាមេរិកបានវាយប្រ.ហារគោលដៅសំខាន់ៗនៅអ៊ីរ៉ង់ស្ទើរទាំងអស់ រីឯអ៊ីស្រាអែលពុំបានកំណត់ពេលវេលាច្បាស់លាស់ក្នុងការបញ្ចប់សង្គ្រា.មទេ និងថា បន្តប្រតិបត្តិការកងទ័ពរហូតដល់ទទួលជ័យជម្នះ ។

លោក Masoud Pezeshkian ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ថា សង្គ្រាមកើតឡើងដោយសារការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ហើយមានវិធីតែមួយគត់ដើម្បីបញ្ចប់ គឺការអនុវត្តលក្ខខណ្ឌចំនួន៣ចំណុច រួមមាន ៖ ១-ត្រូវតែយល់ព្រមទទួលស្គាល់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់អ៊ីរ៉ង់ ២-ផ្តល់ប្រាក់សំណងការខូចខាតដល់អ៊ីរ៉ង់ដោយសារការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល និង៣-មានការធានាពីអន្តរជាតិថា គ្មានការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ម្តងទៀតនាថ្ងៃអនាគត ។

ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជាក់ពីគោលជំហរបញ្ចប់សង្គ្រាម បន្ទាប់ពីពិភាក្សាជាមួយមេដឹកនាំរុស្ស៊ី និងប៉ាគីស្ថាន ថារដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់នៅតែប្រកាន់គោលជំហរជំរុញសន្តិភាពក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែការបញ្ចប់សង្គ្រាមបាន លុះត្រាតែមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់អ៊ីរ៉ង់ ។ ការស្នើលក្ខខណ្ឌ៣ចំណុចរបស់អ៊ីរ៉ង់ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម ស្របពេលមានកិច្ចប្រឹងប្រែងការទូតកាន់តែខ្លាំងពីប្រទេសនានាដើម្បីបញ្ចប់ស្ថានការណ៍តានតឹងក្នុងតំបន់ ក្នុងនោះរុស្ស៊ីបានទំនាក់ទំនងជាមួយមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ជាបន្តបន្ទាប់ ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីជម្លោះបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការកងទ័ព ។

ពេលសង្គ្រាមឈានចូលសប្តាហ៍ទី២ អ៊ីរ៉ង់ដាស់តឿនឱ្យពិភពលោកត្រៀមខ្លួនសម្រាប់តម្លៃប្រេងឆៅកើនឡើងរហូតដល់២០០ដុល្លារក្នុង១បារ៉ែល ខណៈកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) បានបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz និងបាញ់កប៉ាល់ដឹកប្រេងប្រទេសនានាដែលឆ្លងកាត់ច្រកនេះ ទើបតម្លៃប្រេងកើនឡើងខ្ពស់ និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។ ទោះជាអាមេរិកគំរាម ប៉ុន្តែអ៊ីរ៉ង់នៅតែប្រកាសបាញ់នាវាកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ប្រសិនបើអាមេរិកហ៊ានបញ្ជូននាវាចម្បាំងមកគ្រប់គ្រងនាវានានាដែលឆ្លងកាត់ច្រកនេះ ។

ចំណែកអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលមានគោលជំហរផ្ទុយគ្នាចំពោះការបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ដោយលោកប្រធានាធិបតី Trump ថា សង្គ្រាមនឹងបញ្ចប់ឆាប់ៗនេះ ដោយសារអាមេរិកបានវាយប្រហារគោលដៅសំខាន់ៗនៅអ៊ីរ៉ង់ស្ទើរទាំងអស់ ហើយប្រតិបត្តិការកងទ័ពអាមេរិកបានប្រព្រឹត្តទៅឆាប់រហ័សជាគោលដៅ ។ រីឯរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលបែរជានិយាយថា មិនបានកំណត់ពេលវេលាបញ្ចប់សង្គ្រាមច្បាស់លាស់ អ៊ីស្រាអែលនឹងបន្តសង្គ្រាមវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ រហូតទទួលជ័យជម្នះ ។

ទោះយ៉ាងណា លោកប្រធានាធិបតី Trump បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មាន The Times of Israel កាលពីដើមសប្តាហ៍ទី២ ខែមីនា ថា ការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រូវមានការសម្រេចចិត្តរួមគ្នាជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu ដែលនេះបង្ហាញថា អាមេរិកនឹងមិនបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិកងទ័ពតែឯងឡើយ ។

បើតាមអ្នកវិភាគ គឺអាមេរិកបានកំណត់គោលដៅផ្តួលរំលំរបបគ្រប់គ្រងអ៊ីរ៉ង់ដើម្បីផ្តល់សេរីភាពឱ្យពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ របបគ្រប់គ្រងអ៊ីរ៉ង់មិនដួលរលំ ថែមទាំងរឹងមាំជាងមុន ទើបអាមេរិកបន្តបំផ្លាញកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ មីស៊ីល ដ្រូន និងកងទ័ពជើងទឹកអ៊ីរ៉ង់ ហើយអាមេរិកអាចត្រូវធ្វើសង្គ្រាមអូសបន្លាយជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ។

អ៊ីរ៉ង់បានតែងតាំងលោក Mojtaba Khamenei ឱ្យស្នងតំណែងពីឪពុក គឺលោក Ayatollah Ali Khamenei មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ដែលបានបាត់បង់ជីវិត ដែលនេះបង្ហាញពីអ៊ីរ៉ង់រឹងរូសជាមួយអាមេរិកដែលព្យាយាមមានចំណែកក្នុងការតែងតាំងមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មី ។ បើរបបគ្រប់គ្រងអ៊ីរ៉ង់មិនដួលរលំ អ៊ីរ៉ង់នឹងបន្តផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងស្តារសមត្ថភាពកងទ័ពឡើងវិញ បន្ទាប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលឈប់ទម្លាក់គ្រាប់បែក ៕

អេស្ប៉ាញបានដកឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ខ្លួនប្រចាំប្រទេសអ៊ីស្រាអែលជាផ្លូវការកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែលដែលបានធ្វើសង្គ្រា.មនៅតំបន់កាហ្សា និងកំពុងបង្កសង្គ្រា.មនៅអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាសញ្ញាចុងក្រោយនៃការបង្ហាញគោលជំហរច្បាស់លាស់របស់រដ្ឋាភិបាលអេស្ប៉ាញមិនគាំទ្រសង្គ្រា.ម និងបង្ហាញពីភាពតានតឹងផ្នែកការទូតរវាងអេស្ប៉ាញ និងអ៊ីស្រាអែល ។ ការសម្រេចចិត្តនេះ បន្ទាប់ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ លោក Pedro Sánchez រិះគ.ន់ខ្លាំងៗចំពោះប្រតិបត្តិការកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់កាហ្សា និងអ៊ីរ៉ង់ ដោយលោកចាត់ទុកជាការល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិ ។

កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា រដ្ឋាភិបាលអេស្ប៉ាញបានសម្រេចចិត្តដកឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ខ្លួនប្រចាំទីក្រុង Tel Aviv ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលជាផ្លូវការ គឺអ្នកស្រី Ana María Salomón Pérez ដោយស្ថានទូតអេស្ប៉ាញនៅទីក្រុង Tel Aviv នឹងកាត់បន្ថយការងារ ហើយប្រគល់ការទទួលខុសត្រូវទៅឱ្យភារធារីជំនួសវិញ ដែលនេះបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងកាន់តែធ្លាក់ចុះរវាងប្រទេសទាំងពីរ ។

ការដកឯកអគ្គរដ្ឋទូតអេស្ប៉ាញចេញពីទីក្រុង Tel Aviv បន្ទាប់ពីអេស្ប៉ាញដែលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប (EU) បានចេញមុខរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃទៅកាន់អ៊ីស្រាអែល ដែលបង្កសង្គ្រាមនៅតំបន់កាហ្សា និងសហការជាមួយអាមេរិកបើកការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ កន្លងមក ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ លោក Pedro Sánchez គឺជាមេដឹកនាំមួយរូបក្នុងចំណោមមេដឹកនាំឆ្វេងនិយមនៅអឺរ៉ុប ដែលចេញមុខថ្កោលទោសអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ ។ លោកថា គ្មានមូលហេតុណាមួយដើម្បីបើកការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ទេ ព្រមទាំងប្រកាសគោលជំហរយ៉ាងច្បាស់លាស់របស់រដ្ឋាភិបាលអេស្ប៉ាញមិនគាំទ្រសង្គ្រាម ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលអេស្ប៉ាញបានថ្កោលទោសជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះការបង្កសង្គ្រាមរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់កាហ្សា ។ កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋសភាអេស្ប៉ាញបានអនុម័តច្បាប់បញ្ឈប់ទាំងស្រុងនូវការនាំចេញអាវុធទៅឱ្យអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងហាមឃាត់ការលក់អាវុធ និងបច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់ក្នុងផ្នែកកងទ័ព-ជនស៊ីវិលជារៀងរហូត ដើម្បីប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែលបង្កសង្គ្រាមបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ជីវិតមនុស្ស ។

ទំនាក់ទំនងរវាងអេស្ប៉ាញ និងអ៊ីស្រាអែលបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ចាប់តាំងពីអ៊ីស្រាអែលបើកប្រតិបត្តិការកងទ័ពនៅតំបន់កាហ្សាកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយភាពតានតឹងបានកើនឡើងដល់កម្រិតកំពូល ក្រោយអ៊ីស្រាអែលសហការជាមួយអាមេរិកវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ដែលធ្វើឱ្យមានការប៉ះទង្គិចពាក្យសម្តីគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ។

គួរបញ្ជាក់ថា កន្លងមក អេស្ប៉ាញក៏បានបដិសេធមិនឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានទ័ពនៅប្រទេសខ្លួនសម្រាប់ការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ផងដែរ ដែលបង្កឱ្យមានជម្លោះពាក្យសម្តីជាមួយលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញនៅតែប្រកាន់ជំហររឹងមាំលើគោលការណ៍សន្តិភាព និងប្រឆាំងសង្គ្រាម ៕

FBI អាមេរិក បានចេញសេចក្តីព្រមានអំពីការផែនការវាយប្រហាររបស់អ៊ីរ៉ង់ ទៅលើរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា។

ការព្រមាននេះបានកើតឡើង ស្របពេលដែលរដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ កំពុងបើកការវាយប្រហារយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ទៅលើប្រទេសអុីរ៉ង់។

តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ FBI បានអះអាងថា៖”ថ្មីៗនេះ យើងទទួលបានព័ត៌មានថា អ៊ីរ៉ង់ គ្រោងនឹងបើកការសកសឹង មកលើអាមេរិកវិញ ដោយប្រើយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកបំផ្ទុះចូលអគារ និងទីប្រជុំជននៅឆ្នេរសមុទ្ររដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា”។

ក្រុម FBI បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖”យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកទាំងនោះ ទំនងនឹងហោះចេញមកពី ប្រទេសមុិចសិក ឬពីនាវាក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាសុីហ្វិក ក្នុងករណីរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា រងការវាយប្រហារ។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅប៉ុន្មាឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្រុមចារកម្មអាមេរិក បានចាត់ទុករដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ជារដ្ឋងាយរងគ្រោះជាងគេពីអំពើភេវរកម្ម និងការវាយប្រហារផ្សេងៗ៕

ច្រកសមុទ្រ Hormuz គឺជាភូមិសាស្ត្រដ៏រសើបបំផុតមួយក្នុងសង្គ្រា.មរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ហើយអ៊ីរ៉ង់បានហាមឃាត់មិនឱ្យកប៉ាល់ប្រទេសនានាឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រនេះតាំងពីសង្គ្រា.មផ្ទុះឡើងថ្ងៃដំបូង ព្រមទាំងប្រកាសថា ប្រសិនបើប្រទេសណាចង់ឱ្យកប៉ាល់ខ្លួនឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រនេះ លុះត្រាតែឈប់សហការ ឬបណ្តេញមន្ត្រីទូតអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលចេញពីទឹកដី ។ កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ កប៉ាល់ដឹកទំនិញថៃ១គ្រឿងធ្វើដំណើរចាកចេញពីកំពង់ផែទីក្រុងខាឡិឡា ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានលួ.ចឆ្លងកាត់ច្រកនេះដោយមិនអើពើនឹងបម្រាម អ៊ីរ៉ង់ក៏បា.ញ់តែម្តងដោយសារបំពានបម្រាម ។

សារព័ត៌មានអ៊ីរ៉ង់ Tasnim រាយការណ៍ថា កងទ័ពជើងទឹកនៃកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម (IRGC) បានបាញ់ប្រហារកប៉ាល់ដឹកទំនិញថៃដ៏ធំឈ្មោះ Mayuree Naree នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ដោយសារមិនគោរពបម្រាមរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលហាមកប៉ាល់ប្រទេសនានាឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រនេះជាដាច់ខាត ដោយកប៉ាល់ថៃព្យាយាមលួចដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រខុសច្បាប់ ។ ក្រៅពីនេះ កងទ័ពជើងទឹកនៃកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមក៏បានបាញ់កប៉ាល់ដឹកទំនិញបរទេសចំនួន២គ្រឿងទៀតក្នុងថ្ងៃតែមួយ ។

កងទ័ពជើងទឹកនៃកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមបានបាញ់កប៉ាល់ដឹកទំនិញចំនួន៣គ្រឿងនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz រួមមាន ៖
១-កប៉ាល់ថៃ Mayuree Naree របស់ក្រុមហ៊ុន Precious Shipping
២-កប៉ាល់ជប៉ុន ONE Majesty របស់ក្រុមហ៊ុន Mitsui OSK Lines និង
៣-កប៉ាល់ក្រិក Star Gwyneth ដាក់ទង់ជាតិប្រជុំកោះ Marshall

កប៉ាល់ដឹកទំនិញទាំង៣គ្រឿងត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកនៃកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមបាញ់ បន្ទាប់ពីបើកបរទៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលអ៊ីរ៉ង់ហាមដាច់ខាតមិនឱ្យកប៉ាល់ប្រទេសនានាឆ្លងកាត់ ។ ការបាញ់នេះធ្វើឱ្យភ្លើងឆាបឆេះកប៉ាល់ដឹកទំនិញថៃ Mayuree Naree យ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ បន្ទាប់មក កងទ័ពជើងទឹកអូម៉ង់ក៏បានជួយជម្លៀសមនុស្សនៅលើកប៉ាល់ថៃ ចំនួន២០នាក់ ឡើងមកកាន់ឆ្នេរ ។

អ្នកនាំពាក្យមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាការកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសគោលជំហរយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យកប៉ាល់នានាដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ឬផលប្រយោជន៍របស់បណ្តាសម្ព័ន្ធមិត្តជាដាច់ខាត សូម្បីតែដឹកប្រេង១លីត្រក៏អ៊ីរ៉ង់មិនអនុញ្ញាតដែរ ។ កប៉ាល់ណាក៏ដោយដែលជារបស់រដ្ឋាភិបាលសត្រូវ គឺជាគោលដៅបាញ់ប្រហាររបស់អ៊ីរ៉ង់ម្តងហើយម្តងទៀត ដើម្បីជាការដាក់ទោស និងការពារផលប្រយោជន៍អ៊ីរ៉ង់ក្នុងតំបន់ ។

ចំណែកអ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងទឹកថៃថា មនុស្សក្នុងកប៉ាល់ថៃចំនួន២០នាក់ ត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកអូម៉ង់ជួយសង្គ្រោះ ពេលនេះមានសុវត្ថិភាព រីឯមនុស្ស៣នាក់ទៀតនឹងព្យាយាមជួយសង្គ្រោះនាពេលបន្ទាប់ ។

ច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈយ៉ាងសំខាន់ដែលតភ្ជាប់ជាមួយឈូងសមុទ្រពែរ្ស ហើយការដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈតាមច្រកនេះ ស្មើ១ផ្នែក ក្នុងចំណោម៥ផ្នែកនៅលើពិភពលោក ។ ឆ្នេរខាងជើងនៃច្រកសមុទ្រជាប់អ៊ីរ៉ង់ រីឯឆ្នេរខាងត្បូងជាប់ឧបទ្វីប Musandam ដោយកប៉ាល់នានាងាយប្រឈមនឹងគ្រាប់មីនបើឆ្លងកាត់តំបន់ទឹករាក់ និងប្រឈមការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា រហូតមកដល់ថ្ងៃទី១២ ខែមីនានេះ មិនទាន់មានថ្នាក់ដឹកនាំថៃ ឬមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ឬកងទ័ពថៃណាម្នាក់ហ៊ានចេញមុខថ្កោលទោសអ៊ីរ៉ង់ដែលបាញ់កប៉ាល់ដឹកទំនិញថៃនៅឡើយទេ ដោយកងទ័ពថៃថា កំពុងតែតាមដានការវិវត្តស្ថានការណ៍បន្តទៀត ៕