មេបញ្ជាការយោធាអុីរ៉ង់ បានប្រកាសព្រមានពិភពលោកឱ្យត្រៀមខ្លួនចំពោះការហក់ឡើងនៃថ្លៃប្រេងរហូតដល់ ២០០ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ខណៈនាវាចំនួន ៣គ្រឿងបានរងការវាយប្រហារនៅផ្លូវច្រកសមុទ្រហ័រមូស (Hormuz)កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនាកន្លងទៅ។

យោងតាមអ្នកនាំពាក្យបញ្ជាការដ្ឋានយោធាអុីរ៉ង់ លោក Ebrahim Zolfaqari  បានថ្លែងថា៖”តម្លៃប្រេងឡើងថ្លៃបែបនេះ គឺអាស្រ័យលើសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ដែលអាមេរិក និងអុីស្រាអែលជាអ្នកបង្កឡើង”។

បន្ថែមពីនេះ អុីរ៉ង់ ក៏បានព្រមានឱ្យជនសុីវិល ឱ្យរក្សាគម្លាតយ៉ាងតិច១គីឡូម៉ែត្រពីធនាគារទាំងអស់នៅមជ្ឈឹមបូព៌ា ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក ឬអុីស្រាអែល។

ការបិទផ្លូវច្រកសមុទ្រហ័រមូស (Hormuz) បានបង្កជាវិបត្តិថាមពលធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០មក។

គួរបញ្ជាក់ថា មុនពេលអាមេរិក និងអុីស្រាអែល បើកការវាយប្រហារទៅលើអុីរ៉ង់តម្លៃប្រេងក្នុងមួយបារ៉ែលត្រឹមតែ៦០ដុល្លារទៅ៧០ដុល្លារតែប៉ុណ្ណោះ៕

ថ្មីៗនេះ អាជីវករនៅខេត្តភូកេតបានស្រែកបណ្តេញ និងប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីមិនសមរម្យមកលើភ្ញៀវទេសចរបរទេសម្នាក់ឱ្យចេញពីមុខហាងរបស់ខ្លួន ព្រោះតែភ្ញៀវទេសចររូបនេះជាជ.នជាតិអ៊ីស្រាអែល ដោយសារអាជីវករថៃមិនចូលចិត្តអ៊ីស្រាអែលវាយប្រ.ហារអ៊ីរ៉ង់ ។ ទង្វើជ្រុលហួសហេតុនេះធ្វើឱ្យមហាជនបារម្ភពីភ្ញៀវទេសចរមកលេងប្រទេសថៃធ្លាក់ចុះ ដោយសារម្ចាស់ប្រទេសរើសអើ.ងជាតិសាសន៍ និងមិនផ្តល់តម្លៃដល់ភ្ញៀវទេសចរ ។

កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ សារព័ត៌មាន Amarin News រាយការណ៍ថា មហាជនព្រួយបារម្ភពីផលប៉ះពាល់វិស័យទេសចរណ៍នៅប្រទេសថៃ ដោយសារតែអាជីវករថៃចាប់ផ្តើមរើសអើ.ងជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ដោយការមិនលក់ទំនិញ ឬមិនផ្តល់សេវាកម្ម ។ ជាក់ស្តែង ភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែលម្នាក់បម្រុងដើរចូលទិញទំនិញក្នុងហាងមួយនៅខេត្តស៊ីសាកេត ស្រាប់តែត្រូវម្ចាស់ហាងស្រែកឱ្យចេញពីមុខហាង បណ្តាលឱ្យភ្ញៀវទេសចររូបនេះដើរចេញជាបន្ទាន់ដើម្បីសុវត្ថិភាព ។

ហេតុការណ៍បណ្តេញភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែលបានក្លាយជាប្រធានបទជជែកវែកយ៉ាងក្តៅគគុកក្នុងបណ្តាញសង្គមថៃ បន្ទាប់ពីហ្វេសប៊ុកផេកមួយបង្ហោះវីដេអូបុរសថៃជាអាជីវករនៅខេត្តភូកេត ស្រែកបណ្តេញភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែល ពេលភ្ញៀវទេសចររូបនេះកំពុងតែដើរនៅតាមផ្លូវ ដោយបុរសអាជីវករថៃស្រែកថា ៖ «អញមិនលក់ឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែលទេ ចាំទុក» ហើយបុរសថៃថែមទាំងថតវីដេអូពីសកម្មភាពរបស់ខ្លួនទៀតផង ។

លើសពីនេះ អាជីវករថៃបានជេរស្តី និងប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីមិនសមរម្យជាច្រើនទៀតមកលើភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែល ដែលធ្វើឱ្យមហាជនហួសចិត្តយ៉ាងខ្លាំងពីទង្វើរើសអើងជាតិសាសន៍ ។ មតិខ្លះប្រាប់ទៅម្ចាស់ហាង បើមិនចូលចិត្តជនជាតិអ៊ីស្រាអែល គួរតែសរសេរស្លាកដាក់មុខហាងថា មិនស្វាគមន៍អតិថិជនអ៊ីស្រាអែល មិនមែនបណ្តេញភ្ញៀវទេសចរទេ គឺជាទង្វើមិនសមរម្យសោះ ខណៈមតិខ្លះថា ទោះជាភ្ញៀវទេសចរជាជនជាតិអ្វីក៏ដោយ ពួកគេមកលេងប្រទេសថៃ ត្រូវតែផ្តល់កិត្តិយស ពីព្រោះសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាពាក់ព័ន្ធនឹងផលប្រយោជន៍ប្រទេសនីមួយៗ ។

បើតាមវីដេអូ គឺភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែលដែលត្រូវបានអាជីវករថៃរើសអើងនេះ ពាក់អាវយឺតពណ៌ខ្មៅ ស្លៀកខោខ្លី កំពុងតែដើរនៅតាមផ្លូវបម្រុងចូលក្នុងហាង ក្រោយមក ម្ចាស់ហាងក៏ស្រែកបណ្តេញឱ្យចេញពីមុខហាងរបស់ខ្លួនភ្លាមៗ ព្រមទាំងថតវីដេអូបង្ហោះក្នុងបណ្តេញសង្គម ។ រីឯភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែលក៏ប្រញាប់ដើរចេញពីកន្លែងនោះដើម្បីសុវត្ថិភាព ពីព្រោះតែម្ចាស់ហាងមិនស្វាគមន៍ ។

បន្ទាប់ពីវីដេអូនេះត្រូវបានចែកចាយក្នុងបណ្តាញសង្គម អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមជាច្រើនជជែកវែកញែកពីហេតុការណ៍នេះ ដោយពួកគេចាត់ទុកទង្វើរបស់អាជីវករថៃជ្រុលហួសហេតុពេក និងបណ្តាលឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងប៉ះពាល់វិស័យទេសចរណ៍យ៉ាងខ្លាំង ។ មនុស្សភាគច្រើនថា មិនគួរយកបញ្ហាសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាមកជះកំហឹងដាក់ភ្ញៀវទេសចរម្នាក់នោះទេ ពីព្រោះភ្ញៀវទេសចររូបនេះមិនបានប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនមានគំនិតជាតិនិយមជ្រុល និងបង្ហាញអាកប្បកិរិយារើសអើងជាតិសាសន៍ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍ប្រទេសថៃជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា ករណីភ្ញៀវទេសចរអ៊ីស្រាអែលរូបនេះមិនពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាទេ គ្រាន់តែមកលេងប្រទេសថៃប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបែរជារងការជេរស្តីប្រមាថគ្រប់បែបយ៉ាងពីម្ចាស់ប្រទេស ៕

តើសង្គ្រា.មនៅអ៊ីរ៉ង់នឹងអូសបន្លាយរហូតដល់ពេលណា ពីព្រោះអ៊ីរ៉ង់បដិសេធការចរចា និងប្រកាសធ្វើសង្គ្រា.មរយៈពេលយូររហូតដល់រលំរលាយសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។ ពេលនេះ ប្រទេសនានាកំពុងធ្លាក់ទៅក្នុងភាពតក់ស្លុតនៅពេលការចរចាផ្សេងៗរវាងគូជម្លោះបរាជ័យ ហើយជំនួសមកវិញនូវគ្រាប់បែ.ក និងមីស៊ីលរាប់រយគ្រាប់ដូចភ្លៀងរលឹមពេញផ្ទៃមេឃអ៊ីស្រាអែល និងមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិកនៅប្រទេសនានាក្នុងតំបន់ ដើម្បីសងសឹ.កការវាយប្រ.ហាររបស់ប្រទេសទាំងពីរ ។

មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ថា រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ត្រៀមខ្លួនធ្វើសង្គ្រាមអូសបន្លាយពេលយូរជាមួយអាមេរិក និងមិនចរចាដាច់ខាត រហូតដល់រលំរលាយសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ព្រមទាំងវាយប្រហារប្រទេសជិតខាងនៅឈូងសមុទ្រពែក្សបន្តទៀត ដើម្បីឱ្យប្រទេសទាំងនេះចូលរួមដាក់សម្ពាធប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ដកខ្លួនពីសង្គ្រាម ។

ទីប្រឹក្សាគោលនយោបាយការបរទេសនៃការិយាល័យមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក Kamal Karasi ដែលបានបដិសេធការចរចា បាននិយាយពីការបញ្ចប់សង្គ្រាមលុះត្រាតែរលំរលាយសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។ នេះជាការបង្ហាញពីគោលជំហររឹងមាំកាន់តែខ្លាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ ស្របពេលសង្គ្រាមជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលប្រព្រឹត្តទៅរយៈពេល១០ថ្ងៃ ។ លោកនិយាយមកកាន់សារព័ត៌មាន CNN នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ថា ៖ «គ្មានការចរចាការទូតទៀតទេ ពីព្រោះលោកប្រធានាធិបតី Trump បោកប្រាស់អ្នកដទៃ មិនគោរពការសន្យា ។ យើងឃើញឥរិយាបទនេះចំនួន២លើកក្នុងការចរចាកន្លងមក ហើយពេលយើងកំពុងចរចា ពួកគេក៏បើកការវាយប្រហារ» ។

វាគ្មានជម្រើសផ្សេងទេ ក្រៅពីការដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកឱ្យខ្លាំងដើម្បីឱ្យប្រទេសនានាអន្តរាគមន៍ និងបញ្ចប់ការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដែលអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកជាការឈ្លានពាន ។ អ៊ីរ៉ង់ជំរុញឱ្យប្រទេសអារ៉ាប់នៅឈូងសមុទ្រពែក្ស និងប្រទេសផ្សេងទៀតដាក់សម្ពាធអាមេរិកឱ្យបញ្ចប់សង្គ្រាម ពីព្រោះសង្គ្រាមនេះដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសផ្សេងៗយ៉ាងខ្លាំងទាំងអតិផរណា និងកង្វះខាតថាមពល បើសង្គ្រាមអូសបន្លាយ ប្រទេសទាំងនេះគ្មានជម្រើសផ្សេង ក្រៅពីអន្តរាគមន៍ ។

កងទ័ព និងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ប្រកាន់គោលជំហរតែមួយ ហើយទំនួលខុសត្រូវរបស់មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ គឺពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ ។ មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ចាស់ លោក Ayatollah Ali Khamenei បានបំពេញតួនាទីនេះរហូតមក ហើយមេដឹកនាំថ្មីនឹងបំពេញតួនាទីបន្តទៀត ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Karasi ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងការវាយប្រហារសងសឹកប្រឆាំងនឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល អ៊ីរ៉ង់ទទួលបានប្រយោជន៍ពីផលប៉ះពាល់នៃពាណិជ្ជកម្មថាមពលពិភពលោក ព្រមទាំងទទួលប្រយោជន៍ពីការបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz មិនឱ្យនាវាដឹកប្រេងឆ្លងកាត់ ដោយសារតម្លៃប្រេងឆៅកើនឡើងរហូតដល់ជាង១០០ដុល្លារក្នុង១បារ៉ែលកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ។

តាមការវាយតម្លៃរបស់ Rapidan Energy Group ជាក្រុមហ៊ុនទីប្រឹក្សា និងវិភាគទិន្នន័យថាមពល គឺសង្គ្រាមបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់បរិមាណប្រេងឆៅលើពិភពលោកប្រមាណ២០% ដែលផលប៉ះពាល់នេះខ្លាំងជាងពេលវិបត្តិប្រេងចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៧ ទ្វេដង ។ សង្គ្រាមមិនត្រឹមតែរាំងស្ទះការដឹកជញ្ជូនប្រេងក្នុងតំបន់ទេ វាថែមទាំងបំផ្លាញសមត្ថភាពផលិតប្រេងបម្រុង ទើបមិនអាចទប់ស្កាត់កុំឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើង ។

អ្នកនាំពាក្យកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) បានលើកឡើងកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ថា អ៊ីរ៉ង់បានប្រើប្រាស់សព្វាវុធរបស់ខ្លួនស្មើ៦០% វាយប្រហារទៅកាន់មូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិក និងទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗក្នុងតំបន់ ។ រីឯការជ្រើសតាំងលោក Mojtaba Khamenei កូនប្រុសទី២ របស់លោក Ali Khamenei អតីតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ ឱ្យកាន់តំណែងបន្តពីឪពុក គឺជាសញ្ញាបង្ហាញពីស្ថានការណ៍តានតឹងនឹងកើនឡើងបន្ត ៕

បន្ទាប់ពីសារព័ត៌មាន CNN ផ្សាយថា កងទ័ពអ៊ីរ៉ង់ចាប់ផ្តើមពង្រាយមីននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ហើយការពង្រាយមីនអាចនឹងកើនឡើងរហូតដល់រាប់រយគ្រាប់ ធ្វើឱ្យមេដឹកនាំអាមេរិកព្រមានកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ថា អាមេរិកនឹងធ្វើប្រតិបត្តិការកងទ័ពសងសឹ.កអ៊ីរ៉ង់ខ្លាំងជាងមុនទៅទៀត និងប្រាប់ឱ្យអ៊ីរ៉ង់ដោះមីនចេញពីច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាបន្ទាន់ ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានបង្ហោះសារព្រមានអ៊ីរ៉ង់នឹងរងនូវការសងសឹ.កយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើហ៊ានពង្រាយគ្រាប់មីននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលការព្រមាននេះ បន្ទាប់ពីមានពាក្យចចាមអារ៉ាមថា អ៊ីរ៉ង់ចាប់ផ្តើមពង្រាយគ្រាប់មីនប្រមាណជាង១០គ្រាប់នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ។

កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមីនា លោកប្រធានាធិបតី Trump បានបង្ហោះសារក្នុងបណ្តាញសង្គម Truth Social ថា អ៊ីរ៉ង់នឹងប្រឈមជាមួយផលវិបាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមិនធ្លាប់កើតឡើងពីមុនមកដោយសារទង្វើរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែជាមួយគ្នានេះ លោកថា អាមេរិកមិនទាន់ទទួលបានព័ត៌មានអ៊ីរ៉ង់បង្កប់មីននៅច្រកសមុទ្រជាផ្លូវដឹកប្រេងឥន្ធនៈដ៏សំខាន់លើពិភពលោកទេ ។

ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់បង្កប់មីននៅច្រកសមុទ្រនេះពិតមែន យើងនឹងឱ្យពួកគេយកចេញជាបន្ទាន់ ទោះជាយើងមិនទាន់ទទួលបានព័ត៌មានពួកគេធ្វើបែបនេះក៏ដោយ ។ ទោះជាអ៊ីរ៉ង់លើកឡើងពីមូលហេតុបង្កប់មីន ហើយមិនយកចេញតាមសំណើ អាមេរិកនឹងបើកប្រតិបត្តិការកងទ័ពវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន ប៉ុន្តែបើអ៊ីរ៉ង់យល់ព្រមដោះមីន វាជាជំហានដ៏សំខាន់ក្នុងការឆ្ពោះទៅរកទិសដៅត្រឹមត្រូវ ។

គួរបញ្ជាក់ថា តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនៅលើពិភពលោកបានកើនឡើងខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ដោយសារមានការព្រួយបារម្ភពីការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រ Hormuz មិនឱ្យនាវាដឹកប្រេងរបស់ប្រទេសនានាឆ្លងកាត់ ខណៈច្រកនេះជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងដ៏សំខាន់មួយ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន CNN ដែលដកស្រង់ប្រភពព័ត៌មានពីមនុស្ស២នាក់បានដឹងពីរបាយការណ៍ស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់អាមេរិក គឺថ្មីៗនេះ អ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើមបង្កប់មីននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz រួចហើយ ប៉ុន្តែមិនច្រើនប៉ុន្មានទេ ។ ប្រភពព័ត៌មានបន្តថា អ៊ីរ៉ង់មាននាវាចាប់ពី៨០% ទៅ៩០% សម្រាប់ដាក់គ្រាប់មីននៅច្រកសមុទ្រ ហើយកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់អាចបង្កប់មីនរាប់រយគ្រាប់បន្ថែមទៀត ។

កន្លងមក កងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) បានព្រមានទៅកាន់នាវាទាំងអស់ដែលព្យាយាមឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz នឹងរងការវាយប្រហារ ហើយអ៊ីរ៉ង់ក៏បានបិទច្រកសមុទ្រនេះតាំងពីថ្ងៃកើតសង្គ្រាមដំបូង ។ បើតាមអ្នកជំនាញ ច្រកសមុទ្រនេះដូចគ្នានឹងជ្រលងមរណៈ ដោយសារនាវានានាត្រូវប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងច្រើន ។

មន្ត្រីអាមេរិកបាននិយាយនៅថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ថា កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកមិនទាន់បានដាក់ពង្រាយកងនាវាចរណ៍ដើម្បីការពារនាវាពាណិជ្ជកម្មនានាដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ទេ បើទោះជាលោកប្រធានាធិបតី Trump កំណត់ឱ្យដ្ឋាភិបាលអាមេរិកពិចារណារកវិធីផ្សេងៗដើម្បីគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រនេះ ៕