នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥នេះ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមមួយចំនួននៅប្រទេសថៃបានចែកចាយវីដេអូរបស់លោក ស៊ុផាឡាក កានចាណៈឃុនឌី អ្នកសារព័ត៌មានជើងចាស់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យនៅប្រទេសថៃ ដែលនិយាយពីការពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រថៃឱ្យពលរដ្ឋ និងយុវជនថៃបានជ្រាប ។ លោកបញ្ជាក់ថា ថៃបានសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រកុហកបោកប្រាស់កូនចៅជំនាន់ក្រោយឱ្យមានការយល់ច្រឡំជាមួយប្រទេសជិតខាង និងចង់បានរបស់អ្នកដទៃ ។

លោក ស៊ុផាឡាក កានចាណៈឃុនឌី អ្នកសារព័ត៌មានជើងចាស់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ និយាយថា ពលរដ្ឋថៃយល់ដឹងតិចតួចពីប្រទេសជិតខាង ហើយតែងតែគិតថា ប្រទេសថៃធំធេងតាំងពីអតីតកាល ។ លោកធ្លាប់បានប្រាប់យុវជនថៃរួចហើយថា កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ថៃ គឺជាការកុហកបោកប្រាស់ ពលរដ្ឋថៃពុំធ្លាប់អានប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទេ គឺអានតែប្រវត្តិសាស្ត្រកុហក ដូចជា ៖ ពលរដ្ឋថៃយល់ថា ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសុផន ធ្លាប់ជាខេត្តរបស់ថៃពីមុន ។

លោកសួរថា មុនពេលខេត្តទាំងនេះជារបស់ថៃ តើធ្លាប់ជារបស់ប្រទេសណា? ប្រទេសថៃបានយកខេត្តទាំងនេះមកគ្រប់គ្រង និងត្រូវប្រគល់ខេត្តទាំងនេះទៅឱ្យម្ចាស់ដើមវិញ ពីព្រោះពុំមែនជាខេត្តរបស់ថៃ ។

ចំណែកប្រាសាទព្រះវិហារក៏ដូចគ្នាដែរ ប្រាសាទនេះជារបស់ប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីយូរមកហើយ ព្រះមហាក្សត្រដែលសាងសង់ប្រាសាទនេះ ក៏ពុំមែនជាជនជាតិថៃដែរ ប៉ុន្តែឱ្យស្តេចថៃជួយថែរក្សាប្រាសាទ គឺដូចគ្នានឹងជួលស្តេចថៃធ្វើជាសន្តិសុខការពារប្រាសាទ ។ ដូច្នេះ ប្រាសាទព្រះវិហារពុំមែនជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សន្តិសុខការពារប្រាសាទទេ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋថៃពុំទទួលស្គាល់ ។

ពេលបញ្ចប់សង្គ្រាមពិភពលោក គឺដល់ពេលប្រទេសថៃប្រគល់ដែនដីទៅឱ្យប្រទេសជិតខាងវិញ ប៉ុន្តែថៃពុំបានប្រគល់ដែនដីទាំងអស់ឱ្យប្រទេសជិតខាងវិញទេ ថៃនៅតែគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារ ។ ពលរដ្ឋថៃពុំទទួលស្គាល់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់កម្ពុជា ហើយថៃក៏យកទង់ជាតិរបស់ខ្លួន និងកងទ័ពថៃទៅឈរជើងនៅប្រាសាទព្រះវិហារ ។ ប៉ុន្តែប្រាសាទព្រះវិហារមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងផែនទីក៏បញ្ជាក់ច្បាស់ដែរថា ប្រាសាទស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ដែលមានបារាំងជាអ្នកស្រាវជ្រាវនៅតំបន់ ។

កន្លងមក ប្រទេសថៃពុំព្រមប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារឱ្យកម្ពុជា បើទោះជាតុលាការពិភពលោកបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជាក្តី ។ បន្ទាប់មក ថៃប្រាប់ទៅតុលាការពិភពលោកថា តួប្រាសាទជារបស់កម្ពុជា រីឯតំបន់ខាងក្រោមពុំមែនទេ ។ ពេលកម្ពុជាឈ្នះក្តីប្រាសាទព្រះវិហារ ធ្វើឱ្យភាគីថៃកើតទុក្ខមិនសុខចិត្ត និងពុំទទួលស្គាល់ការសម្រេចរបស់តុលាការពិភពលោក ហើយប្រាប់ពលរដ្ឋថា ថៃបាត់បង់ទឹកដីគួរឱ្យសោកស្តាយ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃទូទាំងប្រទេសស្តាយស្រណោះប្រាសាទព្រះវិហារ ។

លោក ស៊ុផាឡាក សួរថា ហេតុអ្វីថៃខ្លាចការកាត់ក្តីបស់តុលាការពិភពលោក? ថៃខ្លាចតុលាការពិភពលោក គឺដូចគ្នានឹងការខ្លាចជាប់ពន្ធនាគារ ប៉ុន្តែការឡើងតុលាការពិភពលោក ជាការតទល់គ្នារកភាពយុត្តិធម៌ ។ ការពិត ថៃខ្លាចចាញ់ក្តីនៅតុលាការពិភពលោក ពីព្រោះថៃគ្មានឯកសារភស្តុតាងអ្វីទាំងអស់សម្រាប់បញ្ជាក់ថា ខ្លួនជាម្ចាស់ ៕

ប្រទេសអូស្ត្រាលី ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីបានផ្តល់ទិដ្ឋាការពិសេសដល់ជ.នជាតិទូវ៉ាលូ អាចមករស់នៅប្រទេសស្ត្រាលីដោយស្របច្បាប់ដើម្បីគេចពីអាកាសធាតុក្តៅ និងគ្រោះធម្មជាតិ ។ រយៈពេល៨០ឆ្នាំទៀត ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូពុំអាចរស់នៅប្រទេសរបស់ខ្លួនបានទេ ដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនឹងធ្វើឱ្យប្រទេសដែនកោះនេះធ្លាក់ទៅក្រោមបាតសមុទ្រស្ទើរទាំងអស់ ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ The Guardian ឱ្យដឹងថា ពលរដ្ឋម្នាក់ក្នុងចំណោម៣នាក់ មកពីប្រទេសទូវ៉ាលូ (Tuvalu) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក បានស្នើសុំទិដ្ឋាការប្រភេទ «ភៀសខ្លួនពីការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ» ដើម្បីមករស់នៅអូស្ត្រាលីដោយស្របច្បាប់ ។ កម្រិតទឹកសមុទ្រនៅប្រទេសទូវ៉ាលូ បានកើនឡើងខ្ពស់ និងគំរាមកំហែងដល់ឆ្នេរសមុទ្រប្រទេសនេះអស់ជាច្រើនឆ្នាំហើយ ។

ប្រទេសទូវ៉ាលូ បានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារអាកាសធាតុអាក្រក់បំផុតនៅលើពិភពលោក ហើយពលរដ្ឋទូវ៉ាលូនឹងពុំអាចរស់នៅប្រទេសរបស់ខ្លួនបានទេនារយៈពេល៨០ឆ្នាំខាងមុខ ពីព្រោះប្រទេសដែនកោះនេះនឹងលិចទៅក្រោមបាតសមុទ្រស្ទើរទាំងស្រុង ។ ដូច្នេះ ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូ ជាង៣,០០០នាក់ បានមកចូលរួមក្នុងគម្រោងស្នើសុំទិដ្ឋាការដំណាក់កាលទី១ ដើម្បីមានសិទ្ធិរស់នៅអូស្ត្រាលី ។ ចំនួនពលរដ្ឋទូវ៉ាលូមកស្នើសុំទិដ្ឋាការនេះ គឺស្មើម្នាក់ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋ៣នាក់ ខណៈប្រទេសទូវ៉ាលូ មានពលរដ្ឋខ្ទង់ម៉ឺនប៉ុណ្ណោះ ។

ការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូមករស់នៅអូស្ត្រាលី ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីបានផ្តល់ទិដ្ឋាការឱ្យពលរដ្ឋទូវ៉ាលូមករស់នៅអូស្ត្រាលីដោយស្របច្បាប់ ចំនួន២៨០នាក់ក្នុង១ឆ្នាំ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តោប្រវេសន៍ដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ។ វាជាកិច្ចព្រមព្រៀងដំបូងលើពិភពលោក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសផ្សេងមករស់នៅទឹកដីអូស្ត្រាលី ។

មន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអូស្ត្រាលីនិយាយថា អូស្ត្រាលីមើលឃើញពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋនៅប្រទេសរងផលប៉ះពាក់ដោយសារអាកាសធាតុ ជាពិសេស ប្រទេសនៅតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក ។

ចំណែកនាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រទេសទូវ៉ាលូ លោក Feleti Teo ថ្លែងថា ៖ «នេះជាលើកដំបូងដែលអូស្ត្រាលីបានប្តេជ្ញាចិត្តតាមផ្លូវច្បាប់ជួយប្រទេសទូវ៉ាលូតាមការស្នើសុំ បន្ទាប់ពីទូវ៉ាលូប្រឈមនឹងគ្រោះធម្មជាតិ ជំងឺរាតត្បាត និងការឈ្លានពានកងទ័ព» ។

គួរបញ្ជាក់ថា អូស្ត្រាលី និងទូវ៉ាលូ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង Falepili កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ដើម្បីបង្កើតទិដ្ឋាការថ្មីសម្រាប់ពលរដ្ឋទូវ៉ាលូ និងតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ថ្លៃចុះឈ្មោះសុំទិដ្ឋាការ ចំនួន២៥ដុល្លារអូស្ត្រាលី (ឬ១៦ដុល្លារអាមេរិក) ។ ការចុះឈ្មោះសុំទិដ្ឋាការនឹងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នេះ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា កងទ័ពថៃបានចា.ប់ពលរដ្ឋថៃចំនួន១៣នាក់ ដែលលួ.ចឆ្លងដែនតាមច្រកធម្មជាតិមកប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារល្មើសនឹងបម្រាមពុំអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋថៃធ្វើដំណើរមកកម្ពុជា ។ ពលរដ្ឋថៃទាំងនេះប្រាប់ថា បានដឹងពីការប្រកាសហាមធ្វើដំណើរមកកម្ពុជា ក៏នាំគ្នាលួ.ចឆ្លងដែនតាមច្រកធម្មជាតិដើម្បីទៅប្រមូលសម្ភារៈប្រើប្រាស់ក្នុងបន្ទប់ស្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងប៉ោយប៉ែត ។

កងកម្លាំងប៊ូរ៉ាផា ឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា កន្លងមក កងកម្លាំងប៊ូរ៉ាផា សហការជាមួយកងទ័ពមកពីអង្គភាពផ្សេងៗបានយាមល្បាតនៅច្រកព្រំដែនធម្មជាតិ ស្រាប់តែឃើញមនុស្សចំនួន១៣នាក់ ធ្វើដំណើរដោយថ្មើជើង ក៏ហៅឱ្យឈប់ដើម្បីត្រួតពិនិត្យនៅបរិវេណឆ្ងាយពីផ្លូវស៊ីផេន ប្រមាណ១គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតក្នុងឃុំតាប្រាយ៉ា ស្រុកតាប្រាយ៉ា ខេត្តស្រះកែវ ។

បន្ទាប់ពីបានត្រួតពិនិត្យ គឺមនុស្សទាំង១៣នាក់ គឺជាពលរដ្ឋថៃបានព្យាយាមធ្វើដំណើរចេញពីប្រទេសថៃដោយខុសច្បាប់ ក្នុងនោះប្រុស៦នាក់ និងស្រី៧នាក់ ។ ពលរដ្ឋថៃទាំងនេះធ្វើដំណើរមកពីខេត្តឈៀងរ៉ៃ, ឡាំពូន, តាក, ស្រះកែវ, កានចាក់បុរី, ណាខនផានុម, ណាខនណាយក និងអំណាចចារឺន បម្រុងឆ្លងដែនទៅកម្ពុជាជាមួយពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់ជាអ្នកនាំផ្លូវ ប៉ុន្តែរកពុំឃើញពលរដ្ឋខ្មែរទេ ។

ចំណែកពលរដ្ឋថៃទាំង១៣នាក់ ប្រាប់ថា ពួកគេណាត់គ្នាមកជួបជាមួយបុរសម្នាក់ បន្ទាប់មក បុរសនេះក៏នាំពួកគេទៅចម្ការដូងប្រេងស្ថិតនៅភូមិខៅលូកឆាង ស្រុកតាប្រាយ៉ា ដើម្បីរង់ចាំឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់មកនាំផ្លូវធ្វើដំណើរឆ្លងដែនតាមច្រកធម្មជាតិទៅប្រទេសកម្ពុជា ។ មូលហេតុនៃការលួចឆ្លងដែន គឺពួកគេគ្រាន់តែចង់ទៅប្រមូលសម្ភារៈប្រើប្រាស់ក្នុងបន្ទប់ស្នាក់នៅក្បែរកាស៊ីណូមួយកន្លែងនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែត យកមកប្រទេសថៃវិញ ប៉ុន្តែត្រូវកងទ័ពថៃចាប់ខ្លួន ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងការបរទេសថៃបានចេញសេចក្តីប្រកាសហាមឃាត់ពលរដ្ឋថៃធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជា ប្រសិនបើគ្មានភាពចាំបាច់ ។ រីឯពលរដ្ឋថៃរស់នៅកម្ពុជា ត្រូវអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់ស្ថានទូត និងស្ថានអគ្គកុងស៊ុលថៃប្រចាំកម្ពុជាដើម្បីសុវត្ថិភាព ចៀសវាងធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីប្រជុំជន និងតាមដានស្ថានការណ៍ជានិច្ច ។

ការហាមឃាត់ពលរដ្ឋថៃធ្វើដំណើរមកកម្ពុជានេះ ក្រោយពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃនៅតែតានតឹង ដោយសារថៃដាក់គំនាប និងកំណត់វិធានការរឹតបន្តឹងមកលើកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងឱ្យកម្ពុជាដកពាក្យបណ្តឹងពីតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងងាកមកចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ទំនងប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រអស់គ្មានប្រសិទ្ធភាពហើយ ទើបរត់មករកមេធំដែលដឹងច្បាស់ខាងផែនទីវិញម្តង នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានទូរស័ព្ទទៅបញ្ចុះបញ្ចូលប្រធានាធិបតីបារាំងឱ្យជួយគាំទ្រសហការរកដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបញ្ជាក់ពីគោលជំហររបស់ថៃ គឺចង់បានទ្វេភាគី មិនចង់ឡើងដល់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទេ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានទូរស័ព្ទទៅប្រធានាធិបតីបារាំង លោក Emmanuel Macron ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនង ហើយថៃសង្ឃឹមថា បារាំងក្នុងនាមជាដៃគូអន្តរជាតិដ៏ជិតស្និទ្ធនឹងសហការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងគាំទ្រការចរចាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងថៃ ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Thai Press ។

បើតាមការអះអាងលោកស្រី ផេថងថាន គឺប្រធានាធិបតីបារាំង លោក Emmanuel Macron រីករាយដែលបានជជែកជាផ្លូវការលើកដំបូងជាមួយលោកស្រីតាំងពីឡើងកាន់តំណែងមក ។ លោកស្រីបានបញ្ជាក់ពីការតាំងចិត្តពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងថៃ និងបារាំង ឆ្ពោះទៅរកភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។

លោកស្រី ផេថងថាន ប្រាប់ទៅប្រធានាធិបតីបារាំងថា ថៃផ្តល់ភាពសំខាន់ក្នុងការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន រដ្ឋាភិបាលថៃបានចាត់វិធានការខ្លាំងក្លាដើម្បីដោះស្រាយឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ជាពិសេស ការឆបោកតាមអ៊ីនធើរណេត ដោយសហការជាមួយប្រទេសជិតខាង និងបារាំង ។

លោកស្រីបានបញ្ជាក់ស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ថា ថៃប្រកាន់នូវការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ស្មោះត្រង់ និងឈរលើមូលដ្ឋានមិត្តភាពល្អជាមួយប្រទេសជិតខាង ហើយថៃនឹងសាមគ្គីជាមួយអាស៊ាន និងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ។ ថៃមើលឃើញថា ការចរចាទ្វេភាគីមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការរកដំណោះស្រាយ និងផលប្រយោជន៍រួមគ្នា ។

ថៃនៅតែគាំទ្រឱ្យមានកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC) កម្ពុជា-ថៃ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ហើយសង្ឃឹមថា បារាំងក្នុងនាមជាដៃគូអន្តរជាតិដ៏ជិតស្និទ្ធនឹងគាំទ្រការចរចាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងថៃ ។ ប្រធានាធិបតីបារាំងបានជ្រាបពីគោលបំណងរបស់ថៃ និងពិចារណាសម្របសម្រួលជាមួយកម្ពុជា ។

ភាគីទាំងពីរក៏បានពិភាក្សាពីសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងស្ថានការណ៍មីយ៉ាន់ម៉ា ដោយថៃប្រកាន់នូវជំហរបញ្ឈប់ការបាញ់គ្នា និងប្រើប្រាស់អំពើហិង្សារបស់គ្រប់ភាគី ហើយថៃនឹងជំរុញសន្តិភាពនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ក៏ដូចជាគាំទ្រតួនាទីរបស់ម៉ាឡេស៊ីជាប្រធានអាស៊ាន ។

លោកស្រី ផេថងថាន រីករាយបើប្រធានាធិបតីបារាំងធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចមកប្រទេសថៃជាផ្លូវការ ក្នុងអំឡុងពេលចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់អង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (Organisation Internationale de la Francophonie : OIF) ដែលរៀបចំឡើងនៅកម្ពុជា នាឆ្នាំ២០២៦ ។ ប្រធានាធិបតីបារាំងក៏បានអញ្ជើញនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចទៅបារាំងជាផ្លូវការ រួមទាំងអញ្ជើញចូលរួមប្រជុំ «Paris Peace Forum» នៅបារាំង ។

ភាគីទាំងពីរមើលឃើញពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលភាគីទាំងពីរត្រូវសហការបន្ថែម ជាពិសេស ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ ហើយភាគីទាំងពីរជឿជាក់លើកិច្ចសហការផ្អែកលើគោលការណ៍អន្តរជាតិ ខណៈបារាំងនឹងសហការជាមួយថៃផ្នែកសន្តិសុខ បច្ចេកវិទ្យាអវកាស ។ ថៃបានអរគុណបារាំងដែលគាំទ្រការចូលរួមជាសមាជិក OECD និងសង្ឃឹមថា បារាំងនឹងគាំទ្រការចរចា FTA ថៃ-សហភាពអឺរ៉ុប ៕

វៀតណាម ៖ អាជ្ញាធរវៀតណាមបានពិនិត្យឃើញសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់នៅក្នុងគ្រឿងផ្សុំម្ហូបអាហារដ៏សំខាន់មួយ ដែលប្រេងសម្រាប់ដាក់ក្នុងចំណីសត្វរាប់ម៉ឺនតោនត្រូវបានលក់ដោយសម្ងាត់ សម្រាប់យកមកប្រើជាប្រេងចម្អិនអាហារនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋាន រោងចក្រ និងទីតាំងផលិតអាហារមួយចំនួននៅទូទាំងប្រទេស។

យោងតាមសារព័ត៌មាន VN Express កាលពីថ្ងៃទី26 មិថុនា បានឲ្យដឹងថា នាយកដ្ឋានសុវត្ថិភាពចំណីអាហារវៀតណាម បានចេញការព្រមា.នទូទាំងប្រទេសកាលពីថ្ងៃពុធ ទី25 បន្ទាប់ពីប៉ូលិសខេត្ត Hung Yen បានបង្ក្រាបប្រតិបត្តិការជួយដូរប្រេងក្លែងក្លាយដ៏ធំមួយ។ ក្រុមហ៊ុនផលិត និងនាំចេញអាហារ Nhat Minh រងការចោ.ទប្រកាន់ថាបាននាំចូលប្រេងបន្លែកម្រិតទាបសម្រាប់ចំណីសត្វ យកមកវេចខ្ចប់ឡើងវិញក្រោមម៉ាកសញ្ញា OFOOD និងចែកចាយវាជាប្រេងចម្អិនអាហារសម្រាប់មនុស្ស។

មន្ត្រីសុវត្ថិភាពចំណីអាហារបាននិយាយថា៖ «ប្រេងក្លែងក្លាយនេះ ផ្ដល់ការគំរា.មកំហែងជាខ្លាំងដល់សុខភាពសាធារណៈជន»។

គួរឲ្យដឹងថា ប្រេងចំណីសត្វគឺជាប្រេងឆៅ ដែលគ្មានការចម្រាញ់ ហើយអាចផ្ទុកជាតិពុល និងសារធាតុគីមីដែលមិនសុវត្ថិភាពសម្រាប់មនុស្សបរិភោគ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការប្រើប្រាស់វារយៈពេលយូរអាចបណ្តាលឱ្យខូចសរីរាង្គ បង្កើនជាតិពុលក្នុងរាងកាយ និងបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។

អាជ្ញាធរវៀតណាមបានជំរុញឱ្យគ្រប់ឧស្សាហកម្មផ្នែកអាហារទាំងអស់ដូចជា ភោជនីយដ្ឋាន សិប្បកម្មផលិតនំចំណី និងរោងចក្រទាំងអស់ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារអ្នកផ្គត់ផ្គង់ឲ្យបានតឹងរ៉ឹង ក្នុងករណីមានបន្ថែមធាតុផ្សំណាមួយក្រៅពីវត្ថុធាតុដើមដែលមានភាពមិនប្រក្រតី ត្រូវតែរាយការណ៍ទៅមន្រ្តីជំនាញ បើទោះបីជាមានឯកសារត្រឹមត្រូវក៏ដោយ ព្រោះសកម្មភាពនេះគឺជាការបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងអនុវត្តផ្ទុយពីច្បាប់។

គួររំលឹកថា កាលពីខែមេសាកន្លងទៅ ប៉ូលីសខេត្ត Phu Tho បានរឹបអូសបានប្រេងឆាក្លែងក្លាយចំនួន ៧១ ,០០០លីត្រ ដែលបានលាយផ្សុំជាមួយម្សៅម៉ុនសូដ្យូម គ្លុយតាម៉េត ៤០តោន, ម្សៅគ្រឿងទេសក្លែងក្លាយចំនួន ២២តោន និងអំបិលគ្រឿងទេសក្លែងក្លាយចំនួន ៩តោន។ ចំណែកនៅទីក្រុងហាណូយ ក្រុមមន្ត្រីជំនាញក៏បានរឹបអូសសាច់ក្លាសេ សាច់ក្រក គ្រឿងផ្សំស៊ុបហតផត និងសណ្តែកបណ្តុះដែលប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីជាច្រើនផងដែរ។

ជាមួយនឹងការរឹបអូសនេះ អាជ្ញាធរវៀតណាមបានធ្វើការព្រមា.នថា ផលិតផលដែលផ្ទុកនូវសារធាតុគីមីពុលទាំងនេះ ភាគច្រើនត្រូវបានលក់ក្នុងតម្លៃទាបៗតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ទីផ្សារតាមដងផ្លូវ និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ក្រៅផ្លូវការជាច្រើនផ្សេងទៀត ដែលចុងក្រោយវាត្រូវបានធ្លាក់ទៅលើអាហារដ្ឋានតាមសាលារៀន តូបលក់អាហារ រោងចក្រផលិតនំចំណី ឬតាមផ្ទះ ដូច្នេះមនុស្សដែលបានបរិភោគអាហារទាំងអស់នោះនឹងស្រូបយកសារធាតុគីមីចូលទៅក្នុងខ្លួនរបស់ពួគេ ហើយប្រឈមនឹងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ និងកា.ចសាហា.វជាច្រើន៕

វ៉ាស៊ីនតោន ៖ ទើបតែប្រកាសបញ្ឈប់សង្រ្គា.ម ពេលនេះស្រាប់តែក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយនៅសេតវិមានលោក ដូណាល់ ត្រាំ បែរជានិយាយថា៖ គាត់នឹងធ្វើការវា.យប្រ.ហារប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ម្ដងទៀត “ដោយគ្មានសំណួរ” ប្រសិនបើស៊ើបការណ៍សម្ងាត់បានបង្ហាញលទ្ធផលថា អ៊ីរ៉ង់អាចបង្កើនសារធាតុអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមដល់កម្រិតហាមឃា.ត់។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលរួមដោយផ្ទាល់នៅក្នុងជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់កាលពីចុងសប្តាហ៍មុន ដោយការវា.យលុកទីតាំងផលិតនុយក្លេអ៊ែរសំខាន់ៗជាមួយនឹងគ្រាប់បែ.ក “bunker buster” មុនពេលលោក Trump ទាមទារឲ្យមានបទឈប់បា.ញ់ជាបន្ទាន់។

នៅក្នុងសុន្ទរកថាមួយកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ មេដឹកនាំកំពូលរបស់អ៊ីរ៉ង់ លោក Ayatollah Ali Khamenei បាននិយាយថា «ការវា.យប្រហារនោះមិនបានបំផ្លា.ញអ្វីដែលសំខាន់នោះទេ» ប៉ុន្តែមួយថ្ងៃក្រោយមក នៅថ្ងៃសុក្រ លោក Trump បានឆ្លើយតបទៅវិញជាថ្មីថាថា «ទីតាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវ “បំផ្លាញចោល” ឲ្យបាន ។ ចំណែកនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម Truth Social លោក Trump បាននិយាយថា៖ លោកបានដឹងពីកន្លែងជ្រកកោនរបស់ Ayatollah ហើយ បន្ទាប់ពីមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់រូបនេះ ត្រូវបានលាក់ខ្លួនក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមពីរសប្តាហ៍ជាមួយអ៊ីស្រាអែល។

តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរបស់អ៊ីរ៉ង់ លោក Abbas Araghchi ក្រោយមកបានសារភាពថា ការខូចខាត ដែល”ហួសហេតុ និងធ្ងន់ធ្ងរ” បានធ្វើឡើងចំពោះទីតាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បន្ទាប់ពីការទម្លាក់គ្រាប់បែ.ករបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលនាពេលថ្មីៗនេះ។

លោក Trump បានអះអាងថា លោកបាននឹងកំពុង “ធ្វើការពិចារណាលើការដកទ.ណ្ឌ.កម្មដែលអាចមាន” ប្រឆាំងនឹងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែគាត់បានប្ដូរចិត្តវិញ “ភ្លាមៗ” ទម្លាក់ការងារទាំងអស់លើការបន្ធូរបន្ថយទ.ណ្ឌក.ម្ម បន្ទាប់ពីលោក Ayatollah បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍អំពី “កំហឹង និងការស្អ.ប់ខ្ពើ.ម របស់គាត់”។

គួររំលឹកថា ជម្លោះចុងក្រោយរវាងអ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបើកការវា.យប្រហា.រលើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធាមួយចំនួន ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ និងមេបញ្ជាការយោធាជាច្រើននាក់ត្រូវបានសម្លា..ប់។

ជាមួយគ្នានេះ បើតាមរបាយការណ៍បានឲ្យដឹងថា មានប្រជាជនស៊ីវិលរបស់អ៊ីរ៉ង់ប្រមាណ 610នាក់ និងអ៊ីស្រាអែលចំនួន 28នាក់ បានបា.ត់បង់ជីវិត ក្នុងកំឡុងពេលនៃការវា.យប្រ.ហារតាមផ្លូវអាកាស រយៈពេល12ថ្ងៃមកនេះរវាងប្រទេសទាំងពីរ៕