ប្រទេសវៀតណាម ៖ កសិករដាំគូលែននៅខេត្តបាក់យ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម បានដឹកជញ្ជូនផ្លែគូលែនតាមម៉ូតូទៅលក់នៅផ្សារបោះដុំក្នុងស្រុកឡុកងិន ស្របពេលប្រទេសវៀតណាមដល់រដូវប្រមូលផលគូលែនដែលផ្តល់ទិន្នផលយ៉ាងច្រើន ។ ប៉ុន្តែទោះជាកសិករវៀតណាមទទួលបានទិន្នផលគូលែនយ៉ាងច្រើននៅឆ្នាំ២០២៥នេះ បែរជាកសិករវៀតណាមព្រួយបារម្ភពីការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ដោយសារការនាំចេញផ្លែគូលែនទៅចិនធ្លាក់ចុះខ្លាំង ។

ការនាំចេញផ្លែគូលែនវៀតណាមទៅប្រទេសចិន និងអាមេរិកត្រូវបានរឹតបន្តឹងកាន់តែខ្លាំង និងឈានដល់ឈប់ទិញគូលែនវៀតណាម ដោយសារគុណភាពអន់ ហើយការដាំដុះពុំអាចបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់ ។ បច្ចុប្បន្ន វៀតណាមពុំអាចនាំចេញគូលែនទៅក្រៅប្រទេសបានទេ ដែលធ្វើឱ្យកសិករងាកមកស្វែងរកទីផ្សារក្នុងស្រុក ។

ពលរដ្ឋចិនពុំទិញផ្លែគូលែនផ្ទុកសារធាតុគីមីទេ ពួកគេទិញតែគូលែនដែលមានគុណភាពល្អ និងផ្លែស្រស់ៗប៉ុណ្ណោះ ទើបធ្វើឱ្យផ្លែគូលែនជាច្រើនរបស់កសិករវៀតណាមពុំអាចនាំចេញទៅប្រទេសចិនដោយសារគ្មានគុណភាព ហើយត្រូវដាក់លក់នៅទីផ្សារវៀតណាមក្នុងតម្លៃថោកៗ ។

កសិករវៀតណាមនិយាយថា ផ្លែគូលែនវៀតណាមដែលមានគុណភាពល្អជាងគេលក់បានតែតម្លៃ១ម៉ឺនដុងប៉ុណ្ណោះ (ឬជាង១ពាន់រៀល) ក្នុង១គីឡូក្រាម ខណៈផ្លែគូលែនពុំសូវល្អលក់បានក្នុងតម្លៃកាន់តែទាបជាងនេះ ។ ទោះជាកសិករវៀតណាមត្រូវការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំគូលែន ហើយរកវិធីនាំចេញគូលែនទៅប្រទេសធំៗ ដូចជា ៖ ចិន និងអាមេរិក ប៉ុន្តែនៅតែពុំអាចនាំចេញទៅប្រទេសទាំងនេះបាន ។

បញ្ហាផ្លែគូលែនមានតម្លៃថោក និងពិបាកនាំចេញទៅលក់នៅក្រៅប្រទេសបានធ្វើឱ្យកសិករវៀតណាមត្រូវកំណត់ចំនួនដាំដុះ និងដាំផ្លែឈើផ្សេងៗរួមផ្សំ ។ កសិករវៀតណាមជាច្រើនយល់ឃើញថា បើវៀតណាមពុំអាចនាំចេញគូលែនទៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេស ចិន នឹងធ្វើឱ្យវិស័យកសិកម្មវៀតណាមជួបឧបសគ្គយ៉ាងខ្លាំង ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ កសិករវៀតណាមជួបទុក្ខធំម្តងហើយដោយសារចិនលែងទិញទុរេន ក្រោយពីចិនពិនិត្យឃើញថា ទុរេនវៀតណាមផ្ទុកសារធាតុគីមីធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពខ្លាំង ហើយកសិករវៀតណាមក៏សម្រេចចិត្តបោះចោលទុរេនយ៉ាងច្រើន ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសជាច្រើនលែងហ៊ានទិញបន្លែ ផ្លែឈើវៀតណាមទៀតហើយ ពីព្រោះបារម្ភពីផលប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋ ៕

កងទ័ពអាកាសនៃប្រទេសថៃ បានបញ្ជាទិញយន្តហោះចម្បាំង Gripen JAS 39 ចំនួន១២គ្រឿង ពីក្រុមហ៊ុនស៊ុយអែត។

នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៥ ដល់ឆ្នាំ២០២៩ នៃការបញ្ជាទិញ ប្រទេសថៃនឹងទទួលបានយន្តហោះចម្បាំង៤គ្រឿង នៅចុងឆ្នាំនេះ ដោយចំណាយអស់៦០០លានដុល្លារ។

សព្វថ្ងៃ ថៃមានយន្តហោះGripen សេរ៊ីចាស់១១គ្រឿង និងយន្តហោះ F-16 និង F-5 រាប់សិបគ្រឿង តែភាគច្រើន បានប្រើប្រាស់តាំងតែពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។

ដំបូងឡើង ថៃ បានបញ្ជាទិញយន្តហោះ F-35 ៨គ្រឿង ពីអាមេរិក តែត្រូវបានបដិសេធ ដោយអាមេរិកទុកលក់ឱ្យតែប្រទេសជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធតែប៉ុណ្ណោះ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត F-35 ជាយន្តហោះចម្បាំង ដែលបំពាក់ជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ហេតុដូច្នេះអាមេរិកយល់ឃើញថា វាពិបាកក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលពីឡុត ដោយទាមទារឱ្យមានបច្ចេកទេសខ្ពស់៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Matichon រាយការណ៍ថា លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃនិយាយថា ថៃពុំបានស្នើសុំឱ្យកម្ពុជាបើកព្រំដែនទេ ពីព្រោះថៃពុំធ្លាប់បិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា គឺថៃគ្រាន់តែកំណត់ពេលវេលាចេញ-ចូលប៉ុណ្ណោះ ។ ហេតុនេះ សូមពលរដ្ឋខ្មែរគិតពិចារណាដោយខ្លួនឯងថា តើអ្នកណាធ្វើឱ្យមានវិបត្តិនេះ?

នាវេលាម៉ោង៩និង១០នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា នៅវិមានរដ្ឋាភិបាល លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ បាននិយាយពីកម្ពុជាអះអាងថា ភាគីថៃជាអ្នកស្នើសុំបើកព្រំដែន ដោយលោកបញ្ជាក់ថា ថៃពុំបានសុំកម្ពុជាបើកព្រំដែនទេ ពីព្រោះកន្លងមក ថៃពុំធ្លាប់បិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ។ ថៃគ្រាន់តែកំណត់ពេលវេលាចេញ-ចូលប៉ុណ្ណោះ កម្ពុជាអាចទៅពិនិត្យមើលតាមព្រំដែនបាន ថៃពុំចាក់សោរទ្វារព្រំដែនទេ គឺអាចលក់ដូរបានខ្លះៗ ។ ថៃប្រាប់ពីគោលជំហររបស់ខ្លួនច្បាស់ហើយពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសន្តិវិធី ។

ចំណែកបញ្ហានយោបាយប្រទេសទាំងពីរ គឺថៃព្យាយាមឱ្យមានកិច្ចចរចារវាងភាគីទាំងពីរ និងជាគោលជំហររបស់ថៃតាំងពីដំបូង ។ ការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋពេលនេះ យើងព្យាយាមកុំឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីររងផលប៉ះពាល់ និងត្រូវបែងចែកដាច់ដោយឡែកពីបញ្ហារបស់រដ្ឋាភិបាល ។ ក្រៅពីនេះ ថៃក៏បានជួយសង្គ្រោះតាមគោលការណ៍មនុស្សធម៌ផងដែរ ថៃនៅតែបើកព្រំដែនឱ្យកូនសិស្សមកសាលារៀន រួមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកជំងឺសង្គ្រោះបន្ទាន់អាចឆ្លងដែន ។

លោក Phumtham អះអាងថា ៖ «ថៃបានប្រកាសច្បាស់លាស់តាំងពីដំបូង បញ្ហាជាច្រើនដែលកម្ពុជានិយាយ គឺខ្ញុំចង់ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ន និងស្តាប់ដោយពិចារណា ។ យើងបញ្ជាក់រួចហើយ យើងពុំចាប់អារម្មណ៍នឹងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទេ ពីព្រោះយើងពុំទទួលស្គាល់ស្រាប់ហើយ រីឯបញ្ហាផ្សេងទៀតនឹងអនវុត្តតាមនីតិវិធី រីឯកងទ័ពជើងគោកបានបំភ្លឺពីព្រំដែនរួចហើយ» ។

បញ្ហាថៃស្នើសុំបើកព្រំដែនដើម្បីឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញថៃអាចឆ្លងដែនបាន ប៉ុន្តែកម្ពុជាបដិសេធការឆ្លងដែនរបស់រថយន្តដឹកទំនិញថៃគ្រប់ប្រភេទ លោកយល់ថា វាពុំបានប៉ះពាល់ដល់ថៃឡើយ អ្វីដែលថៃព្យាយាមធ្វើ គឺដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់ពលរដ្ឋ និងឈ្មួញ ។ ថៃបានបន្ធូរបន្ថយកុំឱ្យកើតវិបត្តិ និងឱ្យពលរដ្ឋទទួលបានផលប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែកម្ពុជាពុំអនុវត្ត វាជាបញ្ហារបស់កម្ពុជា ពលរដ្ឋខ្មែរត្រូវពិចារណាបញ្ហានេះដោយខ្លួនឯង ។

គួរបញ្ជាក់ថា ទោះជាកងទ័ពថៃបានបិទព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ និងបិទព្រំដែនបណ្តោះអាសន្នជាមួយកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែមេដឹកនាំ និងមន្ត្រីថៃនៅតែអះអាង ថៃពុំបានបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាទេ គឺច្រកព្រំដែនទាំងអស់បើកទ្វារចំហ ចាប់ពីម៉ោង៦ព្រឹក ដល់ម៉ោង១០យប់ ។ ថៃគ្រាន់តែកំណត់វិធានការរឹតបន្តឹងការឆ្លងដែនចេញ-ចូលប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋថៃ និងសន្តិសុខ ។

ទង្វើរបស់ថៃ គឺជាការបំភាន់ភ្នែកអន្តរជាតិដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសនានាបន្ទោសថា ថៃបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ជាឯកតោភាគី និងល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិ ។ ដូច្នេះហើយ ទើបមន្ត្រីច្រកព្រំដែនរបស់ថៃបើកចំហរទ្វារព្រំដែន និងបន្ទោសកម្ពុជាពុំបើកទ្វារព្រំដែនដូចខ្លួន ៕

លោក Pete Hegseth រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក គ្រោងនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមរបស់កម្ពុជានៅចុងឆ្នាំនេះ។

ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះត្រូវបានពិភាក្សាដោយលោក John Noh ជំនួយការរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិស្តីទីសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលបន្ទុកកិច្ចការសន្តិសុខឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក និងឯកឧត្តម ឧត្តមសេនីយ៍ឯក រ៉ាត់ ដារ៉ារ័ត្ន រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។

បើតាមការចេញផ្សាយរបស់ក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក បានឱ្យដឹងថាក្នុងជំនួបនេះ មេដឹកនាំទាំងពីរបានពិភាក្សាអំពី “បញ្ហាសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងទំនាក់ទំនងយោធាទ្វេភាគី” ។

នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចខាងមុខនេះ គឺជាការស្តារទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគី និងលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើគ្រប់វិស័យរវាងប្រទេស២។

សូមរំលឹកថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២មក មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ត្រូវបានបស្ចិមប្រទេសដាក់ការសង្ស័យ ជាពិសេសមន្ត្រីសន្តិសុខរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលភ័យខ្លាចថាមូលដ្ឋានទ័ពនេះ នឹងត្រូវបានប្រទេសចិនកាន់កាប់ទាំងស្រុង៕

ថៃ៖ ក្រោយការពិភាក្សាតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក Emmanuel Macron បានបង្ហោះនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមទាំងភាសាបារាំង និងថៃ ជាមួយនឹងការអះអាងថា៖ ចំពេលដែលកំពុងមានបញ្ហាប្រឈម ថៃ និងប្រជាជនថៃនៅតែអាចពឹងពាក់លើចំណងមិត្តភាពជាមួយបារាំងបានជានិច្ច។

យោងតាមសារព័ត៌មានថៃ The Nation បានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានឲ្យដឹងថា បន្ទាប់ពីលោក Emmanuel Macron បានឆ្លើយឆ្លងតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី Paetongtarn Shinawatra នៅថ្ងៃទី 27 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2025រួចមក លោកក៏បានបង្ហោះនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមថា៖ “ខ្ញុំទើបតែបាននិយាយជាមួយលោកស្រី Paetongtarn Shinawatra នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសថៃ។ ប្រទេសរបស់យើងកាន់តែជិតស្និទ្ធជាងមុន! ចំពេលបញ្ហាប្រឈមធំៗដូចជាអស្ថិរភាពនៃគោលការណ៍ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ប្រជាជនថៃតែងតែអាចពឹងផ្អែកលើមិត្តភាពរបស់បារាំងបាន។”

នៅក្នុងកាសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទនោះ លោកស្រី Paetongtarn បានបញ្ជាក់គោលជំហររបស់ខ្លួនក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះជាមួយកម្ពុជា ប្រាប់ទៅកាន់ប្រធានាធិបតីបារាំងយ៉ាងដូច្នេះថា «ប្រទេសថៃនៅតែបន្តគាំទ្រការងាររបស់គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះថៃ-កម្ពុជា (JBC) ដែលទើបនឹងបើកកិច្ចប្រជុំនៅភ្នំពេញ ហើយសង្ឃឹមថា ក្នុងនាមជាដៃគូអន្តរជាតិដ៏ជិតស្និទ្ធ បារាំងនឹងដើរតួក្នុងការគាំទ្របរិយាកាសអំណោយផលដល់ការបន្តកិច្ចចរចាទ្វេភាគីរវាងថៃ និងកម្ពុជា។»

ជាមួយគ្នានោះ ប្រធានាធិបតីបារាំងបានទទួលស្គាល់ពីគោលបំណងរបស់ប្រទេសថៃ ហើយថានឹងពិចារណាលើការសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជា។ ហើយទាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងលោកប្រធានាធិបតី Macron បានសម្តែងនូវសេចក្តីរីករាយក្នុងកិច្ចសន្ទនាផ្លូវការលើកដំបូងរបស់ពួកគេ។

លើសពីនេះទៀត លោកស្រី Paetongtarn បានបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីជំហររបស់ប្រទេសថៃក្នុងការគាំទ្របទឈប់បា.ញ់ និងការបញ្ឈប់អំពើហិ.ង្សាលើគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធដែលជាប្រទេសជិតខាងរបស់ប្រទេសថៃ។ ក្នុងនោះ ទាក់ទងនឹងមីយ៉ាន់ម៉ា ប្រទេសថៃបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីគាំទ្រដល់ដំណើរការសន្តិភាព និងនយោបាយ ព្រមទាំងគាំទ្រតួនាទីរបស់ម៉ាឡេស៊ីក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន និងគាំទ្ររាល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្រោមក្របខណ្ឌអាស៊ាន។

ដោយឡែក ចំពោះស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានរំលឹកឡើងវិញថា ប្រទេសថៃប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍នៃដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ដោយមានចេតនាស្មោះត្រង់ និងឈរលើមិត្តភាពដ៏រឹងមាំរវាងប្រទេសជិតខាង ជាមួយការឯកភាពអាស៊ាន និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកស្រីជឿជាក់ថា ការចរចាទ្វេភាគីគឺជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយស្ថាបនា និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។

ក្រៅពីនេះ លោកស្រី Paetongtarn បានក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងរវាងថៃ-បារាំង ទៅជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យបានឆាប់រហ័សតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន និងស្វាគមន៍លោកប្រធានាធិបតី Macron មកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសថៃជាផ្លូវការនៅឆ្នាំក្រោយ ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់អង្គការអន្តរជាតិឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) នៅកម្ពុជា ។ ចំណែកប្រធានាធិបតីបារាំងក៏បានអញ្ជើញលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសបារាំងជាផ្លូវការ និងចូលរួមវេទិកាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសផងដែរ៕