ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយកាសែត The Telegraph កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយនិយាយច្បាស់ៗថា កំពុងពិចារណាដកអាមេរិកចេញពីអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (NATO) ដោយសារមិនពេញចិត្តនឹងប្រទេសសមាជិកអង្គការនេះបដិសេធមិនបញ្ជូនកងទ័ពមកជួយអាមេរិកធ្វើសង្គ្រា.មជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ជាពិសេស មិនព្រមជួយបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ដើម្បីឱ្យនាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈឆ្លងកាត់ ។

លោកប្រធានាធិបតី Trump ថា កំពុងពិចារណាដកអាមេរិកចេញពីអង្គការ NATO បន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ លោកដឹងតាំងពីយូរហើយថា អង្គការនេះគ្រាន់តែជាខ្លាក្រដាសប៉ុណ្ណោះ ។ សមាជិកអង្គការ NATO ក្នុងនាមជាសម្ព័ន្ធមិត្តកងទ័ពជាមួយអាមេរិក បែរជាស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការបញ្ជូនកងទ័ពទៅជួយបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz នៅពេលអាមេរិកត្រូវការ ហើយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Vladimir Putin ក៏បានដឹងច្បាស់ពីអង្គការនេះដែរ ។

សមាជិកអង្គការ NATO គួរតែបញ្ជូនកងទ័ពទៅជួយបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ដើម្បីឱ្យនាវាដឹកប្រេងនានាឆ្លងកាត់ ដែលអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកដើម្បីសងសឹកនឹងការវាយប្រហារពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ។ នេះជាការរិះគន់លើកចុងក្រោយរបស់លោកប្រធានាធិបតី Trump ទៅលើសមាជិកអង្គការ NATO ។

កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា លោកប្រធានាធិបតី Trump ទើបតែប្រាប់ទៅប្រទេសនានាដែលខ្វះខាតប្រេងយន្តហោះដោយសារបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ថា ត្រូវតែក្លាហានបើកច្រក និងរៀនសូត្រពីការតស៊ូដោយខ្លួនឯង អាមេរិកមិនជួយទៀតទេ ដោយសារពួកអ្នកមិនគាំទ្រអាមេរិក ។ លោកសួរថា តើសម្ព័ន្ធមិត្ត NATO នឹងជួយដែរឬទេ ពេលអាមេរិកត្រូវការ? មិនគួរឱ្យជឿទេ ដែលពួកគេមិនព្រមជួយ ខណៈអាមេរិកជួយប្រទេសផ្សេងៗរហូតមក រួមទាំងជួយអ៊ុយក្រែនផងដែរ ទាំងដែលអ៊ុយក្រែនមិនមែនជាបញ្ហារបស់អាមេរិក ។

ក្រៅពីនេះ លោកក៏បានរិះគន់ខ្លាំងៗទៅលើនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Keir Starmer ដែលបដិសេធមិនឱ្យអាមេរិកប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានកងទ័ពនៅប្រទេសអង់គ្លេស ព្រមទាំងចំអកកងទ័ពជើងទឹករបស់អង់គ្លេសថា មានតែនាវាផ្ទុកយន្តហោះចាស់ៗខូចខាត ។

សម្ព័ន្ធមិត្តអង្គការ NATO មិនយល់ពីគោលជំហររបស់មេដឹកនាំអាមេរិកទេ ដោយសារកន្លងមក សម្ព័ន្ធមិត្តអង្គការ NATO បានបញ្ជូនកងទ័ពទៅចូលរួមធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអាមេរិកនៅប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន រហូតដល់បាត់បង់ជីវិតកងទ័ពជាង១,១០០នាក់ ។

ចំណែកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Keir Starmer បញ្ជាក់ថា អង្គការ NATO នៅតែជាសម្ព័ន្ធមិត្តកងទ័ពមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតជាមួយអាមេរិក ប៉ុន្តែអង្គការ NATO នឹងមិនចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ ៕

ថៃ និងប្រទេសជាច្រើនលើពិភពលោក កំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិថាមពល ដោយតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ ហ្គាស និងទំនិញឡើងថ្លៃកាន់តែខ្លាំង ដែលបញ្ហានេះប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋថៃគ្រប់រូប ។ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សហព័ន្ធសាមគ្គីការងារថៃ, សហព័ន្ធកម្មករសហគ្រាសរដ្ឋ, គណបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ព្រមទាំងពលរដ្ឋជាច្រើននាក់ បានធ្វើបាតុកម្មតវ៉ានៅមុខក្រសួងថាមពល ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការឡើងថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈ អគ្គិសនី ហ្គាស និងទំនិញ ដោយទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាជាបន្ទាន់ ។

សារព័ត៌មាន Khaosod រាយការណ៍ថា នាវេលាម៉ោង៩ និង៣០នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី២ ខែមេសា សហព័ន្ធសាមគ្គីការងារថៃ, សហព័ន្ធកម្មករសហគ្រាសរដ្ឋ, គណបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ព្រមទាំងពលរដ្ឋជាច្រើននាក់ បានធ្វើបាតុកម្មនៅមុខក្រសួងថាមពលតាមបណ្តោយផ្លូវវិផាវ៉ាឌីរាំងស៊ីត ដើម្បីប្រឆាំងការដំឡើងថ្លៃប្រេងដែលបណ្តាលឱ្យទំនិញឡើងថ្លៃគ្រប់មុខប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅ ។

ក្រុមអ្នកតវ៉ាទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាដែលកើតឡើងនាពេលនេះ ព្រមទាំងឱ្យរដ្ឋាភិបាលទប់ស្កាត់កុំឱ្យហ្គាសឡើងថ្លៃផងដែរ តាមរយៈការដាក់លិខិតស្នើសុំជាច្រើនចំណុច ។ ពួកគេសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលថៃ និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin Charnvirakul នឹងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ដើម្បីជាប្រយោជន៍ជាតិ និងពលរដ្ឋគ្រប់រូបដែលកំពុងតែលំបាកបំផុត មិនថាការធ្វើស្រែចម្ការ ការលក់ដូរតាមផ្លូវនៅទីក្រុងតូច-ធំ ។

ក្រៅពីនេះ ក៏ទាមទារឱ្យលោក Anutin ប្រកាសប្រទេសស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអាសន្ន មុនពេលបញ្ហារាលដាលកាន់តែខ្លាំង ដោយតំណាងអ្នកតវ៉ាថា ប្រទេសថៃបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា និងកំពុងរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង មិនខុសគ្នាពីកំពុងស្ថិតក្នុងសង្គ្រាម ដោយសារថៃចាំបាច់ត្រូវការថាមពលសម្រាប់រស់នៅ ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីធ្លាប់និយាយថា ថៃមានប្រេងបម្រុងគ្រប់គ្រាន់អាចប្រើប្រាស់ចំនួន១០៦ថ្ងៃ ប៉ុន្តែត្រឹមតែ១ខែសោះ ថៃខ្វះខាតប្រេង ជាពិសេស នៅតាមខេត្ត ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាលត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់ កុំឱ្យខ្វះប្រេងពេលចូលឆ្នាំ ។

ក្រុមអ្នកតវ៉ាអំពាវនាវទៅកាន់ពលរដ្ឋថៃទាំងអស់រួមគ្នាបង្ហាញកម្លាំង និងគោលជំហររបស់ខ្លួន ដោយកុំបណ្តោយឱ្យក្រុមឈ្មួញទទួលបានផលចំណេញ ។ បន្ទាប់ពីពួកគេបានប្រគល់លិខិតតវ៉ាទៅឱ្យមន្ត្រីក្រសួងថាមពលរួចហើយ ក៏បន្តការធ្វើបាតុកម្មនៅវិមានរដ្ឋាភិបាលទៀត ដែលបាតុកម្មនេះ អ្នកចូលរួមបានកាន់បដាសរសេរអក្សរធំៗ ថែមទាំងបង្ហាញធុងហ្គាសដែលកំពុងតែឡើងថ្លៃ ៕

សញ្ញាគួរឲ្យបារម្ភ! ថ្មីៗនេះអ៊ីរ៉ង់បានបង្ហើបថាខ្លួនកំពុងពិចារណាដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញា ស្តីពីការមិនរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ- Non-Proliferation Treaty (NPT) ដែលជាចលនាមួយទប់ស្កាត់ការបង្កើនភាពតានតឹងលើកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ ដែលជំរុញឲ្យប្រទេសនានាមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់ធ្វើបែបនេះបានសម្រេចមែន ពិភពលោកនឹងប្រឈមជាមួយវិនា.សកម្មដ៏គួរឲ្យខ្លាចដោយចៀសមិនផុត។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែត Xinhua កាលពីដើមសប្ដាហិ៍នេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Esmaeil Baghaei ថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានប្រចាំសប្តាហ៍នៅទីក្រុងតេអេរ៉ង់ថា ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធរបស់អ៊ីរ៉ង់ រួមទាំងសភា កំពុងពិចារណាដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញាមិនរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (NPT) របស់ប្រទេសនេះ។ ជម្រើសនេះកំពុងស្ថិតក្រោមការពិនិត្យឡើងវិញ ខណៈដែលសម្ពាធកើនឡើងពីជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងជម្លោះជាមួយប្រទេសលោកខាងលិច។

លោក Baghaei បានគូសបញ្ជាក់ថា អ៊ីរ៉ង់មិនដែលស្វែងរកការអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទេ ហើយមិនមានបំណងធ្វើដូច្នេះទេតែដោយសារតែអ៊ីរ៉ង់រងភាពអយុត្តិធម៌ជាខ្លាំងពីការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក និងអ៊ីស្រាអែល និងគ្មាននរណាម្នាក់ចេញមុខថ្កោលទោសលើប្រទេសទាំងពីរនេះឡើយ។

គួរជម្រាបថា ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានចូលរួមក្នុងសន្ធិសញ្ញាមិនរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (NPT) កាលពីឆ្នាំ 1970 ដែលជាការចូលរួមដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ លើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដោយសន្តិវិធី និងលើកទឹកចិត្តដល់ការលុបបំបាត់អាវុធ។ ដូច្នេះការចាកចេញពីសន្ធិសញ្ញានេះ នឹងអាចអនុញ្ញាតឱ្យអ៊ីរ៉ង់បង្កើនល្បឿនសកម្មភាពនុយក្លេអ៊ែរដ៏រសើបដោយគ្មានដែនកំណត់ ដែលបង្កើនការភ័យខ្លាចជាសកលជុំវិញការផលិតអាវុ.ធប្រល័យលោក។

ជាក់ស្ដែង ដូចជាប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ដែលបានចាកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងឆ្នាំ 2003 ក្រោយមកបានពន្លឿនការអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលរហូតមកទល់ពេលនេះកូរ៉េខាងជើងគឺជាការគំរា.មកំហែ.ងដ៏ធំមួយសម្រាប់ពិភពលោក និងបង្កើនហានិភ័យនៃការប្រណាំងប្រជែងសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរកាន់តែទូលំទូលាយ។

ដោយឡែកចំពោះផែនការដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញា NPT របស់អ៊ីរ៉ង់ អ្នកវិភាគជាច្រើនបានយល់ឃើញថា ការសម្រេចចិត្តបែបនេះទំនងជានឹងបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មខ្លាំងពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន ដែលអាចនាំឱ្យមានទណ្ឌកម្មកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ឬឯកោផ្នែកការទូតបន្ថែមទៀត៕

ទោះមាន ឬគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយត្រូវសម្រេចបានក៏ដោយ ក៏សង្រ្គាមដ៏ខ្លាំងក្លានៅអ៊ីរ៉ង់នឹងត្រូវបញ្ចប់ក្នុងរយៈពេលពី ២ ទៅ៣សប្ដាហ៍ទៀតដែរ ឲ្យតែអាមេរិកមានប្រាកដចិត្តថា រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតេអេរ៉ង់ នឹងមិនមានសមត្ថភាពអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែររាប់សិបឆ្នាំបន្តទៅមុខទៀត។ នេះបើយោងតាមពាក្យសម្ដីរបស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ត្រាំ ថ្លែងនៅថ្ងៃទី០១ ខែមេសានេះ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Euronews ដែលដកស្រង់ប្រសាសន៍របស់លោក ដូណាល់ត្រាំ ដែលនិយាយចេញពីសេតវិមាន បានឲ្យដឹងថា៖ នៅពេលដែលយើងអាចទុកចិត្តបានថា ទីក្រុងតេអេរ៉ង់មិនអាចអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបានអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំទៅមុខ សង្រ្គាមនេះអាចបញ្ចប់ក្នុងរយៈពេល «ពីរសប្តាហ៍ ឬបីសប្តាហ៍» ដោយបន្ថែមថា «មិនថាយើងមានកិច្ចព្រមព្រៀងរួមគ្នាឬអត់នោះទេ វានឹងមិនពាក់ព័ន្ធនឹងគ្នាឡើយ»។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរជាយុទ្ធសាស្ត្រឆ្ពោះទៅរកការទប់ស្កាត់ជាជាងការដោះស្រាយដែលបានចរចារយៈពេលវែង ដោយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនផ្តល់អាទិភាពដល់ការពន្យារពេលសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ជាជាងការធានាកិច្ចព្រមព្រៀងជាផ្លូវការ។

ការកត់សម្គាល់នេះកើតឡើងចំពេលមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងលើកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ និងទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការមិនរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (NPT) ។ ការព្រួយបារម្ភបានកើនឡើងបន្ទាប់ពីទីក្រុងតេអេរ៉ង់បង្ហើបសញ្ញាថា ខ្លួនអាចពិចារណាអំពីការដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញាហាមឃា.ត់ការបង្កើនអា.វុធនុយក្លេអ៊ែរ ដែលបង្កើនការភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំងក្លាដល់អន្តរជាតិ។

អ្នកវិភាគនិយាយថា ជំហររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិធីសាស្រ្តជាក់ស្តែងដែលមានគោលបំណងកំណត់ហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរភ្លាមៗ ជាជាងការបន្តដំណើរការការទូតដែលអាចអូសបន្លាយពេលយូរ និងមិនប្រាកដប្រជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នករិះគន់ព្រមានថា ការដកខ្លួនចេញដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងជាផ្លូវការអាចបន្សល់ទុកបញ្ហាដែលមិនទាន់ដោះស្រាយ និងបង្កើតភាពមិនប្រាកដប្រជាអំពីស្ថិរភាពនុយក្លេអ៊ែររយៈពេលវែងនៅក្នុងតំបន់៕