ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍មហាសាល ប៉ុន្តែក៏នាំមកនូវហានិភ័យដែរ ជាពិសេស នាំឱ្យបាត់បង់ជំនាញដោះស្រាយបញ្ហា និងការរិះគិត ។ លទ្ធផលការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យា AI ខ្លាំងពេក គឺជាបំផ្លា.ញជំនាញដោះស្រាយបញ្ហា និងខួរក្បាលរយៈពេលវែង ជាពិសេស ពេលគ្មានជំនួយពី AI ខួរក្បាលចាប់ផ្តើមគិតអ្វីមិនចេញ ។ អ្នកស្រាវជ្រាវណែនាំទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យានានាដែលបង្កើត AI មិនគួរផ្តល់ចម្លើយពេញលេញទេ ដោយផ្តោតលើការបង្កើតប្រព័ន្ធជួយជំរុញការរៀនសូត្ររបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ឬលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ស្វែងរកចម្លើយខ្លួនឯង ។

ទស្សនាវដ្តី Wired បានផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទមួយមានចំណងជើងថា «Using AI for Just 10 Minutes Might Make You Lazy and Dumb, Study Shows» ដែលបានដកស្រង់ការស្រាវជ្រាវពីសាកលវិទ្យាល័យឈានមុខជាច្រើន ដូចជា ៖ សាកលវិទ្យាល័យ Carnegie Mellon, MIT, Oxford និង UCLA បង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ក្នុងការងារ បើទោះជាត្រឹមរយៈពេលខ្លី១០នាទីក៏ដោយ ក៏ជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ការគិត និងដោះស្រាយបញ្ហាដែរ ។

ការស្រាវជ្រាវទាំងនេះបានធ្វើតេស្តមនុស្សចូលរួមរាប់រយនាក់ ដោយឱ្យពួកគេស្វែងរកជំនួយពី AI ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗ បន្ទាប់មក ក៏បញ្ឈប់ពួកគេមិនឱ្យពឹងផ្អែកលើ AI និងឱ្យឆ្លើយសំណួរដោយខ្លួនឯង ស្រាប់តែពួកគេគិតអ្វីមិនចេញ ឬឆ្លើយសំណួរតិចជាងមុន បើធៀបជាមួយអ្នកមិនបានប្រើប្រាស់ AI សោះ ។

អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់មកពីសាកលវិទ្យាល័យ MIT ថា នៅតាមសាលារៀន ឬកន្លែងកន្លែងធ្វើការ ពុំបានហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ AI នោះទេ ប៉ុន្តែគួរតែឈល់ពីផលប៉ះពាល់របស់វា គឺវាអាចបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងាររបស់យើងក្នុងរយៈពេលខ្លីក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែយើងត្រូវបាត់បង់ជំនាញដោះស្រាយបញ្ហា និងការទទួលចំណេះដឹងថ្មីៗ ។

អ្នកស្រាវជ្រាវបានណែនាំទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យានានាដែលបង្កើត AI មិនគួរផ្តល់ចម្លើយពេញលេញទេ ដោយផ្តោតលើការបង្កើតប្រព័ន្ធជួយជំរុញការរៀនសូត្ររបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ឬលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ស្វែងរកចម្លើយដោយខ្លួនឯង ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ប្រាជ្ញារយៈពេលយូរ ។ ការណែនាំនេះ ស្របគ្នានឹងគោលការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន OpenAI ដែលព្យាយាមកាត់បន្ថយតួនាទីរបស់កម្មវិធី ChatGPT ។

ការប្រើប្រាស់ AI អាចនាំហានិភ័យដល់អ្នកប្រើប្រាស់ ដោយសារវាមានបណ្តាញស្មុគស្មាញ និងកំហុសឆ្គង ប្រសិនបើយើងមិនបានត្រួតពិនិត្យចម្លើយត្រឹមត្រូវទេ ។ ហេតុនេះ ពុំគួរពឹងផ្អែកលើ AI ខ្លាំងពេក ដើម្បីបង្ការផលប៉ះពាល់ផ្សេងៗ ៕

ច្បាស់ហើយ! អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងគោកថៃ នៅថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានច្រានចោលការចុះផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយដែលចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពកម្ពុជាជាង១០នាក់ បានចូលទឹកដីថៃនៅព្រំដែនខេត្តបុរីរាំ និងបា.ញ់គំរា.មពលរដ្ឋថៃ២នាក់ ដែលកំពុងចាប់សត្វហ៊ីងពេលមេឃធ្លាក់ភ្លៀងកាលពីយប់ថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃទាំង២នាក់ភ័យរត់ចោលម៉ូតូ ។ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងគោកថៃបានត្រួតពិនិត្យរួចហើយ គឺជាព័ត៌មានមិនពិត! កងទ័ពជាង១០នាក់ មិនមែនជាកងទ័ពកម្ពុជាទេ បើតាមការត្រួតពិនិត្យ ពួកគេជាកងទ័ពថៃអាចនិយាយភាសាខ្មែរ ទើបនាំឱ្យយល់ច្រឡំ ។

ការពិត គឺជាកងទ័ពថៃគ្នាឯងសោះ ដែលបានដើរចូលរកអាហារក្នុងព្រៃ ហើយជួបជាមួយអ្នកស្រុកបុរីរាំ កំពុងដើរចាប់ហ៊ីងក្នុងព្រៃដែរ ក៏នាំឱ្យមានការយល់ច្រឡំ ចោទប្រកាន់មកលើកងទ័ពកម្ពុជាល្មើសអធិបតេយ្យទៅវិញ ដោយសារកងទ័ពថៃទាំងនេះអាចនិយាយភាសាខ្មែរបាន ។ មិនដឹងថា ការចុះផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតនេះមានគោលបំណងអ្វីឱ្យប្រាកដទេ ស្របពេលភាគីកម្ពុជារក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់នៅតាមព្រំដែន ។

ព័ត៌មានក្លែងក្លាយនេះត្រូវបានពលរដ្ឋថៃចែកចាយក្នុងបណ្តាញសង្គម ស្របពេលរដ្ឋាភិបាលថៃបង្ហាញគោលជំហរចង់បានសន្តិភាព និងស្តារទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកម្ពុជាឡើងវិញ ។

នៅថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងគោកថៃ លោក វិនឆ័យ ស៊ុវ៉ារី បានច្រានចោលការចុះផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយដែលថា មានពលរដ្ឋថៃ២នាក់ នៅឃុំចាន់ថាប់ពេជ្រ ស្រុកបានក្រួត ខេត្តបុរីរាំ នាំគ្នាំទៅចាប់សត្វហ៊ីងនៅក្នុងព្រៃក្បែរព្រំដែន ស្រាប់តែជួបកងទ័ពកម្ពុជាជាង១០នាក់ ព្រមជាមួយអាវុធគ្រប់ដៃ បានបាញ់គំរាមពលរដ្ឋថៃបណ្តាលឱ្យភ័យរត់ចោលម៉ូតូ ។

លោក វិនឆ័យ គូសបញ្ជាក់ថា គឺជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ហើយហេតុការណ៍កើតឡើងជាការយល់ច្រឡំ ។ កងទ័ពជាង១០នាក់នេះ មិនមែនជាកងទ័ពកម្ពុជាទេ ពួកគេជាកងទ័ពថៃដែលដើរចូលរកអាហារក្នុងព្រៃដែរ ហើយពួកគេអាចនិយាយភាសាខ្មែរបាន ក៏ជួបគ្នានឹងពលរដ្ឋ២នាក់កំពុងចាប់សត្វហ៊ីង ទើបគ្រប់គ្នាយល់ច្រឡំបែបនេះ ។

ពេលពលរដ្ឋថៃដើរចាប់ហ៊ីង ឃើញកងទ័ពទាំងនេះអាចនិយាយភាសាខ្មែរបាន ក៏យល់ខុសថា គឺជាកងទ័ពកម្ពុជាល្មើសអធិបតេយ្យ ហើយកងទ័ពថៃទាំងនេះមិនបានបាញ់គំរាមពលរដ្ឋថៃដូចសារព័ត៌មាននានាចុះផ្សាយទេ ។ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងគោករូបនេះបានសំណូមពរទៅកាន់មហាជន និងសារព័ត៌មាននានា ត្រូវតែត្រួតពិនិត្យព័ត៌មានឱ្យច្បាស់លាស់ មុននឹងចុះផ្សាយ ឬចែករំលែកក្នុងបណ្តាញសង្គម ដើម្បីកុំឱ្យភាន់ច្រឡំ ចោទប្រកាន់ផ្តេសផ្តាស ។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា សារព័ត៌មាននានារបស់ថៃ រួមទាំងសារព័ត៌មាន Thairath បានចុះផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយថា អ្នកស្រុកខេត្តបុរីរាំ ចំនួន២នាក់ កំពុងតែដើរចាប់សត្វហ៊ីងក្នុងព្រៃ បានភ័យស្លន់ស្លោពេលជួបកងទ័ពកម្ពុជាជាង១០នាក់ ប្រដាប់ដោយអាវុធបាញ់គំរាមបណ្តាលអ្នកស្រុករត់ចោលម៉ូតូ ។ បន្ទាប់ពីសារព័ត៌មានថៃចុះផ្សាយ ធ្វើឱ្យក្រុមសន្តិសុខថៃដែលប្រចាំការនៅព្រំដែនចុះត្រួតពិនិត្យភ្លាមៗ ៕

ថ្មីៗនេះ សារព័ត៌មានបរទេសនានារាយការណ៍ថា នាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈ១គ្រឿងរបស់ក្រុមហ៊ុនចិនបានរងការបា.ញ់ប្រហារនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាការបា.ញ់ប្រ.ហារលើកដំបូងទៅលើនាវាចិន ចាប់តាំងពីជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានផ្ទុះឡើងកាលពីចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ។ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Lin Jian បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការពីនាវាចិនរងការបា.ញ់ប្រ.ហារពិតមែន ។

ក្រសួងការបរទេសបានប្រកាសថា នាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈរបស់ចិនពិតជាបានរងការបា.ញ់ប្រហារនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាលើកដំបូងពិតមែន បើទោះជានាវាចិនបានដាក់ស្លាកសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់លាស់ក៏ដោយ ។

កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Lin Jian បានគូសបញ្ជាក់ជាផ្លូវការថា នាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈដែលមានម្ចាស់ជាក្រុមហ៊ុនចិន និងអ្នកធ្វើការលើនាវា (នាវិក) ជាជនជាតិចិនទាំងអស់ បានរងការប្រហារនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz ពិតមែន ដូចការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាននានា ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនបញ្ជាក់ថា មិនទាន់មានរបាយការណ៍ពីមនុស្សរងរបួស ឬស្លាប់ទេ ។

មុននេះ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា នាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈ១គ្រឿង ដែលបានដាក់ស្លាកសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់ថា «CHINA OWNER & CREW» មានន័យថា ម្ចាស់នាវា និងនាវិក គឺជាជនជាតិចិន រងការបាញ់ប្រហារបណ្តាលឱ្យនាវានេះផ្ទុះឆេះយ៉ាងខ្លាំង ។ ចិនបានទិញប្រេងឥន្ធនៈពីអ៊ីរ៉ង់ច្រើនជាងគេ ហើយនាវារបស់ចិនដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz តែងតែត្រូវបានលើកលែងពីការវាយប្រហារជានិច្ចនាពេលកន្លងមក ។

តាមការបញ្ជាក់ពីរដ្ឋាភិបាលចិន គឺនាវិកទាំងអស់លើនាវា «JV Innovation» បានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់ បើទោះជាភ្លើងបានឆាបឆេះនាវាយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ ។ ស្ថានទូត និងកុងស៊ុលចិនប្រចាំនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា បានទាក់ទងជាមួយភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធក្នុងតំបន់នោះ ដើម្បីផ្តល់ការជួយសង្គ្រោះនាវិកទាំងអស់ និងត្រួតពិនិត្យការខូចខាតនាវាយ៉ាងលម្អិតបន្តទៀត ។

គួរបញ្ជាក់ថា នាវានេះរងការបាញ់ប្រហារដោយដ្រូន ខណៈកំពុងធ្វើដំណើរនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz ហើយការបាញ់ប្រហារបង្កឱ្យភ្លើងឆេះលើដំបូលនាវា ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសថិនបានអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីបញ្ឈប់ស្ថានការណ៍ដ៏អាក្រក់ជាបន្ទាន់ ខណៈហេតុការណ៍នេះកើតឡើងស្របពេលចរាចរណ៍នាវានានាតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ស្ទើរតែជាប់គាំងទាំងស្រុង ៕

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហោះសារក្នុងហ្វេសប៊ុកពីទីក្រុងសេប៊ូ ប្រទេសហ្វីលីពីន ដោយស្តីបន្ទោសអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមនៅប្រទេសថៃ ដែលតែងតែផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយនាំឱ្យភាន់ច្រឡំឈានទៅបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង, រើសអើ.ងជាតិសាសន៍ និងញុះញង់ឱ្យមានជម្លោះ ជាពិសេស បញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃថា ព័ត៌មានក្លែងក្លាយភាគច្រើនកើតឡើងដោយសារការសរសេរប្រឌិតរឿងឡើងដើម្បីបង្កការបែកបាក់ និងស្អ.ប់គ្នា ។

ការបង្ហោះសារក្នុងហ្វេសប៊ុករបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បន្ទាប់ពីអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមថៃមួយចំនួនដែលមានគំនិតជ្រុលនិយមបានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងក្រុមជ្រុលនិយមខ្លះទៀតមិនគាំទ្រគោលជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលថៃនាពេលនេះ ដែលចង់ស្តារទំនាក់ទំនងល្អជាមួយកម្ពុជាឡើងវិញ ។

លោក Anutin បញ្ជាក់ក្នុងហ្វេសប៊ុកថា រដ្ឋាភិបាលថៃមានបំណងស្តារទំនាក់ទំនងល្អជាមួយកម្ពុជា ជាជំហ៊ានៗ ប៉ុន្តែបែរជាមានការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតជាច្រើនក្នុងបណ្តាញសង្គមប្រទេសថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងជំនួបត្រីភាគីនៅទីក្រុងសេប៊ូ ដោយព័ត៌មានទាំងនេះសរសេរប្រឌិតឡើងដើម្បីឱ្យមានការបែកបាក់ និងស្ពប់ខ្ពើម ។ កន្លងមក លោក និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោក Sihasak Phuangketkeow បានប្រកាសព័ត៌មានលម្អិតរួចហើយថា រដ្ឋាភិបាលនឹងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន និងផ្តោតលើច្បាប់អន្តរជាតិ គោលការណ៍ដែលភាគីទាំង២ (កម្ពុជា-ថៃ) បានឯកភាពគ្នា ។

ក្នុងហ្វេសប៊ុក លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin គូសបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand R. Marcos Jr ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន បានរៀបចំឱ្យមានជំនួបត្រីភាគីរវាងប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន, សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងខ្លួនលោក (Anutin) កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា នៅទីក្រុងសេប៊ូ ប្រទេសហ្វីលីពីន ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹងរវាងកម្ពុជា-ថៃ នៅមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន ។

ក្នុងជំនួបរវាងលោក និងសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺភាគីទាំងពីរបានពិភាក្សាគ្នាអំពីប្រធានបទមួយចំនួន ដូចជា ៖ ពិភាក្សាពីការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង, កសាងទំនុកចិត្តដើម្បីសន្តិភាពយូរអង្វែង និងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមានភាពប្រក្រតីឡើងវិញ ។ ភាគីទាំងពីរក៏បានពិភាក្សាពីការចាប់ផ្តើមអនុវត្តនូវរាល់យន្តការដែលមានស្រាប់ ជាពិសេស គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC), គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) និងគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់យោធភូមិភាគកម្ពុជា-ថៃ (RBC) ។

លោក Anutin បន្តថា ក្រៅពីនេះ ភាគីទាំងពីរបានពិភាក្សាពីការឱ្យមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសទាំង២ ជួបពិភាក្សាគ្នាឱ្យបានញឹកញាប់ ហើយថៃនឹងរង់ចាំពេលវេលាសមស្របដើម្បីលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកម្ពុជាឱ្យល្អប្រសើរឡើងវិញបន្តិចម្តងៗ តាមរយៈការបញ្ជូនមន្ត្រីស្ថានទូតថៃមកកម្ពុជា ។ ប៉ុន្តែក្នុងជំនួបនេះភាគីទាំងពីរមិនទាន់ពិភាក្សាអំពីការបើកព្រំដែនឡើងវិញនៅឡើយទេ ដោយភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាស្តារទំនាក់ទំនងឈានទៅរកសន្តិភាព ។

គួរបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃបច្ចុប្បន្នចង់វិលមករកទំនាក់ទំនងការទូតល្អជាមួយកម្ពុជា និងមិនគាំទ្រឱ្យពលរដ្ឋខ្លួនបង្ហោះសារញុះញង់ ឬផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតក្នុងបណ្តាញសង្គមទៀតទេ បន្ទាប់ពីសេដ្ឋកិច្ចថៃធ្លាក់ចុះខ្លាំងដោយសារការបិទព្រំដែនជាឯកតោភាគីរបស់ថៃ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ក្រុមជនខិលខូចមួយចំនួននៅប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI បង្កើតរូបភាព និងវីដេអូក្លែងក្លាយ ក្នុងគោលបំណងញុះញង់ឱ្យមានជម្លោះព្រំដែន ហើយព័ត៌មានក្លែងក្លាយភាគច្រើនផ្តោតទៅលើបញ្ហារសើបបំផុត ដោយការយករូបភាពចាស់ៗពីជម្លោះឆ្នាំមុនៗមកបង្ហោះជាថ្មីដើម្បីឱ្យមហាជនយល់ច្រឡំ ៕

សូមប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់! ពេលនេះអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) កំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់លើការផ្ទុះឡើងនៃ វីរុសហាន់តា (Andes hantavirus) ដែលបានរីករាលដាលដល់ប្រទេសនិងតំបន់ចំនួន ៩ នៅជុំវិញពិភពលោក ក្នុងនោះក៏មានប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍យើងផងដែរ។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ CNN ដោយដកស្រង់របាយការណ៍ពី WHO កាលពីថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ បានឲ្យដឹងថា មានសេចក្ដីរាយការណ៍អំពីការឆ្លងនៃវីរុសហាន់តា ប្រភេទ Andes strain ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងប្រទេសនិងតំបន់ចំនួន ៩ រួមមាន៖ អាហ្សង់ទីន, ឈីលី, អាហ្វ្រិកខាងត្បូង, ហូឡង់, អាល្លឺម៉ង់, អង់គ្លេស, អេស្ប៉ាញ (កោះ Canary), កាណាដា និងសិង្ហបុរី ដែលជាប្រទេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

ការផ្ទុះឡើងនៃវីរុសហាន់តានៅពេលនេះ ត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថាមានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងសំខាន់ទៅនឹងនាវាទេសចរណ៍ MV Hondius ដោយសារតែអ្នកជំងឺស្ទើរតែទាំងអស់គឺជាអ្នកដំណើរ ឬបុគ្គលិកដែលបានធ្វើដំណើរលើនាវានេះ នៅពេលវាចាកចេញពីទីក្រុង Ushuaia ប្រទេសអាហ្សង់ទីន ឆ្ពោះទៅកាន់ទ្វីបអង់តាក់ទិក កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ចំនួនអ្នកឆ្លងវីរុសហាន់តា (Andes virus) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ទុះឡើងលើនាវាទេសចរណ៍ MV Hondius មានសរុប ៨ ករណី (ក្នុងនោះមាន ៦ ករណីបញ្ជាក់ច្បាស់ និង ២ ករណីទៀតស្ថិតក្នុងភាពសង្ស័យខ្លាំង) រួមទាំងមានអ្នកស្លាប់ ៣ នាក់។

សូមជម្រាបថា វីរុសហាន់តាឆ្លងពីសត្វកកេរ (កណ្តុរ) មកមនុស្សតាមរយៈលាមក ឬទឹកមាត់។ ប៉ុន្តែប្រភេទ Andes strain នេះ មានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ថា វាអាចឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀតបាន តាមរយៈការប៉ះពាល់ជិតស្និទ្ធក្នុងរយៈពេលយូរ (ដូចជាការនៅជាមួយគ្នាក្នុងកាប៊ីននាវា ឬលើយន្តហោះ)។

បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់មានវ៉ាក់សាំង ឬថ្នាំព្យាបាលជាក់លាក់សម្រាប់វីរុសហាន់តានៅឡើយទេ។ ការព្យាបាលគឺផ្អែកលើ “ការជួយសង្គ្រោះបន្ទាន់កម្រិតធ្ងន់ (ICU)” ឱ្យបានឆាប់រហ័ស ដើម្បីបង្កើនឱកាសរស់រានមានជីវិត។

ទោះបីជាវាបានរីករាលដាលដល់ច្រើនប្រទេសក៏ដោយ ប៉ុន្តែអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) វាយតម្លៃថា ហានិភ័យជាសកលនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ អ្នកជំនាញយល់ថា វីរុសនេះមិនងាយឆ្លងតាមខ្យល់ដូចជាជំងឺកូវីដ-១៩ ឬគ្រុនផ្តាសាយធំឡើយ ដូច្នេះការផ្ទុះឡើងក្នុងសហគមន៍ខ្នាតធំទំនងជាមិនអាចកើតមានទេ៕