ច្រកសមុទ្រ Hormuz បានក្លាយជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រដ៏រសើបបំផុតមួយក្នុងសង្គ្រា.មរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដោយសារច្រកនេះគឺជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈលើពិភពលោក ។ អ៊ីរ៉ង់បិទខ្ទប់ច្រកនេះមិនឱ្យនាវាប្រទេសនានាឆ្លងកាត់ និងផ្លោងគ្រា.ប់កំទេ.ចនាវាជាបន្តបន្ទាប់ដែលផ្គើនបម្រាម ដែលធ្វើឱ្យមេដឹកនាំអាមេរិកព្រមានវាយប្រ.ហារអ៊ីរ៉ង់ខ្លាំងជាងមុនដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យបើកច្រកនេះឡើងវិញ ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ថា កងទ័ពអាមេរិកបានបើកការវាយប្រហារលើកោះ Kharg គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញប្រេងឆៅរបស់អ៊ីរ៉ង់ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ។ ការវាយប្រ.ហារនេះ បន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានផ្សាយថា អាមេរិកបង្កើនចំនួនកងទ័ពជើងទឹករបស់ខ្លួនរាប់ពាន់នាក់ និងបញ្ជូននាវាចូលទៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ។

លោកប្រធានាធិបតី Trump បានបង្ហោះសារក្នុងបណ្តាញសង្គម Truth Social ថា ៖ «ការវាយប្រហារនេះមិនបានកំទេចទីតាំងប្រេងលើកោះ Kharg ទេ ដោយសារហេតុផលសុជីវធម៌ ប៉ុន្តែបើអ៊ីរ៉ង់ ឬប្រទេសណាក៏ដោយដែលរារាំងមិនឱ្យនាវាផ្សេងៗឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ខ្ញុំនឹងសម្រេចចិត្តវាយប្រហារទីតាំងប្រេងលើកោះនេះភ្លាមៗ» ។

ការលើកឡើងរបស់មេដឹកនាំអាមេរិក បន្ទាប់ពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក លោក Pete Hegseth និយាយថា កងទ័ពអាមេរិកមានផែនការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ហើយការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកនេះធ្ងន់ធ្ងរជាងពេលកន្លងមក ។ រីឯអ៊ីស្រាអែលក៏ដូចគ្នាដែរ បានប្រកាសវាយប្រហារជាថ្មីនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Wall Street Journal អាមេរិកបានបង្កើនកម្លាំងទ្វេដងដោយការដាក់ពង្រាយនាវាចម្បាំង និងកងម៉ារីនក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ខណៈសារព័ត៌មាន CNN រាយការណ៍ថា កងម៉ារីនទាំងនេះមកពីអង្គភាពវាយប្រហារដែនសមុទ្រ ដែលមានចំនួនសរុបស្មើ២,៥០០នាក់ ។

អ្នកជំនាញបានសន្និដ្ឋានពីគោលដៅវាយប្រហារនេះរបស់លោកប្រធានាធិបតី Trump គឺហាក់ដូចជាលោកបញ្ជាឱ្យកងទ័ពអាមេរិកធ្វើប្រតិបត្តិការដើម្បីកាន់កាប់កោះ Kharg របស់អ៊ីរ៉ង់ ពីព្រោះគ្មានហេតុផលសមស្របណាមួយដែលអាមេរិកបើកការវាយប្រហារកោះនេះទេ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កោះ Kharg មានទំហំតូចស្ថិតនៅឈូងសមុទ្រពែក្ស និងនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រអ៊ីរ៉ង់ប្រមាណ២៤គីឡូម៉ែត្រ ។ កោះនេះមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ ដោយសារជាមជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញប្រេងឆៅស្ទើរទាំងអស់ពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ។

អ៊ីរ៉ង់ គឺជាប្រទេសផលិតប្រេងដ៏ច្រើនស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី៤ នៃក្រុមប្រទេសផលិតប្រេង OPEC ដោយអ៊ីរ៉ង់បាននាំចេញប្រេងឆៅប្រមាណ៩បារ៉ែលឆ្លងកាត់កោះ Kharg ក្នុងចំណោមប្រេងឆៅ១០បារ៉ែល ។ បរិមាណការនាំចេញប្រេងឆៅរបស់អ៊ីរ៉ង់ ស្មើនឹង១លាន ៥សែនបារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ ហើយការនាំចេញភាគច្រើនទៅប្រទេសចិន ៕

តើយុទ្ធសាស្រ្តវា.យបំបា.ក់ជើងអ៊ីរ៉ង់ឲ្យពិការរបស់អាមេរិកជិតបានសម្រេចហើយមែនទេ? បើតាមរបាយការណ៍ចុងក្រោយបង្អស់នៅថ្ងៃទី១៣ បានបង្ហាញថា កងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានវា.យប្រហារយ៉ាងខ្លាំងទៅលើទីតាំងផ្ទុកមីស៊ីលបាលីស្ទិកដ៏សំខាន់មួយរបស់កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ (IRGC) នៅ Dezful ខេត្ត Khuzestan ឲ្យខូចខាតយ៉ាងតំណម។

យោងតាមវីដេអូដែលកំពុងចរាចរដោយសារព័ត៌មានអន្តរជាតិជាច្រើនកាលថ្ងៃសុក្រម្សិលមិញ បានបង្ហាញពីការផ្ទុះដ៏ធំ និងផ្សែងខ្មៅក្រាស់ខ្មឹកហុយឡើងពេញមេឃ ចេញពីទីតាំងផ្ទុកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមីស៊ីលផ្លោងដ៏ធំមួយរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ស្ថានភាពនៃអគ្គិភ័យឆាបឆេះ និងការផ្ទុះនេះបានបញ្ជាក់ពីការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ទ្រព្យសម្បត្តិយោធាអ៊ីរ៉ង់ដែលព្យាយាមលាក់កំបាំងពីការវា.យប្រហារមួយសប្តាហ៍ដំបូង។

របាយការណ៍ខាងលើនេះបានបង្ហាញថា នេះគឺជាដំណាក់កាលទីពីរនៃយុទ្ធនាការ ដោយកំណត់គោលដៅលើទីតាំងផលិត និងផ្ទុកមីស៊ីលដ៏រឹងមាំ ដែលបានស៊ូទ្រាំនឹងការវា.យប្រហារដំបូង ដែលបានបំផ្លាញអគារយ៉ាងហោចណាស់ប្រាំពីរនៅដើមខែមីនា។ ប្រតិបត្តិការនេះបន្តធ្វើឱ្យចុះខ្សោយសមត្ថភាពរបស់របបអ៊ីរ៉ង់ក្នុងការគំរាមកំហែងតំបន់នេះជាមួយនឹងមីស៊ីល និងភ្នាក់ងារភេរវកម្ម។

សូមជម្រាបថា មូលដ្ឋានមីស៊ីល Dezful គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្មវិធីមីស៊ីលផ្លោងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដែលត្រូវបានសម្គាល់ដោយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្រោមដីដ៏ធំ និងជាកន្លែងផ្ទុកមីស៊ីលបាលេស្ទិកដ៏មានឥទ្ធិពលជាច្រើនប្រភេទ។ មូលដ្ឋាននេះ មានឈ្មោះមួយទៀតហៅថាជា “ទីក្រុងមីស៊ីលក្រោមដី” ដែលមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ និងការទប់ស្កាត់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានកំណត់ទុកជាគោលដៅវា.យកម្ទេចជាយូរមកហើយ។

អ្នកវិភាគនិយាយថា ប្រតិបត្តិការនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការទូលំទូលាយជាងមុន ដើម្បីធ្វើឱ្យសមត្ថភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងការបាញ់មីស៊ីល និងបញ្ជាដ្រូនទៅប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកកាន់តែចុះខ្សោយ។

យុទ្ធនាការនេះក៏បានកំណត់គោលដៅលើជើងទម្របា.ញ់មីស៊ីល ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស និងឃ្លាំងយោធានៅទូទាំងទីក្រុងអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនទៀតផងដែរ។ អ្នកជំនាញព្រមា.នថា ការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់លើមូលដ្ឋានយោធាសំខាន់ៗដូចជាមូលដ្ឋានមីស៊ីល Dezful នៅពេលនេះ អាចបង្កឱ្យមានការសងសឹកកាន់តែខ្លាំងក្លា និងបង្កើនហានិភ័យនៃសង្គ្រាមក្នុងតំបន់កាន់តែទូលំទូលាយ៕

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ទូរទស្សន៍ជាតិអ៊ីរ៉ង់បានផ្សព្វផ្សាយពីសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ដែលទើបឡើងកាន់តំណែងថ្មី លោក Mojtaba Khamenei ដែលរហូតមកដល់ពេលនេះមិនទាន់បង្ហាញមុខជាសាធារណៈ ប្រកាសបន្តបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រ Hormuz និងបន្តវាយប្រ.ហារលើមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិកក្នុងតំបន់ដើម្បីដាក់សម្ពាធអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ។

មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មី លោក Mojtaba គឺជាកូនប្រុសរបស់លោក Ayatollah Ali Khamenei បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍លើកដំបូងបន្ទាប់ពីឡើងកាន់តំណែងថា នឹងសងសឹកឱ្យអ្នកបាត់បង់ជីវិតនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយការបន្តបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz និងមិនបញ្ឈប់ការវាយប្រ.ហារមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិកក្នុងតំបន់ ។ ការបង្ហាញគោលជំហរនេះ ស្របពេលសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់អូសបន្លាយរយៈពេលជាង១០ថ្ងៃ មិនដឹងបញ្ចប់ពេលណា ។

លោក Mojtaba បញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយក្នុងទូរទស្សន៍ជាតិអ៊ីរ៉ង់ថា អ៊ីរ៉ង់នឹងសងសឹកឱ្យអ្នកបាត់បង់ជីវិតទាំងអស់ ហើយច្រកសមុទ្រ Hormuz នៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេង១ផ្នែក ក្នុងចំណោម៥ផ្នែកលើពិភពលោក គួរតែបិទបន្តទៀតដើម្បីដាក់សម្ពាធសត្រូវ ។ ប្រទេសជិតខាងនានារបស់អ៊ីរ៉ង់ គួរបិទមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិកទាំងអស់ដែលមានទីតាំងក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន បើមិនដូច្នោះទេ អ៊ីរ៉ង់នឹងបន្តវាយប្រហារមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិកទាំងអស់ក្នុងតំបន់ ។

នេះជាការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍លើកដំបូងរបស់លោក បន្ទាប់ពីបន្តតំណែងពីឪពុក គឺលោក Ayatollah Ali Khamenei ដែលបាត់បង់ជីវិតដោយសារការវាយប្រហារពីកងទ័ពអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះអានដោយអ្នកអានព័ត៌មានទូរទស្សន៍ជាតិអ៊ីរ៉ង់ ហើយមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មីមិនបាននិយាយបង្ហាញមុខក្នុងទូរទស្សន៍ទេ ហើយរហូតមកដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា រូបភាពរបស់លោក Mojtaba មិនត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយឡើយ តាំងពីថ្ងៃអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារបណ្តាលឱ្យឪពុករបស់លោកបាត់បង់ជីវិត ។

សង្គ្រាមចាប់ផ្តើមដោយយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់នៅអ៊ីរ៉ង់ប្រមាណ២,០០០នាក់ ព្រមទាំងរាំងស្ទះដល់ការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងលើពិភពលោក ។ បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមីនា អ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជូនដ្រូនជាច្រើនទៅដែនអាកាសប្រទេសគុយវ៉ែត អ៊ីរ៉ាក់ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បារ៉ែន និងអូម៉ង់ ដែលផ្ទុយពីការលើកឡើងរបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលថា បានបំផ្លាញឃ្លាំងអាវុធបាញ់ចម្ងាយឆ្ងាយរបស់អ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនកន្លែង ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ព្យាយាមស្តារទំនុកចិត្តក្នុងទីផ្សារថាមពលថា តម្លៃប្រេងកើនឡើងត្រឹមតែរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែលោកមិនបានបញ្ជាក់ពីសង្គ្រាមនឹងបញ្ចប់ដោយរបៀបណា ឬប្រាប់ផែនការបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ឡើងវិញទេ លោកអំពាវនាវឱ្យអ៊ីរ៉ង់យល់ព្រមចុះចាញ់ដោយឥតលក្ខខណ្ឌ និងទាមទារឱ្យអាមេរិកចូលរួមជ្រើសរើសមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មី ។ រីឯមន្ត្រីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលថា គោលដៅនៃការធ្វើប្រតិបត្តិការកងទ័ព គឺបំផ្លាញពអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ រួមទាំងមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ ៕

អ៊ីស្រាអែលបានគំរា.មធ្វើឃា.តមេដឹកនាំកំពូលថ្មីរបស់អ៊ីរ៉ង់ម្តងហើយម្តងទៀត ថែមទាំងចាត់ទុកលោក Mojtaba Khamenei ធ្វើការក្រោមបញ្ជារបស់កងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលនិយាយកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ថា ការធ្វើឃា.តមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មី គឺអ៊ីស្រាអែលបានរៀបចំផែនការរួចហើយ ខណៈលោក Mojtaba មិនទាន់បង្ហាញមុខជាសាធារណៈទេ ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu បានគំរាមផ្តាច់ជីវិតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មី លោក Mojtaba ដែលស្នងតំណែងបន្តពីឪពុកជាអតីតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលបានធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មានជាលើកដំបូងកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមីនា បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិកបើកការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់កាលពីចុងខែកុម្ភៈថា ការធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ គឺដើម្បីជំរុញឱ្យពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ក្រោកឈរឡើងផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន ឬផ្តួលរំលំរបបគ្រប់គ្រងអ៊ីរ៉ង់ ពេលនេះ របបគ្រប់គ្រងអ៊ីរ៉ង់ចុះខ្សោយហើយ ។

លោក Netanyahu ចាត់ទុកលោក Mojtaba មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មី គឺជាអាយ៉ងរបស់កងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) ដែលអ៊ីស្រាអែលមានផែនការធ្វើឃាតមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មីរូបនេះ ប៉ុន្តែលោកមិននិយាយលម្អិតពីផែនការ ថាតើនឹងចាត់ការដូចម្តេចទេ ។

កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិកនៅតែវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ព័ន្ធមិត្តនានារបស់អ៊ីរ៉ង់យ៉ាងខ្លាំងអស់រយៈពេល២សប្តាហ៍ រហូតបំផ្លាញសមត្ថភាពកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) រួមទាំងក្រុមប្រដាប់អាវុធអ៊ីរ៉ង់ ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលបញ្ជាក់ថា អ៊ីស្រាអែលនឹងបន្តសង្គ្រាមនេះរហូតទទួលជ័យជម្នះ ហើយលោកចាត់ទុកប្រធាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ជាមិត្តភក្តិ ដោយសារបានជជែកគ្នាស្ទើររាល់ថ្ងៃ ក៏ដូចជាធ្វើការសម្រេចចិត្តរួមពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ។

នេះជាការលើកឡើងលើកដំបូងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលតាំងពីសង្គ្រាមចាប់ផ្តើម ដោយលោកថា អ៊ីរ៉ង់មិនដូចមុនទៀតឡើយ បន្ទាប់ពីរងការទម្លាក់គ្រាប់បែបយ៉ាងខ្លាំងអស់រយៈពេលជិត២សប្តាហ៍ រហូតដល់កងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ និងកងកម្លាំងពិសេសខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ ក្រៅពីនេះ អ៊ីស្រាអែលនឹងបង្ក្រាបក្រុម Hezbollah នៅប្រទេសលីបង់ ដែលក្រុមនេះបានវាយប្រហារអ៊ីស្រាអែលដើម្បីសងសឹកឱ្យលោក Ayatollah Ali Khamenei ជាឪពុករបស់មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មី ដែលស្លាប់ដោយសារអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារកាលពីថ្ងៃសង្គ្រាមចាប់ផ្តើម ។

ទោះជាគោលដៅចម្បងរបស់អ៊ីស្រាអែល គឺកំទេចអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ កំទេចមីស៊ីល និងឱ្យពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់រួបរួមគ្នាផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលមិនធានាពីរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ដួលរលំទេ ដោយលោកថា ការផ្លាស់ប្តូររបបគ្រប់គ្រងត្រូវតែកើតចេញពីផ្ទៃក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក Israel Katz ក៏ធ្លាប់ព្រមានធ្វើឃាតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មីដែរ ដោយលោកថា អ្នកណាដែលហ៊ានឡើងកាន់តំណែងជំនួសលោក Ayatollah Ali Khamenei នឹងក្លាយជាគោលដៅធ្វើឃាត ទោះជាមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មីលាក់ខ្លួននៅកន្លែងណាក៏ដោយ ៕