ជាកំហុសអ្នកណា? ផ្សារប្រាទូណាម ដែលធ្លាប់ជាតំបន់បោះដុំ-លក់រាយទំនិញដ៏ពេញនិយមប្រចាំទីក្រុងបាងកក បានប្រែក្លាយជាទីស្ងាត់ជ្រងំដោយនៅសល់តែស្លាក «សេងតូប» និង «ជួលបន្ត» បិតនៅតាមជួរតូបនីមួយៗ ខណៈអាជីវករដែលនៅពុះពារបើកទ្វារបន្តកំពុងត្អូញត្អែរថាពួកគេជិតដាច់ខ្យល់ទៅហើយ មិនដឹងអាចស៊ូទ្រាំបានយូរប៉ុណ្ណាទៀតនោះទេ។

យោងតាមអត្ថបទដែលមានចំណងជើងថា “អវសាននៃតំបន់ប្រាទូណាម៖ «អ្នកទិញមិនទៅ អ្នកលក់ទៅមុខមិនរួច តើអ្នកណានឹងរស់?» របស់ផេក Thailand’s Franchising Solution & Media ដែលផ្ដល់ដំណោះស្រាយលើបញ្ហាអាជីវកម្មរបស់ថៃ បានឱ្យដឹងថា ជាង ៥០-៦០% នៃតូបទាំងអស់នៅក្នុងផ្សារប្រាទូណាម ត្រូវបានបិទទ្វារដោយសារមិនអាចទ្រាំទ្រាំនឹងសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងធ្លាក់ចុះបន្តទៀតបាន។

តាមរបាយការណ៍អំពីការសង្កេតលើសេដ្ឋកិច្ចថៃ វិបត្តិថយចុះនៃចំនួនការលក់របស់ផ្សារនេះបានចាប់ផ្ដើមកើតមានដំបូងនៅពេលការលក់អនឡាញចាប់ផ្ដើមរីកចម្រើន និងក្រោយមកបានបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ក្នុងអំឡុងពេលនៃវិបត្តិកូវីត-១៩ និងកាន់ធ្ងន់ធ្ងរឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលប្រទេសថៃមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា បូកផ្សុំជាមួយការវាយលុយរបស់ទំនិញចិនបន្ថែមមួយកម្រិតទៀត។

តាមការកត់សម្គាល់ បញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃចន្លោះឆ្នាំ ២០២៥និង ២០២៦ បានធ្វើឲ្យចំនួនអតិថិជនខ្មែរ ដែលអាជីវករផ្សារប្រាទូណាមពឹងផ្អែកលើយ៉ាងខ្លាំងមានការធ្លាក់ចុះជាគំហុក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ចលនាពហិការមិនប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ ក៏ជាមូលហេតុចម្បងមួយដែរ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកលក់នៅកម្ពុជាងាកទៅរកទិញទំនិញបោះដុំពីប្រទេសផ្សេងជំនួសឲ្យទំនិញពីប្រទេសថៃ។

មិនត្រឹមតែចំណូលធ្លាក់ចុះនោះទេ ប៉ុន្តែថ្លៃឈ្នួលតូប និងសេវាដឹកជញ្ជូនក៏មានការកើនឡើងផងដែរ។ ការណ៍នេះបានរុញច្រានឱ្យអាជីវករផ្សារចេញមកលើកបដាតវ៉ាទាំងក្ដីអស់ថា ៖ «គ្មានលុយស៊ីបាយទេ ទុកលុយបង់ថ្លៃតូបអស់ហើយ» ដែលនេះមិនមែនគ្រាន់តែជាពាក្យស្លោកឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាការពិតដែលអាជីវករជាច្រើនកំពុងជួបប្រទះ ពោលគឺត្រូវស៊ីអត់ស៊ីឃ្លាន ដើម្បីទុកលុយបង់ថ្លៃតូប។

បច្ចុប្បន្នរដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ការហូរចូលនៃទំនិញចិន ជំរុញឲ្យប្រជាជនចំណាយលុយនៅតាមហាងតូចៗក្នុងសហគមន៍ រួមទាំងក្នុងតំបន់ប្រាទូណាម, រៀបចំសណ្ដាប់ធ្នាប់ឡើងវិញដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងប្រើប្រាស់យន្តការការទូតដើម្បីស្តារទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសជិតខាង (រួមទាំងកម្ពុជា) ឡើងវិញដើម្បីឱ្យអាជីវករឆ្លងដែនអាចវិលត្រឡប់មកទិញទំនិញបានដូចដើម៕

តាំងពីថៃបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាជាឯកតោភាគីមក បណ្តាលឱ្យការលក់ដូរទំនិញ និងចំណីអាហារនៅតំបន់ប្រាទូណាម ប្រទេសថៃ មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ខុសធម្មតា បាត់បង់អតិថិជន ដែលជំរុញឱ្យអាជីវករថៃបិទតូបជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈកាលពីមុន តំបន់នេះធ្លាប់តែមានមនុស្សអ៊ូអរ ហើយអាជីវករថៃប្រមូលចំណូលចាប់ពីជាង១៥០ដុល្លារ ទៅជាង២០០ដុល្លារក្នុង១ថ្ងៃ ។ ទោះយ៉ាងណា អាជីវករថៃរំពឹងថា ជំនួបរវាងសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul នាល្ងាចថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា នឹងឈានទៅបើកព្រំដែនផ្លូវគោកឡើងវិញឆាប់ៗដើម្បីជួយស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចថៃ ។

តាមហ្វេសប៊ុកផេក Thailand’s Franchising Solution & Media ឱ្យដឹងថា តំបន់ប្រាទូណាមពេលនេះស្ងប់ស្ងាត់ខ្លាំងណាស់ ហាងលក់ដូររហូតដល់ជាងពាក់កណ្តាល (ចាប់ពី៥០% ទៅ៦០%) បានសម្រេចចិត្តបិទទ្វារព្រោះគ្មានអតិថិជនដូចមុន ។ ប្រាក់ចំណូលប្រចាំថ្ងៃរបស់អាជីវករធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក កន្លងមក ពួកគេរកចំណូលបានពី៥,០០០បាត ទៅ៧,០០០បាតក្នុង១ថ្ងៃ (ឬពីជាង១៥០ដុល្លារ ទៅជាង២០០ដុល្លារក្នុង១ថ្ងៃ) ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ប្រាក់ចំណូលធ្លាក់ចុះសល់ត្រឹមតែពី២,០០០បាត ទៅ៣,០០០បាតប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនអាចបង់ថ្លៃតូប ថ្លៃទឹក-ភ្លើង និងការចំណាយប្រចាំថ្ងៃទេ ។

ភាពស្ងាត់ជ្រងំនៅប្រាទូណាម បានជំរុញឱ្យអាជីវករនាំគ្នាតវ៉ាទៅកាន់អ្នកគ្រប់គ្រងតំបន់នេះ ដើម្បីឱ្យបញ្ចុះថ្លៃតូបជាបន្ទាន់ បន្ទាប់ពីប្រាក់ចំណូលបានពីការលក់ដូរធ្លាក់ចុះខ្លាំង, បាត់បង់អតិថិជន និងភ្ញៀវទេសចរ ។ ក្រុមអាជីវករបានសរសេរថា ៖ គ្មានប្រាក់ហូបបាយ ទុកប្រាក់បង់ថ្លៃតូប, សូមបញ្ចុះថ្លៃតូប និងដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យចំគោលដៅ ។

អាជីវករប្រាប់ថា ស្ថានការណ៍លំបាកនេះបានកើតឡើងជាច្រើនខែមកហើយ ស្របពេលសេដ្ឋកិច្ចថៃធ្លាក់ចុះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃគ្មានប្រាក់ទិញទំនិញ ទើបអាជីវករបង្ខំចិត្តបិទតូបដើម្បីកុំឱ្យខាតបង់ដើមទុនខ្លាំងជាងនេះ ខណៈអាជីវករខ្លះទៀតសម្រេចលក់ដូរបន្ត ដោយសង្ឃឹមថា ប្រាទូណាម នឹងមានមនុស្សអ៊ូអរឡើងវិញពេលបើកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។

ក្រៅពីគ្មានប្រាក់បង់ថ្លៃតូប អាជីវករនៅប្រាទូណាម ក៏ប្រឈមមុខការចំណាយប្រាក់ខ្ពស់លើការដឹកជញ្ជូនផងដែរ ពីព្រោះតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈកើនឡើង និងប្រឈមបញ្ហាថ្មីមួយទៀត គឺការលក់តាមអនឡាញ និងការលក់ទំនិញចិនថោកៗ ។ ពេលនេះ អាជីវករនៅប្រាទូណាម រកប្រាក់ចំណូលលែងបានដូចមុនហើយ ពួកគេធ្លាប់សំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយដោះស្រាយបញ្ហានេះ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមិនទាន់មានដំណោះស្រាយនៅឡើយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា សភាពស្ងប់ស្ងាត់នៅប្រាទូណាម និងតំបន់នានាក្នុងទីក្រុងបាងកកនាឆ្នាំ២០២៦ គឺជារូបភាពឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃ ដែលកើតឡើងដោយសារការបិទ ព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ។ លើសពីនេះ ផ្សារទំនើបធំៗដែលធ្លាប់តែជាគោលដៅពេញនិយមសម្រាប់អតិថិជនកម្ពុជាមានជីវភាពធូរធា ក៏មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ដែរ ដោយសារពលរដ្ឋកម្ពុជាពហិការទំនិញថៃ ខណៈអតិថិជនថៃគ្មានប្រាក់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទិញទំនិញ ដោយពួកគេងាកទៅទិញទំនិញថោកៗតាមអនឡាញ ។

ទោះយ៉ាងណា អាជីវករថៃនៅប្រាទូណាម រំពឹងថា ជំនួបរវាងសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul នាល្ងាចថ្ងៃទី៧ ខែឧសភានេះ នឹងមានពន្លឺក្នុងការបើកច្រកព្រំដែនផ្លូវគោកឡើងវិញដើម្បីជួយស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចថៃ និងឱ្យការលក់ដូរនៅទីក្រុងបាងកកអ៊ូអរឆាប់ៗ ៕

បាងកកនឹងក្លាយជាទីក្រុងមានអាកាសធាតុក្តៅជាងគេបំផុតក្នុងតំបន់អាស៊ាននៅឆ្នាំ២០៥០ ខាងមុខនេះ ដោយមានសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្ពស់រហូតដល់៣៨.១អង្សាសេ បណ្តាលមកពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ សំណង់បេតុង និងខ្វះតំបន់បៃតង ។ បន្ទាប់មក ទីក្រុងហូជីមិញ របស់វៀតណាម ស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី២ ជាទីក្រុងមានអាកាសធាតុក្តៅបំផុតនៅឆ្នាំ២០៥០ ខណៈទីក្រុងម៉ានីល របស់ហ្វីលីពីន ស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី៣ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន The Nation ដកស្រង់ពីរបាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលថាមពលអាស៊ាន (ACE) ។

ការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន The Nation កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ កំដៅកើនឡើងយ៉ាងខ្ពស់នៅទីក្រុងបាងកក បាននិងកំពុងគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងដល់សុខភាពពលរដ្ឋ, បង្កហានិភ័យដល់ការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលដោយសារកំដៅ ព្រមទាំងប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃផងដែរ ។

របាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលថាមពលអាស៊ាន (ACE) បញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ទីក្រុងបាងកកមានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាង៣៥អង្សាសេ (ដែលសីតុណ្ហភាពនេះបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេល៤៥ថ្ងៃនៃឆ្នាំ២០២៥) ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០៥០ ខាងមុខ បាងកកនឹងក្លាយជាទីក្រុងមានអាកាសធាតុក្តៅជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ាន ហើយចំនួនថ្ងៃដែលក្តៅខ្លាំងនឹងកើនឡើងដល់១២០ថ្ងៃក្នុង១ឆ្នាំ ។ នៅឆ្នាំ២០៥០ ទីក្រុងនេះនឹងមានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងលើសបច្ចុប្បន្នរហូតដល់៣ដង គឺពេលនោះ សីតុណ្ហភាពនឹងកើនឡើងដល់៣៨.១អង្សាសេ ។

ទាំងនេះជាទីក្រុងមានអាកាសធាតុក្តៅជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ាន នៅឆ្នាំ២០៥០ ៖

១-ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ សីតុណ្ហភាពនឹងកើនដល់ ៣៨.១អង្សាសេ
២-ទីក្រុងហូជីមិញ ប្រទេសវៀតណាម សីតុណ្ហភាពនឹងកើនដល់ ៣៧.៧អង្សាសេ
៣-ទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន សីតុណ្ហភាពនឹងកើនដល់ ៣៧.២អង្សាសេ
៤-ទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សីតុណ្ហភាពនឹងកើនដល់ ៣៦.៩អង្សាសេ
៥-ទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី សីតុណ្ហភាពនឹងកើនដល់ ៣៦.១អង្សាសេ
៦-ប្រទេសសិង្ហបុរី សីតុណ្ហភាពនឹងកើនដល់ ៣៦.១អង្សាសេ

មូលហេតុបណ្តាលឱ្យទីក្រុងបាងកកនឹងមានអាកាសធាតុក្តៅជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ាននៅឆ្នាំ២០៥០ ដោយសារទីក្រុងនេះស្រូបកំដៅពីសំណង់បេតុង, អគារខ្ពស់ៗបាំងខ្យល់, ខ្វះតំបន់បៃតង និងការឡើងកំដៅដោយសារសកម្មភាពរបស់មនុស្ស ។ តំបន់នៅកណ្តាលក្រុងបាងកក ដែលសម្បូរដោយសំណង់បេតុង និងអគារខ្ពស់ នឹងមានសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្ពស់បំផុតបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋ ។

អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងនេះក៏ប៉ះពាល់ដល់ផលិតកម្មរបស់ប្រទេសថៃដែរ ជាពិសេស ប៉ះពាល់សុខភាពអ្នកធ្វើការក្រោមកំដៅថ្ងៃនៅទីក្រុងបាងកក រហូតដល់ជាង១លាន ៣សែននាក់ ។ របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលថៃគ្មានវិធានការដោះស្រាយ ឬបង្កើតតំបន់បៃតងទេនោះ អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងនឹងធ្វើឱ្យខាតបង់ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ថៃ រហូតដល់៦% ៕

កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ហ្វីលីពីនក្នុងនាមជាប្រធានប្តូរវេនអាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍អំពាវនាវទៅកាន់មីយ៉ាន់ម៉ា អនុញ្ញាតឱ្យប្រេសិតពិសេសអាស៊ានចូលជួបពិភាក្សារយៈពេលខ្លីជាមួយលោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី ដែលកំពុងជាប់ឃុំក្នុងផ្ទះ ដើម្បីជំរុញដំណើរការផ្សះផ្សាជាតិ និងដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ការអំពាវនាវនេះជាការជំរុញកិច្ចសន្ទនា និងស្វែងរកសន្តិភាពពិតប្រាកដ ហើយហ្វីលីពីនក៏បានទទូចឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាដោះលែងអ្នកទោ.សនយោបាយបន្ថែម ។

ហ្វីលីពីនបានជំរុញឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាបង្ហាញតម្លាភាពបន្ថែមទៀត បន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានថា លោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាសម្រាលទោស និងប្តូរពីការឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារមកជាការឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះវិញ ដែលហ្វីលីពីនចាត់ទុកថា គឺជាជំហានដ៏សំខាន់មួយក្នុងការកសាងទំនុកចិត្តដើម្បីឈានទៅរកស្ថិរភាពជាតិយូរអង្វែង ។

ក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីនបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ថា មីយ៉ាន់ម៉ាគួរតែអនុញ្ញាតឱ្យ លោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី (Aung San Suu Kyi) អាចទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តពិតប្រាកដចំពោះគោលដៅការផ្សះផ្សាជាតិ ។ វាជាជំហ៊ានដ៏សំខាន់មួយក្នុងការផ្តល់ទំនុកចិត្តដែលចាំបាច់សម្រាប់ស្ថិរភាពជាតិក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែងរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា ។

លោកស្រី Tess Lazaro រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីន និងជាប្រេសិតពិសេសរបស់ប្រធានអាស៊ាន ត្រូវការជួបលោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី ដើម្បីបំពេញតួនាទីក្នុងការចរចាជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតបរិយាកាសអំណោយផលដល់ការសន្ទនា និងការផ្សះផ្សាជាតិ ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីនបានបង្ហាញក្តីរីករាយចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់មីយ៉ាន់ម៉ាសម្រាលទោសឱ្យលោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី និងអនុញ្ញាតឱ្យលោកស្រីចេញពីពន្ធនាគារមកបន្តឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើងស្របពេលមេដឹកនាំអាស៊ានកំពុងចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន លើកទី៤៨ នៅទីក្រុងសេប៊ូ (Cebu) ប្រទេសហ្វីលីពីន ។ ទោះជាមានការផ្ទេរលោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី មកឃុំក្នុងផ្ទះក៏ដោយ ក៏អាស៊ាននៅតែប្រកាន់ជំហរមិនទាន់ទទួលស្គាល់លទ្ធផលការបោះឆ្នោតដែលរៀបចំដោយរបបយោធាមីយ៉ាន់ម៉ានៅឡើយទេ ដោយសារខ្វះការយល់ព្រមជាឯកច្ឆន្ទពីសមាជិកទាំងអស់ ។

លោកស្រី អង់សាន ស៊ូជី អាយុ៨០ឆ្នាំ អតីតមេដឹកនាំមីយ៉ាន់ម៉ាដែលប្រកាន់នូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលថ្មីមីយ៉ាន់ម៉ាសម្រាលទោសពីរយៈពេល៣៣ឆ្នាំ មកនៅត្រឹម១៨ឆ្នាំ ហើយលោកស្រីត្រូវបានអាជ្ញាធរមីយ៉ាន់ម៉ាបញ្ជូនមកទទួលទោសបន្តក្នុងផ្ទះនៅទីក្រុងណៃពិដោ ៕

នេះផលិតសម្រាប់លក់តែក្នុងស្រុកផង គេនៅហ៊ានបំផ្លា.ញសុខភាពប្រជានជនថៃគ្នាគេ ចុះទម្រាំតែអាហារដែលនាំចូលកម្ពុជាយើងទៀត? អាជ្ញាធរនៅខេត្ត សាមុតសុងក្រាម កាលពីថ្មីៗនេះបានរកឃើញរោងចក្រផលិតទឹកដូងក្លែងក្លាយចំនួនពីរ ដែលយកទឹកអណ្ដូងមកផ្សុំជាមួយសារធាតុគីមី និងក្លិនដូងសិប្បនិម្មិត ដើម្បីបង្កើតរសជាតិនិងក្លិនឲ្យដូចទឹកដូងពិតៗ បោ.កប្រាស់មនុស្សរាប់លាននាក់ទូទាំងប្រទេស។

យោងតាមរបាយការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយ បាងកកប៉ុស្តិ៍ និង កាសែត Thaiger កាលពីដើមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះបានបង្ហាញថា រោងចក្រទាំងនោះមិនបានប្រើទឹកដូងពិតប្រាកដនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេបានយក ទឹកអណ្ដូង មកលាយជាមួយ រសជាតិដូងសិប្បនិម្មិត និង សារធាតុគីមី ផ្សេងៗ ដោយករណីខ្លះ មានទឹកដូងពិតប៉ុន្តែក្នុងកម្រិតតិចតួចបំផុត ឯករណីខ្លះគ្មានដូងពិតទាល់តែសោះដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត។

អាជ្ញាធរបានដកហូតធុងទឹកល្អក់ៗ និងសារធាតុគីមីជាច្រើនប្រភេទ ដើម្បីយកទៅពិសោធន៍ដើម្បីពិនិត្យរកសារធាតុពុលដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព។ ហើយជាលទ្ធផល អាជ្ញាធរបានរកឃើញ សារធាតុគីមីដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណមួយចំនួន និងសារធាតុលោហៈធ្ងន់ (ដូចជាសំណ ឬបារត) ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកទទួលទាន។

ការទទួលទានទឹកដូងក្លែងក្លាយដែលផលិតពីទឹកមិនស្អាត និងសារធាតុគីមីមិនច្បាស់លាស់ទាំងនេះ អាចបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងច្រើនដល់សុខភាព ដោយប្រសិនបើក្នុងករណីស្រាលៗវាអាចបង្កជាការរាគរូស ក្អួតចង្អោរ ឬ ពុលអាហារ ប៉ុន្តែប្រសិនបើករណីធ្ងន់ធ្ងរវាអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ គ្រលៀន, ថ្លើម និងប្រព័ន្ធប្រសាទ ហើយការទទួលទានក្នុងរយៈពេលយូរអាចបណ្តាលឱ្យមាន ជំងឺមហារីក ផងដែរ។

សរុបសេចក្ដីមក បញ្ហានេះនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តលើ “ដូងថៃ” ដែលជាផលិតផលល្បីល្បាញលើពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពនេះកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការតាមដានយ៉ាងដិតដល់ពីសំណាក់ ការិយាល័យអ្នកការពារសិទ្ធិពលរដ្ឋ (Ombudsman) ដើម្បីធានាថាគ្មានផលិតផលស្រដៀងគ្នានេះលួចចរាចរណ៍ក្នុងទីផ្សារទៀតឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកតំណាងរាស្ត្រថៃបានព្រមានថា ច្បាប់ទន់ខ្សោយ និងការអនុវត្តយឺតអាចគំរាមកំហែងដល់សុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់ និងបំផ្លាញទំនុកចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់លើទំនិញកសិកម្មថៃ៕

ក្រៅពីត្រូវចិនរឹតបន្តឹង បច្ចុប្បន្នផ្លែទុរេនថៃដែលនាំចូលទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាមួយបន្ថែមទៀត ក្រោយសមាគមន៍ខ្មែរដែលរស់នៅទីនោះបានប្រកាសធ្វើពហិការរមិនព្រមទិញទុរេនថៃដាច់ខាតនៅរដូវកាលទុរេននេះ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកលក់រាយនៅកូរ៉េបង្ខំចិត្តផ្អាកការនាំចូល ឬនាំចូលតិចតួច ដើម្បីបង្កាការខាតបង់ព្រោះគ្មានអ្នកទិញ។

យោងតាមព័ត៌មានដែលបានផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គមកាលពីថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញថា យុទ្ធនាការនេះបានចាប់ផ្តើម និងរីករាលដាលខ្លាំងនៅលើ Facebook និង TikTok ដែលមានការបង្ហោះវីដេអូ និងសារពីពលករខ្មែរនៅកូរ៉េ បង្ហាញពីការសម្រេចចិត្តមិនទិញទំនិញ ជាពិសេសទុរេនថៃ ដើម្បីសម្តែងមតិគាំទ្រជាតិ។

បើប្រៀបធៀបទៅនឹងជនជាតិកូរ៉េដែលជាម្ចាស់ស្រុក ជនជាតិខ្មែរគឺជាអ្នកគាំទ្រដ៏សំខាន់បំផុតដែលជួយជំរុញឱ្យការលក់ទុរេន (ជាពិសេសទុរេននាំចូលពីថៃ) មានវឌ្ឍនភាពខ្លាំងក្នុងទីផ្សារកូរ៉េកាលពីពេលកន្លងទៅ។ ដូច្នេះចលនាពហិការនៅពេលនេះ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យការលក់ធ្លាក់ចុះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាថែមទាំងបង្ខំឱ្យអ្នកលក់រាយនៅកូរ៉េមួយចំនួន ផ្អាកការនាំចូលទាំងស្រុងតែម្តង ព្រោះតែគ្មានអ្នកទិញ។ នេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ចរន្តនៃការទិញទុរេននៅកូរ៉េ គឺពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើសហគមន៍ខ្មែរ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពីមុន ប្រជាជនកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់ដែលធ្វើការ និងរស់នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានគាំទ្រផ្លែទុរេនថៃ ដែលធ្វើឲ្យការលក់របស់ពួកគេបានចាក់ឫសយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងទីផ្សារកូរ៉េខាងត្បូង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើពហិការបច្ចុប្បន្នបានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការលក់ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។

ជាមួយគ្នានោះ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥ ផ្លែទុរេនថៃដែលនាំចេញទៅប្រទេសចិនត្រូវបានគេរកឃើញថាមានផ្ទុកសារធាតុបង្កមហារីកដូចជា “អាល់កាឡាំងលឿង” ដែលនាំឱ្យមានការបដិសេធកុងតឺន័រចំនួន ១០០ ដោយប្រទេសចិន។ ឥឡូវនេះ ទីផ្សារកម្ពុជាក៏កំពុងធ្វើពហិការផលិតផលថៃផ្សេងៗផងដែរ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះនៃការលក់សម្រាប់ផ្លែទុរេនថៃ និងផលិតផលពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។

បច្ចុប្បន្ននេះ ដោយសារតែតម្រូវការទីផ្សារមិនល្អ តម្លៃផ្លែទុរេនថៃបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ នៅប្រទេសថៃ ផ្លែទុរេនមួយលក់បានត្រឹមតែប្រហែល ១០០ បាតប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែនៅតែគ្មានអ្នកទិញ។ ស្ថានភាពនេះបានបង្កឱ្យមានការមិនពេញចិត្តក្នុងចំណោមពលរដ្ឋថៃជាច្រើន ដែលបានសម្តែងការមិនពេញចិត្ត និងការអាក់អន់ចិត្តចំពោះគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងពាក់ព័ន្ធរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំថៃ៕