ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ Matichon បានរាយការណ៍នៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ថា លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីថៃបានបដិសេធជាមួយលោក Anwar Ibrahim នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី ដែលស្នើសុំថៃបន្ថែមក្រុមសង្កេតការណ៍នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយសារមានភារកិច្ចច្រើនត្រូវបំពេញ ហើយនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីថៃសុំដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះជាមួយកម្ពុជាត្រឹមទ្វេភាគី ។

នៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា នៅទីបញ្ជាការភូមិភាគ៥ ខេត្តឈៀងម៉ៃ លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីបានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានអំពីបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយលោកនិយាយថា កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា លោក Anwar Ibrahim នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីបានទូរស័ព្ទមកជជែកជាមួយលោក ដើម្បីស្នើសុំបញ្ជូនក្រុមសង្កេតការណ៍មកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបន្ថែមទៀតដោយសារមានភារកិច្ចច្រើនត្រូវបំពែញ ប៉ុន្តែលោកបដិសេធជាមួយម៉ាឡេស៊ី ។

លោក ភូមិថាំ បន្តថា លោកពុំឱ្យម៉ាឡេស៊ីលូកដៃទេ ពីព្រោះវាជារឿងផ្ទៃក្នុង លោកសុំដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយកម្ពុជាត្រឹមទ្វេភាគី និងសុំដំណើរការតាមក្របខ័ណ្ឌកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ជាមុនសិន បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំ GBC នៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា រួចរាល់ បើមានបញ្ហាអ្វីពិភាក្សាបន្ថែម ចាំពិភាក្សាគ្នាពេលក្រោយ ។ ម៉ាឡេស៊ីសុំបន្ថែមក្រុមសង្កេតការណ៍នៅព្រំដែន លោកបានបដិសេធ គឺថៃនឹងទទួលយកតែមន្ត្រីស្ថានទូត និងអនុព័ន្ធយោធាអាស៊ាន ហើយសង្ឃឹមថា អន្តរជាតិនឹងយល់ពីទង្វើរបស់ថៃ ។

អ្វីដែលថៃប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត គឺព្យាយាមចៀសវាងសង្គ្រាម និងប្រកាន់គោលជំហរច្បាស់លាស់ ។ លោក ភូមិថាំ អះអាងថា សហគមន៍អន្តរជាតិកាន់ជើងប្រទេសរបស់ខ្លួន ទើបថៃពុំប្រើប្រាស់អំពើហិង្សា ពីព្រោះបើមានអំពើហិង្សាកើតឡើងនឹងធ្វើឱ្យកងទ័ពរងរបួស ខណៈក្រសួងការបរទេសថៃ ក៏បានបញ្ជាក់ពីគោលជំហររបស់ថៃច្បាស់លាស់ទៅកាន់អន្តរជាតិរួចហើយដែរ ។

រដ្ឋាភិបាលថៃតែងតែបដិសេធពុំដោះស្រាយបញ្ហានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ហើយបដិសេធពុំឱ្យប្រទេសណាមួយជួយដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា បើស្អាតស្អំពិតមែន ហេតុអ្វីថៃខ្លាចតុលាការ ICJ ហេតុអ្វីថៃខ្លាចការអន្តរាគមន៍របស់អន្តរជាតិ? ថៃនិយាយដដែលៗថា នឹងដោះស្រាយជម្លោះជាមួយកម្ពុជាដោយសន្តិវិធី ចរចាទ្វេភាគី និងចង់បញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ។

រដ្ឋាភិបាលថៃពុំគោរពតាមពាក្យសម្តីរបស់ខ្លួនឡើយ មាត់និយាយចង់បានសន្តិភាព និងគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលថៃបែរជាបញ្ជាឱ្យកងទ័ពរាយបន្លាលួស និងកង់ឡាននៅលើទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ។ តើនេះឬជាការគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលថៃតែងតែប្រាប់ទៅអន្តរជាតិ?

កោតតែនិយាយទៅរួច! ថៃលើកឡើងពីប្រវត្តិតំបន់ បានណងចាន់ ថាជាភូមិមួយនៅក្នុងខេត្តស្រះកែវ ដែលថៃធ្លាប់បានជួយពលរដ្ឋខ្មែរដែលភៀសខ្លួនពីប៉ុលពត និងសង្រ្គា.មជាមួយវៀតណាមឲ្យស្នាក់អាស្រ័យ ប៉ុន្តែកម្ពុជាមិនត្រឹមតែមិនដឹងគុណថៃនោះទេ ថែមទាំងចង់បានទឹកដីថៃធ្វើជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនទៀត។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន The Nation កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។

តាមប្រភពដដែលខាងលើនេះ បានរៀបរាប់យ៉ាងដូច្នេះថា ប្រទេសថៃធ្លាប់បានផ្តល់ទីជម្រកដល់ជនភៀសខ្លួនកម្ពុជារហូតដល់ជាង 13,000 នាក់នៅតំបន់ ណងចាន់ កាលចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ។ ប្រភពនេះបានបន្តទៀតថា៖ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទង្វើនៃការអាណិតអាសូរនេះបែរជានាំឲ្យមានជម្លោះទឹកដីដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

សារព័ត៌មានអានសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តដាច់មួយកំណាត់នេះបានបន្ថែមទៀតថា៖ នៅពេលដែលស្ថានការណ៍នៅកម្ពុជាមានភាពប្រសើរឡើង ជនភៀសខ្លួនមួយចំនួនបានបដិសេធមិនវិលត្រឡប់ចូលប្រទេសខ្លួនវិញទេ ដែលឈានទៅដល់ការតាំងទីលំនៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅក្នុងប្រទេសថៃតែម្ដង។ នៅដើមទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 កងកម្លាំងកម្ពុជាបានជ្រៀតចូលតាមព្រំដែន ហើយភាពតានតឹងបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនៅពេលក្រោយៗមកកម្ពុជាបានទាមទារយកតំបន់នេះ ព្រមទាំងសាងសង់របងព័ទ្ធព្រំដែន។

ពួកគេអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលថៃតែងតែលើកយកបញ្ហានេះមកតវ៉ានៅលើវេទិកាការទូតជានិច្ច ប៉ុន្តែដោយសារចង់បានសន្តិភាព ពួកគេសុខចិត្តប្រើប្រាស់ធម៌ត្រជាក់ចរចាដោយសន្តិវិធី ខណៈដែលកម្ពុជាវិញ បានយកប្រជាជនរបស់ខ្លួនមកធ្វើខែល ឲ្យចូលមករស់នៅហើយទាមទារយកទឹកដីថៃ។ ជាមួយនឹងការលើកឡើងនេះ ថៃពោលឡើងដោយមិនចេះខ្មាសមាត់ថា៖ វាជាការរំលឹកដ៏ឈឺចាប់មួយសម្រាប់ជណជាតិថៃឲ្យចងចាំថា ជួនកាលអំពើល្អរបស់យើងនឹងហុចផលវិបាកមកឲ្យយើងវិញនៅពេលក្រោយ។

គួរជម្រាបថា ជំរុំភៀសខ្លួនដែលថៃបានលើកឡើងខាងលើនេះ គឺថៃចង់សំដៅលើជំរុំណងចាន ឬថៃហៅថា «បានណងចាន់» ដែលទីតាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ ជាកន្លែងដែលពលរដ្ឋភៀសខ្លួនរបស់ខ្មែរ ត្រូវបានថៃបង្ខំឲ្យធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ចូលក្នុងចំការមីនតាមព្រំដែនកម្ពុជា និងជាន់មីនស្លា.ប់អស់ជាច្រើនពាន់នាក់ កាលពីទសវត្សទី៨០ ។

ដោយឡែក ភូមិណងចាន់ ដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានយោធាថៃព័ទ្ធលួសបិទផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋនោះ គឺជាទីតាំងផ្សេងគ្នា ស្ថិតនៅក្នុងឃុំអូបីជាន់ ស្រុកអូជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យនៃប្រទេសកម្ពុជា មិនមែនស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីថៃឡើយ។ ដូច្នេះ ទីតាំងខាងលើដែលថៃបានរៀបរាប់ថាជាជំរុំភៀសសឹក និងទីតាំងដែលថៃកំពុងធ្វើការព័ទ្ធលួសទាំងបំពាននេះ គឺជាទីតាំង២ផ្សេងគ្នា។ វាបង្ហាញថាថៃអានប្រវត្តិសាស្រ្តមិនអស់ឡើយ ហើយមានចេតនាចង់បានទឹកដីកម្ពុជាទាំងមិនអៀនខ្មាស៕

ប៉េកាំង៖ ប្រទេសចិនកំពុងបន្តបង្ហាញភាពឈានមុខគេក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មមនុស្សយន្ត ដោយកាលពីថ្មីៗនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក្រុមមួយបានប្រកាសពីការបង្កើត “មនុស្សយន្តមានផ្ទៃពោះ” ដំបូងបង្អស់នៅលើពិភពលោក ដែលអាចពរពោះទារករហូតដល់គ្រប់អាយុ និងអាចសម្រាលកូនបាន។ ការច្នៃប្រឌិតនេះកំពុងបង្កការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងសហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។

យោងតាមអ្នកជំនាញ គំរូដំបូងនៃមនុស្សយន្តនេះ ត្រូវបានរំពឹងថានឹងចេញផ្សាយជាសាធារណៈនៅឆ្នាំក្រោយ។ ទោះជាយ៉ាង វាត្រូវគេបានបំពាក់ដោយស្បូនសិប្បនិម្មិត ដែលអាចផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមតាមរយៈប្រព័ន្ធទុយោ(សុកសុប្បនិម្មិត) ដូចជាការទទួលសារធាតុចិញ្ចឹមក្នុងស្បូនម្តាយពិត។ នេះមានន័យថា មនុស្សយន្តនឹងអាចចម្លងដំណើរការពេញលេញ ចាប់ពីការមានគភ៌រហូតដល់ការសម្រាលកូន។

បច្ចេកវិទ្យាថ្មីនេះត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយក្រុម Kaiwa Technology ក្រោមការដឹកនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត Zhang Qifeng។ លោក Zhang បានបញ្ជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យាស្បូនសិប្បនិម្មិតមានភាពរួចរាល់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ហើយក្រុមការងារកំពុងសាកល្បងដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងមនុស្សយន្ត។ គាត់បានបន្ថែមថា នេះនឹងអនុញ្ញាតឲ្យមានអន្តរកម្មរវាងមនុស្សពិត និងមនុស្សយន្ត ក្នុងដំណើរការមានផ្ទៃពោះ ដើម្បីសម្រេចបាននូវលទ្ធផលដែលប្រកបដោយភាពជាក់ស្តែង។

ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់បានរាយការណ៍ថា មនុស្សយន្តនេះមិនត្រឹមតែជាកន្លែងសាកល្បងនោះទេ ប៉ុន្តែជាម៉ាស៊ីនផលិតមនុស្សពិតៗដែលអាចចម្លង និងធ្វើឲ្យដំណើរការនៃការមានផ្ទៃពោះកើតឡើងក្នុងទម្រង់ពេញលេញ។

យ៉ាងណាមិញ ទោះបីជាការច្នៃប្រឌិតនេះទទួលបានការគាំទ្រពីមនុស្សជាច្រើនដែលឃើញថាជាជំហានថ្មីសម្រាប់វិទ្យាសាស្ត្រ ក៏ដោយ ប៉ុន្តែក៏មានសម្លេងរិះគន់ក៏ដូចជាការព្រួយបារម្ភពីក្រុមអ្នកវិភាគផងដែរ។ ពួកគេថ្កោលទោសបច្ចេកវិទ្យានេះថាអាចបង្កបញ្ហាក្រមសីលធម៌ និងជាការបំពានលើច្បាប់ធម្មជាតិ។

ដោយឡែក ការច្នៃប្រឌិតនេះក៏កើតឡើងនៅក្នុងពេលដែលប្រទេសចិនកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រជាក្នុងប្រទេស។ អត្រាមានកូនបានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ តាមរបាយការណ៍មួយ ស្ថិតិអំពីភាពគ្មានកូនកើនឡើងពី 11.9% ក្នុងឆ្នាំ 2007 ទៅដល់ 18% ក្នុងឆ្នាំ 2020 ដែលជាកត្តាបង្កឲ្យមានការចាប់អារម្មណ៍ចំពោះបច្ចេកវិទ្យាថ្មីនេះ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីថៃ បានជជែកតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim ជាប្រធានអាស៊ាន ដែលសាកសួរពីវឌ្ឍនភាពនៃស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃក្រោយអនុវត្តបទឈប់បា.ញ់ និងការអនុវត្តការងាររបស់ក្រុមសង្កេតការណ៍អន្តរកាល (IOT) ស្ថិតក្រោមក្របខណ្ឌកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ។ ភាគីថៃបានថ្លែងអំណរគុណម៉ាឡេស៊ី និងសន្យាដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាដោយសន្តិវិធី ។

លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងជាគណៈកម្មការមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ថា លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីបានជជែកតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរយោបល់ និងតាមដានវឌ្ឍនភាពនៃស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេស ជជែកពីការអនុវត្តការងាររបស់ក្រុមសង្កេតការណ៍អន្តរកាល (Interim Observer Team: IOT) ។

ការជជែកគ្នាតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីលើកនេះ ក៏មានលោក ម៉ារីស សាងៀមផុង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស, លោក ណាត់ថាផុង ណាកផានិច អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងលោក ព្រំមីន លឺសស៊ុរិឌេត លេខាធិការនាយករដ្ឋមន្ត្រី ចូលរួមផងដែរ ។

លោក ភូមិថាំ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីនិយាយថា ភាគីថៃអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមសង្កេតការណ៍អន្តរកាល (IOT) ធ្វើការតាមគោលការណ៍ក្រោមក្របខណ្ឌកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ(GBC) ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ។ ក្រុមសង្កេតការណ៍អន្តរកាល (IOT) ធ្វើការក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ប្រសិនបើមានសំណើពាក់ព័ន្ធនឹងការងាររបស់ IOT គឺអាចយកមកពិចារណាក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ (GBC) នៅខែកញ្ញា ដើម្បីវាយតម្លៃបន្តទៀត ។

លោក ភូមិថាំ ក៏បានថ្លែងអំណរគុណនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim ជាប្រធានអាស៊ានផងដែរ ដែលបានជួយជំរុញឱ្យស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃធូរស្រាល និងជំរុញឱ្យថៃស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើក្របខណ្ឌនៃកិច្ចពិភាក្សាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា-ថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា នេះដែរ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានជួបពិភាក្សាតាមទូរស័ព្ទជាមួយលោក Anwar Ibrahim នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី និងជាប្រធានប្ដូរវេនអាស៊ាន ពាក់ព័ន្ធនឹងវឌ្ឍនភាពនៃការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ដែលបានឯកភាពគ្នារវាងកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងកិច្ចប្រជុំពិសេស ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងពូត្រាចាយ៉ា និងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (Extraordinary GBC) កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួ ដែលសម្របសម្រួលរៀបចំដោយប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។

សម្តេចបានពិភាក្សាជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី អំពីការជំរុញបង្កើតក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (ASEAN Observation Team) ឱ្យបានឆាប់រហ័ស ក៏ដូចជាដំណើរការរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការបណ្ដោះអាសន្ន (Interim Observation Team) ដែលទាំងពីរនេះគឺជាយន្តការសំខាន់សម្រាប់តាមដាន ត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ៕