វាធ្វើឱ្យសង្គមថៃបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីគ្រូទាយដ៏ល្បីលំដាប់ប្រទេស អ្នកស្រី ប្រាយ ក្រាស៊ិប បានទស្សន៍ទាយពីហេតុការណ៍អាក្រ.ក់ៗនឹងកើតឡើងនៅប្រទេសថៃ ក្នុងកម្មវិធី «ការជជែករបស់បុគ្គលល្បី Deep Talk» របស់ទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៨ ដោយអ្នកស្រីថា នាពេលឆាប់ៗនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រទេសថៃនឹងមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងគ្រោះធម្មជាតិទឹកជំនន់ ភ្លើងឆេះ និងតម្លៃមាសកើនឡើងខ្ពស់ ។ នេះជាការទាយលើកចុងក្រោយ ខណៈអ្នកស្រីធ្លាប់ទាយត្រូវពីហេតុការណ៍ផ្សេងៗកើតឡើងនៅប្រទេសថៃកន្លងមក រួមទាំងគ្រោះរញ្ជួយដីនៅទីក្រុងបាងកក ។

ការទាយពីហេតុការណ៍អាក្រក់ៗនឹងកើតឡើងនៅប្រទេសថៃនាពេលឆាប់ៗនេះ ត្រូវបានសារព័ត៌មាននានារបស់ថៃ ដូចជា ៖ សារព័ត៌មាន Naewna News និងសារព័ត៌មាន Khaosod យកមកចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ធ្វើឱ្យសង្គមថៃចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ។

គ្រូទាយដ៏ល្បី អ្នកស្រី ប្រាយ និយាយថា សេដ្ឋកិច្ចថៃនឹងធ្លាក់ចុះហើយធ្លាក់ចុះទៀតរហូតដល់ចំណុចទាប ជាពិសេស តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈកើនឡើងនឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងនៅខែកក្កដា ។ អ្នកស្រីប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេសថៃត្រៀមខ្លួនរស់នៅក្នុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនាពេលខាងមុខ និងអត់ធ្មត់ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលថៃមិនអាចជួយអ្វីពលរដ្ឋបាន និងចំណាយពេលវេលាយូរទៀត ទើបអាចស្តារសេដ្ឋកិច្ចឱ្យងើបឡើងវិញបាន ។

ចំណែកការប្រែប្រួលតម្លៃមាស គ្រូទាយរូបនេះថា បច្ចុប្បន្ន តម្លៃមាសនៅថេរ និងកើនឡើង ប្រសិនបើអ្នកវិនិយោគទិញមាសនាពេលនេះ គឺប្រឈមនឹងហានិភ័យ ។ នាថ្ងៃអនាគត តម្លៃមាសនឹងកើនឡើងកាន់តែខ្ពស់ ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យសង្គមថៃបារម្ភបំផុតនោះ គឺគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរនឹងកើតឡើងនៅប្រទេសថៃឆាប់ៗនេះ ដោយអ្នកស្រី ប្រាយ ទាយថា គ្រោះធម្មជាតិអាចកើតឡើងឆាប់រហ័សជាងមុន គឺមានទឹកជំនន់ហូរពីតំបន់ព្រៃភ្នំ និងការបាក់ដីពីកន្លែងខ្ពស់ៗ ព្រមទាំងមានសញ្ញាខុសប្រក្រតីកើតឡើងក្នុងតំបន់មួយចំនួន ។

អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ចាប់ពីខែឧសភា តទៅ ការទាយទាំងប៉ុន្មានរបស់អ្នកស្រីនឹងចាប់ផ្តើមកើតឡើង ។ ភ្លៀងនឹងធ្លាក់ខ្លាំងមិនឈប់ឈរធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកមិនអាចទប់ទល់នឹងបរិមាណទឹកដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ក៏បណ្តាលឱ្យកើតទឹកជំនន់ បាក់ដី រួមទាំងការហូរទឹកជំនន់លាយដីភក់ ។

តំបន់កណ្តាលរបស់ប្រទេសថៃ អាចជាតំបន់មានសុវត្ថិភាពនាពេលនេះ ហើយប្រទេសថៃនឹងរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ផង ភ្លើងឆេះផងក្នុងឆ្នាំតែមួយ គឺនឹងមានហេតុការណ៍ភ្លើងឆេះអគារបន្ទាប់ពីទឹកជំនន់ស្រក ។ អ្នកស្រីបារម្ភខ្លាចវានឹងកើតឡើងពិតមែន និងសំណូមពរឱ្យគ្រប់គ្នាពិនិត្យមើលប្រព័ន្ធអគ្គិសនីក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួនជានិច្ច ដើម្បីបង្ការហេតុការណ៍មិនល្អ ។

ក្រៅពីនេះ អ្នកស្រីបារម្ភពីសំណង់អគារផ្សេងៗដែលសាងសង់មិនទាន់រួចរាល់ ជាពិសេស អគារនៅតំបន់ខ្ពស់ៗអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យ ដោយអ្នកស្រីផ្តាំផ្ញើទៅកាន់ម្ចាស់អគារដែលកំពុងដំណើរសាងសង់ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យខ្ពស់ក្នុងពេលអាកាសធាតុប្រែប្រួល ។

គួរបញ្ជាក់ថា គ្រូទាយរូបនេះធ្លាប់បានទាយពីហេតុការណ៍អាក្រក់ដែលកើតឡើងនៅប្រទេសថៃ ហើយការទាយកន្លងមក ត្រឹមត្រូវស្ទើរទាំងអស់ ដូចជា ៖ ហេតុការណ៍គ្រោះរញ្ជួយដីនៅទីក្រុងបាងកក បាក់ស្ពាន ទឹកជំនន់ និងភ្លើងឆេះ ។ ការទាយលើកចុងក្រោយនេះ ធ្វើឱ្យសង្គមថៃបារម្ភខ្លាចកើតឡើងពិតប្រាកដ ពីព្រោះសេដ្ឋកិច្ចថៃបច្ចុប្បន្ន កំពុងតែដាំក្បាលចុះស្រាប់ទៅហើយដោយសារការបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ថែមទាំងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ៕

ការជជែកវែកញែកក្នុងចំណោមអ្នកវិភាគបានកើតឡើង បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើងរៀបចំកម្មវិធីពិព័រណ៍ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនៅទីក្រុងព្យុងយ៉ាង កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីដាក់តាំងបង្ហាញផលិតផលផ្សេងៗ និងទូរស័ព្ទដៃទំនើបៗទៅកាន់អ្នកទេសចរ និងក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិ ហើយកូរ៉េខាងជើងអះអាងថា ទូរស័ព្ទទាំងនេះផលិតដោយក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកសម្រាប់លក់ឱ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ ខណៈអ្នកវិភាគថា វាត្រូវបានផលិតដោយក្រុមហ៊ុនចិន រួចហើយយកមកប្តូរម៉ាកសម្រាប់លក់ក្នុងទីផ្សារកូរ៉េខាងជើង ។

កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា កូរ៉េខាងជើងបានរៀបចំកម្មវិធីពិព័រណ៍ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនិទាឃរដូវ លើកទី២៤ នៅទីក្រុងព្យុងយ៉ាង ដើម្បីបង្ហាញផលិតផល រួមទាំងទូរស័ព្ទដៃទំនើប (ស្មាតហ្វូន) ស្អាតៗជាច្រើនម៉ាក រួមមាន ៖ Jindallae, Phurunhanal និងម៉ាក Arirang ដែលមានការចូលរួមពីភ្ញៀវទេសចរ និងក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិជាច្រើន ហើយថា ការផលិតស្មាតហ្វូននេះសម្រាប់តែប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែកូរ៉េខាងជើងបានបង្ហាញព័ត៌មានលម្អិតតិចតួចបំផុតពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិតស្មាតហ្វូន ។

កូរ៉េខាងជើង គឺជាប្រទេសគ្មានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយខាងក្រៅ និងរងការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយសារការផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊រ បែរជាអាចផលិតស្មាតហ្វូនជាច្រើនម៉ាកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេស ដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិភាគមានចម្ងល់ថា តើស្មាតហ្វូនផលិតនៅប្រទេសនេះធានាគុណភាពដែរឬទេ ។

រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើងអះអាងថា ការផលិតស្មាតហ្វូនម៉ាក Jindallae គឺសម្រាប់លក់ឱ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ទំនាក់ទំនងគ្នាក្នុងប្រទេស ប៉ុន្តែការទំនាក់ទំនងនឹងឆ្លងកាត់បណ្តាញដែលគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ។ ទូរស័ព្ទ Jindallae បានផលិតលើកដំបូងនៅកូរ៉េខាងជើងកាលពីឆ្នាំ២០១៧ ហើយម៉ាកទូរស័ព្ទប្រភេទនេះដែលផលិតចុងក្រោយគេ មានរូបរាងស្រដៀងនឹងម៉ាកផលិតកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ។

ស្មាតហ្វូនម៉ាកថ្មីនេះមានច្រើនពណ៌ ច្រើនម៉ូដ និងកាមេរ៉ាធំសម្រាប់ឱ្យជ្រើសរើស ត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញក្នុងកម្មវិធីពិព័រណ៍ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនៅទីក្រុងព្យុងយ៉ាង ដែលជាកម្មវិធីពិព័រណ៍ផលិតផលដ៏ធំបំផុតនៅកូរ៉េខាងជើង ។ កម្មវិធីនេះមានការចូលរួមពីក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក និងក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិរហូតដល់ជាង២៩០ក្រុមហ៊ុន ដូចជា ៖ ក្រុមហ៊ុនរុស្ស៊ី ចិន ម៉ុងហ្គោល ស្វីស ថៃ ព្រមទាំងមានភ្ញៀវទេសចរចូលរួមផងដែរ ប៉ុន្តែមិនដឹងពីចំនួនជាក់លាក់ និងមិនដឹងថា តើភ្ញៀវទេសចរទាំងនេះមកពីប្រទេសណាខ្លះទេ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង ប្រមាណ២៥លាននាក់ បានប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតតាមទូរស័ព្ទដៃមានកម្រិត និងមានការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ហើយពួកគេមិនអាចប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតទូលំទូលាយសម្រាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយពិភពលោកឡើយ ។ ម្យ៉ាងទៀត អាជ្ញាធរកូរ៉េខាងជើង អាចតាមដានសកម្មភាពពលរដ្ឋបានតាមរយៈទូរស័ព្ទដៃ មិនថាពួកគេទៅកន្លែងណាទេ ។ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ កូរ៉េខាងជើង មានអ្នកប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃជាង៦លាន ៣សែន ៥ម៉ឺនគ្រឿង ហើយតាំងពីពេលនោះមក គ្មានព័ត៌មានការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃនៅកូរ៉េខាងជើងទៀតទេ ។

បើទោះជាកូរ៉េខាងជើងអះអាងថា ស្មាតហ្វូននេះផលិតក្នុងស្រុកក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគជឿថា វាត្រូវបានផលិតដោយក្រុមហ៊ុនចិន រួចហើយយកមកប្តូរម៉ាកសម្រាប់លក់ក្នុងទីផ្សារកូរ៉េខាងជើង ខណៈអង្គការសហប្រជាជាតិបានដាក់ទណ្ឌកម្មកូរ៉េខាងជើង ដោយហាមនាំចូល Hardware ទូរស័ព្ទដៃមកកាន់កូរ៉េខាងជើង ។

តាមការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីកូរ៉េខាងត្បូងកាលពីខែមេសា គឺសេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងជើងដែលធ្លាក់ចុះយូរមកហើយ បានងើបឡើងវិញអាចផលិតទូរស័ព្ទដៃទំនើប គឺអាចមកពីមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយរុស្ស៊ី បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើងបញ្ជូនកងទ័ព និងគ្រាប់កាំភ្លើងឱ្យរុស្ស៊ីធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ុយក្រែន ។ ហេតុនេះ កូរ៉េខាងជើងក៏ទទួលបានជំនួយសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាពីរុស្ស៊ី ៕

នាដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ មានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងនៅប្រទេសថៃ ដោយសាររោងចក្រផលិតត្រីខកំប៉ុង១កន្លែងនៅខេត្តសមុទ្រសាខន ប្រើប្រាស់ត្រីផ្សេង ខុសពីរូបត្រីដែលបិទលើស្លាកសំបកកំប៉ុង គឺប្រើប្រាស់ត្រីទីឡាបយ៉ា ដែលជាត្រីទឹកសាបមានតម្លៃថោក ជំនួសឱ្យត្រីស្បៃកា ជាត្រីសមុទ្រមានតម្លៃខ្ពស់ ។ ការភ្ញាក់ផ្អើលនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីពលរដ្ឋថៃម្នាក់បង្ហោះវីដេអូក្នុងបណ្តាញសង្គម បង្ហាញសាច់ត្រីមានសភាពប្លែកៗ មិនមែនជាត្រីស្បៃកា ។ បន្ទាប់មក រដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱសថ (FDA) ក៏ចុះពិនិត្យទីតាំងផលិតឃើញថា គ្មានអនាម័យ និងប្រមូលត្រីខកំប៉ុងជាង១ម៉ឺនកំប៉ុងពីទីផ្សារវិញ ព្រោះជាការបោ.កប្រាស់អតិថិជន ។

រដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱសថថៃ (FDA) កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានសម្រេចចិត្តចាត់វិធានការក្តៅប្រមូលត្រីខកំប៉ុង ស្មើជាង១ម៉ឺន ៣ពាន់កំប៉ុងពីទីផ្សារមកវិញ បន្ទាប់ពីមន្ត្រីជំនាញចុះត្រួតពិនិត្យរោងចក្រផលិតត្រីខកំប៉ុងមួយកន្លែងនៅខេត្តសមុទ្រសាខន និងរកឃើញថា រោងចក្រនេះផលិតត្រីខកំប៉ុងខ្វះអនាម័យ មិនត្រឹមត្រូវតាមស្តង់ដារ ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ត្រីខុសប្រភេទ ខុសពីរូបត្រីបិទលើស្លាកកំប៉ុង ។

ការឈានដល់ចុះត្រួតពិនិត្យ និងប្រមូលត្រីខកំប៉ុងពីទីផ្សារមកវិញនេះ បន្ទាប់ពីពលរដ្ឋថៃម្នាក់បានបង្ហោះវីដេអូត្រីខកំប៉ុងដែលខ្លួនទិញមកក្នុងបណ្តាញសង្គម ដោយនៅលើសំបកកំប៉ុងបញ្ជាក់ថា គឺជាត្រីស្បៃកា (Mackerel) ប៉ុន្តែត្រីក្នុងកំប៉ុង បែរជាត្រីទីឡាបយ៉ា ទៅវិញ ។ វាធ្វើឱ្យផ្ទុះការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងៗក្នុងបណ្តាញសង្គម ហេតុអ្វីរោងចក្រយកត្រីផ្សេងមានតម្លៃថោកជាង មកផលិតជាត្រីខ រោងចក្របានផ្លាស់ប្តូរប្រភេទត្រីដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ។

អគ្គលេខាធិការនៃរដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱសថ (FDA) អ្នកស្រី ស៊ុផាត្រា ប៊ុនសឺម បាននាំមន្ត្រីចុះទៅពិនិត្យមើលរោងចក្រផលិតត្រីខកំប៉ុងនៅខេត្តសមុទ្រសាខន និងរកឃើញថា រោងចក្របានយកត្រីខុសប្រភេទមកផលិត ដូចការបង្ហោះក្នុងបណ្តាញសង្គមពិតមែន ហើយរោងចក្រនេះថែមទាំងមិនបានអនុវត្តតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ (GMP) ។ បន្ទាប់មក មន្ត្រីក៏បានឱ្យរោងចក្រប្រមូលត្រីខទាំងអស់ពីទីផ្សារមកវិញ និងរឹបអូសត្រីខក្នុងរោងចក្រ ចំនួន១២,៧៦០កំប៉ុង ដែលការរឹបអូសសរុបស្មើជាង១ម៉ឺន ៣ពាន់កំប៉ុង ។

បើតាមអ្នកស្រី ស៊ុផាត្រា គឺការចុះត្រួតពិនិត្យ និងរឹបអូសត្រីខកំប៉ុង ដោយសារមានអតិថិជនបង្ហោះត្រីខកំប៉ុងក្នុងបណ្តាញសង្គម និងថា ត្រីខដែលខ្លួនឃើញ គឺមិនដូចរូបត្រីបិទលើសំបកកំប៉ុង ។ ទោះជារោងចក្រផ្តល់ប្រាក់ទៅឱ្យអតិថិជនដើម្បីឱ្យលុបវីដេអូចេញវិញ ប៉ុន្តែមន្ត្រីរដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱសថ (FDA) ត្រូវតែចុះពិនិត្យមើលឱ្យដឹងច្បាស់ដើម្បីទទួលខុសត្រូវ និងរក្សាគុណភាពត្រីខឱ្យស្របតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាព ហើយយើងក៏សុំការសហការពីមន្ត្រីសុខាភិបាលខេត្ត ចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងផលិតភ្លាមៗ ។

រោងចក្រទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យយកត្រីស្បៃកា មកផលិតជាត្រីខកំប៉ុង ដោយមានរូបត្រីស្បៃកាលើសំបកកំប៉ុង បែរជាយកត្រីទីឡាបយ៉ាដែលមានតម្លៃថោកជាងមកផលិតទៅវិញ នាំឱ្យអតិថិជនយល់ច្រឡំ ។ ទោះជាការបរិភោគត្រីទីឡាបយ៉ា មានសុវត្ថិភាពក្តី ប៉ុន្តែនេះជាការបោកប្រាស់អតិថិជន និងប្រព្រឹត្តផ្ទុយច្បាប់ចំណីអាហារ គឺម្ចាស់អាជីវកម្មប្រឈមនឹងការជាប់ពន្ធនាគារចាប់ពី៦ខែ ដល់១០ឆ្នាំ រួមទាំងត្រូវបង់ប្រាក់ពិន័យរហូតដល់១សែនបាត (ជាង៣ពាន់ដុល្លារ) ៕