ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីបានបង្ហាញគម្រោងឈ្មោះ «Laut Sebasah» ឬគម្រោង «Waste-Free Healthy Oceans» ដែលមានគោលដៅកាត់បន្ថយបរិមាណសំរាមក្នុងសមុទ្រ និងប្រភពទឹកផ្សេងៗរហូតដល់៧០% នៅឆ្នាំ២០២៩ ។ គម្រោងនេះនឹងផ្តោតលើការកាត់បន្ថយសំរាមនៅកន្លែងសំខាន់ៗ ដូចជា ៖ ទន្លេ ឆ្នេរសមុទ្រ កោះតូចៗ និងកំពង់ផែ ដែលមានក្រសួងកិច្ចការសមុទ្រ និងនេសាទ ទទួលខុសត្រូវអនុវត្តគម្រោងចូលរួមសហការពីក្រសួងផ្សេងៗ ។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការសមុទ្រ និងនេសាទឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Didit Herdiawan និយាយថា សំរាមក្នុងសមុទ្រនៅតែជាបញ្ហាចម្បងនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយគម្រោងនេះនឹងអាចជួយកាត់បន្ថយសំរាមក្នុងសមុទ្រ ទន្លេ ឆ្នេរសមុទ្រ កោះ និងកំពង់ផែ ក្នុងបរិមាណយ៉ាងច្រើន ។

ក្រៅពីនេះ ក្រសួងកិច្ចការសមុទ្រនឹងសហការជាមួយក្រសួងផ្សេងៗ ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ខេត្ត អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នអប់រំ និងផ្នែកឯកជន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការបំពុលក្នុងសមុទ្រដែលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់សត្វក្នុងសមុទ្រ ការនេសាទ និងការរស់នៅតាមឆ្នេរសមុទ្ររបស់ពលរដ្ឋ ។ នេះជាការតាំងចិត្តអនុវត្តគម្រោងកាត់បន្ថយសំរាមក្នុងទឹកសាបកុំឱ្យហូរធ្លាក់ចូលសមុទ្រ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីជាប្រទេសស្ថិតនៅក្បែរទីតាំងសំរាមដ៏ធំក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលជាតំបន់ប្រមូលផ្តុំសំរាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងសមុទ្រលើពិភពលោក ។ ឥណ្ឌូណេស៊ីក៏ស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៥ផងដែរ គឺជាប្រទេសមានសំរាមច្រើនបំផុតលើពិភពលោក ដែលរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីត្រូវមានវិធានការកម្ចាត់សំរាម ។

យោងតាមទិន្នន័យក្នុងប្រព័ន្ធព័ត៌មានគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ជាតិ គឺឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងមានសំរាមរហូតដល់ជាង៥០លានតោននៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ។ ដូច្នេះ បើគ្មានវិធានការកម្ចាត់សំរាមទេនោះ សំរាមនៅឥណ្ឌូណេស៊ីរហូតដល់២០លានតោននឹងហូរចូលក្នុងសមុទ្រ ព្រមទាំងគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវៈចម្រុះ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ៕

បាងកក៖ ក្រោយទាហានខ្លួនដើរជាន់មីនដាច់ជើងញឹកពេក ថៃស្រាប់តែនឹកឃើញគំនិតថ្មី នោះគឺការបង្កើតស្បែងជើងពិសេសមួយប្រភេទ សម្រាប់ចែកឲ្យទាហានពាក់ការពារជៀសវាងការដើរជាន់មីន ឬកាត់បន្ថយកម្លាំងផ្ទុះប្រសិនបើបានជាន់។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន The Nation កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។

លោក Wuttipong Phongsuwan សមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការកិច្ចការយោធាថៃបានឲ្យដឹថា គាត់និងក្រុមរបស់គាត់បានសិក្សាស្រាវជ្រាវគំរូស្បែកជើងការពារមួយប្រភេទ ដែលត្រូវបានគេដាក់ប្រើក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងស្ថានភាពព្រំដែនកំពុងតានតឹងកម្ពុជា.ថៃ ដែលបានបន្តនាំឱ្យទាហានថៃជាច្រើននាក់បាត់បង់អវយវៈដោយសារគ្រាប់មីនរបស់កម្ពុជា។

លោក Wuttipong បានបញ្ជាក់ថា ស្បែកជើងនេះត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេស ទាន់សម័យ ជាមួយនឹងជើងទម្រដ៏រឹងមាំញែកចេញពីគ្នាដូចសត្វពីងពាង ដើម្បីកាត់បន្ថយទម្ងន់ និងជៀសវាងការប៉ះបាតស្បែកជើងដោយផ្ទាល់ជាមួយគ្រាប់មីន។ វាមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយកម្លាំងផ្ទុះរហូតដល់ ៧០% ដែលអាចការពារទាហានល្បាតឲ្យរងរបួសតិចតួចបំផុត ឬគ្មានសោះតែម្ដង។

លោកបានបន្ថែមថា ការច្នៃប្រឌិតថ្មីនេះ មិនត្រឹមតែជួយលើកកម្ពស់សីលធម៌របស់ទាហានថៃប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យខូចដល់សីលធម៌របស់អ្នកដាំគ្រាប់មីននៅកម្ពុជាទៀតផង។

បច្ចុប្បន្នស្បែកជើងនេះ មិនទាន់បានដាក់ចេញឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការសម្រាប់ទាហានថៃនោះទេ ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងសហការជាមួយនឹងរោងចក្រផលិត ហើយគំរូចុងក្រោយត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរួចរាល់នៅសប្តាហ៍ក្រោយ បន្ទាប់មកនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅតំបន់កងទ័ពភូមិភាគ២សម្រាប់ការសាកល្បងបន្ថែមទៀត។

គួរឲ្យដឹងថា ទាហានថៃដែលដើរល្បាតនៅតាមព្រំដែនតែងជួបគ្រោះថ្នាក់ជាន់មីនដាច់ជើង ឬរបួសធ្ងន់ស្រាលជាបន្តបន្ទាប់ រាប់ចាប់តាំងពីមុនមានការប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយកម្ពុជា។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំថៃបានទម្លាក់កំហុសគ្រប់យ៉ាងមកឲ្យកម្ពុជា បើទោះជាគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ក៏ដោយ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា អាជ្ញាធរជប៉ុនត្រៀមជម្លៀសពលរដ្ឋជាង៥សែន២ម៉ឺននាក់ចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នា.ក់ដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្លានៅបាតសមុទ្ររយៈពេល១សប្តាហ៍មុន ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះរញ្ជួយដីនៅរណ្តៅបាតសមុទ្រនេះដែលមានជម្រៅជាង៧០០គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅភាគនិរតីប្រទេសជប៉ុន ។

បើមានគ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត៨រិចទ័រកើតឡើង ឬខ្លាំងក្លាជាងនេះនៅតំបន់កណ្តាលដែលបានព្យាករណ៍ទុក គឺរដ្ឋាភិបាលជប៉ុននឹងប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្លា ខណៈអាជ្ញាធរនឹងជម្លៀសពលរដ្ឋនៅតំបន់គ្រោះថ្នាក់ទៅកន្លែងសុវត្ថិភាពរយៈពេល១សប្តាហ៍មុន ។ តំបន់ត្រូវជម្លៀសពលរដ្ឋចេញជាមុន រួមមាន ៖ តំបន់មានមនុស្សចាស់ តំបន់ជនពិការ តំបន់មានពលរដ្ឋត្រូវការថែទាំជាពិសេស និងតំបន់ដែលពលរដ្ឋសុំជម្លៀសចេញ ។

ភ្នាក់ងារឧតុនិយមជប៉ុននឹងប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្លាចាប់ពីកម្រិត៨រិចទ័រឡើងទៅ ហើយភ្នាក់ងារឧតុនិយមបញ្ជាក់ថា ជប៉ុនអាចប្រឈមនឹងគ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងម្តងទៀត ។ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរហ្វឹកហាត់ជម្លៀសពលរដ្ឋជានិច្ចដើម្បីត្រៀមខ្លួនទប់ទល់គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិដែលអាចកើតឡើង ។

Nankai Trough គឺជាបាតសមុទ្រមានជម្រៅរហូតដល់ជាង៧០០គីឡូម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់ប្រឈមនឹងគ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិខ្លាំងបំផុតនៅប្រទេសជប៉ុន ។ កាលពីមុន បរិវេណនេះធ្លាប់កើតគ្រោះរញ្ជួយដីខ្លាំងក្លាម្តងហើយម្តងទៀត ដូចជា ៖ គ្រោះរញ្ជួយដីនៅឆ្នាំ១៩៤៤ ស្មើ៨.១រិចទ័រ និងឆ្នាំ១៩៤៦ ស្មើ៨.៤រិចទ័រ ដែលហេតុការណ៍ទាំងពីរបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់រាប់ពាន់នាក់ ។

បើតាមការសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ គឺឱកាសចាប់ពី៧០% ទៅ៨០% ដែលរណ្តៅ Nankai Trough នៅបាតសមុទ្រអាចកើតគ្រោះរញ្ជួយដីខ្លាំងក្លាម្តងទៀតក្នុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំខាងមុខ ។ បើកើតគ្រោះរញ្ជួយដីចាប់ពីកម្រិត៨រិចទ័រនៅណ្តៅនេះ វានឹងបង្កជារលកយក្សស៊ូណាមិកម្ពស់ខ្ពស់ជាច្រើនម៉ែត្របោកបក់មកលើឆ្នេរខ្សាច់យ៉ាងរហ័ស ។ ដូច្នេះ គួរជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នាក់ទៅកន្លែងសុវត្ថិភាព ជាពិសេស មនុស្សចាស់ និងជនពិការ ។

គ្រោះរញ្ជួយដីនៅរណ្តៅបាតសមុទ្រ Nankai Trough អាចកើតឡើងគ្រប់ពេលវេលា ហើយរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនមើលឃើញថា ការជម្លៀសពលរដ្ឋជាមុន និងការហ្វឹកហាត់ជម្លៀសពលរដ្ឋជាប្រចាំ នឹងអាចការពារជីវិតពលរដ្ឋរហូតដល់ជាង១២០លាននាក់នៅទូទាំងប្រទេស ៕

អាជ្ញាធរខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានធ្វើការបង្រ្កាបចំណុចអូរព្រំដែនក្រោយផ្ទះរបស់ប្រជាជននៅស្រុកម៉ាឡៃ ដែលមានការនាំចូលទំនិញពីប្រទេសថៃចូលកម្ពុជាជាហូរហែរ ព្រមទាំងជាច្រកកាត់នាំពលករចូលប្រទេសថៃដោយខុសច្បាប់ថែមទៀតផង។ ក្នុងការបង្រ្កាបនេះ សមត្ថកិច្ចបានឃាត់ខ្លួនមនុស្សម្នាក់ដែលជាម្ចាស់ទីតាំង និងរថយន្តចំនួនមួយគ្រឿង នារសៀលថ្ងៃទី២២ សីហា ២០២៥។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់សមត្ថកិច្ចបានឲ្យដឹងថា ក្រោមការដឹកនាំរបស់អភិបាលរងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក លី សុវណ្ណារិទ្ធ និងលោកស្វាយ ជា អភិបាលស្រុកម៉ាឡៃ បានចុះបង្រ្កាបករណីនាំចូលទំនិញពីប្រទេសថៃចូលមកកម្ពុជាកាត់តាមអូរព្រំដែនក្រោយផ្ទះពលរដ្ឋចំណុច ភូមិតាសេកជ្រុំ ឃុំម៉ាឡៃ ស្រុកម៉ាឡៃ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយយកមកស្តុបទុកនៅនឹងផ្ទះរបស់ឈ្មោះឃុន អឿន ភេទប្រុស អាយុ៣៩ឆ្នាំ ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ខាងលើ។

ជាមួយនឹងការឃាត់បានជនពាក់ព័ន្ធ និងរថយន្តដឹកទំនិញឆ្លងដែនខុសច្បាប់នេះ សមត្ថកិច្ចពុំបានបញ្ជាក់លំអិតអំពីមុខទំនិញទេដោយត្រឹមបង្ហើបថា មានជាប្រភេទសាច់បង្កកដូចជាសាច់មាន់ ស្លាបមាន់ ប្រហិត ថ្នាំដុសធ្មេញ ប្រេងកូឡា ព្រមទាំងទំនិញចាប់ហួយជាច្រើនមុខទៀតសរុបទាំងអស់ចំនួនបីរថយន្តធំ។

បើតាមប្រភពនានាបានឱ្យដឹងថា ទំនិញទាំងអស់ខាងលើនេះ ត្រូវបានឈ្មួញនាំចូលជាប្រចាំតាំងពីថៃប្រកាសបិទច្រកព្រំដែន។ មិនត្រឹមតែមានទំនិញនាំចូលទេ ក៏មានការនាំចេញជាទំនិញបារី និងមនុស្សជាពលករខ្មែរថៃឆ្លងដែនចេញចូលស្ទើររាល់ថ្ងៃដោយមិនថា សមត្ថកិច្ចកម្ពុជា ឬ ថៃទេតែងបង្ក្រាបបានជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះព្រំដែនស្រុកម៉ាឡៃនេះ។

ក្រោយការបង្ក្រាបសមត្ថកិច្ចបានឱ្យម្ចាស់ផ្ទះឈ្មោះឃុន អឿន ធ្វើកិច្ចសន្យាឈប់ជួយទីតាំងដាក់ទំនិញទៀតនិងនាំខ្លួនជាមួយរថយន្តអាសុីណាពណ៌សមួយគ្រឿង និង ទំនិញទាំងអស់យកទៅទីបញ្ជាការអាវុធហត្ថខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

គួរជម្រាបថា ចាប់តាំងពីមានការហាមឃា.ត់នាំចូលទំនិញមួយចំនួនរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងការធ្វើពហិការឈប់ទិញទំនិញថៃរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជាត្រឹមរយៈពេល១ខែ ពោលគឺចាប់ពីខែកក្កដាមក តម្លៃនៃការនាំចូលទំនិញថៃ មកកាន់ទីផ្សារកម្ពុជា មានត្រឹមតែប្រមាណ ១៦៦លានដុល្លារ បានដាំក្បាលចុះ ៤៤% ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាឆ្នាំមុន ហើយទំនោរធ្លាក់ចុះនេះ ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងអាចបន្ដកាន់តែខ្លាំងថែមទៀតនាពេលខាងមុខ៕