ដល់ម្លឹងពេកមិនដឹងគួរនិយាយថាម៉េច! បើទោះជាបានដឹងហើយថាកម្ពុជាមិននិយាយចរចាជាមួយថៃតែពីរនាក់ ក៏រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃនៅតែចចេសតវ៉ា ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ថៃនិងកម្ពុជា ដាច់ខាតត្រូវតែមានការពិភាក្សាទ្វេភាគីដើម្បីកំណត់ទិសដៅរួមគ្នា មុននឹងឈានទៅដល់ការប្រើប្រាស់យន្តការនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS។

ថ្លែងបន្ទាប់ពីការប្រកាសរបស់ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីកម្ពុជា សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលជំរុញឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកុំបើការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃលើបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រ លោក Sihasak Phuangketkeow ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ នៅថ្ងៃទី ១៥ ឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ បានលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ មុននឹងកម្ពុជា ឈានទៅដល់ការប្រើយន្តការច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ឆ្នាំ១៩៨២ ភាគីកម្ពុជា ត្រូវតែនិយាយគ្នាទ្វេភាគីជាមួយនឹងប្រទេសថៃឱ្យអស់ពីលទ្ធភាពជាមុនសិន។

លោកបញ្ជាក់ថា «យន្តការច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ១៩៨២ មានទាំងការសម្របសម្រួលបែបស្ម័គ្រចិត្ត និងបែបចាប់បង្ខំ ដូច្នេះប្រសិនបើភាគីកម្ពុជាចង់ប្រើប្រាស់យន្តការនេះដើម្បីចាប់បង្ខំថៃឱ្យដោះស្រាយបញ្ហា ប្រទេសថៃទាមទារឲ្យមានការចរចាទ្វេភាគីជាមួយគ្នាជាមុនសិន មុននឹងឈានដល់ការប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិរួមគ្នា»។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ លោក Sihasak ក៏បានបដិសេធផងដែរនូវព័ត៌មាននៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលចុះផ្សាយថា ថៃយល់ព្រមប្រើប្រាស់កិច្ចព្រមព្រៀង UNCLOS ក្នុងការសម្របសម្រួលទំនាស់ភ្លាមៗ ដោយលោកបានបញ្ជាក់ថា វាជាការប្រញាប់ប្រញាល់សន្និដ្ឋានរបស់ភាគីកម្ពុជាតែម្ខាង មិនទាន់មានការយល់ព្រមពីថៃនោះឡើយ។

សូមជម្រាបថា មុននឹងឈានមកដល់ការជជែកដេញដោលពាក់ព័ន្ធនឹងច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS រដ្ឋាភិបាលថៃបានសម្រេចចិត្ត ប្រកាសលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ (MOU 44) ជុំវិញតំបន់ទាមទារត្រួតគ្នានៅលើសមុទ្រជាឯកតោភាគី។ ការលុបចោលនេះបានធ្វើឱ្យកម្ពុជាត្រូវស្វែងរកយន្តការថ្មី (គឺ UNCLOS) ដែលពីដំបូងភាគីថៃក៏បង្ហាញការយល់ស្រប ប៉ុន្តែក្រោយមកបែរជាក្រឡាស់សម្ដីចង់ងាកមកប្រើយន្តការទ្វេភាគី ដែលដូចទៅនឹងយន្តការចាស់ដែលភាគីថៃខ្លួនឯងទើបលុបចោលទៅវិញ។

អ្វីដែលសំខាន់គឺការបញ្ជាក់របស់រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃ ផ្ទុយស្រឡះពីគោលជំហររបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី អនុទីន ដែលទើបប្រកាសកាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុនយ៉ាងច្បាស់ថា៖ ប្រទេសថៃ នឹងលែងចរចាទ្វេភាគីជាមួយនឹងកម្ពុជាបន្តទៀតហើយ ដោយជំហរម៉ឺងម៉ាត់របស់ថៃ គឺនឹងដឹកដៃកម្ពុជាឆ្ពោះទៅរកប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS) ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្ររួមគ្នាតែម្ដង»។ តើការប្រកាសខាងលើទាំងពីរនេះ មួយណាជាចេតនាពិតរបស់ថៃ?

នៅពេលដែលផ្នែកការទូតដំណើរការបានរលូន សភាពការណ៍កងទ័ពជួរមុខនៅតាមព្រំដែនឯណោះដឹងតែចាប់ផ្ដើមរកាំរកូស បង្កើតបាននូវការព្រួយបារម្ភជានិច្ច ដោយក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃមកនេះ កងទ័ពថៃបានរករឿងចោ.ទប្រកាន់កងកម្លាំងកម្ពុជាបន្តបន្ទាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ទុះអាវុ.ធ។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាចេតនារបស់ខាងយោធាថៃដែលចង់បញ្ឆេះជម្លោះឲ្យកើនឡើងកម្ដៅសារជាថ្មី ស្របពេលដែលរដ្ឋាភិបាលខ្លួនហាក់បន្ទន់ជំហរជាមួយកម្ពុជា។

យោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៍ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្ដាញសង្គម កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា កងទ័ពភូមិភាគទី២ របស់ថៃ បានអះអាងថា កងកម្លាំងកម្ពុជាបានបា.ញ់កាំភ្លើងធុនស្រាលចំនួន ១១គ្រាប់ ឆ្លងកាត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននៅតាមបណ្តោយតំបន់ច្រកអូរស្មាច់ និងចុងចម។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែឧសភា ពោលគឺមួយថ្ងៃបន្ទាប់ កងទ័ពភូមិភាគទី២ដដែលនេះបានចោទប្រកាន់កងកម្លាំងកម្ពុជាម្ដងទៀត ថាបានផ្ទុះអាវុ.ធចេញពីកាំភ្លើង M79 (ទំហំ 40mm) ចូលមកលើទីតាំងឈរជើងរបស់យោធាថៃនៅភូមិសាស្ត្រទល់មុខតំបន់វាលឥន្ទ្រី ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។

ការចោ.ទប្រកាន់ទាំងនេះត្រូវបានក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការ និងយ៉ាងដាច់ខាត ដោយចាត់ទុកថា ការផ្សព្វផ្សាយខាងលើថា ជាព័ត៌មានមិនពិត និងជាការមួលបង្កាច់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងចេតនាបង្កការភាន់ច្រឡំ បំភាន់សាធារណមតិ និងបង្កភាពតានតឹងតាមបណ្តោយព្រំដែន។ ចំពោះមុខនៃការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតនេះ ក្រុមការងារទីបញ្ជាការសមរភូមិព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា បានធ្វើលិខិតតវ៉ាអំពីការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតនេះទៅក្រុមការងារទំនាក់ទំនងព័ត៌មានថៃ JIC Thai ។

ជាមួយគ្នានេះ យោងតាមព័ត៌មានពីកម្លាំងជួរមុខ អំឡុងពេលក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (HOM AOT) ជាលើកដំបូង ក្នុងអាណត្តិហ្វីលីពីនធ្វើជាប្រធានដឹកនាំ ដើម្បីចុះសង្កេតការណ៍ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងរាយការណ៍ អំពីស្ថានភាពព្រំដែននៅប្រាសាទព្រះវិហារ ភាគីថៃបានបំផ្ទុះគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះចំនួន ៣គ្រាប់ ដោយមិនបានជូនព័ត៌មានមកភាគីកម្ពុជាជាមុនឡើយ។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ ក្រុមទំនាក់ទំនង RBC នៃយោធភូមិភាគទី៤ បានទាក់ទងទៅភាគីថៃ និងធ្វើការតវ៉ាអំពីការផ្ទុះគ្រាប់មិនបានជូនដំណឹងមុននេះ។

យោងតាមការវិភាគរបស់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា និងអ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ការចោទប្រកាន់ពីសំណាក់ភាគីថៃទាំងនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាមានគោលបំណងយុទ្ធសាស្ត្រ និងនយោបាយ ដើម្បីបង្វែរការចាប់អារម្មណ៍របស់អន្តរជាតិពីការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ និងការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ នៅតាមព្រំដែន ដូចជាករណីថៃបានធ្វើការបំផ្ទុះគ្រាប់ដោយគ្មានការជូនដំណឹង និងការរំលោភចូលមកក្នុងដីកម្ពុជា នៅច្រកទ្វារអូរស្មាច់ជាដើម។

ទោះជាយ៉ាងណា កម្ពុជានៅតែបន្តរក្សាគោលជំហរមិនចង់បានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងការពារជាតិក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធគ្រប់ប្រភេទមានសិទ្ធិពេញលេញ និងត្រៀមលក្ខណៈរួចជាស្រេចក្នុងការការពារខ្លួន និងវាយបកវិញភ្លាមៗ ប្រសិនបើមានការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំ ឬការប៉ុនប៉ងឈ្លានពានចូលមកក្នុងទឹកដីដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា៕

ការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ ឬត្រីទីឡាបយ៉ាចង្ការខ្មៅ (Blackchin Tilapia) នៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រទីក្រុងប៉ាតាយ៉ា ខេត្តឈុនបុរី ប្រទេសថៃ បានបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកនេសាទ និងមន្ត្រីជលផល អំពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ។ ការបារម្ភនេះ បន្ទាប់ពីអ្នកផលិតមាតិកាស្ទួចត្រីម្នាក់បង្ហោះវីដេអូក្នុងបណ្តាញសង្គមបង្ហាញពីការបង់សំណាញ់ជាប់ត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅឆ្នេរសមុទ្រប៉ាតាយ៉ាកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ខណៈមន្ត្រីជលផលឱ្យពលរដ្ឋជួយកំទេ.ចចោល ប្រសិនបើចាប់បានហើយមិនបរិភោគ ហាមដាច់ខាតលែងចូលក្នុងប្រភពទឹកធម្មជាតិវិញ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា អ្នកផលិតមាតិកាស្ទួចត្រី ដែលមានអ្នកតាមដានជាង២ម៉ឺននាក់ បានបង្ហោះវីដេអូក្នុងហ្វេសប៊ុកចាប់បានត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅទាំងហ្វូងៗនៅឆ្នេរសមុទ្រប៉ាតាយ៉ា បង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ។ មុនឈានដល់ការបង្ហោះវីដេអូ អ្នកផលិតមាតិកាបានមកអង្គុយស្ទួចត្រីតាមទម្លាប់ ហើយអ្នកនេសាទក្នុងតំបន់ប្រាប់ថា នៅទីនេះសម្បូរត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅណាស់ ទើបខ្លួនយកសំណាញ់មកបង់សាកមើល ឃើញថា ត្រីនេះជាប់ពេញសំណាញ់ និងសង្ស័យវាអាចមករស់នៅក្នុងប្រៃដោយរបៀបណា ។

អ្នកផលិតមាតិកាក៏ជូនដំណឹងទៅមន្ត្រីជលផលខេត្តឈុនបុរី និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធឱ្យប្រញាប់ចុះមកត្រួតពិនិត្យជាបន្ទាន់ ដើម្បីកុំឱ្យត្រីនេះបំផ្លិចបំផ្លាញសត្វផ្សេងទៀតក្នុងទឹក ដូចជា ៖ បំផ្លាញកូនត្រី កូនមឹក ប្រសិនបើបណ្តោយឱ្យវាកើនឡើងកាន់តែច្រើននឹងប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ និងប៉ះពាល់មុខរបរនេសាទនាថ្ងៃអនាគត ។

វត្តមានត្រីនេះនៅឆ្នេរសមុទ្រប៉ាតាយ៉ាទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីអ្នកនេសាទ និងភ្ញៀវទេសចរ ពីព្រោះត្រីប្រភេទនេះ ជាធម្មតារស់នៅក្នុងទឹកសាប វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់អេកូឡូស៊ីដោយបំផ្លាញពូជត្រីក្នុងស្រុក ស៊ីកូនត្រីតូចៗ កូនមឹក និងពងត្រី ជាអាហារ ។ បើពួកវាបង្កាត់ពូជដោយគ្មានការគ្រប់គ្រងនឹងបាត់បង់ជីវៈចម្រុះសមុទ្រ និងប៉ះពាលមុខរបរនេសាទ ត្រីប្រភេទនេះបានកើនឡើងនៅតាមបណ្តាខេត្តថៃជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែនៅតែកម្ចាត់មិនអស់ ។

បន្ទាប់ពីមានការចែកចាយវីដេអូក្នុងបណ្តាញសង្គមពីការបង់សំណាញ់បានត្រីនេះយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅឆ្នេរសមុទ្រប៉ាតាយ៉ា មន្ត្រីជលផលខេត្តឈុនបុរី និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ក៏ចុះត្រួតពិនិត្យភ្លាមៗកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា និងបញ្ជាក់ថា ត្រីប្រភេទនេះអាចរស់នៅបានទាំងទឹកសាប ទឹកប្រៃ និងទឹកប្រឡាយ ហើយវាចូលចិត្តរស់នៅក្នុងទឹកប្រឡាយបំផុត ។ បច្ចុប្បន្ន ស្រុកជាច្រើនក្នុងខេត្តឈុនបុរី ក៏ប្រទះឃើញត្រីនេះដែរ ដូចជា ៖ ស្រុកមឿង ស្រ៊ីរ៉ាឆា បាងឡាមុង និងសាត់តាហ៊ីប ។

មន្ត្រីជលផលនឹងកំណត់វិធានការកម្ចាត់ពួកវា ដោយសារប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី បំផ្លាញអាហារធម្មជាតិ និងស៊ីកូនត្រីតូចៗ ព្រមទាំងសំណូមពរឱ្យអ្នកនេសាទជួយគ្នាបង់សំណាញ់ចាប់ត្រីនេះឱ្យបានច្រើនបំផុតដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល ។ ប្រសិនបើមិនបរិភោគ ត្រូវតែកំទេ.ចចោលភ្លាម ហាមដាច់ខាតលែងចូលក្នុងប្រភពទឹកធម្មជាតិវិញ ដើម្បីកុំឱ្យវារីករាលដាលកាន់តែច្រើន ៕