ប្រទេសថៃ ៖ បន្ទាប់ពីកងទ័ពថៃបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាជាឯកតោភាគីបណ្តាលឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ អាជីវកម្ម សណ្ឋាគារ ការលក់ដូរទំនិញ និងសេវាកម្មនៅព្រំដែនបិទទ្វារស្ទើរទាំងស្រុងដោយសារគ្មានភ្ញៀវទេសចរ ខណៈពលរដ្ឋថៃដែលធ្លាប់ទទួលចំណូលខ្ពស់ពីការបើកព្រំដែនបានបាត់បង់ការងារ ជំពាក់បំណុលធនាគារ គ្មានការជួយអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋាភិបាល ។ ស្របពេលសេដ្ឋកិច្ចថៃធ្លាក់ចុះខ្លាំង ទឹកជំនន់នៅខេត្តភាគខាងត្បូងកាន់តែធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃដាំក្បាលចុះថែមទៀត ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាលត្រូវផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យពលរដ្ឋបាត់បង់សមាជិកគ្រួសារដោយសារទឹកជំនន់ ផ្តល់ប្រាក់សម្រាប់ជួសជុលផ្ទះ កែលម្អតំបន់រងផលប៉ះពាល់ និងស្តារសេដ្ឋកិច្ច ។

អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មថៃ លោក Pichai Naripthaphan បាននិយាយពីទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់រហូតដល់១៧០នាក់ ខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយវានឹងប៉ះពាល់ដល់កំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកស្រុក (GDP) នៅត្រីមាសទី៤ ឆ្នាំ២០២៥ គឺស្មើត្រឹមតែជាង១% ប៉ុណ្ណោះ ខណៈការនាំចេញទំនិញថៃទៅក្រៅប្រទេសកាលពីខែតុលា ធ្លាក់ចុះខ្លាំងបំផុតក្នុងរយៈពេលជាង១ឆ្នាំ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន The Better News កាលពីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។

លោក Pichai និយាយថា ទឹកជំនន់ស្រុកហាតយៃ ខេត្តសុងក្លា និងខេត្តផ្សេងៗនៅភាគខាងត្បូង ក្រៅពីធ្វើឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់រហូតដល់១៧០នាក់ និងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ រួមមាន ៖ ផ្ទះ និងអាជីវកម្មយ៉ាងច្រើន វាក៏ប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ ដែលសេដ្ឋកិច្ចកំពុងដាំក្បាលចុះស្រាប់ហើយ ។ វាថែមទាំងធ្វើឱ្យកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) នៅត្រីមាសទី៤ ឆ្នាំ២០២៥ ធ្លាក់ចុះរហូតដល់ជាង១% ខណៈ GDP ត្រីមាសទី៣ ស្មើត្រឹមតែ១.២% ហើយសេដ្ឋកិច្ចថៃនឹងមានវិបត្តិកាន់តែខ្លាំងដោយសារ GDP ធ្លាក់ចុះរយៈពេល២ត្រីមាសជាប់ៗគ្នា ។

ក្រៅពីនេះ ការនាំចេញទំនិញថៃកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កើនឡើងត្រឹមតែ៥.៧% ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាកំណើនទាបបំផុតនៅឆ្នាំ២០២៥ ខណៈរយៈពេល៩ខែដំបូង (ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែកញ្ញា) ការនាំចេញទំនិញកើនឡើងដល់១៣.៩% ក្នុងនោះការនាំចេញខែកញ្ញាកើនឡើង១៩% ខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល៤២ខែ ។ ប៉ុន្តែការនាំចេញខែតុលា បែរជាធ្លាក់ចុះទាបបំផុតក្នុងរយៈពេល១៣ខែ ខណៈការនាំចូលកើនឡើងធ្វើឱ្យមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់ ។

អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃសុំចរចាពន្ធទំនិញជាមួយអាមេរិក បន្ទាប់ពីមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកជូនដំណឹងមកក្រសួងការបរទេសថៃ ផ្អាកការចរចាពន្ធទំនិញដោយសារថៃល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា រហូតដល់ថៃងាកមកគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងវិញ ។ ថៃមិនគួរសន្និដ្ឋានខ្លួនឯងថា អាមេរិកព្រមចរចាពន្ធទំនិញទេ ពីព្រោះអាមេរិកមិនបានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការ បើអាមេរិកដំឡើងពន្ធទំនិញថៃ នឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃកាន់តែដាំក្បាលចុះខ្លាំង ហើយថៃពិបាកស្វែងរកទីផ្សារថ្មីជំនួសអាមេរិក ឬមិនអាចស្វែងរកទីផ្សារថ្មី ។

បន្ទាប់ពីទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងស្រក ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មមានតួនាទីតាមដានតម្លៃទំនិញកុំឱ្យឡើងថ្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ពលរដ្ឋរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ ។ រដ្ឋាភិបាលបានកំណត់គោលនយោបាយ «ហាមខ្វះខាតទំនិញ ហាមដំឡើងថ្លៃទំនិញ» ប៉ុន្តែតម្លៃសំបុត្រយន្តហោះពីក្រុងបាងកក ទៅស្រុកហាតយៃបែរជាឡើងថ្លៃ ព្រមទាំងស្នើឱ្យទប់ស្កាត់ការដំឡើងថ្លៃសេវាសម្អាតផ្ទះ និងហាងទំនិញនៅតំបន់ដីភក់ ។ បើថៃត្រូវអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសបន្តទៀតត្រូវតែបង្កើនការនាំចេញទំនិញ និងទាក់ទាញការវិនិយោគពីក្រៅប្រទេសឱ្យច្រើន ជាពិសេស ឧស្សាហកម្មទំនើប ដែលត្រូវប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រទេសផ្សេងក្នុងការទាក់ទាញវិនិយោគិនមកប្រទេសថៃដើម្បីប្រមូលចំណូល ៕

ប្រទេសថៃ ៖ មន្ត្រីគណបក្សនយោបាយថៃជាបន្តបន្ទាប់បានអំពាវនាវឱ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin Charnvirakul ចុះចេញពីតំណែង ដើម្បីទុកឱកាសឱ្យបុគ្គលមានសមត្ថភាពកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ក្រោយពីលោកខ្វះសមត្ថភាពចាត់វិធានការទឹកជំនន់ និងជួយជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នា.ក់យឺតយាវ រហូតបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋស្លា.ប់ដោយសារទឹកជំនន់កើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេស នៅស្រុកហាតយៃ ខេត្តសុងក្លា ពលរដ្ឋស្លា.ប់រហូតដល់ជាង១០០នាក់ ។

នៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ អគ្គលេខាធិការរងគណបក្សភឿថៃ អ្នកស្រី លីនធីផន វ៉ារីនណាក់ឆារ៉ារូត បានសួរសំណួរទៅរកាន់ដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin ក្រោយពីអ្នកស្រី និងមន្ត្រីគណបក្សភឿថៃធ្វើដំណើរទៅស្រុកហាតយៃ ខេត្តសុងក្លា ដើម្បីចែករបស់របរប្រើប្រាស់ចាំបាច់ដល់ពលរដ្ឋរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ ថា អ្នកស្រីបានស្តាប់ពលរដ្ឋនិយាយពីរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការទឹកជំនន់បរាជ័យ ។

អគ្គលេខាធិការរងគណបក្សភឿថៃ អ្នកស្រី លីនធីផន និយាយថា រដ្ឋាភិបាលគណបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin បានប្រព្រឹត្តខុសម្តងហើយម្តងទៀតមកលើពលរដ្ឋ ហើយរដ្ឋាភិបាលលាក់បាំងចំនួនពលរដ្ឋស្លាប់ដោយសារទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូង ដោយមិនបង្ហាញចំនួនពលរដ្ឋស្លាប់ពិតប្រាកដ ។ ការលាក់បាំងនេះធ្វើឱ្យច្របូកច្របល់ពីចំនួនមនុស្សស្លាប់ ដោយចំនួនសាកសពដែលរដ្ឋាភិបាលប្រកាស គឺខុសគ្នានឹងការប្រកាសរបស់ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះ វាគ្មានតម្លាភាពដែលពលរដ្ឋមិនអាចទទួលយកបាន ។

ចំនួនមនុស្សស្លាប់ដោយសារទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងមិនច្បាស់លាស់ ធ្វើឱ្យមតិនានាសួរទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលថៃពីការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ និងទិន្នន័យត្រឹមត្រូវ ខណៈរដ្ឋាភិបាលបរាជ័យក្នុងការចាត់វិធានការទឹកជំនន់ និងបង្ហាញទិន្នន័យច្របូកច្របល់ជាបន្តបន្ទាប់ ។ ហេតុនេះ ពលរដ្ឋមិនគាំទ្រលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin ដឹកនាំប្រទេសបន្តទេ លោកគួរតែលាលែងពីតំណែង ពីព្រោះពលរដ្ឋសន្និដ្ឋានថា រដ្ឋាភិបាលលាក់បាំងចំនួនមនុស្សស្លាប់ដោយសារទឹកជំនន់ ដែលចំនួនពិតប្រាកដ គឺខ្ពស់ជាងចំនួនដែលរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញ ។

អ្នកស្រី លីនធីផន បន្តថា ទោះជារដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Anutin ព្យាយាមផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យគ្រួសារដែលមានសមាជិកស្លាប់ដោយសារទឹកជំនន់ ចំនួន២លានបាតក្នុង១សាកសព (ឬជាង៦ម៉ឺនដុល្លារ) ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលតម្រូវឱ្យពលរដ្ឋបញ្ជាក់ពីសមាជិកគ្រួសារស្លាប់ដោយសារអ្វី ដូចជា ៖ ស្លាប់ដោយសារលង់ទឹក ខ្សែភ្លើងឆក់ និងត្រូវទឹកកួច ដែលទាំងការពិត ពលរដ្ឋស្លាប់យ៉ាងវេទនាប៉ុន្តែដ្ឋាភិបាលបរាជ័យក្នុងការដោះស្រាយទឹកជំនន់ភាគខាងត្បូង ។ ពលរដ្ឋមិនគួរស្លាប់ដោយសាររដ្ឋាភិបាលគ្មានសមត្ថភាពជួយពលរដ្ឋពីគ្រោះថ្នាក់ទឹកជំនន់ទេ ។

ការផ្តល់ប្រាក់សំណងដល់ពលរដ្ឋរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងកំពុងតែបរាជ័យបណ្តាលមកពីដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យពលរដ្ឋស្មុគស្មាញ និងបែងចែកសាកសពស្លាប់ដោយសារអ្វី វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ជនរងគ្រោះយ៉ាងខ្លាំង ។ បើរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Anutin នៅតែឱ្យពលរដ្ឋបញ្ជាក់សមាជិកគ្រួសារពួកគេស្លាប់ដោយសារអ្វីដើម្បីបដិសេធមិនទទួលខុសត្រូវនោះ វាកាន់តែធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះជួបវិបត្តិកាន់តែខ្លាំង ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋចោទប្រកាន់រដ្ឋាភិបាលថៃបិទបាំងចំនួនតួលេខមនុស្សស្លាប់ដោយសារទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូង ដែលតួលេខពិតប្រាកដអាចកើនឡើងរហូតដល់ជិត១ពាន់នាក់ឯណោះ ពីព្រោះខ្លាចរងការស្តីបន្ទោសឱ្យចុះចេញពីតំណែង ៕

ប្រទេសថៃ៖ ប្រទេសថៃបានបញ្ជាឱ្យមានការបិទព្រំដែនជាបណ្ដោះអាសន្នជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ា បន្ទាប់ពីការវា.យប្រហារនៅក្នុងប្រទេសរវាងយោធា និងក្រុមប្រឆាំងបានរាលដាលឆ្លងដល់ទឹកដីថៃ បណ្ដាលឲ្យជនសុីវិល៤នាក់បានរងរបួស និងខូចខាតផ្ទះសម្បែងរបស់ប្រជាជនខ្លួន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរសបស់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុករបស់ថៃ។

យោងតាមលិខិតរបស់ក្រសួងការពារជាតិថៃ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញថា ស្ថានភាពចលាចលនៅតាមតំបន់ព្រំដែនថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងខេត្ត Mae Sot របស់មីយ៉ាន់ម៉ា និងខេត្ត Tak ប្រទេសថៃ ថាបាននិងកំពុងមានការប៉ះទង្គិចគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ រវាងយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា និងកងកម្លាំងជនជាតិភាគតិច ឬក្រុមប្រឆាំង។

ដូច្នេះដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និងទប់ស្កាត់រាល់ការគាំទ្រឆ្លងកាត់ព្រំដែនទៅកាន់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលអាចរំខានដល់ការប្រយុទ្ធគ្នា និងដើម្បីការពារអាយុជីវិតរបស់ប្រជាជន កងទ័ព Naresuan និងភ្នាក់ងារសន្តិសុខក្នុងតំបន់របស់ថៃ បានសម្រេចចិត្តផ្អាកការធ្វើសកម្មភាពនាំចេញ-នាំចូលទំនិញតាមផ្លូវគោកត្រង់ច្រកព្រំដែនក្នុងស្រុក Ramat Song, Maet Yang និង Umphang ខេត្តតាក ប្រទេសថៃ រយៈពេល៧ថ្ងៃជាបណ្ដោះអាសន្ន ឬរហូតដល់ស្ថានភាពប្រសើរឡើងវិញជាមុនសិន។

គួរជម្រាបថា ការប្រកាសបិទច្រកព្រំដែនរបស់ថៃជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ាដូចខាងលើនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពេលដែលគ្រាប់កាំភ្លើងធំធុនធ្ងន់ចំនួន ៥គ្រាប់ របស់យោធាមីយ៉ាន់ម៉ាដែលកំណត់គោលដៅវា.យប្រហារលើក្រុមប្រឆាំង បែរជាធ្លាក់ចំមូលដ្ឋានជនសុីវិលថៃបណ្ដាលឲ្យរងរបួសចំនួន ៤នាក់ទៅវិញ។ ហើយភ្លាមៗយោធាថៃ ក៏មានការបា.ញ់តបតទៅកាន់មីយ៉ាន់ម៉ាចំនួន ៤គ្រាប់ ដើម្បីជាការព្រ.មានផងដែរ។

ប៉ុន្តែដោយសារតែមីយ៉ាន់ម៉ានៅតែមិនខ្វាយខ្វល់ក្នុងការឆ្លើយតបជាមួយនឹងការគំរាមរបស់ថៃ ក៏ដូចជាការមើលឃើញថាស្ថានភាពប្រយុទ្ធគ្នានៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាម៉ាមិនមានការថមថយ ដូច្នេះជម្រើសដ៏ល្អរបស់ថៃនៅពេលនេះ គឺមានតែដកថយហើយបិទព្រំដែនជាមួយមីយ៉ាន់មួយរយៈពេលសិន ដើម្បីចៀសវាងការប៉ះទង្គិចគ្នាបន្ថែមទៀតជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ា ស្របពេលដែលស្ថានភាពទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសជិតខាងដទៃទៀតក៏មិនសូវជាល្អប៉ុន្មាន៕

ទីក្រុងបាងកក៖ ប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធកាន់តែខ្លាំងជុំវិញវិបត្តិអាកាសធាតុដែលកំពុងកើនឡើង នាំមកនូវគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរដែលកំពុងបន្តរំខានដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋ និងគំរាមកំហែងដល់ទស្សនវិស័យរយៈពេលវែង ដោយបង្កើនការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចនាពេលអនាគត។

យោងតាមការចេញផ្សាយដោយសារព័ត៌មាន The Nation នាថ្ងៃចន្ទ ទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញថា ទឹកជំនន់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងស្រុកហាតយ៉ៃ ខេត្តសុងក្លា កាលពីថ្មីៗនេះ បានបណ្តាលឱ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ និងការបាត់បង់ជីវិតយ៉ាងច្រើន។ ក្រៅពីគ្រោះទឹកជំនន់នេះ ប្រទេសថៃក៏បានជួបប្រទះនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្ពស់ ដែលបណ្ដាលឲ្យប៉ះពាល់ដល់គ្រប់វិស័យ ចាប់ពីកសិកម្មរហូតដល់ទេសចរណ៍។

គួរបញ្ជាក់ថា ទឹកជំនន់ដ៏កា.ចសា.ហាវនៅក្នុងខេត្តភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសថៃ បានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ពលរដ្ឋបាត់បង់ជីវិត ផ្ទះសម្បែង ដីស្រែចម្ការ និងខ្លះប្រឈមនឹងភាពគ្មានការងារធ្វើ ជាងនេះទៅទៀតសកម្មភាពអាជីវកម្មជាច្រើនត្រូវបានផ្អាកដំណើរការ រីឯខ្លះទៀតត្រូវបិទចោលទាំងស្រុងតែម្ដង។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្ថានភាពភ្លៀងធ្លាក់ដែលមិនអាចទាយទុកជាមុនបាន និងលក្ខខណ្ឌធាតុអាកាសក្ដៅខ្លាំងពេក បានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យកសិកកម្ម កាត់បន្ថយទិន្នផលដំណាំ និងជំរុញឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើងខ្ពស់ ជាហេតុនាំឲ្យកសិករជំពាក់បំណុលវ័ណ្ឌករ។ ការរំខានទាក់ទងនឹងអាកាសធាតុទាំងនេះ ក៏កំពុងតែដាក់សម្ពាធលើសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសថៃ ដែលពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើកសិកម្ម និងផលិតកម្មផងដែរ។

ជាមួយគ្នានេះ អ្នកជំនាញព្រមានថា បើរដ្ឋាភិបាលនៅតែគ្មានយុទ្ធសាស្ត្រសម្របខ្លួន និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដ៏រឹងមាំមួយទេ ប្រទេសនេះអាចប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ការខូចខាតដល់ដីស្រែចម្ការ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអាចកាន់តែរីកធំឡើង ខណៈដែលឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗក៏កំពុងរងការខាតបង់រយៈពេលវែង។

ទន្ទឹមនឹងនេះ វិស័យទេសចរណ៍ដែលផ្ដល់នូវចំណូលដ៏សំខានសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ ក៏កំពុងរងការគំរាមកំហែងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ ដែលនោះបណ្ដាលមកពីភាពមិនប្រាកដប្រជាក្នុងការដឹកនាំប្រទេស រួមទាំងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមិនអំណោយផល នាំឲ្យភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកពីតាមបណ្ដារប្រទេសមួយចំនួនលុបចោលដំណើរកម្សាន្តរបស់ពួកគេមកកាន់ប្រទេសថៃ។

អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ទើបបានជារដ្ឋាភិបាលថៃ ខិតខំរួមសហការជាមួយក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានា ក្នុងស្ដារស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងមានការដាំក្បាលចុះនេះឲ្យងើបឡើងមកវិញ ដោយមានទាំងការប្រើប្រាស់វិធានការដោះស្រាយសម្រាប់រយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង៕

ប្រទេសវៀតណាម៖ ក្រសួងអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាលរបស់វៀតណាម នឹងសាកល្បងលាយបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ចូលទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាអប់រំទូទៅចាប់ពីកម្រិតបឋមរហូតដល់វិទ្យាល័យ (ថ្នាក់ទី ១-១២) ដោយចាប់ផ្ដើមអនុវត្តពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ នេះតទៅ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន VNExpress។

យោងតាមសេចក្តីព្រាងគោលការណ៍ណែនាំ ដែលចេញផ្សាយកាលពីសប្តាហ៍មុន ការសាកល្បងនេះនឹងដំណើរការរហូតដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅតាមសាលារៀនដែលបានជ្រើសរើស ដោយព័ត៌មានលម្អិតជាក់លាក់មិនទាន់ត្រូវបានប្រកាសនៅឡើយទេ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីការសាកល្បងនេះ ក្រសួងអប់រំវៀតណាមនឹងសម្រេចលើក្របខ័ណ្ឌចុងក្រោយសម្រាប់ការអនុវត្តឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយនៅឆ្នាំសិក្សានាពេលអនាគត។

តាមប្រភពដដែល ការអប់រំ AI ត្រូវបានរៀបចំឡើងជុំវិញវិស័យចំណេះដឹងសំខាន់ៗចំនួនបួន រួមមាន ការគិតដែលផ្តោតលើមនុស្សជាគោល, ក្រមសីលធម៌ AI, បច្ចេកទេសនិងការអនុវត្ត AI, និងការរចនាប្រព័ន្ធ AI។ ខ្លឹមសារនឹងត្រូវតម្រូវទៅតាមអាយុ និងការអភិវឌ្ឍនៃការយល់ដឹងរបស់សិស្សតាមរយៈពីរដំណាក់កាល រួមមាន ការអប់រំកម្រិតមូលដ្ឋានសម្រាប់បឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យ (ថ្នាក់ទី ៦-៩) និងការតម្រង់ទិសអាជីព (វិទ្យាល័យ)។

ដោយឡែក នៅកម្រិតមូលដ្ឋាន សិស្សនឹងត្រូវបានណែនាំឱ្យស្គាល់ AI តាមរយៈកម្មវិធីដែលមានរូបភាព និងសំឡេង ដោយបណ្តុះការយល់ដឹងជាបណ្តើរៗអំពីការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន។ សិស្សនៅកម្រិតអនុវិទ្យាល័យនឹងរៀនពីគំនិតមូលដ្ឋានដូចជា ទិន្នន័យ និងក្បួនដោះស្រាយ (algorithms) ការអនុវត្តការប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីគាំទ្រកិច្ចការសិក្សា និងការកំណត់ហានិភ័យ និងភាពលំអៀងដែលអាចកើតមាន។

បន្ទាប់មកនៅកម្រិតវិទ្យាល័យ សិស្សនឹងរៀនរចនាប្រព័ន្ធ AI ធម្មតា អភិវឌ្ឍជំនាញដោះស្រាយបញ្ហាកម្រិតខ្ពស់ និងស្វែងយល់ពីផ្លូវអាជីពក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា។ បើតាមអ្នកជំនាញ ការណែនាំ AI នៅកម្រិតបឋមសិក្សាគឺជារឿងចាំបាច់ ប៉ុន្តែត្រូវតែអនុវត្តតាមផែនទីបង្ហាញផ្លូវប្រកបដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន សុវត្ថិភាព និងសមស្របតាមអាយុ។

ក្រសួងអប់រំវៀតណាមបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការដាក់បញ្ចូល AI នឹងមិនធ្វើឱ្យកម្មវិធីសិក្សាបច្ចុប្បន្នលើសកម្រិតនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ សាលារៀនត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យតម្រឹមខ្លឹមសារ AI ជាមួយនឹងលទ្ធផលសិក្សាដែលមានស្រាប់ ដោយរួមបញ្ចូលវាតាមរយៈមេរៀនតាមប្រធានបទ ការរៀនសូត្រផ្អែកលើគម្រោង ឬក្លឹបក្រៅកម្មវិធីសិក្សា ដើម្បីជំរុញឲ្យវិស័យបច្ចេកវិទ្យាដើរដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមកាន់តែមានភាពរីកចម្រើន៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ ស្របពេលទឹកជំនន់វាយប្រ.ហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន រួមមាន ៖ ថៃ វៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី បណ្តាលឱ្យខូចខាតផ្ទះសម្បែង អគារ ស្ពាន ផ្លូវ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងផ្ទៃដីកសិកម្ម ដែលជាការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើនមហាសាល នៅឥណ្ឌូណេស៊ីក៏រងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដែរ រហូតធ្វើឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ីស្លា.ប់ដោយសារទឹកជំនន់កើនឡើងរហូតដល់៤៤២នាក់ រងរបួសជាង៦៤០នាក់ និងបាត់ខ្លួនប្រមាណ៤០០នាក់ ។

កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ទឹកជំនន់យ៉ាងខ្លាំងក្លា និងបាក់ដីនៅកោះស៊ូម៉ាត្រា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់កើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សរហូតដល់៤៤២នាក់ រងរបួសជាង៦៤០នាក់ និងបាត់ខ្លួនប្រមាណ៤០០នាក់ គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ខណៈរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីព្យាយាមជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋរងគ្រោះ ។ ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះនៅតែបន្តជួយពលរដ្ឋយ៉ាងលំបាកដោយសារផ្លូវធ្វើដំណើរត្រូវបានទឹកហូរកាត់ផ្តាច់ រីឯការតភ្ជាប់សេវាអ៊ីនធើរណេត និងអគ្គិសនីធ្វើឡើងក្នុងតំបន់មួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ ។

ភ្នាក់ងារជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយឥណ្ឌូណេស៊ីបានបង្ហាញពីចំនួនមនុស្សស្លាប់ រងរបួស និងបាត់ខ្លួនយ៉ាងច្រើនដោយសារទឹកជំនន់នៅខេត្តចំនួន៣ រួមមាន ៖ ខេត្តសុម៉ាត្រាខាងជើង, សុម៉ាត្រាខាងលិច និងខេត្តអាជេស ។ ទឹកជំនន់ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋជិត៥ម៉ឺននាក់គ្រួសារជម្លៀសចេញពីផ្ទះសម្បែង ហើយរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីបានបញ្ជូននាវាចម្បាំង២គ្រឿងពីទីក្រុងហ្សាកាតា មកជួយសង្គ្រោះមនុស្សរងគ្រោះនៅបណ្តាខេត្តទាំងនេះ ។

ទឹកជំនន់ និងការបាក់ដីយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅកោះស៊ូម៉ាត្រា គឺបន្ទាប់ពីមានខ្យល់ព្យុះស៊ីក្លូន ដែលបណ្តាលឱ្យផ្ទះជាច្រើនខ្នងត្រូវបានខ្យល់បក់ខ្ទេចខ្ទី ខណៈអគាររាប់ពាន់កន្លែងលិចទឹក ។ ភ្នាក់ងារជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយបញ្ជាក់ថា អាកាសធាតុដ៏អាក្រក់ជាឧបសគ្គរបស់ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះ បើទោះជាមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់បានជម្លៀសចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែនៅមានមនុស្សរាប់រយនាក់ទៀតជាប់ក្នុងផ្ទះ ឬអគារ ។

ទីក្រុងតាប៉ានូលី រងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍ គឺពលរដ្ឋក្នុងទីក្រុងនេះបានសម្រុកចូលលួចចំណីអាហារក្នុងហាងទំនិញយកមកបរិភោគកុំឱ្យស្លាប់ ។ អាជ្ញាធរឥណ្ឌូណេស៊ីប្រកាសកោះស៊ូម៉ាត្រាជាតំបន់មានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង ដែលចាំបាច់ត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាទឹកជំនន់ជាបន្ទាន់ និងបង្កើនទំនាក់ទំនងជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដើម្បីសង្គ្រោះពលរដ្ឋ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីមិនធ្លាប់មានទឹកជំនន់ខ្លាំងពីមុនទេ ដែលស្ថានការណ៍នេះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ីមានបញ្ហាផ្លូវចិត្តកាន់តែខ្លាំង ដោយសារពួកគេធ្លាប់បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងហេតុការណ៍រលកយក្សស៊ូណាមិកាលពីឆ្នាំ២០០៤ ហើយទឹកជំនន់នេះមិនខុសគ្នាពីរលកយក្សស៊ូណាមិទេ ។ អ្នកជំនាញថា ទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរបង្ហាញពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ខាងឧតុនិយមពិបាកព្យាករណ៍ ។

គួរបញ្ជាក់ថា សម្តេចមហារដ្ឋសភាធិការធិបតី ឃួន សុដារី ប្រធានរដ្ឋសភាកម្ពុជាបានផ្ញើសារលិខិតចូលរួមរំលែកទុក្ខដ៏ក្រៀមក្រំ និងក្តីអាណិតអាសូរទៅកាន់លោកជំទាវ ពាន់ ម៉ាហារ៉ានី (Puan Maharani) ប្រធានរដ្ឋសភាឥណ្ឌូណេស៊ី និងទៅកាន់ក្រុមគ្រួសារនៃសពដែលបានបាត់បង់សមាជិកក្រុមគ្រួសារជាទីស្រឡាញ់ ក៏ដូចជាក្រុមគ្រួសាររងគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិនៃទឹកជំនន់ និងការបាក់ស្រុតដីដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅកោះស៊ូម៉ាត្រា ដែលបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ីបាត់បង់ជីវិត រងរបួស បាត់ខ្លួន និងពលរដ្ឋជាច្រើនពាន់គ្រួសារទៀតត្រូវជម្លៀសចេញពីលំនៅឋាន ព្រមទាំងត្រូវបំផ្លិ.ចបំផ្លា.ញទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ៕